Author Archives: zenithmag

ΤΟ ΚΑΜΕΝΟ ΜΑΤΙ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ Ο ΟΥΜΑΝΙΣΤΙΚΟΣ ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΥΤΟΠΙΑΣ

ΤΟ ΚΑΜΕΝΟ ΜΑΤΙ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ

Ο ΟΥΜΑΝΙΣΤΙΚΟΣ ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ

ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΥΤΟΠΙΑΣ

Γράφει ο Κώστας Λάμπος claslessdemocracy@gmail.com

Όταν οι κοινωνίες αντιμετωπίζουν ανταγωνιστικά, ως κατακτητές, ασελγούν και ασεβούν σε βάρος της Φύσης, τότε είναι βέβαιο ότι κάποια στιγμή, όταν τα όρια αντοχής της Φύσης, αλλά και τα όρια ανοχής της ίδιας της κοινωνίας εξαντληθούν, θα πληρώσουν το τίμημα και θα καταστραφούν. Αυτό είναι το δίδαγμα της σχετικά πρόσφατης ανθρώπινης ιστορίας από τη στιγμή που κάποιοι αποφάσισαν με τη βία των όπλων, των θεσμών, των κοινωνικών και οικονομικών δομών να ιδιοποιηθούν τμήμα της κοινής κληρονομιάς και να μετασχηματιστούν σε εκμεταλλευτική, απάνθρωπη και καταστροφική εξουσία μειοψηφίας σε βάρος της υπόλοιπης κοινωνίας, με την εμφάνιση, δηλαδή, της ατομικής ιδιοκτησίας.

Από τότε που η επιβίωση, η ασφάλεια και η ευημερία των μελών των κοινωνιών έπαψε να είναι συλλογική-κοινωνική υπόθεση και φορτώθηκε στις πλάτες αδύναμων, αμαθών και αβοήθητων ατόμων έγινε κανόνας ο νόμος της καπιταλιστικής ζούγκλας, σύμφωνα με τον οποίον ο δυνατότερος επιβιώνει σε βάρος των αδυνάτων και συνεπώς ‘ο σώζων εαυτόν σωθήτω’ και ‘όποιον πάρει ο χάρος’. Από τότε οι λίγοι μεγαλοϊδιοκτήτες  γης και μέσων παραγωγής εκμεταλλεύονται τους πολλούς πουλώντας τους ένα οικοπεδάκι και παραχωρώντας τους το ‘πλασματικό δικαίωμα’ απόκτησης, κατά κανόνα παράνομα και με υπέρογκα τοκογλυφικά τραπεζικά δάνεια, ένα αυθαίρετο σπιτάκι στην πόλη, άντε και ένα εξοχικό σε κάποιο βουνό ή σε κάποια κοντινή παραλία. Το αποτέλεσμα δεν ήταν βέβαια η αύξηση του αισθήματος ασφάλειας των πλασματικών ιδιοκτητών, ούτε φυσικά και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των κατόχων πλασματικής ιδιοκτησίας, γιατί αυτή συνδέθηκε με την αγωνία της εξασφάλισης της δόσης για το τραπεζικό δάνειο, για τον φόρο ακίνητης περιουσίας, για τον Ενιαίο Φόρο Ιδιοκτησίας Ακινήτων, για το αναπόφευκτο ‘λάδωμα’ του αρμόδιου υπαλλήλου του Δήμου, της Πολεοδομίας, του εφοριακού, του δασάρχη, της ΕΥΔΑΠ αλλά και με τον φόβο της κατεδάφισης του αυθαιρέτου και συνεπώς της απώλειας των κόπων μιας ζωής. Σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις αυτή η σχέση παράνομης ή ημινομιμοποιημένης, για λόγους διατήρησης της πολιτικής πελατείας των κυβερνητικών κομμάτων, κατοχής πλασματικής ιδιοκτησίας οδήγησε τους κατόχους της στις φυλακές και σε κάποιες άλλες στον θάνατο εξαιτίας πλημμυρών ή πυρκαγιάς, λόγω έλλειψης της αναγκαίας υποδομής, αλλά και της οφειλόμενης πολιτικής για την προστασία αυτών των ‘ιδιοκτησιών’. Έτσι φτάσαμε στα φαινόμενα της Ολυμπίας, της Μάντρας και του οικισμού Μάτι για να περιοριστούμε σε όσα δεν προλάβαμε, εξαιτίας των δεκάδων αδικοχαμένων πλασματικών ιδιοκτητών, να ξεχάσουμε.

Κάποιοι επιζήσαντες αυτών των καταστροφών ονειρεύονται και κάποιοι πολιτικάντηδες έμποροι ελπίδων υπόσχονται να ξαναστήσουν τα καμένα και πνιγμένα χωριά και να ξαναχτίσουν το Μάτι καλύτερο από ότι ήταν, ακόμα κι αν χρειαστεί να γκρεμιστούν και όσα σπίτια δεν κάηκαν αλλά είναι ακόμα, και παρά τις αλλεπάλληλες πανάκριβες νομιμοποιήσεις, αυθαίρετα. Δεν είναι λογικό να αμφισβητήσει κανείς τις προθέσεις όσων  ελπίζουν και πασχίζουν για κάτι καλύτερο, αλλά είναι απόλυτα λογικό να ξανασκεφτούν τους λόγους που τους έδεσαν για μια ζωή στο άρμα της εκμετάλλευσής τους από το μεγάλο κεφάλαιο και τους οδήγησαν στη καταστροφή. Με αντικειμενική σκέψη θα καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι ο βασικότερος λόγος αυτής προδιαγεγραμμένης καταστροφής τους είναι το γεγονός ότι κάποιοι κατακερμάτισαν κοινή-κοινωνική περιουσία σε μικρές ατομικές ιδιοκτησίες χωρίς τις αναγκαίες υποδομές και χωρίς τους απαραίτητους πολεοδομικούς σχεδιασμούς που θα εξασφάλιζαν μια ασφαλή, αξιοπρεπή, κοινωνικά και πολιτιστικά γόνιμη συμβίωση που αργά ή γρήγορα θα οδηγούσαν, πέρα από τους μίζερους ανταγωνισμούς και τις άγονες συγκρούσεις στην συνολική κατάρρευση του συγκεκριμένου μοντέλου στέγασης και κοινωνικής συμβίωσης.

Αν αυτή η πραγματικότητα γίνει συνείδηση όσων επέζησαν και όσων έχουν το κουράγιο να ξαναπροσπαθήσουν, τότε θα πρέπει να επεξεργαστούν ένα διαφορετικό χωροταξικό σχέδιο που θα εγκαταλείπει την ανταγωνιστική ατομιστική νοοτροπία που διασπά και εχθροποιεί γείτονες και συμπολίτες και θα οικοδομεί το μέλλον όλων των νέων κατοίκων πάνω στο κοινό, συλλογικό όραμα που θα εδράζεται στην ανακήρυξη όλης της περιοχής του οικισμού Μάτι σε συλλογική και εξ αδιαιρέτου κοινωνική περιουσία, πάνω στην οποία θα οικοδομήσουν έναν πρότυπο οικισμό που θα αξιοποιεί με άριστο τρόπο ολόκληρη την έκταση, ώστε όλοι να ζουν σε αξιοπρεπείς κατοικίες με τις αντίστοιχες υποδομές, πράγμα που θα τους επιτρέπει να εξασφαλίσουν μεγάλες εκτάσεις για την δημιουργία των αναγκαίων δημόσιων χώρων και των απαραίτητων πάρκων αναψυχής. Γι αυτό δεν χρειάζεται παρά να αναζητήσει και να μελετήσει κανείς παρόμοια χωροταξικά σχέδια, όπως λ. χ. αυτό της συνοικίας Brondby[1] έξω από την Κοπεγχάγη της Δανίας και να τα προσαρμόσει στις τοπικές συνθήκες. Ας γίνει το πάθημα μάθημα, ας αποδεχτούμε το μήνυμα της πρότασης Brondby ως πρόκληση και ας αποδείξουμε ότι μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο, αλλάζοντας τον εαυτό μας για λογαριασμό της πόλης μας, της χώρας μας, των παιδιών μας και του μέλλοντός τους. Η κοινωνική ισότητα, η άμεση δημοκρατία και ο αταξικός ουμανισμός δεν είναι κούφιες θεωρίες, αλλά συγκεκριμένες πράξεις και ρεαλιστικές λύσεις που μας απελευθερώνουν από την καπιταλιστική βαρβαρότητα. Ας γίνουμε η αλλαγή που ονειρευόμαστε κι ας πάψουμε να είμαστε οπαδοί/θύματα σκοταδιστικών ιερατείων και εξουσιαστικών συμμοριών κάθε εκδοχής και κοπής.

Περισσότερα: http://www.classlessdemocracy.blogspot.com

[1] Περιοδικό ΕΨΙΛΟΝ, 946/31.05.2009.

Advertisements

ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΡΚΩΝ Vs ΝΑΥΤΟΣΥΝΗ ΕΛΛΗΝΩΝ: ΜΥΣΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

ΜΥΣΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥΡΚΩΝ Vs ΝΑΥΤΟΣΥΝΗ ΕΛΛΗΝΩΝ

Αποτέλεσμα εικόνας για greek navy

Σχετική εικόνα

Αποτέλεσμα εικόνας για Turkey and greece map aegean

Αποτέλεσμα εικόνας για greek and turkish navy

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

«Εμείς ήρθαμε στα εδάφη αυτά το 1071 μ.Χ. και δεν μπορέσαμε να ενσωματωθούμε με τους γηγενείς πληθυσμούς. Για παράδειγμα δεν μπορέσαμε να ενστερνιστούμε τη ναυτιλία. Είναι τέχνη να χειρίζεσαι τη θάλασσα. Χρειάζεται μεγάλη τεχνική. Ακόμη και η αλιεία δεν είναι κάτι που μπορείς να υποτιμήσεις…» λέει χαρακτηριστικά ο Τούρκος συγγραφέας και δημοσιογράφος Τσετίν Αλτάν, συνοψίζοντας τη χοντροκομμένη «ηπειρωτικότητα» των σημερινών Τούρκων. Για τον ίδιο η Τουρκία είναι ακόμη και σήμερα μια «μετακινούμενη κοινωνία», μια σύγχρονη νομάδα, που μετακινείται, δηλαδή δεν εγκαθίσταται, δεν ιδρύει χωριά και πόλεις: «Εμείς ποτέ δεν ιδρύσαμε πόλεις. Πάντα κατακτούσαμε ιδρυμένες πόλεις. Η οικοδόμηση πόλεων απαιτεί καλή χρήση του χρόνου και του τόπου. Εμποδίζει τη σπατάλη της ενέργειας και συμβάλλει στη χρησιμοποίησή της…» Σύμφωνα με τον Τσετίν Αλτάν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της χώρας του είναι ότι «οι Τούρκοι, μεταναστεύοντας συνεχώς δεν μπορούν να στραφούν στην παραγωγή». Ο ίδιος παρατηρεί, τέλος, μια δυσαρμονία ανάμεσα στη Φύση και στη ζωή των Τούρκων και ιδιαίτερα την έλλειψη αρμονικής σχέσης με το θαλάσσιο στοιχείο. Θα έλεγε κανείς ότι βαθιά μέσα τους οι Τούρκοι συνεχίζουν να αισθάνονται παρείσακτοι στον τόπο που ζουν.

Και πράγματι είναι αξιοπερίεργο ότι, παρά την εκτεταμένη της πρόσβαση στις ανοικτές θάλασσες, η Τουρκία με εξαίρεση, ως ένα βαθμό, το πολεμικό της ναυτικό δε μεταβλήθηκε σε ναυτική δύναμη, ούτε και οι Τούρκοι έγιναν «ναυτικός λαός». Παρά το γεγονός ότι τουλάχιστον 40 εκατομμύρια Τούρκοι «βρέχουν τα πόδια τους» στις θάλασσες που περιβάλλουν τη χώρα τους, αυτό δεν είχε ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη ισχυρού εμπορικού ναυτικού, ούτε καν ενός αξιόλογου αλιευτικού στόλου. Οι Τούρκοι φαίνεται ότι όχι μόνο δεν αγαπούν, αλλά αντίθετα φοβούνται τη θάλασσα.

Αυτό, βέβαια, δεν οφείλεται σε κάποιο «ηπειρωτικό γονίδιο», που κουβάλησαν από τις στέπες της κεντρικής Ασίας, εφόσον αποτελεί κοινό μυστικό ότι η πλειοψηφία των σημερινών Τούρκων είναι απόγονοι των εξισλαμισμένων κατοίκων της Μικρά Ασίας, μεταξύ των οποίων και των ελληνόφωνων. Η θάλασσα και γενικώς το «ναυτικό μοντέλο» δεν ταιριάζει στη νοοτροπία και στις πολιτιστικές τους καταβολές, που είναι κυρίως νομαδικές και μουσουλμανικές (θαλασσοφοβικές).

Η ηπειρωτική αντίληψη των Τούρκων, που πρέπει να σημειώσουμε ότι δεν έχουν «θαλασσινούς ήρωες» (ο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα ήταν Έλληνας εξωμότης από τη Λέσβο), βλέπει μηχανιστικά τη θάλασσα, καθώς την αντιλαμβάνεται ως χώρο επέκτασης της δύναμης και, παλιότερα, ενοποίησης του κόσμου μέσω του Ισλάμ. Οι Τούρκοι πάντοτε ήθελαν να μετατρέψουν τη θάλασσα σε «μονοπάτι», που θα τους οδηγούσε σε νέους κατακτητικούς στόχους. Ωστόσο «Μάλτα Γιοκ»! Η ανικανότητα των Τούρκων να χειριστούν τη θάλασσα είναι παροιμιώδης.

Γι’ αυτούς, η θάλασσα ήταν πάντοτε κάτι ξένο: η «θάλασσά» τους ήταν η στέπα, οι οάσεις τα «λιμάνια» τους, τα καραβάνια οι «νηοπομπές» τους και οι ορδές, οι «αρμάδες» τους. Η πραγματική θάλασσα ήταν γι’ αυτούς περισσότερο ένα αξεπέραστο εμπόδιο και λιγότερο ένας χώρος επέκτασης, ανοίγματος κι επαφής με τον κόσμο. Έτσι, για τους Τούρκους η θάλασσα θεωρούνταν Νο Mans Land, ένα φυσικό άβατο, τα μυστικά του οποίου γνώριζαν μόνον οι άπιστοι: «Ο Θεός έδωσε τη στεριά στους Μουσουλμάνους και τη θάλασσα στους άπιστους» (τουρκική παροιμία).

Έχοντας αυτό το ηπειρωτικό και νομαδικό πολιτιστικό υπόβαθρο η σημερινή γεωπολιτική της Τουρκίας έχει την τάση ν’ αποσυνδέει τη θάλασσα και τη ναυτική ισχύ, από το ευρύτερο γεωφιλοσοφικό της πλαίσιο και να την αντιμετωπίζει μηχανιστικά. Αυτό φαίνεται κι απ’ τον τρόπο με τον οποίο η γεωπολιτική της Τουρκίας αντιλαμβάνεται το Αιγαίο: το θεωρεί «ζωτικό χώρο» (Lebensraum) προβολής κι επέκτασης της ισχύος της. Σύμφωνα μ’ αυτήν τη γεωπολιτική θεώρηση η δυτική Ανατολία και τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου είναι αδιάσπαστα. Οι Τούρκοι θεωρούν τα ανατολικά νησιά του αρχιπελάγους «γεωλογική προέκταση» της Ανατολίας, διάσπαρτα χερσαία κομμάτια της, καθώς επίσης «οχυρά» και «πύργους», που την προστατεύουν από θαλάσσιους εισβολείς. Θεωρούν ότι ο κύριος όγκος των τουρκικών εδαφών της Ανατολίας εκτείνεται και στον υποθαλάσσιο χώρο φτάνοντας ως το δυτικό Αιγαίο. Γι’ αυτούς η Μικρά Ασία έχει ενιαία γεωπολιτική ταυτότητα (αλλά και μια μυστικιστική εσωτερική συνοχή), που εισχωρεί εντελώς «φυσικά» στο άναρχο αρχιπέλαγος σαν να σκοπεύει να το τιθασεύσει. Γενικώς η θεώρηση των Τούρκων έχει το χαρακτήρα της ανατολικής ηπειρωτικής δύναμης, που εμφορείται από μυστικιστικές ιδέες και απολυτότητα.

Σχετική εικόνα

Αποτέλεσμα εικόνας για greek and turkish navy

«ΠΡΩΤΟΣ ΣΑΣ ΣΤΌΧΟΣ Η ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ…»

Από την εποχή που ο Κεμάλ έβαλε την ταφόπλακα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και θεμελίωσε την Τουρκική Δημοκρατία πάνω σε Δυτικά κρατικιστικά κι εθνικιστικά πρότυπα, η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας επιχειρεί να συνδυάσει ηπειρωτικές και ναυτικές γεωπολιτικές θεωρήσεις, με βάση το μοντέλο της Γερμανίας του Κάιζερ. Η Γερμανία του Κάιζερ είχε αντιληφθεί ότι μόνο μ’ ένα ισχυρό πολεμικό ναυτικό και με πρόσβαση στις ανοικτές θάλασσες είχε ελπίδες να διεκδικήσει ρόλο μεγάλης δύναμης. Το ίδιο και ο γερμανοτραφής Ατατούρκ, που συμβούλευσε τους συμπατριώτες του: «Πρώτος σας στόχος η Μεσόγειος…»

Ο θεμελιωτής της σύγχρονης Τουρκίας θεωρούσε ζωτικής σημασίας την απρόσκοπτη πρόσβαση της χώρας του στις ανοικτές θάλασσες, επειδή μέσω αυτών πίστευε ότι θα συνδεόταν ταχύτερα με τα συμφέροντα των ναυτικών δυνάμεων της Δύσης κι έτσι η εισαγωγή του Δυτικού εκσυγχρονιστικού μοντέλου, άρα και του ορθολογισμού, θα γινόταν ταχύτερα στον τουρκικό λαό, που παράμενε ακόμη δέσμιος μιας θρησκείας που εφηύρε ένας «αμαθέστατος νομάδας» (Μωάμεθ).

Μετά τον Κεμάλ η θάλασσα και ιδιαίτερα το Αιγαίο απέκτησε άλλη αξία για την Τουρκία. Δε θεωρούνταν πλέον τμήμα του Dar al Islam, όπως την περίοδο ακμής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά ένας φυσικός χώρος σύνδεσης της ηπειρωτικής Τουρκίας με τις, σύμμαχες πλέον, ναυτικές δυνάμεις της Δύσης και συνεπώς με το Δυτικό γεωπολιτισμικό οικοδόμημα. Για να γίνει εφικτή αυτή η σύνδεση θα έπρεπε η Τουρκία να αποκτήσει ναυτική ισχύ και οι Τούρκοι να γίνουν «μεσογειακό» έθνος: «Το μέλλον της Τουρκίας έγκειται στη θάλασσα. Η Τουρκία είναι υποχρεωμένη να γίνει μεσογειακό έθνος» (Ιλχαμί Σανκάκ, τέως Υπουργός Εξωτερικών, 1974). Όμως αυτοί οι στόχοι της Τουρκίας προσέκρουαν στην αυξανόμενη κυριαρχία της Ελλάδας στο Αιγαίο.

Μ’ αυτήν την οπτική η ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου (1947), η προσπάθεια για Ένωση της Κύπρου (1955) και το δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια, ερμηνεύονται ως απόπειρα γεωπολιτικού «στραγγαλισμού» της Τουρκίας. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Χασάμ Ισίκ, πρώην Υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας: «Όλο το έθνος εξαρτάται από την ελληνική πίεση, που προσπαθεί να στραγγαλίσει τη χώρα, περικυκλώνοντας την Τουρκία από τα δυτικά κι εμποδίζοντας την πρόσβασή της προς τη Μεσόγειο…» Αυτό βέβαια είναι υπερβολικό, εφόσον η Τουρκία έχει σήμερα 7.200 χλμ. ακτών και μόλις το 1/5 από αυτές βρίσκονται στο Αιγαίο. Άρα δεν τίθεται θέμα «αποπνιγμού», αλλά εξασφάλισης επιπλέον «ζωτικού χώρου» για μια χώρα, όπου οι ρυθμοί πληθυσμιακής αύξησης παραμένουν ακόμη σε υψηλά επίπεδα.

Αρχικά η Τουρκία κινούνταν στα πλαίσια μιας «οικοπεδοφαγικής» αντίληψης, που έβλεπε τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου ως φυσική προέκταση της ηπειρωτικής ενδοχώρας, ως ένα ημιβυθισμένο τμήμα της Ανατολίας, που βρισκόταν πάντα σε στενή εξάρτηση με τη χερσαία μάζα της. Πιστή ακόμη στο χερσαίο γεωπολιτικό προσανατολισμό η Τουρκία αδυνατούσε ν’ αντιληφθεί τη ναυτική ισχύ και γενικότερα τη «θαλάσσια ισχύ» ως βασικό παράγοντα διασύνδεσης με το ευρύτερο Δυτικό γεωπολιτισμικό σύστημα. Από την άλλη θεωρούσε ότι η Ελλάδα, ως ναυτική δύναμη, εμφορούνταν από άκρατες ιμπεριαλιστικές διαθέσεις και διεκδικούσε μονοπωλιακή διαχείριση του θαλάσσιου χώρου. Για την ηπειρωτική Τουρκία, επειδή οι Έλληνες μπορούν και ατενίζουν από την Πελοπόννησο τρεις θάλασσες (Αιγαίο, Ιόνιο και Μεσόγειο) θεωρούν ότι δεν υπάρχουν σύνορα στη θάλασσα και συνεπώς όρια στην επέκτασή τους!

Το παράδοξο όμως είναι ότι, ενώ οι Τούρκοι αντιλαμβάνονται το τεράστιο ειδικό βάρος της ελληνικής «θαλάσσιας ισχύος», εντούτοις συνεχίζουν να ερμηνεύουν τη γεωστρατηγική της Μεγάλης Ιδέας με βάση το χερσαίο επεκτατικό μοντέλο. Στα πλαίσια αυτής της ηπειρωτικής οπτικής Τούρκοι ιστορικοί επιχείρησαν να ερμηνεύσουν αναδρομικά τη Μεγάλη Ιδέα ως στρατηγική προσπάθεια μιας μικρής ναυτικής κατά τα άλλα δύναμης (Ελλάδα του 19ου αιώνα) να κατακτήσει σε πρώτη φάση ένα συμπαγή ηπειρωτικό κορμό (από την Πελοπόννησο μέχρι και τη Μακεδονία), ο οποίος θα λειτουργούσε ως «Heartland», και στη συνέχεια να προσπαθήσει να ελέγξει τον «περιμετρικό δακτύλιο» των νησιωτικών συμπλεγμάτων. Όμως αυτή η τουρκική άποψη είναι λανθασμένη καθώς επιχειρεί ένα είδος «γεωπολιτικής εξομοίωσης» της Ελλάδα με τη Ρωσία, απέναντι στην οποία η Τουρκία διατηρεί παραδοσιακά εχθρικές σχέσεις.

Σχετική εικόνα

Αποτέλεσμα εικόνας για Turkey and greece map aegean

Η πραγματικότητα όμως ήταν διαφορετική. Η γεωστρατηγική της Μεγάλης Ιδέας λάμβανε ως δεδομένο ότι το Αιγαίο αποτελεί τη διαχρονική γεωπολιτική «καρδιά» του Ελληνισμού. Στόχος άμεσης προτεραιότητας θεωρούνταν η απελευθέρωση της Κρήτης, που αποτελεί όχι μόνο το κλειδί για τον έλεγχο του Αιγαίου, αλλά και των θαλάσσιων μεταφορών στην ανατολική Μεσόγειο, σε μια εποχή που η διάνοιξη της διώρυγας του Σουέζ αναβάθμιζε γεωστρατηγικά την περιοχή. Η κατάληψη της Κρήτης θεωρούνταν το πρώτο βήμα για στρατηγική και οικονομική κυριαρχία της Ελλάδας στο Αιγαίο, η οποία θα οδηγούσε σταδιακά στην απελευθέρωση όλων των παράκτιων περιοχών όπου κυριαρχούσε το ελληνικό στοιχείο. Η ουσία είναι ότι η ελληνική γεωπολιτική θεώρηση αντιλαμβάνεται τη θάλασσα ως κέντρο, ενώ για την Τουρκία το κέντρο βρίσκεται πάντα στην ξηρά.

Territorial Waters and Greece’s and Turkey’s view of CS in the Aegean Sea

Η ΝΕΑ “ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ” ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

Στα χρόνια της διακυβέρνησης της χώρας από τον Τουργκούτ Οζάλ η Τουρκία επιχείρησε ένα είδος υπέρβασης του χερσαίου προσανατολισμού της, προσπαθώντας να συγκροτήσει μια ναυτική στρατηγική που θα της επέφερε μακροπρόθεσμα το γεωστρατηγικό έλεγχο ολόκληρης της ανατολικής Μεσογείου. Στα πλαίσια αυτής της πολιτικής έγινε μια προσπάθεια στρατηγικής διείσδυσης στο Αιγαίο με παράλληλη αμφισβήτηση τω κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας, επιχειρήθηκε ο εξοπλισμός του πολεμικού ναυτικού της χώρας με προηγμένα σκάφη, η ανάπτυξη του εμπορικού ναυτικού αλλά και του παραθαλάσσιου τουρισμού. Ταυτόχρονα οι παράλιες περιοχές της Τουρκίας απέκτησαν μεγάλη οικονομική και δημογραφική σημασία, καθώς συγκέντρωσαν σταδιακά το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού της χώρας (υπολογίζεται ότι πάνω από το 60% του συνολικού πληθυσμού της Τουρκίας ζει μέσα σε μια παράλια ζώνη 100 χλμ. από τις ακτές).

Η Τουρκία προσπάθησε να επωφεληθεί «επαρκώς» από τις θάλασσές της. Άρχισε ν’ αντιλαμβάνεται, όντας πλέον σημαντική εξαγωγική και εισαγωγική δύναμη, και την ιδιαίτερη σημασία της διακίνησης των εμπορευμάτων της μέσω της θάλασσας. Ο στόχος της Τουρκίας είναι πλέον η απόκτηση «θαλάσσιας ισχύος», που θεωρείται συνάρτηση της ναυτικής ισχύος, της αύξησης της εμπορικής ναυτιλίας, του ελέγχου γεωστρατηγικών σημείων και με την εξασφάλιση απρόσκοπτης πρόσβασης στις ανοικτές θάλασσες. Βέβαια, ανώτατοι αξιωματούχοι του πολεμικού ναυτικού της Τουρκίας, όπως ο Στ. Ντερβίσογλου, πηγαίνουν ακόμη μακρύτερα και οραματίζονται ένα πολεμικό ναυτικό «ανοικτής θάλασσας» που θα έχει παγκόσμια εμβέλεια και θα λειτουργεί ως μέσο προβολής της τουρκικής ισχύος σε όλους τους ωκεανούς του πλανήτη! Την ίδια γεωπολιτική φιλοδοξία περιέγραψε αναλυτικά και ο Τούρκος ακαδημαϊκός και πρώην πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου, στο πολυσυζητημένο βιβλίο του Το Στρατηγικό Βάθος (Stratejik Derinlik), όπου παραδέχθηκε πως “το Αιγαίο αποτελεί το σημαντικότερο θαλάσσιο κοβικό σημείο της ευρασιατικής παγκόσμιας ηπείρου στην κατεύθυνση Βορρά-Νότου” και πως “το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα των νησιών του Αιγαίου βρίσκεται υπό ελληνική κυριαρχία αποτελεί το σημαντικότερο αδιέξοδο της πολιτικής της εγγύς θάλασσας της Τουρκίας”. Για τον ίδιο κι εφόσον το 88% του εξωτερικού εμπορίου της Τουρκίας πραγματοποιείται μέσω θαλασσίων μεταφορών, είναι πολύ σημαντικό “η απόκτηση από μέρους της Τουρκίας ενός ισχυρού εμπορικού στόλου που θα της επιτρέψει να χρησιμοποιεί με πιο δραστήριο τρόπο τα διεθνή ύδατα στο Αιγαίο. Η υπεροχή της Ελλάδας σ’ αυτό το θέμα πηγάζει όχι μόνο από το εύρος της περιοχής που κατέχει στο Αιγαίο αλλά και από την ικανότητα που διαθέτει στις θαλάσσιες μεταφορές”.

Η Τουρκία αδυνατεί να ανταγωνιστεί την Ελλάδα στη θαλάσσια ισχύ, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στην πρώτη θέση παγκοσμίως στο εμπορικό ναυτικό, και αντιλαμβάνεται ότι το κόστος ενός ισχυρού πολεμικού ναυτικού είναι δυσανάλογα μεγάλο σε σχέση με το γόητρο που παρέχει. Ωστόσο δε δείχνει να συνειδητοποιεί πως το Αιγαίο δεν είναι κατάλληλος χώρος άμεσης προβολής της ισχύος της, τη στιγμή μάλιστα που η ίδια, όντας στο κέντρο ενός ασταθούς γεωπολιτικού περιβάλλοντος, έχει ανάγκη από ένα σταθερό χώρο σύνδεσης με τις ναυτικές δυνάμεις της Δύσης.

Έτσι οι Τούρκοι πολιτικοί και στρατιωτικοί έχουν αρχίσει να κάνουν λόγο για το Αιγαίο ως «θάλασσα ειρήνης και συνεργασίας», ως «γέφυρα» που ενώνει τους δύο λαούς, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η ακριβής χάραξη των θαλάσσιων συνόρων δεν είναι κάτι που προέχει, αν και δεν εγκαταλείπουν τη θεωρία περί “γκρίζων ζωνών” στο Αιγαίο. Προτείνουν συμφωνίες οικονομικής και πολιτιστικής συνεργασίας σε τομείς όπως ο τουρισμός, οι μεταφορές, η ενέργεια κ.ά. προκειμένου να καταστεί το Αιγαίο ένας χώρος αλληλεξάρτησης των δύο χωρών στα πλαίσια της Παγκοσμιοποίησης. Ανομολόγητος φυσικά στόχος τους είναι η συνεκμετάλλευση και η συνδιαχείριση του αρχιπελάγους.

Το ζητούμενο για την Τουρκία είναι, εκτός του να λάβει δυσανάλογα μεγάλα ποσοστά από το «πακέτο» εκμετάλλευσης του Αιγαίου, να έχει απρόσκοπτη πρόσβαση στο αρχιπέλαγος, δηλαδή να μη χρειάζεται «διαβατήριο» για να το διασχίσει, έτσι ώστε να θεωρείται ναυτική δύναμη ανοικτής θάλασσας, όπως και οι περισσότερες δυνάμεις της Δύσης.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙΑποτέλεσμα εικόνας για Turkey and greece map aegean

*Ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος. Από το 1988 έχει συγγράψει περίπου 2.000 ειδικά άρθρα και αναλύσεις, 15 βιβλία, κυρίως έρευνες, σενάρια και κείμενα για ντοκιμαντέρ (Balkan Express), ενώ υπήρξε για ένα διάστημα και εκδότης ειδικών περιοδικών. Το τελευταίο του βιβλίο έχει τίτλο ΤΕΣΛΑ Vs ΕΝΤΙΣΟΝ: Σύγκρουση για το Μέλλον του Κόσμου.

geopolitiki-stamkos1

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ

Ελληνική Γεωφιλοσοφία και οι Προκλήσεις της Παγκομιοποίησης

geopolitiki-book



ΠΩΣ MΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΗ«
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ»;

 

To βιβλίο στοιχίζει 20 ευρώ και σας αποστέλλεται άμεσα (μέσω ΕΛΤΑ) στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής.

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

geopolitiki-stamkos1

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΕΞΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

TΕΣΛΑ Vs ΕΝΤΙΣΟΝ  Τι θα γινόταν Αν Νικούσε ο Τέσλα;

TΕΣΛΑ Vs ΕΝΤΙΣΟΝ 

Τι θα γινόταν Αν Νικούσε ο Τέσλα;

TΕΣΛΑ Vs ΕΝΤΙΣΟΝ

 

«Δεν με ενοχλεί που έκλεψαν τις ιδέες μου. Με ενοχλεί που δεν είχαν δικές τους».

Νίκολα Τέσλα (1856-1943)

 

«Καμιά από τις εφευρέσεις μου δεν ήρθε κατά λάθος. Αυτό που μαγειρευόταν ήταν 1% έμπνευση και 99% ιδρώτας».

Τόμας Έντισον (1847-1931)

tesla_edison

H δύναμη του ηλεκτρισμού, όπως παλιότερα και της φωτιάς, άλλαξε και μεταμόρφωσε τον κόσμο μας. Ο ηλεκτρισμός, αυτή η «αλχημιστική φωτιά», δε μας χάρισε απλώς νίκες απέναντι στο αρχέγονο σκοτάδι. Μας απελευθέρωσε από πληθώρα καταναγκασμών. Κίνησε βιομηχανίες, μεταφορές, επικοινωνίες. Άλλαξε την καθημερινότητα μέσα στα ίδια μας τα σπίτια. Το πιο σημαντικό όμως είναι πως ο ηλεκτρισμός μας έδωσε νέες προοπτικές, καθώς απελευθέρωσε τον εγκέφαλό μας. Έτσι, μέσα από τις στάχτες του παλιού, δημιουργήθηκε ο σύγχρονος κόσμος μας. Τιθασεύσαμε τον ηλεκτρισμό και καταφέραμε να μεταμορφώσουμε την ίδια την πραγματικότητα. Τα πάντα πλέον γύρω μας διαρρέονται και ενεργοποιούνται με ηλεκτρισμό. Ακόμη και οι αισθήσεις μας, ο ίδιος μας ο εγκέφαλος. Είμαστε πλέον ένα «ηλεκτρικό είδος».

O κόσμος μας σίγουρα δεν είναι «ο καλύτερος δυνατός κόσμος» (Λάιμπνιτς), αλλά ένας από τους «άπειρους κόσμους» (Τζορντάνο Μπρούνο), που θα μπορούσαν να υπάρξουν. Ο Νίκολα Τέσλα μπορεί να κέρδισε στον «Πόλεμο των Ρευμάτων», έχασε όμως στην ειρήνη. Ο Έντισον, παρότι ο βασικός ηττημένος αυτού του εμπορικού πολέμου, βρέθηκε κατά τη διάρκεια της «συνθηκολόγησης» στο τραπέζι των νικητών! Χάρη στις μηχανορραφίες του αμερικανικού επενδυτικού κεφαλαίου της δεκαετίας του 1890 και του ίδιου του «μεγαλοκαρχαρία» Τζ. Π. Μόργκαν προσωπικά, δόθηκε στον ηττημένο Έντισον και στην εταιρεία του General Electric, στην οποία ο πρώην «Μάγος του Μένλο Παρκ» είχε μόνον διακοσμητικό ρόλο καθώς τη διοίκηση ανέλαβαν πλέον οι μεγαλοεπενδυτές, ένα μερίδιο στη νέα οικονομία του Εναλλασσόμενου Ρεύματος.

open-uri20140702-32143-kixj7k

Η General Electric του Έντισον, ο οποίος όλα τα προηγούμενα χρόνια πολεμούσε λυσσαλέα το Εναλλασσόμενο Ρεύμα, βρέθηκε να αναλαμβάνει τη μεταφορά και διανομή του ηλεκτρισμού, που παραγόταν στους Καταρράκτες του Νιαγάρα από το πρώτο υδροηλεκτρικό εργοστάσιο στον κόσμο, κατασκευασμένο από την Westinghouse με βάση τα σχέδια και το πολυφασικό σύστημα του Τέσλα. Η ειρωνεία της τύχης θέλησε τους δύο εμπορικούς αντιπάλους του «Πολέμου των Ρευμάτων», τον Έντισον και τον Γουέστινχαουζ, να γίνονται κατά κάποιο τρόπο συνέταιροι στην απόλαυση των καρπών της Δεύτερης Βιομηχανικής Επανάστασης, που επέφερε ο εξηλεκτρισμός της αμερικανικής οικονομίας χάρη στο  Εναλλασσόμενο Ρεύμα και στο πολυφασικό σύστημα του Τέσλα. Όσο για τον Σερβο-αμερικανό εφευρέτη εκείνος αρκέστηκε στην εφήμερη δόξα του νικητή, που δεν συνοδεύτηκε όμως με ανάλογες οικονομικές ανταμοιβές. Γρήγορα κατέφυγε σε νέες πυρετώδεις του καταδύσεις στον κόσμο των οραμάτων του για το μέλλον, που αφορούσαν κυρίως την ασύρματη μεταφορά ενέργειας και την παροχή ελεύθερης ενέργειας προς όλους.

TeslaTime

Τελικά ο κόσμος μας «Εντισονοποιήθηκε», αντί να «Τεσλοποιηθεί».

Ο νέος κόσμος υιοθέτησε τη λογική του Έντισον που έλεγε: «Τι να το κάνω, αν δεν μου φέρνει κέρδος;». Δεν πέρασε η λογική του Τέσλα που έλεγε «αφιερώνω αυτή την εφεύρεση τιμής ένεκεν της ανθρωπότητας». Το προσωπικό όφελος και συμφέρον επικράτησε απέναντι στο συλλογικό. Οι λίγοι και εκλεκτοί του Συστήματος έγιναν ισχυρότεροι και πλουσιότεροι, ενώ οι πολλοί, τα «τέκνα ενός κατώτερου θεού», παρέμειναν φτωχοί και περιθωριοποιημένοι. Το γεγονός ότι σήμερα πληρώνουμε για το ηλεκτρικό ρεύμα το οφείλουμε στον Έντισον και όχι στον Τέσλα, που οραματιζόταν έναν κόσμο με δωρεάν ενέργεια προς όλους.

Ακόμη και ο Τέσλα, ο άνθρωπος που φώτισε τον κόσμο, περιθωριοποιήθηκε σκόπιμα και συστηματικά. Οι επενδυτές του γύρισαν την πλάτη θεωρώντας τον «μαύρο πρόβατο». Στις οικονομικές σχολές δίδασκαν την περίπτωση του ως παράδειγμα προς αποφυγήν, περιγράφοντας τον απλά ως αποτυχημένο επιχειρηματία. Οι εφημερίδες και οι δημοσιογράφοι τον παρουσίαζαν είτε ως γραφικό είτε ως «παρανοϊκό επιστήμονα». Οι καθηγητές, τέλος, στα σχολεία αποφάσισαν να μη διδάξουν ή να μην αναφέρουν καν το παράδειγμα του Νίκολα Τέσλα, επιλέγοντας πειθήνια εκείνο του Έντισον. Και αυτό ίσχυε ως τα τέλη του 20ου αιώνα.

Έτσι καταλήξαμε να ζούμε σ’ έναν κόσμο πνιγμένο στην ατμοσφαιρική μόλυνση, που απειλείται από πλανητική υπερθέρμανση, ερημοποίηση, αύξηση της στάθμης των θαλασσών, πείνα, μείωση της βιοποικιλότητας και ακραία καιρικά φαινόμενα. Το κλίμα του πλανήτη μας έχει πλέον απορυθμιστεί, οι πόλεις μας είναι μολυσμένες από μικροσωματίδια και βαριά μέταλλα και η λειψυδρία έχει καταντήσει συνηθισμένο φαινόμενο. Πόλεμοι έχουν ξεσπάσει για το πετρέλαιο και μεγάλες περιοχές του πλανήτη μας έχουν βυθιστεί στη γεωπολιτική αστάθεια εξ αιτίας του ανταγωνισμού για τον έλεγχο των ορυκτών καυσίμων. Το ενεργειακό μοντέλο στο οποίο βασίζεται η παγκόσμια οικονομία είναι, κατά κοινή ομολογία, επικίνδυνο και αυτοκαταστροφικό. Αυτός ο είναι ο «Εντισονοποιημένος κόσμος» μας. Ένας κόσμος που γύρισε την πλάτη στο Νίκολα Τέσλα και σχεδόν κόντεψε να τον διαγράψει από τις λεωφόρους της γνώσης. Που, αν και εκμεταλλεύτηκε τις εφευρέσεις και τις επιστημονικές του ανακαλύψεις, περιφρόνησε τα οράματά του για το μέλλον.

Θα μπορούσε, ωστόσο, η σημερινή κατάσταση να ήταν διαφορετική και πολύ καλύτερη αν, πριν από έναν σχεδόν αιώνα, ο ανθρωπιστής εφευρέτης και επιστήμονας Νίκολα Τέσλα μπορούσε να εφαρμόσει τα σχέδια και τα οράματά του σχετικά με την Ασύρματη Μεταφορά Ενέργειας και την Ελεύθερη Ενέργεια.

Οι αποτυχίες της μιας γενιάς είναι πάντα ευκαιρίες για την επόμενη. Αρκεί βέβαια να έχει τη στοιχειώδη νοημοσύνη να χρησιμοποιεί την τέφρα της καταστροφής ως κοπριά για να κάνει το έδαφος πιο γόνιμο. Αποτελεί κοινό μυστικό πως μια από τις κύριες αδυναμίες της ανθρωπότητας είναι η εξοικείωση του μέσου ανθρώπου με τη λέξη Αδύνατον. Όταν διαγράφεις αυτή τη λέξη από το λεξιλόγιο σου τότε τα μόνα όρια στην ανάπτυξή σου είναι ο χρόνος και ο χώρος -και αυτό με αρκετές υποσημειώσεις.

Ο χρόνος και η Ιστορία θα σε συγχωρέσουν εάν κάνεις λάθη, αλλά δε θα σε συγχωρέσουν αν δεν πάρεις αποφάσεις, αν δεν προσπαθήσεις να λύσεις ένα πρόβλημα -κι ας μη τα καταφέρεις- κι αφεθείς στην αναποφασιστικότητα και αναβλητικότητα. επειδή μ’ αυτόν τον τρόπο δε θα ακουστείς ποτέ και δε θα γραφτεί τίποτε για σένα. Ο Χρόνος θα σε ευνοήσει αν κινηθείς γρήγορα και θα σε αγνοήσει αν σταθείς αμήχανος και άπραγος μπροστά στις εξελίξεις.

Στο βιβλίο αυτό είδαμε την ιστορία της σύγκρουσης και των διαφωνιών που είχαν ο Τέσλα και ο Έντισον σχετικά με το αν το Εναλλασσόμενο Ρεύμα ήταν πρακτικά εφαρμόσιμο ή όχι. Ως γνωστόν ο Έντισον υποστήριζε το Συνεχές Ρεύμα (DC), ενώ ο Τέσλα το Εναλλασσόμενο (AC). Ο Τέσλα, ως σύγχρονος «αλχημιστής» προμηθεϊκού τύπου, γνώριζε καλά πως οι διαφωνίες σε μια συζήτηση ή ακόμη και σε μια δημόσια αντιπαράθεση, όσο πιο έντονες είναι, αποτελούν στην ουσία μια «διαφορά δυναμικού» ανάμεσα σε δύο αντιπαρατιθέμενες πλευρές και παράγουν ενέργεια, πνευματικής φύσεως βέβαια, που μπορεί ωστόσο να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή στη συνέχεια κάποιου δημιουργικού έργου. Ο Τέσλα το έκανε. Γιατί όχι κι εσείς;

Η επική σύγκρουση του Τέσλα με τον Έντισον και του Εναλλασσόμενου Ρεύματος με το Συνεχές Ρεύμα είναι αρχετυπική των εμπορικών πολέμων της πρόσφατης ιστορίας. Είναι αναμφίβολα πολύ μεγαλύτερου μεγέθους και σημασίας από μεταγενέστερες συγκρούσεις, όπως εκείνη μεταξύ των συστημάτων Beta και VHS για την κυριαρχία πάνω στις βιντεοταινίες ή μεταξύ apple και microsoft, Στιβ Τζομπς και Μπιλ Γκέιτς για την κυριαρχία πάνω στην εξέλιξη των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Ο Τέσλα ήταν μια όντως παράξενη ιδιοφυΐα. Το αρχέτυπο του επιστήμονα-εφευρέτη, που άλλαξε τον κόσμο και κυριολεκτικά εφηύρε το μέλλον. Ο κύριος λόγος που ακόμη και επιφανή μέλη της επιστημονικής κοινότητας σκύβουν σήμερα μ’ ενδιαφέρον πάνω στο έργο του, είναι οι ανάγκες της επιστημονικής και τεχνολογικής εξέλιξης, που έπειτα από κάποιες δεκαετίες άνετου «περιπάτου» πάνω σε γνωστά μονοπάτια, βρέθηκε και πάλι σε αδιέξοδο.

Γράφοντας για τον Τέσλα, γι’ αυτόν το λαμπρό, δημιουργικό κι εφευρετικό Νου και την αυθεντική και πηγαία του μεγαλοφυΐα, αισθάνομαι πάντα έναν θαυμασμό για το ανθρώπινο πνεύμα, που βρίσκει πάντα τρόπους να ξεπερνά εμπόδια, όρια, δόγματα και «σταθερές», παρωχημένες «βεβαιότητες» κι απαγορεύσεις, και μια αισιοδοξία για το μέλλον. Ο Τέσλα ήταν ένας οραματιστής ενός μέλλοντος ειρήνης, αφθονίας, ελευθερίας και ίσων ευκαιριών για όλους, όπου οι αρνητικές καταστάσεις που περιγράφουν οι λέξεις πόλεμος, φτώχεια, καταναγκασμός, ανεπάρκεια, μόλυνση περιβάλλοντος, ανισότητες, μονοπώλια κ.α θα ήταν ξεπερασμένες προ πολλού, κυρίως χάρη στην Ελεύθερη Ενέργεια, την άμεση δημοκρατία και την ελεύθερη επικοινωνία και μετακίνηση των ανθρώπων σε όλο το «παγκόσμιο χωριό» που είναι στην ουσία ο πλανήτης Γη.

Αποτέλεσμα εικόνας για Nikola tesla's future world

Κι αυτό θα επιτυγχανόταν με την απρόσκοπτη και χωρίς υποταγή σε συγκεκριμένα συμφέροντα και ολιγοπώλια εξέλιξης της επιστήμης, της τεχνολογίας και κυρίως των απεριόριστων δυνατοτήτων της ανθρώπινης επινοητικότητας και εφευρετικότητας, ζωντανό παράδειγμα της οποίας ήταν ο ίδιος ο Τέσλα:

«Η προοδευτική εξέλιξη του ανθρώπου εξαρτάται ζωτικά από την εφεύρεση. Είναι το πιο σπουδαίο προϊόν του δημιουργικού του εγκεφάλου. Ο απώτατος σκοπός της εφεύρεσης είναι η απόλυτη κυριαρχία του νου επί του υλικού κόσμου, η χαλιναγώγηση των δυνάμεων της Φύσης προς χάρη των ανθρωπίνων αναγκών. Αυτό είναι και το δύσκολο καθήκον του εφευρέτη που συχνά είναι παρεξηγημένος και χωρίς ανταμοιβή. Βρίσκει ωστόσο άφθονη αποζημίωση στην ευχάριστη άσκηση των δυνάμεών του και στη γνώση ότι ανήκει σ’ εκείνη την εξαιρετικά προνομιακή τάξη χωρίς την οποία το γένος των ανθρώπων θα είχε ηττηθεί προ πολλού στη σκληρή του μάχη με τα ανελέητα στοιχεία της Φύσης» (Νίκολα Τέσλα, Οι Εφευρέσεις Μου).

Αντίθετα με τον Έντισον ο Τέσλα ήταν ένας «μοναχικός καβαλάρης», που παρέμεινε σ’ όλη του την ζωή ανένταχτος κι ελεύθερος, δίνοντας συχνά σκληρές μάχες με το επιστημονικό και βιομηχανικό Κατεστημένο της εποχής του. Ο Τέσλα προχωρούσε άφοβα μπροστά αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Ξεκλείδωνε με την ευαισθησία ενός ποιητή τα μεγάλα μυστικά της Φύσης και τα χάριζε στην ανθρωπότητα. Τον ενδιέφερε η συνολική πρόοδος και πίστευε στο θετικό δυναμικό του ανθρώπου που μπορούσε ν’ αναπτυχθεί σε τέλειο βαθμό. Τι θα γινόταν άραγε αν ο Τέσλα δεν εμποδιζόταν να προχωρήσει στην υλοποίηση των οραμάτων του; Αν ο κόσμος μας τελικά «Τεσλοποιούταν» αντί να «Εντισονοποιηθεί»;

Αποτέλεσμα εικόνας για tesla's future world

 

Πλανήτης Γη, 2020. Επτάμισι δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν σ’ έναν κόσμο Ελεύθερης Ενέργειας. Σχεδόν κάθε σπίτι παράγει όλη την ηλεκτρική ενέργεια που χρειάζεται μέσω μιας μικρής συσκευής, η οποία εκμεταλλεύεται την ενέργεια που μεταδίδεται ασύρματα, καθώς και την ηλιακή ενέργεια. Στο σύστημα διανομής δεν υπάρχουν απώλειες, λογαριασμοί ηλεκτρικού και μόλυνση.

Οι επιπτώσεις στο περιβάλλον είναι μηδαμινές. Οι πόλεις δεν έχουν καυσαέρια και τα αυτοκίνητα λειτουργούν με ασύρματο ηλεκτρισμό ή υδρογόνο και δεν αφήνουν στις εξατμίσεις τους τίποτε άλλο παρά σταγονίδια νερού. Οχήματα, τρένα, αεροπλάνα και πλοία κινούνται με ασύρματο ηλεκτρισμό και κυψέλες υδρογόνου. Μικροί σταθμοί ψυχρής πυρηνικής σύντηξης προμηθεύουν την απαιτούμενη ενέργεια που χρειάζονται οι πόλεις και οι βιομηχανίες χωρίς τον κίνδυνο πυρηνικού ατυχήματος. Η μόλυνση του περιβάλλοντος είναι ανύπαρκτη και ο καθένας μπορεί να αντλεί ελεύθερα την ενέργεια που χρειάζεται με ελάχιστο κόστος.

Ο κόσμος της Ελεύθερης Ενέργειας, που οραματίστηκε ο Τέσλα, είναι πλέον πραγματικότητα. Είναι ένας ουτοπικός κόσμος χωρίς ένοχο παρελθόν: δεν συνέβησαν ποτέ οι δύο Παγκόσμιοι Πόλεμοι με τις εκατόμβες των νεκρών. Δε συνέβη ποτέ ούτε το οικονομικό «Κραχ του 1929», ούτε το «πετρελαϊκό Κραχ του 1973», ούτε βεβαίως και η «χρηματοπιστωτική κρίση του 2008». Φράσεις όπως οικολογική κρίσηκαταστροφή του περιβάλλοντος, καθώς και Φαινόμενο του Θερμοκηπίου είναι ανύπαρκτες στο λεξιλόγιο των πολιτών του κόσμου στις αρχές του 21ου αιώνα.

Αντίθετα όλοι μιλούν σχεδόν καθημερινά για πράγματα όπως «αειφόρο ανάπτυξη», «εμπλουτισμός της βιοποικιλότητας», «αντιγηραντικές θεραπείες», «επαφή με εξωγήινους», «εξερεύνηση του διαστήματος», «αναβίωση των εξαφανισμένων μορφών ζωής» κ.α. που θα φαινόταν επιστημονική φαντασία στους ανθρώπους του 20ου αιώνα. Η μόλυνση του περιβάλλοντος είναι αδιανόητη, η αναδάσωση καθημερινή πρακτική και οι δαπάνες των υπουργείων παιδείας, υγείας και κοινωνικής πρόνοιας είναι δέκα φορές μεγαλύτερες από τις δαπάνες του Υπουργείου Άμυνας, οι οποίες είναι συνεχώς φθίνουσες…

Αποτέλεσμα εικόνας για tesla's future world

Χάρη στην επανάσταση της Ελεύθερης Ενέργειας οι προβλέψεις που έκανε ο οραματιστής Τέσλα στις αρχές του 20ου αιώνα δεν απέχουν και πολύ από την πραγματικότητα του κόσμου των αρχών του 21ου αιώνα:

«Στο κοντινό μέλλον θα δούμε πολλές χρήσεις της ηλεκτρικής ενέργειας. Θα είμαστε σε θέση να διασκορπίζουμε την ομίχλη με την ηλεκτρική δύναμη και με ισχυρές και διαπεραστικές ακτίνες. Θα δημιουργήσουμε ασύρματες εγκαταστάσεις με σκοπό τη φωταγώγηση των ωκεανών.

Σύντομα θα επιτευχθεί η μετάδοση εικόνων με τις συνηθισμένες τηλεγραφικές μεθόδους. Μια άλλη σημαντική καινοτομία θα είναι μια ηλεκτρική γραφομηχανή, που θα καταγράφει την ανθρώπινη φωνή. Θα έχουμε εξουδετερωτές καπνού, απορροφητές σκόνης, αποστειρωτές του νερού, του αέρα, των τροφίμων και των ρούχων. Θα είναι επίσης αδύνατον να μεταδοθούν τα μικρόβια ασθενειών και οι άνθρωποι θα μπορούν να θεραπεύονται από αυτές. Αν χρησιμοποιήσουμε ορυκτά καύσιμα ως ύλες για να αντλήσουμε την ενέργειά μας τότε, ζώντας εις βάρος του κεφαλαίου μας, θα τα εξαντλήσουμε γρήγορα. Αυτή η μέθοδος είναι βάρβαρη και επιπόλαια σπάταλη και θα πρέπει να σταματήσει για χάρη των ερχόμενων γενεών.

Το αναπόφευκτο συμπέρασμα είναι ότι η υδροδυναμική είναι ο πολυτιμότερος ενεργειακός πόρος μας. Σε αυτήν η ανθρωπότητα πρέπει να εναποθέσει τις ελπίδες της για το μέλλον. Με την πλήρη ανάπτυξή της καθώς και μ’ ένα τέλειο σύστημα της ασύρματης μετάδοσης της ενέργειας σε οποιαδήποτε απόσταση, ο άνθρωπος θα είναι σε θέση να λύσει όλα τα προβλήματα της υλικής του ύπαρξης. Η απόσταση, που είναι το κύριο εμπόδιο στην ανθρώπινη πρόοδο, θα εκμηδενιστεί εντελώς όσον αφορά τη σκέψη, τη λέξη, και τη δράση. Η ανθρωπότητα θα ενωθεί, οι πόλεμοι θα γίνουν αδύνατοι, και η ειρήνη θα βασιλέψει σε ανώτατο επίπεδο» (Nikola Tesla, My Inventions, 1919).

Το όραμα του Τέσλα για ένα μέλλον στο οποίο ο άνθρωπος δε θα ήταν αναγκασμένος να πασχίζει για την επιβίωση του, όπου οι λέξεις πλούσιος και φτωχός δε θα σήμαιναν τη διαφορά του επιπέδου της υλικής ευημερίας, αλλά των διανοητικών και ψυχικών ικανοτήτων, ήταν πλέον πραγματικότητα. Όπως είχε προβλέψει και ο ίδιος πριν από έναν αιώνα, ο κόσμος της Ελεύθερης Ενέργειας ήταν ένας κόσμος όπου είχε επιτευχθεί η βελτίωση των συνθηκών υγιεινής, η μείωση της άγνοιας, του φανατισμού, της τρέλας και φυσικά η αξιοποίηση των φυσικών πηγών ενέργειας, όπως ο ήλιος. Μέχρι το 2035 το Υπουργείο Υγείας απορροφούσε πολύ περισσότερες δαπάνες από το Υπουργείο Άμυνας, όπως άλλωστε είχε προβλέψει και ο ίδιος ο Τέσλα το 1934: «Στον 21ο αιώνα όλα τα πολιτισμένα έθνη θα ξοδεύουν το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού τους όχι για την άμυνα αλλά για την παιδεία».

Αποτέλεσμα εικόνας για Nikola tesla's future

Ο κόσμος που οραματίστηκε πριν από έναν και πλέον αιώνα ο Τέσλα είναι Εκεί Έξω και μας περιμένει. Είναι μια ανοικτή πρόκληση που κάποιοι ανταποκρίνονται, γιατί δεν αντέχουν να μην το κάνουν. Κάποιοι άλλοι διότι πιστεύουν πως ένας καλύτερος κόσμος είναι πάντα εφικτός. Οι περισσότεροι όμως, απογοητευμένοι και παραιτημένοι, επικεντρώνονται μόνο στα αρνητικά, τα οποία στο τέλος γίνονται πραγματικότητα. Και περιμένουν παθητικά να «ευθυγραμμιστούν τα άστρα» για να αλλάξουν τα πράγματα. Όμως ο κόσμος δεν αλλάζει από μόνος του. Εμείς είμαστε ο κόσμος. Πετυχαίνουμε όχι επειδή είναι κάτι εύκολο, αλλά επειδή είναι δύσκολο. Σήμερα στεκόμαστε στους ώμους όλων αυτών που έκαναν τη δύσκολη δουλειά, όπως ο Τέσλα. Να βάλουν δηλαδή τα θεμέλια ενός ολόκληρου πανανθρώπινου πολιτισμού. Και, Τώρα, είναι η δική μας σειρά…

@Γιώργος Στάμκος / απόσπασμα από νεοεκδοθέν βιβλίο του ΤΕΣΛΑ Vs ΕΝΤΙΣΟΝ Σύγκρουση για το Μέλλον του Κόσμου.

 

Tesla VS Edison COVER jpg.

ΤΕΣΛΑ Vs ΕΝΤΙΣΟΝ
Σύγκρουση για το Μέλλον του Κόσμου

Το νέο αποκαλυπτικό βιβλίο του Γιώργου Στάμκου

Η Αρχετυπική Σύγκρουση που Άλλαξε τον Κόσμο.
Ο πρώτος μεγάλος Τεχνολογικός και Εμπορικός Πόλεμος της σύγχρονης βιομηχανικής εποχής:

Ο “Πόλεμος των Ρευμάτων” (War of Currents)!
Εναλλασσόμενο Ρεύμα (AC) Vs Συνεχές Ρεύμα (DC)

«Προμηθέας του Ηλεκτρισμού» Vs «Μάγος του Μένλο Παρκ»
99% Έμπνευση ή 99% Πειραματισμός;

Ενορατική Επιστήμη της Ανατολής ή Πρακτική Επιστήμη της Δύσης;

ΤΕΣΛΑ ή ΕΝΤΙΣΟΝ;
Δύο διαφορετικοί τύποι ανθρώπου, δύο αλλοπαρμένες μεγαλοφυΐες
με τελείως διαφορετικό όμως χαρακτήρα,
τρόπο σκέψης και αντίληψης,
συγκρούονται αμείλικτα στην Αμερική στα τέλη του 19ου αιώνα.
Έπαθλο; Το ίδιο το Μέλλον της ανθρωπότητας!

TΕΣΛΑ Vs ΕΝΤΙΣΟΝ

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΤΕΣΛΑ Vs ΕΝΤΙΣΟΝ»;

Το νέο αποκαλυπτικό βιβλίο του Γιώργου Στάμκου

ΤΕΣΛΑ

Vs

ΕΝΤΙΣΟΝ

Σύγκρουση για το Μέλλον του Κόσμου

κοστίζει 20 ευρώ και σας αποστέλλεται στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής/αντικαταβολής μέσω ΕΛΤΑ,

κυκλοφορεί σε περιορισμένα αντίτυπα –δεν διατίθεται σε βιβλιοπωλεία– και μπορείτε να το παραγγείλετε άμεσα στο τηλέφωνο:

2392.110215

ή

στο 6945522050

Μπορείτε επίσης να στείλετε και SMS (στο 6945522050), γράφοντας το ονοματεπώνυμο σας, τα στοιχεία της ταχυδρομικής σας διεύθυνσης, ένα τηλέφωνο (κινητό κατά προτίμηση) και σημειώνοντας «ΤΕΣΛΑ Vs EΝΤΙΣΟΝ»)

ή στο mail stamkos@post.com

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ

ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

 

Tesla VS Edison STRANGE AD Ok

H ΜΥΣΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ Αποκωδικοποιώντας την τουρκική γεωφιλοσοφία

H ΜΥΣΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

Αποκωδικοποιώντας την τουρκική γεωφιλοσοφία

ÇENGELKÖY : KULELİ

Μπορεί να “λιώσει” η ηπειρωτική Τουρκία στον ήλιο και στα νερά της Μεσογείου;

 

The Sultan Ahmed Mosque, Istanbul, Turkey http://www.buypropertyistanbul.com/

Maps on the Web

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος*

Ο γεωγραφικός χώρος που καταλαμβάνει η σημερινή Τουρκία υπήρξε ανέκαθεν μια φυσική γέφυρα που συνέδεε την Ανατολή με τη Δύση. Γεωπολιτικά η Τουρκία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η προέκταση της Ασίας στην Ευρώπη. Γεωφιλοσοφικά, ως μια συμπαγής διείσδυση του ανατολικού κόσμου, που αντιπροσωπεύει την ηπειρωτικότητα, στη Δύση, όπου κυριαρχεί ο «θαλάσσιος πολιτισμός».

Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες χερσονήσους της Μεσογείου (Βαλκανική, Ιβηρική και Ιταλική) η χερσόνησος της Μικρά Ασίας, που καταλαμβάνει το 95% της έκτασης της σημερινής Τουρκίας, είναι ένας χώρος με ενιαία (ηπειρωτική) γεωπολιτική ταυτότητα και με μια, θα έλεγε κανείς μυστικιστική, εσωτερική συνοχή. Συνεκτικό στοιχείο του μικρασιατικού χώρου παραμένει ο μυστικισμός, που κάποτε εκφράστηκε με τη λατρεία των χθόνιων θεοτήτων, με το Μιθραϊσμό, το Γνωστικισμό, τον πρώιμο Χριστιανισμό, τον Μανιχαϊσμο, τον Παυλικιανισμό και στη συνέχεια, με το Σουφισμό, και τον Αλεβιδισμό.

Αποτέλεσμα εικόνας για alevi in turkey map

Turkey & Cyprus / Linguistic map this website is beautiful. detailed linguistic maps of literally EVERY COUNTRY. if only it were available in print.

ΕΝΑ ΧΩΝΕΥΤΗΡΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ

Η Μικρά Ασία μπορεί να μην υπήρξε «μυστικιστική μήτρα», όπως η αρχαία Αίγυπτος, η πατρίδα του Ερμή του Τρισμέγιστου, αποτέλεσε ωστόσο ένα ιστορικό «χωνευτήρι» θρησκευτικών ρευμάτων, πνευματικών και καλλιτεχνικών τάσεων, και αντιεξουσιαστικών κινημάτων. Εδώ αποκρυσταλλώθηκε ο Χριστιανισμός (αλλά και μια σειρά αιρέσεις που τον αντιπάλεψαν) και στην ίδια περιοχή αναπτύχθηκε αργότερα και ο ισλαμικός εσωτερισμός (Σούφι) και ο Αλεβιδισμός, στους ίδιους χώρους όπου προϋπήρχαν οι αιρετικοί Παυλικιανοι. Ο χώρος αυτός υπήρξε η φυσική γέφυρα για το πέρασμα των μονοθεϊστικών θρησκειών προς την παγανιστική Ευρώπη.

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ jpg

Η Μικρά Ασία δεν ήταν όμως μόνον πέρασμα, αλλά κι ένα φυσικό αδιέξοδο για πολλούς εισβολείς που στοιβάζονταν σ’ αυτήν ερχόμενοι από την Ανατολή. Οι Πέρσες ήταν μια μικρή επώδυνη παρένθεση, που πρόλαβε ωστόσο να αφήσει τα κατάλοιπα της στην ανατολική Μ. Ασία κυρίως μέσω του Ζωροαστρισμού και, αργότερα, του Αλεβιδισμού. Οι νεοφώτιστοι μουσουλμάνοι Άραβες ήταν μια μεγάλη κι επικίνδυνη απειλή αλλά η οργανωμένη αντίσταση των Βυζαντινών και ειδικά των ακριτών τους καθώς και το σκληρό περιβάλλον του οροπεδίου της Μικρά Ασίας αποθάρρυναν την εγκατάστασή τους, παρόλο που πίεζαν ασφυκτικά τις αμυντικές γραμμές της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας επί δύο σχεδόν αιώνες (8ος-9ος αι. μ.Χ.) Δε συνέβη όμως το ίδιο και στην περίπτωση των Τούρκων.

"Have you ever heard of the story of the one who is present and absent at the same time? I am in the middle of the crowd and my heart is somewhere else." - Sa'adī

Χωρίς να προσχεδιάζουν την κατάκτηση της Μικρά Ασίας οι ορμώμενοι από το Ιράν Σελτζούκοι Τούρκοι βρέθηκαν μπροστά σε μια ανέλπιστη συγκυρία: μια ολόκληρη χερσόνησος, που το οροπέδιο της είχε κλίμα και χλωρίδα παρόμοια με εκείνη της κεντρικής Ασίας, ήταν ουσιαστικά ανυπεράσπιστη. Η άμυνα της Μικρά Ασίας ήταν για τους Βυζαντινούς, που βρίσκονταν τότε εμπλεκόμενοι σε μια σειρά καταστροφικών εμφυλίων πολέμων, μια δύσκολη κι εύθραυστη υπόθεση, καθώς βασιζόταν στον έλεγχο ορισμένων στρατηγικών σημείων, κυρίως συνοριακών, οχυρωμένων πόλεων. Οι υπερκινητικοί Τούρκοι είτε κατέλαβαν αυτά τα σημεία-κλειδιά είτε, το συχνότερο, απλά τα παρέκαμψαν. Επιπλέον, οι εμφύλιοι πόλεμοι των Βυζαντινών είχαν δημιουργήσει ένα πρόσφορο έδαφος για τη διείσδυση των Τούρκων, οι οποίοι δέκα χρόνια μετά τη μάχη στο Ματζικέρτ (1071 μ.Χ.) αντίκριζαν έκθαμβοι τα νερά της Ak Deniz, της «Λευκής Θάλασσας», όπως ονόμαζαν τη Μεσόγειο, σε αντιδιαστολή με τη Μαύρη Θάλασσα (Kara Deniz).

Ακόμη και μετά την αντεπίθεση των Βυζαντινών με τη συνδρομή των Σταυροφορικών δυνάμεων (12ος μ.Χ. αιώνας) το οροπέδιο εγκαταλείφθηκε στους Τούρκους, καθώς αυτό που ενδιέφερε πρωταρχικά τους Βυζαντινούς ήταν να κρατήσουν την πυκνοκατοικημένη και πιο εύφορη παραλιακή ζώνη, όπου το εμπόριο και τα πλούτη των λιμανιών ενίσχυαν τη δύναμή τους. Συμπερασματικά η Μικρά Ασία χάθηκε από αμέλεια. Κυριολεκτικά παραδόθηκε σ’ ένα λαό που βρισκόταν σε διαρκή κίνηση, αναζητώντας το δικό του ζωτικό χώρο. Παραμένει ωστόσο άξιο απορίας πώς ένας άξεστος και αγράμματος νομαδικός λαός κατάφερε να υποτάξει και να καταστρέψει έναν πολιτισμό συντριπτικά ανώτερο, όπως ο βυζαντινός. Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι γεμάτη παραδοξότητες…

Σχετική εικόνα

Ο ΑΝΟΛΟΚΛΗΡΩΤΟΣ ΕΚΤΟΥΡΚΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑΣ

Οι Τούρκοι, αφού περιφέρονταν άσκοπα για αιώνες στις στέπες της κεντρικής Ασίας μαζεύοντας γύρω από τα πόδια τους σύννεφα σκόνης, εισέβαλαν στη Μικρά Ασία με τη μορφή των Ορντού (ορδή = στρατός), κουβαλώντας μαζί τους μια νομαδική νοοτροπία κι έναν ηπειρωτικό μυστικισμό, σύμφωνα με τον οποίο το (μυστικιστικό) κέντρο του κόσμου ήταν το Κοσμικό Βουνό (Ιμαλάια;). Με τέτοιο υπόβαθρο, σε σχέση με το οποίο η θάλασσα αντιπροσώπευε το άγνωστο χάος, δεν είναι παράξενο που οι Τούρκοι υπήρξαν επι αιώνες θαλασσοφοβικοί. Εξάλλου, οι νομαδικές καταβολές της ελίτ των Τουρκομάνων πολεμιστών, που, αφού οι ίδιοι εξισλαμίστηκαν προηγουμένως από τους πολιτιστικά ανώτερους Πέρσες, εξισλάμισαν κι εκτούρκισαν βιαίως τη Μικρά Ασία, δεν επέτρεψαν την εύκολη ενσωμάτωσή τους στην κουλτούρα των ναυτικών λαών της περιοχής.

Από τη στιγμή που οι Τούρκοι εισέβαλαν στην περιοχή έδειξαν να προτιμούν ως τόπο εγκατάστασής τους το άνυδρο υψίπεδο της Μικρά Ασίας και ιδιαίτερα τη βορειοδυτική του πλευρά (Δορύλαιο, Παφλαγονία), επειδή προσιδίαζε στο σκληρό περιβάλλον της κεντρασιατικής στέπας, απ’ όπου προήλθαν. Ο σκληρός χειμώνας και η βλάστηση του οροπεδίου ταίριαζε απόλυτα στο νομαδικό τρόπο ζωής των Τούρκων. Έτσι, η προσαρμογή τους στο νέο περιβάλλον ήταν άμεση. Ήταν σαν να είχαν, για καλή τους τύχη, ανακαλύψει μια νέα πατρίδα, που θύμιζε σε όλα την παλιά.

Αμέσως μετά την αρχική εγκατάστασή τους στη Μικρά Ασία οι Τούρκοι άρχισαν να λυμαίνονται με ληστρικές επιδρομές την ενδοχώρα, προωθώντας την ερήμωσή της με την καταστροφή της αγροτικής οικονομίας. Όντας νομάδες αυτή η ερήμωση τους εξυπηρετούσε, καθώς η ύπαιθρος, απαλλαγμένη από αγροκτήματα, αποτελούσε πλέον μια ζώνη νομαδισμού, που δε διέφερε και πολύ απ’ εκείνη του Ιράν και της κεντρικής Ασίας, όπου τα ζώα μπορούσαν να βόσκουν ελεύθερα. Γι’ αυτούς η γη δεν είχε ιδιοκτήτη και είχε αξία μόνον όταν μπορούσε να θρέψει τα κοπάδια τους. Έτσι στη Μικρά Ασία η στέπα άρχισε να κερδίζει ραγδαία έδαφος έναντι της καλλιεργήσιμης γης…

The Seljuks of Rum

Εκτός από την επέκταση της στέπας μέσω της ερήμωσης των αγροτικών περιοχών, οι Τούρκοι επιχείρησαν να μεταμορφώσουν πλήρως τη Μικρά Ασία με την καταστροφή των «αθάνατων» πόλεών της. Χωρίς τις πόλεις οι Βυζαντινοί όχι μόνο θα έχαναν ισχυρά ερείσματα στην περιοχή, αλλά και δε θα μπορούσαν πλέον να διαχέουν τον πολιτισμό τους, εφόσον οι πόλεις επιβάλλουν ιστορικά τα πρότυπά τους στην ύπαιθρο. Χωρίς τις πόλεις η αφομοίωση των αυτοχθόνων πληθυσμών θα ήταν πιο εύκολη υπόθεση.

Όμως, αν και κατέστρεψαν δεκάδες πόλεις, η αφομοίωση των αυτοχθόνων ήταν αργή και δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Σύμφωνα με το Γάλλο ιστορικό Κλοντ Καχέν το 12ο μ.Χ. αιώνα δεν υπήρχαν πάνω από 200.000-300.000 Τουρκομάνοι σε ολόκληρη τη Μικρά Ασία. Έναν αιώνα αργότερα ο τουρκικός πληθυσμός δεν ξεπερνούσε το 10% του συνολικού πληθυσμού της χερσονήσου. Και στις αρχές του 20ού αιώνα, έπειτα από εκτουρκιστική πολιτική οκτώ αιώνων, σχεδόν το 70% του πληθυσμού της Μικρά Ασίας αποτελούνταν από μη τουρκικούς πληθυσμούς. Ακόμη και σήμερα, αφού πλέον η περιοχή εκκενώθηκε από Έλληνες, Αρμένιους και άλλους χριστιανικούς πληθυσμούς, υπολογίζεται ότι μόλις το 10% του πληθυσμού της Μικρά Ασίας θα μπορούσε να διεκδικήσει κεντροασιατική προέλευση. Όλοι οι υπόλοιποι είναι αυτόχθονες και άλλοι πληθυσμοί που εξισλαμίστηκαν και εκτουρκίστηκαν. Με δυο λόγια οι νομάδες Τούρκοι όχι μόνο δεν κατόρθωσαν ν’ αφομοιώσουν τους ντόπιους πληθυσμούς, αλλά οι ίδιοι αφομοιώθηκαν από το πολιτιστικό και εθνολογικό υπόβαθρο της Μικρά Ασίας, που παραμένει στη βάση του ευρωπαϊκό και μεσογειακό αν και γλωσσικά έχει εκτουρκιστεί.

Αν εξαιρέσει κανείς την εξόντωση και την εκδίωξη των Αρμενίων και των Ελλήνων, η τουρκοποίηση των μικρασιατικών λαών δεν προχώρησε στο βαθμό που θα ήθελαν οι Τούρκοι εθνικιστές. Και αυτό επειδή πολλές καταπιεσμένες ταυτότητες αναδύθηκαν αργότερα πιο δυνατές. Η ισλαμική ταυτότητα, που θεωρούνταν οπισθοδρομική και αντίθετη προς τον εκσυγχρονισμό, επέστρεψε ισχυρότερη και μάλιστα στον πολιτικό στίβο, μέσω του ισλαμιστικού κόμματος ΑΚΡ του Ταγίπ Ερντογάν. Η κουρδική ταυτότητα, που συμβολίζει τον αγώνα των αυτοχθόνων λαών της περιοχής για εθνική ανεξαρτησία, αναδύθηκε δυναμικά προβάλλοντας διεκδικήσεις κι απειλώντας με διάλυση το ίδιο το τουρκικό κράτος.

Αποτέλεσμα εικόνας για Turkey ethnic map

Σήμερα σχεδόν οι πάντες στην Τουρκία αρχίζουν ν’ αναζητούν τις ρίζες και την ταυτότητα τους. Πρόκειται για ένα πρόσφατο φαινόμενο, που παραπέμπει όμως και στις αταβιστικές τάσεις για τις οποίες φημίζονται οι μικρασιατικοί λαοί. Για ν’ αμβλύνουν τις εντυπώσεις που προκαλεί αυτή η απειλητική επάνοδος των επιμέρους εθνικών ταυτοτήτων στην Τουρκία, πολλοί Τούρκοι εκσυγχρονιστές επικαλούνται την έννοια της δημοκρατίας, ως τρόπο αρμονικής συνύπαρξης των διαφορετικών ταυτοτήτων. Για τους ίδιους η χώρα τους δεν ονομάζεται «Τούρκικη Δημοκρατία» αλλά «Δημοκρατία της Τουρκίας»(Turkiye Cumhuriyeti) και είναι ένας κοινός τόπος συνύπαρξης διαφορετικών ταυτοτήτων.

Σε πείσμα των Τούρκων εθνικιστών το λεγόμενο «τουρκικό έθνος» είναι ένα μείγμα λαών και εθνοτήτων, που συγκροτήθηκε ως έθνος μόλις στις αρχές του 20ου αιώνα. Φυσιογνωμικά τουλάχιστον οι σημερινοί κάτοικοι της Τουρκίας έχουν χαρακτηριστικά που ανήκουν σε όλες τις εθνότητες και αυτόχθονες λαούς, που κατοικούσαν στη Μικρά Ασία, στα Βαλκάνια και γενικότερα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς και του Καυκάσου. Και σίγουρα δεν μοιάζουν καθόλου με τους «αδελφούς» Τουρκμένους, Ουζμπέκους, Τατάρους και Καζάκους της Κεντρικής Ασίας, παρά την κοινή καταγωγή της γλώσσας τους. Έχουν περισσότερα κοινά χαρακτηριστικά και ιδιοσυγκρασία με τους Έλληνες και τους άλλους Βαλκάνιους, τους Αρμένιους και άλλους Καυκάσιους, καθώς και με τους Κούρδους και άλλους ιρανικής προέλευσης λαούς, παρά με τους Τουρκμένους και τους Ουζμπέκους της κεντρικής Ασίας. 

burcu esmersoy (7)

Kivanc

«Δεν πιστεύω ότι ο καθένας μας είναι Τούρκος, ότι κι αν σημαίνει αυτό. Κοίταξέ μας! Είμαστε ένα μείγμα Τούρκων, Αράβων, Ελλήνων, Εβραίων, Περσών, Αρμενίων, Κούρδων …», δήλωσε στον έκπληκτο δημοσιογράφο του National Geographic ο «Τούρκος» Ουμίτ, που έτρωγε μαζί του σ’ ένα εστιατόριο της Άγκυρας. Αμέσως, ένας-ένας από την παρέα του Ουμίτ, που καθόταν μαζί με τον Αμερικανό δημοσιογράφο, άρχισαν να συμπληρώνουν το παζλ της πολυεθνικότητας της Τουρκίας. «Έχω πολλούς συγγενείς εκτός Τουρκίας», είπε ο ένας. «Η μητέρα μου είναι τουρκάλα, αλλά η μητέρα της ήταν από τη Ρουμανία», διέκοψε ένας άλλος. «Η μητέρα μου είναι από την Ελλάδα, αλλά μιλάει τουρκικά. Ο πατέρας μου γεννήθηκε στη Γεωργία…», συμπλήρωσε ένας τρίτος. Όλοι τους προέρχονταν από μη-τουρκικούς λαούς που συνυπήρχαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και στη συνέχεια εκτουρκίστηκαν, κυρίως γλωσσικά.

Αποτέλεσμα εικόνας για Turkey ethnic map

Συνεχίζεται…

Sınıfa Osmanlı ve Selçuklu arması almak lazım insaalah

*Ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος. Από το 1988 έχει συγγράψει περίπου 2.000 ειδικά άρθρα και αναλύσεις, 15 βιβλία, κυρίως έρευνες, σενάρια και κείμενα για ντοκιμαντέρ (Balkan Express), ενώ υπήρξε για ένα διάστημα και εκδότης ειδικών περιοδικών. Το τελευταίο του βιβλίο έχει τίτλο ΤΕΣΛΑ Vs ΕΝΤΙΣΟΝ: Σύγκρουση για το Μέλλον του Κόσμου.

geopolitiki-stamkos1

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ

Ελληνική Γεωφιλοσοφία και οι Προκλήσεις της Παγκομιοποίησης

geopolitiki-book



ΠΩΣ MΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΗ«
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ»;

 

To βιβλίο στοιχίζει 20 ευρώ και σας αποστέλλεται άμεσα (μέσω ΕΛΤΑ) στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής.

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

geopolitiki-stamkos1

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΕΞΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

Ο ΑΤΑΒΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΛΑΩΝ: Ήταν η Άλωση της Κωνσταντινούπολης η εκδίκηση για την Καταστροφή της Τροίας;

Ο ΑΤΑΒΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΛΑΩΝ

Ήταν η Άλωση της Κωνσταντινούπολης η εκδίκηση για την Καταστροφή της Τροίας;

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Αποτέλεσμα εικόνας για constantinopolis

Τον 15ο αιώνα η αρχαιογνωσία και η ελληνομάθεια είχαν γίνει βασικό χαρακτηριστικό της εναπομείνασας βυζαντινής διανόησης. Ο Γεώργιος Γεμιστός-Πλήθωνας, πνευματικός ηγέτης του δεσποτάτου του Μυστρά, ταύτιζε τους σύγχρονους Βυζαντινούς με τους αρχαίους Έλληνες λέγοντας: “Έλληνες εσμέν γένει τε και παιδεία”.

Ο μαθητής του Λαόνικος Χαλκοκονδύλης (1432-1490), μελετητής του Ηροδότου και του Θουκυδίδη, τοποθέτησε τη βυζαντινο-τουρκική σύγκρουση στα πλαίσια μιας διαχρονικής αντιπαράθεσης Ανατολής-Δύσης, που ανάγεται στην αρχαία Ελλάδα. Ο ίδιος ερμήνευσε τη μοιραία σύγκρουση της δύουσας Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με τους ορμώμενους εξ ανατολών Οθωμανούς ως σύγχρονο στάδιο της προαιώνιας διαμάχης του ελληνικού κόσμου με το βάρβαρο κόσμο της Ανατολής. Η απαρχή αυτής της “αρχέγονης” σύγκρουσης αναγόταν στον πόλεμο Ελλήνων και Τρωών και στην καταστροφή της Τροίας. Η σύγκρουση αυτή κλιμακώθηκε με την επίθεση των Περσών κατά της Ελλάδας (5ος π.Χ. αιώνας) και, τελικά, με την απώθηση των πρώτων στην Ασία.

Αποτέλεσμα εικόνας για constantinople

Σύμφωνα με το ερμηνευτικό σχήμα του Χαλκοκονδύλη, η πτώση της Κωνσταντινούπολης ήταν η νομοτελειακή εκδίκηση της Ασίας για την καταστροφή της Τροίας από τους Έλληνες. Οι βάρβαροι Ασιάτες (Τούρκοι) εκδικήθηκαν για λογαριασμό της Τροίας με την εξόντωση των Ελλήνων και την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, της μεγαλύτερης πόλης που ίδρυσαν ποτέ οι Έλληνες. Έτσι οι Έλληνες τιμωρήθηκαν μέσω των Τούρκων για τον όλεθρο που προκάλεσαν στους Τρώες πριν από 27 αιώνες!

Βέβαια οι “Τούρκοι” που εκπόρθησαν τη μεγαλύτερη πόλη των Ελλήνων δεν ήταν τίποτε νεόφερτες ορδές προερχόμενες από τα βάθη της Ασίας, αλλά λαοί της Μικράς Ασίας που παλαιότερα ήταν ελληνόφωνοι Χριστιανοί και, στη συνέχεια, εξισλαμίστηκαν, εκτουρκίστηκαν και στράφηκαν κατά της Κωνσταντινούπολης, υπακούοντας έτσι σε μια αταβιστική παρόρμηση να εκδικηθούν τους Έλληνες για κάτι που συνέβη πριν από σχεδόν τρεις χιλιετίες στην Τροία. Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης ήταν, σύμφωνα μ’ αυτή την εκδοχή, η εκδίκηση της Τροίας!

Αποτέλεσμα εικόνας για constantinopolis

Ο φιλόδοξος Μωάμεθ Β΄ πάντως δεν είχε κατά νου να εκδικηθεί για την καταστροφή της Τροίας, αλλά ν’ ανασυστήσει την Αυτοκρατορία του Ιουστινιανού σε τουρκομουσουλμανικό όμως πλαίσιο. Ήθελε ν’ ανταποδώσει στη Δύση τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ανατολή, δηλαδή να σπρώξει την Ασία προς την Ευρώπη, επιδιώκοντας πάντα την παγκόσμια κυριαρχία. Έτσι, αμέσως μετά την τριήμερη λεηλασία της Κωνσταντινούπολης ο Πορθητής φέρεται να λέει: “Ευχαριστώ τον Αλλάχ γιατί μας έδωσε τη λαμπρή αυτή νίκη, αλλά τον παρακαλώ επίσης να μου επιτρέψει να ζήσω αρκετό καιρό ακόμη ώστε να νικήσω και να υποτάξω, μετά τη Νέα, και την Παλιά Ρώμη”.

iGen: ΤΟΞΙΚΗ ΤΕΧΝΟΚΟΥΛΤΟΥΡΑ Μια Γενιά Βυθίζεται στη Χειρότερη Κρίση Πνευματικής Υγείας

iGen

ΤΟΞΙΚΗ ΤΕΧΝΟΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

ΜΙΑ ΓΕΝΙΑ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΤΕΡΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ;

Αποτέλεσμα εικόνας για iGenΣχετική εικόνα

Γράφει ο Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος

«Δεν ξέρουμε πώς είναι η ζωή χωρίς iPad ή iPhones. Νομίζω ότι αγαπάμε τα τηλέφωνά μας περισσότερο από τους ίδιους τους ανθρώπους»Αυτή τη συγκλονιστική απάντηση έδωσε στην καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σαν Ντιέγκο Jean M. Twenge, συγγραφέα του βιβλίου Η Γενιά Me και η Γενιά iGen (Generation Me and iGen), μια ανήλικη Αμερικανίδα. Η καθηγήτρια έχει γράψει ένα πολύ σημαντικό άρθρο στο αμερικανικό περιοδικό Atlantic για το θέμα της επίδρασης των έξυπνων τηλεφώνων και των κοινωνικών μέσων στα παιδιά και στους εφήβους. Η ίδια μελετά τις μεταβολές στη συμπεριφορά των γενεών από τη δεκαετία του 1930. Οι μεταβολές αυτές χαρακτηρίζονται, όπως σημειώνει, από τον σταδιακό, βαθμιαίο χαρακτήρα τους, ακόμα κι όταν συγκλονιστικά γεγονότα όπως ο πόλεμος επηρέασαν την κοινωνία.

Αποτέλεσμα εικόνας για iGen

Αλλά το 2012, ακριβώς όταν οι Αμερικανοί που διέθεταν ένα έξυπνο τηλέφωνο (smartphone) ξεπέρασαν το μισό του πληθυσμού, σημειώθηκε μια εξαιρετικά απότομη, βίαιη μεταβολή στη συμπεριφορά και στη συναισθηματική κατάσταση των εφήβων, οι οποίοι άρχισαν να χάνουν την τόσο έντονη για την ηλικία τους και για την εποχή μας διάθεση ανεξαρτησίας τους. Οι μεταβολές αυτές επιβεβαιώθηκαν με σειρά μελετών επί σειρά ετών. Όλες ανεξαιρέτως επιβεβαίωσαν ότι, πιθανώς και ως αποτέλεσμα ριζικής αλλαγής στον τρόπο που οι νέοι περνάνε τον χρόνο τους, αλλάζει ριζικά και ο τρόπος που βλέπουν τον κόσμο.

Η ερευνήτρια βάφτισε αυτή τη γενιά, γεννηθέντες μεταξύ 1995 και 2012, ως την iGen και υποστηρίζει ότι έχει διαμορφωθεί από τα smartphones και τα κοινωνικά μέσα (social media). Τα παιδιά αυτής της ηλικίας μεγαλώνουν με smartphones, έχουν λογαριασμό Instagram πριν πάνε γυμνάσιο και δεν θυμούνται πώς ήταν ο κόσμος πριν από το internet. Το διαδίκτυο είναι διαρκώς παρόν στη ζωή τους, μέρα και νύχτα. Το 2017, μια έρευνα έδειξε ότι τρεις στους τέσσερις Αμερικανούς εφήβους έχουν iPhone.

Ο ερχομός των smartphones και των tablets δεν είχε ως μόνο αποτέλεσμα την αύξηση του χρόνου που περνάνε τα παιδιά μπροστά από την οθόνη και τα προβλήματα συγκέντρωσης που τη συνοδεύουν αλλά και μια ριζική μεταβολή όλου του τρόπου ζωής, από τη φύση των κοινωνικών τους σχέσεων, μέχρι τη διανοητική τους υγεία. Οι μεταβολές αυτές επιπλέον επήλθαν σε όλες ανεξαιρέτως τις κοινωνικές και εθνικές ομάδες του αμερικανικού πληθυσμού. Οι έφηβοι ζουν δια των συσκευών τους και νοιώθουν πιο άνετα στο δωμάτιό τους, παρά σε ένα αυτοκίνητο ή σε ένα πάρτι.

Αποτέλεσμα εικόνας για iGen

Η χειρότερη κρίση πνευματικής υγείας εδώ και δεκαετίες!

Αυτό έχει και μερικές καλές συνέπειες όπως ότι περιορίζει τις πιθανότητες να πάθουν ατύχημα στο δρόμο ή να εθιστούν στο πιοτό. Δεν έχει όμως μόνο αυτές τις συνέπειες. Όπως επισημαίνει στο άρθρο της στο Ατλάντικ η καθηγήτρια, τα ποσοστά κρουσμάτων κατάθλιψης και αυτοκτονιών μεταξύ εφήβων Αμερικανών έχουν εκτοξευθεί μετά το 2011. Όπως σημειώνει η ίδια: «Δεν είναι υπερβολή να περιγράψουμε την iGen ως ευρισκόμενη μπροστά στο κατώφλι της χειρότερης κρίσης πνευματικής υγείας εδώ και δεκαετίες και μεγάλο μέρος αυτής της επιδείνωσης οφείλεται στα τηλέφωνά τους»!!!

Και συνεχίζει: «Η ταυτόχρονη ανάδυση των smartphones και των social media έχουν προκαλέσει ένα «σεισμό» που ίσως δεν ξανάδαμε ποτέ στην ιστορία», ακόμα και σε περιόδους πολέμων και έχει προκαλέσει μεγάλη δυστυχία στα παιδιά.

Οι προηγούμενες γενιές έβγαιναν έξω, παλιότερα κάπνιζαν, τώρα λιγότερο, έπιναν, έκαναν πράγματα απαγορευμένα στο σπίτι, έκλειναν ραντεβού με το άλλο φύλο, ανυπομονούσαν να πάρουν αυτοκίνητο και τσακωνόντουσαν με τους γονείς τους πότε θα γυρίσουν. Παρά τις «παρενέργειες» αυτών των δραστηριοτήτων, αποτελούσαν ένα τμήμα της διαδικασίας ενηλικίωσης και ανεξαρτοποίησης.

Σήμερα, μένουν πολύ περισσότερο σπίτι κι όταν βγαίνουν το κάνουν με τους γονείς τους, δεν μιλάνε αλλά στέλνουν μηνύματα. Το 2015, μόνο το 56% αυτής της γενιάς έβγαινε ραντεβού με το άλλο φύλο στα τελευταίες τάξεις του σχολείου, πτώση κατά 30% εν σχέσει με τα προηγούμενα χρόνια. Η σεξουαλική δραστηριότητα των Αμερικανών εφήβων μειώθηκε κατά 40% συγκρινόμενη με το 1991. Ακόμα και η διάθεση να βγάλουν δίπλωμα και να οδηγήσουν αυτοκίνητο, το κατ΄ εξοχήν σύμβολο της ελευθερίας στην αμερικανική κουλτούρα, έχει υποχωρήσει, με τους εφήβους να αρκούνται συχνά στις βόλτες που τους πάνε οι γονείς τους και να είναι μάλλον οι γονείς που σπρώχνουν τα παιδιά τους να βγάλουν άδεια οδηγήσεως, όχι το αντίστροφο.

Βέβαια, η αλήθεια είναι ότι ορισμένα από αυτά τα φαινόμενα, όπως ιδίως η καθυστέρηση της ενηλικίωσης είχαν εμφανισθεί και πριν από την εμφάνιση τής γενιάς iGen. Οι εκπρόσωποι της γενιάς X, στη δεκαετία του 1990, ναι μεν οδηγούσαν, έπιναν αλκοόλ, έβγαιναν ραντεβού και έκαναν σεξ ή οι κοπέλες έμεναν έγκυες όπως η προηγούμενη από αυτούς γενιά, αλλά παντρευόντουσαν και άρχιζαν την καριέρα τους αργότερα. Τώρα αυτή η τάση επιβεβαιώνεται αλλά γενικεύεται και στις άλλες εκδηλώσεις, οδηγώντας σε επιμήκυνση της παιδικής ηλικίας. Οι τωρινοί 18ρηδες και 15ρηδες συμπεριφέρονται όπως οι 15άρηδες και οι 13άρηδες και οι έφηβοι καθυστερούν να αναλάβουν τις ευθύνες αλλά και να απολαύσουν τις χαρές της ενηλικίωσης.

Η συμπεριφορά των παιδιών και των εφήβων επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Για παράδειγμα, σε μια οικονομία της πληροφορίας, οι γονείς προτιμούν τα παιδιά τους να μένουν σπίτι και να μελετάνε, παρά να πάνε να κάνουν μια μερικής απασχόλησης δουλειά, που θα τους έδινε λιγότερα επαγγελματικά εφόδια. Αν όμως οι έφηβοι αποδέχονται ευχαρίστως μια τέτοια ρύθμιση, δεν είναι γιατί θέλουν να μένουν σπίτι και να μελετάνε, αλλά γιατί ζουν την κοινωνική τους ζωή με το τηλέφωνο και δεν τους ενδιαφέρει να βγαίνουν από το σπίτι για να συναντήσουν τους φίλους τους.

Έχουν περισσότερο, όχι λιγότερο ελεύθερο χρόνο από τη γενιά X. Και τι κάνουν αυτό τον ελεύθερο χρόνο; Είναι στο δωμάτιό τους, μόνοι και συχνά αγχωμένοι. Ένα από τα παράδοξα της υπόθεσης είναι ότι ενώ η iGen περνάει πολύ περισσότερο χρόνο στο σπίτι, τα μέλη της δεν συνδέονται περισσότερο με τους γονείς τους. Όπως περιγράφει η μικρούλα που αναφέραμε στην αρχή «όταν βλέπω τους φίλους μου με τις οικογένειές τους, δεν μιλάνε μεταξύ τους. Λένε οκ, οκ και οτιδήποτε άλλ,ο ενώ βρίσκονται πάνω από τα τηλέφωνά τους, χωρίς να δίνουν σημασία στην οικογένειά τους. Κι εγώ περνάω περισσότερο καιρό με το τηλέφωνο, παρά με ανθρώπους». Τα παιδάκια έχουν γίνει εξπέρ στο να αποφεύγουν τα πάντα για να τα αφήσουν μόνα τους και ήσυχα με το τηλέφωνο.

Ο αριθμός των εφήβων που συναντούν τους φίλους τους σχεδόν κάθε μέρα έπεσε κατά 40% μεταξύ 2000 και 2015 με την πτώση να γίνεται πολύ απότομη πρόσφατα. Λιγότεροι έφηβοι πάνε σε πάρτι, ασχολούνται με ρόλερ, παίζουν μπάσκετ, πηγαίνουν σε πισίνες κλπ. Όλα αυτά έχουν αντικατασταθεί από εικονικούς χώρους προσεγγίσιμους μέσω εφαρμογών και του δικτύου.

Ε και; Θα μπορούσατε να αναρωτηθείτε. Αφού αυτό ευχαριστεί τα παιδιά, πρέπει να τα κάνει και ευτυχή. Μόνο που αν σκέφτεστε έτσι κάνετε λάθος. Οι σχετικές στατιστικές-ψυχολογικές έρευνες αποδεικνύουν πέραν αμφιβολίας ότι η ευτυχία των εφήβων είναι κατά μέσο όρο αντιστρόφως ανάλογη προς τον χρόνο παραμονής μπροστά στην οθόνη. Από την μελέτη των συμπεριφορών δεν διαπιστώθηκε ούτε μία εξαίρεση. Όλες οι «δραστηριότητες οθόνης» συνδέονται με λιγότερη ευτυχία, όλες οι άλλες με περισσότερη! Κι όσο περισσότερο χρόνο περνάνε μπροστά από την οθόνη, τόσο πιο πιθανό είναι να αναφέρουν συμπτώματα κατάθλιψης».

Σχετική εικόνα

Μια μοναχική και πιο δυστυχισμένη γενιά, με μεγαλύτερη τάση για αυτοκτονία

Βεβαίως, η ανακάλυψη μιας σαφούς στατιστικής συσχέτισης δεν συνιστά και πλήρη απόδειξη μιας σχέσης αιτίου και αιτιατού. Θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι τα μη ευτυχή ή τα καταθλιπτικά παιδιά περνάνε περισσότερο καιρό μπροστά στη οθόνη, όχι ότι η οθόνη προκαλεί αυτά τα συμπτώματα. Εντούτοις, πιο εξειδικευμένες πρόσφατες ψυχολογικές μελέτες δείχνουν να στηρίζουν μάλλον ένα τέτοιο συμπέρασμα. Για παράδειγμα, μια συστηματική μελέτη χρηστών Facebook έδειξε ότι όσοι το χρησιμοποιούν περισσότερο είναι λιγότερο ευτυχείς, όταν όμως οι έφηβοι δεν νοιώθουν καλά δεν πάνε στο Facebook. Παρόλο που το Facebook και άλλα παρόμοια σάιτ υποστηρίζουν ότι φέρνουν τους ανθρώπους πιο κοντά στους φίλους τους, το ψυχολογικό πορτρέτο της iGen γενιάς είναι μιας γενιάς μοναχικής και διασπασμένης. Αυτοί που επισκέπτονται τέτοια σάιτ καθημερινά αλλά βλέπουν τους φίλους τους δια ζώσης λιγότερο, τείνουν επίσης να δώσουν στους ερευνητές απαντήσεις όπως «Νοιώθω πολλές φορές μοναξιά», «συχνά νοιώθω έξω από τα πράγματα», «θα ήθελα να έχω περισσότερους καλούς φίλους». Το 2013 σημειώθηκε μια πολύ απότομη αύξηση αναφορών σε μοναξιά, που έχουν παραμείνει έκτοτε σε υψηλά επίπεδα.

Ισχυρή στατιστική συσχέτιση διαπιστώθηκε επίσης ανάμεσα στον χρόνο παρουσίας μπροστά σε οθόνη και στα συμπτώματα κατάθλιψης. Έφηβοι, βαρείς χρήστες κοινωνικών μέσων έχουν 27% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν συμπτώματα κατάθλιψης. Αντίθετα, έφηβοι που ασχολούνται με αθλήματα, πάνε στην εκκλησία ή κάνουν ακόμα και περισσότερη δουλειά για τα μαθήματά τους στο σπίτι παρουσιάζουν σημαντικά λιγότερα κρούσματα.

Σχετική εικόνα

Έφηβοι που ξοδεύουν πάνω από τρεις ώρες τη μέρα μπροστά σε ηλεκτρονικές συσκευές έχουν 35% μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν προδιαθετικό παράγοντα για αυτοκτονία, ένας κίνδυνος πολύ υψηλότερος από αυτόν που προκαλεί η παρακολούθηση τηλεόρασης. Η απομόνωση των νέων έχει μειώσει τις ανθρωποκτονίες μεταξύ τους, έχει όμως αυξήσει τις αυτοκτονίες, μετά το 2007 και το 2011, για πρώτη φορά μετά από 24 χρόνια, παρατηρήθηκαν περισσότερες αυτοκτονίες από ανθρωποκτονίες.

Αν τα έξυπνα τηλέφωνα και τα κοινωνικά μέσα εμφανίζονται ως προδιαθετικοί παράγοντες γα την αύξηση των αυτοκτονιών, αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι είναι οι μόνοι, δεδομένου άλλωστε ότι τα ποσοστά εφήβων που αυτοκτονούν άρχισαν να αυξάνουν στη δεκαετία του 1990, πολύ προτού εμφανισθούν τα έξυπνα τηλέφωνα. Τις τελευταίες δεκαετίες έχει τετραπλασιασθεί η χρήση αντικαταθλιπιτκών φαρμάκων στις ΗΠΑ. Αυτό είναι ένδειξη αύξησης της κατάθλιψης. ‘Η, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι επικριτές των φαρμακοβιομηχανιών, ότι τα αντικαταθλιπτικά αυξάνουν τις αυτοκτονίες.

Προφανώς, η τεχνολογία δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που επηρεάζει την γενική κατάσταση υγείας του αμερικανικού πληθυσμού. Οι μεγάλες μεταβολές στις κοινωνικές σχέσεις και την οικονομία, αλλά και η πολιτική υγείας που επιβάλλουν οι μεγάλες πολυεθνικές του φαρμάκου, είναι επίσης κρίσιμοι διαμορφωτικοί παράγοντες, στους οποίους όμως ήρθαν τώρα να προστεθούν τα smartfones και τα social media.

Εκτός από την μοναξιά που ενισχύουν, τα έξυπνα τηλέφωνα και τα κοινωνικά μέσα εντείνουν επίσης το αίσθημα αποκλεισμού πολλών παιδιών που δεν δέχονται προσκλήσεις στο διαδίκτυο, στο Facebook, το Instagram ή το Snapchat. H τάση αυτή είναι ακόμα πιο έντονη στα κορίτσια. Όποιο παιδί αναρτήσει, για παράδειγμα, μια φωτογραφία στο διαδίκτυο, μπαίνει αυτόματα και σε διαδικασία κρίσης (πόσα likes θα κάνει). Η κρίση δεν θα είναι πάντα ευνοϊκή. Ακόμα, οι αυτοκτονίες είναι λιγότερο συχνές στα κορίτσια, εν μέρει διότι τα αγόρια χρησιμοποιούν πιο αποτελεσματικές μεθόδους αυτοκτονίας, αλλά το ποσοστό τέτοιων περιστατικών αυξάνεται ταχύτερα στα κορίτσια και πλησιάζει τώρα το αντίστοιχο των αγοριών.

Είναι πιθανό ότι οι εντονότερες συνέπειες για τα κορίτσια οφείλονται επίσης στο γεγονός ότι είναι περισσότερο πιθανό να δοκιμάσουν κυβερνο-μπούλινγκ. Τα αγόρια επιδίδονται στο μπούλινγκ με φυσικό τρόπο, ενώ τα κορίτσια το κάνουν υπονομεύοντας την κοινωνική θέση ή τις σχέσεις των θυμάτων τους. Τα κοινωνικά μέσα παρέχουν στις μαθήτριες μια πλατφόρμα για να το κάνουν αυτό, εξοστρακίζοντας και αποκλείοντας άλλα κορίτσια όλο το εικοσιτετράωρο.

Σχετική εικόνα

Ζημιά στην ικανότητα έλλογης σκέψης

Οι εταιρείες κοινωνικών μέσων αναγνωρίζουν το πρόβλημα και λένε ότι προσπαθούν να αποτρέψουν το κυβερνο-μπούλινγκ. Αλλά αυτές οι προσπάθειες «αποτροπής», αφήνουν τους παρατηρητές πολύ σκεπτικούς, εξαιτίας του καταιγισμού αποκαλύψεων για τον ρόλο των εταιρειών αυτών σε προσπάθειες μαζικής χειραγώγησης ολόκληρων πληθυσμών. Ενα ντοκουμέντο της Facebook που διέρρευσε προβάλλει προς τους διαφημιστές την ικανότητά της να διαγνώσει τη συναισθηματική κατάσταση των εφήβων επί τη βάσει της συμπεριφοράς τους on-line, εντοπίζοντας τις στιγμές που αυτοί χρειάζονται μια «τόνωση της εμπιστοσύνης» τους!

Η συμπεριφορά των παιδιών με τις ηλεκτρονικές συσκευές θυμίζει καταστάσεις εξάρτησης, ενώ το 2014 ένα κοριτσάκι παρολίγο να καεί όταν πήρε φωτιά από την υπερθέρμανση το κινητό της που κρατούσε δίπλα στο κρεβάτι της. Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι το κράτημα των ηλεκτρονικών συσκευών δίπλα στο κρεβάτι και η χρήση τους πριν από τον ύπνο, οδηγεί σε μείωση των ωρών ύπνου με πολλές και πολύ άσχημες συνέπειες. Ήδη, το ποσοστό των εφήβων με στέρηση ύπνου (κάτω από επτά ώρες) ανέβηκε κατά 57% εν σχέσει με το 1991. Και πάλι οι έρευνες απέδειξαν ισχυρή στατιστική συσχέτιση μεταξύ ωρών απασχόλησης με ηλεκτρονικές συσκευές και στέρησης ύπνου. Τα παιδιά που χρησιμοποιούν μια συσκευή μέσων (media device) ακριβώς πριν πάνε να κοιμηθούν, είναι περισσότερο πιθανό να κοιμηθούν λιγότερο και λιγότερο καλά και να νυστάζουν στη διάρκεια της ημέρας. Το διάβασμα βιβλίων και περιοδικών βελτιώνει ελαφρά τον ύπνο, η παρακολούθηση τηλεόρασης τον επιδεινώνει ελαφρά, η χρήση έξυπνων τηλεφώνων τον επιβαρύνει πολύ. Η στέρηση ύπνου συνδέεται με πάρα πολλά θέματα, όπως η επιδείνωση της ικανότητας έλλογης σκέψης, η αυξημένη πιθανότητα ασθενειών, μεγαλύτερο βάρος, υπέρταση, κατάθλιψη και άγχος.

Οι ίδιοι οι σχεδιαστές των έξυπνων τηλεφώνων στην Κοιλάδα του Πυριτίου (Silicon Valley) τα γνωρίζουν αυτά και για τον λόγο αυτό επιβάλλουν στα δικά τους παιδιά μεγάλους περιορισμούς στη χρήση τους.

Υπάρχει όμως και κάτι θετικό και πολύ παρήγορο. Σιγά-σιγά τα ίδια τα παιδιά αρχίζουν να καταλαβαίνουν την αρνητική επίδραση που έχουν οι συσκευές τους πάνω τους!

* Ο Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

Αποτέλεσμα εικόνας για iGen

Η Εποχή της Συνωμοσιοπαράνοιας (Conspiranoia): ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ Η ΕΞΑΡΣΗ ΤΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ-ΑΠΟΚΡΥΦΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ;

Η Εποχή της Συνωμοσιοπαράνοιας (Conspiranoia)

ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ Η ΕΞΑΡΣΗ ΤΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ-ΑΠΟΚΡΥΦΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ;

Σχετική εικόνα

 

Σε εποχές Κρίσεων και σύγχυσης, όπως η σημερινή, όταν οι άνθρωποι δεν είναι ικανοποιημένοι από την καθημερινότητά τους κι αισθάνονται φοβισμένοι και δυστυχισμένοι, αναζητούν πάντα απλές εξηγήσεις στο ακατανόητο γι’ αυτούς φαινόμενο της δυστυχίας τους. Καταφεύγουν λοιπόν σε προορθολογικές μορφές σκέψης, όπως είναι οι θρησκείες και ο αποκρυφισμός, θέλοντας να πιστέψουν σε μαγικά ραβδιά που θα τους μεταμορφώσουν από βατράχους σε πρίγκιπες. Έτσι δημιουργείται πρόσφορο έδαφος για νέες ειδωλολατρείες, εθνικισμούς, θρησκευτικό φανατισμό, εσχατολογικές αιρέσεις, Συνωμοσιοπαράνοιες και κάθε είδους τσαρλατάνους και “μεσσίες”, που εκμεταλλεύονται την ανικανότητα των κοινών θνητών να διαχειριστούν έξυπνα τους φόβους, τις ανασφάλειες, αλλά και τα προσωπικά τους αδιέξοδα.

Αποτέλεσμα εικόνας για conspiracy theories

Στη σκληρή εποχή μας, όπου συνεχώς ξεπηδούν νέες απειλές και τρομακτικές τεχνολογίες, πολλοί άνθρωποι γοητεύονται από τον θρησκευτικό φανατισμό και τον αποκρυφισμό, την λατρεία του “αίματος και του εδάφους” και διάφορες θεωρίες συνωμοσίας, αναζητώντας διαρκώς τρόπους να φυγαδευτούν από ένα δυσάρεστο παρόν και να βυθιστούν σ’ ένα κόσμο ψευδαισθήσεων. Για αυτούς, που συνήθως είναι άνθρωποι χωρίς βαθιές γνώσεις, εύπιστοι και μυθομανείς, η λογική δεν θεωρείται γιατρειά από τα βάσανα τους. Προτιμούν να χάνονται στις ψευδαισθήσεις και στις Συνωμοσιοπαράνοιες τους παρά να Σκέφτονται!

Γιώργος Στάμκος

Αποτέλεσμα εικόνας για conspiracy theories

ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ BRAIN DRAIN: H μεγαλύτερη “αιμορραγία” των Βαλκανίων

ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ BRAIN DRAIN

H μεγαλύτερη “αιμορραγία” των Βαλκανίων και η πληθυσμιακή συρρίκνωση της Ελλάδας

Γιατί τα Βαλκάνια καταρρέουν δημογραφικά;

Σχετική εικόνα

Σχετική εικόνα

 

Στο κέντρο της Μπάνια Λούκα της μεγαλύτερης πόλης στο σερβικό τμήμα της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης, βρίσκεται ένας αυτοσχέδιος τοίχος μνήμης. Ο τοίχος αυτός καλύφθηκε μέσα σε λίγες ώρες με εκατοντάδες ονόματα. Είναι τα ονόματα ανθρώπων που έφυγαν…

Τον περασμένο Οκτώβριο, ο Στέφαν Μπλάτζικ, επικεφαλής του οργανισμού ReStart Srpska, κάλεσε όσους θέλουν να γράψουν στον τοίχο τα ονόματα των αγαπημένων τους που έχουν φύγει στο εξωτερικό αναζητώντας μια καλύτερη ζωή. Ο Μπλάτζικ, ετών 27 έχει χάσει με αυτόν τον τρόπο αρκετούς φίλους του. «Ακόμη κι αυτοί με τα μεγαλύτερα προσόντα θα δέχονταν οποιαδήποτε εργασία. Είναι καλύτερα να δουλέψεις σε ένα σούπερ μάρκετ στη Δύση για 1.000 ευρώ τον μήνα, αντί για 400 ευρώ τον μήνα εδώ», λέει στη Le Monde.

 

 

 

 

Οι πιο δημοφιλείς προορισμοί για όσους φεύγουν είναι η Γερμανία, η Αυστρία και η Σλοβενία. Αυτή η μαζική έξοδος των νέων πλήττει ολόκληρη τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη. Ο Πάσα Μπαρακόβιτς, 25 ετών, ζει στην Τούζλα, μια πόλη της εργατικής τάξης στην Ομοσπονδία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Αν και σε παρακμή, παραμένει ένα φρούριο της αντι-εθνικιστικής αριστεράς. Εδώ οι Μουσουλμάνοι Βόσνιοι, οι Κροάτες και οι Σέρβοι συνυπήρχαν ακόμη και κατά τη διάρκεια του πολέμου (1992-1995).

Αποτέλεσμα εικόνας για brain drain from Balkans

«Εδώ ξοδεύεις περισσότερα από όσα κερδίζεις»

Ο Μπαρακόβιτς, ο οποίος γεννήθηκε μετά τον πόλεμο, μεγάλωσε σε μια χώρα που καταστράφηκε από τη διαδικασία «μετάβασης», η οποία οδήγησε σε λεηλασία των δημοσίων πόρων μέσω των ιδιωτικοποιήσεων. Πολιτικά, τα εθνικιστικά κόμματα μονοπωλούν την εξουσία σε κάθε διαφορετική εθνοτική κοινότητα. Υπάρχουν το Κόμμα Δημοκρατικής Δράσης (SDA, Μουσουλμάνοι), η Συμμαχία των Ανεξάρτητων Σοσιαλδημοκρατών (SNSD, Σέρβοι) και η Κροατική Δημοκρατική Ένωση (HDZ).

Ο Μπαρακόβιτς έχει ήδη βρεθεί πολλές φορές στη Γαλλία για να δουλέψει – με μαύρη – κυρίως στις κατασκευές. Στη χώρα του κέρδιζε περίπου 300 ευρώ το μήνα δουλεύοντας σε βενζινάδικο. «Πρέπει να πληρώσεις τη βενζίνη σου για να πας στη δουλειά σου. Αν προσθέσεις το φαγητό και τα τσιγάρα σου ξοδεύεις περισσότερα από όσα κερδίζεις», λέει. Έτσι αποφάσισε να γραφτεί σε μια ιδιωτική ιατρική σχολή και να πάρει άδεια εργασίας στη Γερμανία, όπου τα γηροκομεία προσλαμβάνουν πολλούς Βαλκάνιους. Πρέπει να σημειωθεί ότι πολλοί από τους νέους που φεύγουν αναγκάζονται να υποβαθμίσουν τις προσδοκίες τους και να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας. Για παράδειγμα πολλοί αναγκάζονται να δεχτούν μια διαφορετική ειδικότητα επειδή δεν υπάρχει ζήτηση για τη δική τους.

«Πλήρωσα 2.600 μάρκα  Βοσνίας (1.600 δολάρια) για την εκπαίδευσή μου και 465 μάρκα (280 δολάρια) για τα μαθήματα γερμανικών. Επίσης 265 μάρκα (160 δολάρια) για τα εξέταστρα του B2». Τώρα ο Μπαρακόβιτς περιμένει τη θεώρηση της βίζας του και την άδεια εργασίας που του υποσχέθηκαν από μια κλινική στο Ντίσελντορφ. Του είπαν για έναν μισθό 1.900 ευρώ για τους πρώτους έξι μήνες και 2.500 ευρώ στη συνέχεια, γεγονός που θα επιτρέψει στη σύζυγό του και στη νεογέννητη κόρη του να πάνε μαζί του. Ο Μπαρακόβιτς θα συνεχίσει να επισκέπτεται τη χώρα του, όσο εργάζονται και ζουν εκεί οι γονείς του. Η μητέρα του είναι δασκάλα δημοτικού και ο πατέρα του αστυνομικός αλλά ελπίζει ότι θα μπορέσουν να πάνε στη Γερμανία όταν συνταξιοδοτηθούν.

Σχετική εικόνα

Στο φροντιστήριο για Γερμανικά

Τα φροντιστήρια ξένων γλωσσών στη χώρα δουλεύουν σαν τρελά. Τα γερμανικά είναι πρώτα στις προτιμήσεις. «Οι σπουδαστές μας όλο και αυξάνονται», λέει η διευθύντρια φροντιστηρίου Αλίσα Κάντιτς. Μάλιστα υπάρχει συμφωνία μεταξύ της κρατικής Γερμανικής Εταιρείας για τη Διεθνή Συνεργασία και της Ομοσπονδίας της Βοσνίας Ερζεγοβίνης, ώστε οι εργοδότες να χρηματοδοτούν εντατικά μαθήματα τεσσάρων μηνών για τους μελλοντικούς υπαλλήλους τους. Με αυτόν τον τρόπο κερδίζουν και οι γερμανικές επιχειρήσεις αφού θα χρειάζονταν περισσότερα λεφτά για εκπαιδεύσουν το προσωπικό τους εντός Γερμανίας.

Στον αντίποδα οι πολιτικοί ηγέτες της χώρας δείχνουν να αδιαφορούν για το φαινόμενο των μαζικών εξόδων. Ένας συρρικνούμενος πληθυσμός μειώνει τα ποσοστά της ανεργίας και επομένως τις κοινωνικές εντάσεις. Αυτοί που φεύγουν θα μπορούσαν ίσως να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους στην κάλπη, όμως είναι πολύ απίθανο να ψηφίσουν αν έχουν πάει στο εξωτερικό.

Στη Βοσνία – Ερζεγοβίνη, ούτε οι τοπικές αρχές, ούτε η κεντρική κυβέρνηση τηρούν αρχεία για το πόσοι άνθρωποι έχουν φύγει. Οι αναχωρήσεις αυτές δεν δηλώνονται επίσημα. Ο Αντμίρ Χρουστακόβιτς, ο οποίος εργάζεται στο γραφείο απασχόλησης στην Τούζλα διατηρεί αρχεία για την ανεργία στη χώρα που έμμεσα αποκαλύπτουν το μέγεθος του ρεύματος μετανάστευσης.

Αποτέλεσμα εικόνας για brain drain from Balkans

Πόσοι και ποιοι φεύγουν

Το 2017, 98.600 άτομα είχαν δουλειά στην περιοχή και 84.500 ήταν άνεργοι. Το 2016 οι άνεργοι ήταν 91.000. «Η υπηρεσία μας προσφέρει θέσεις εργασίας στην Αυστρία και τη Σλοβενία επειδή έχουμε συμφωνίες με αυτές τις χώρες. Αλλά το περασμένο έτος μόνο 1.500 άτομα βρήκαν εργασία μέσω του κέντρου μας. Τα υπόλοιπα εξαφανίστηκαν από τα στατιστικά στοιχεία, πράγμα που σημαίνει ότι πήγαν στο εξωτερικό χωρίς να μας ειδοποιήσουν», λέει ο Χρουστακόβιτς.

Αυτοί που αποχωρούν είναι γενικά νέοι, πτυχιούχοι πανεπιστημίων ή τεχνικών σχολών που θα μπορούσαν να ωφελήσουν τη χώρα που βρίσκεται αντιμέτωπη με το δικό της brain drain. Αυτοί που φεύγουν είναι είτε άνεργοι, είτε έχουν πολύ κακά αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Μια τρίτη κατηγορία είναι αυτοί που έχουν καλές θέσεις εργασίας αλλά φοβούνται το κλίμα πολιτικής αβεβαιότητας και πιστεύουν ότι θα είναι αδύνατο να μεγαλώσουν τα παιδιά τους σε μια χώρα, όπως η Βοσνία – Ερζεγοβίνη. 

Αποτέλεσμα εικόνας για brain drain from Balkans

«Φεύγουν επειδή έχουν χάσει κάθε ελπίδα»

Η Τάνια Τόπιτζ, πολιτική αναλύτρια στο Ίδρυμα Φρίντριχ Έμπερτ στη Μπάνια Λούκα, επισημαίνει ότι και στις δυο περιοχές της χώρας το εκπαιδευτικό σύστημα είναι καταρρακωμένο και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια που πωλούν πτυχία εξαπλώνονται. Επιπλέον, στη χώρα είναι σχεδόν αναπόφευκτη η χρήση προσωπικών διασυνδέσεων και πολιτικών συστάσεων για την απόκτηση οποιασδήποτε εργασίας. Αυτοί, εκτιμά η Τόπιτζ ότι είναι οι λόγοι για τους οποίους οι νέοι φεύγουν από τη χώρα.

«Οι άνθρωποι φεύγουν επειδή έχουν χάσει κάθε ελπίδα. Δεν πιστεύουν ότι είναι δυνατή και η παραμικρή αλλαγή», υποστηρίζει η Τζάσνα Τζασάρεβιτς του Κοινοτικού Ιδρύματος της Τούζλα. Τον Φεβρουάριο του 2014, η πόλη ήταν το προσκήνιο μεγάλων διαδηλώσεων ενάντια στη διαφθορά, τους πολιτικούς και τις επιπτώσεις από τις ιδιωτικοποιήσεις. Το κίνημα ξεκίνησε από τα εργοστάσια που ιδιωτικοποιήθηκαν και στα οποία οι εργαζόμενοι δεν είχαν πληρωθεί για μήνες και στη συνέχεια εξαπλώθηκαν. Δημιουργήθηκε ένα κίνημα που οδήγησε σε παραίτηση την τοπική αρχή αλλά σύντομα διαλύθηκε λόγω εσωτερικών διαφωνιών.

«Θέλουμε να μείνουμε εδώ! Δεν θέλουμε να μεταναστεύσουμε!». Αντίστοιχα ήταν τα συνθήματα των διαδηλώσεων που έγιναν στη Σερβία τον Απρίλιο του 2017, ενάντια στον πρόεδρο Αλεξάντερ Βούτσιτς και τη νεοφιλελεύθερη μετάβαση της χώρας. Παρόμοιες διαδηλώσεις έγιναν και στην ΠΓΔΜ το 2016. Μετά από όλες αυτές τις διαδηλώσεις, οι νέοι που είχαν πρωτοστατήσει ήταν στις περισσότερες περιπτώσεις οι πρώτοι που έφυγαν. Αυτό οδήγησε και στην εξάλειψη των ελπίδων για μια πολιτική αλλαγή στις χώρες αυτές.

Η «αιμορραγία» των Βαλκανίων

Η μετανάστευση έχει μακρά ιστορία στα Βαλκάνια. Από τη Γιουγκοσλαβία πολλοί άντρες έφυγαν για να εργαστούν στη Γερμανία ή την Αυστρία ως Gastarbeiter (φιλοξενούμενοι). Οι πόλεμοι της δεκαετίας του 1990 προκάλεσαν επίσης κύματα μετανάστευσης. Σήμερα, ολόκληρες οικογένειες εξακολουθούν να εγκαταλείπουν τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη, ακόμη και την Κροατία, η οποία βρίσκεται στην ΕΕ από το 2013. Μόνο το Ζάγκρεμπ, οι παράκτιες πόλεις και οι πιο τουριστικές περιοχές δεν έχουν επηρεαστεί. Οι περιφέρειες μόλις λίγα χιλιόμετρα πιο μακριά από την ακτή αντίθετα έχουν επηρεαστεί πολύ.

Αποτέλεσμα εικόνας για brain drain from Balkans

 

Στην Κροατία έχουν δημιουργηθεί επιχειρήσεις και πλέον υπάρχει μια νέα βιομηχανική ζώνη, αλλά οι μισθοί είναι χαμηλοί. «Όταν μπήκαμε στην ΕΕ, θεωρήσαμε ότι η κατάσταση θα βελτιωνόταν, αλλά οι νέοι δεν έχουν χρόνο να περιμένουν κάποιο υποθετικό καλύτερο μέλλον», δηλώνει η Λιλιάνα Πτάκνικ που είναι διευθύντρια σχολείου.

Σε πολλές από τις χώρες των Βαλκανίων μετεγκαθίστανται επιχειρήσεις από την Αυστρία, την Ιταλία και την Ουγγαρία, συχνά μικρές μονάδες παραγωγής, π.χ. κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και εξαρτημάτων αυτοκινήτων. Το εργατικό δίκαιο που είναι απλώς θεωρητικό διευκολύνει τις επιχειρήσεις. Οι μισθοί σπανίως υπερβαίνουν τα 200 ευρώ το μήνα και η πλήρης ευελιξία των εργαζομένων παραμένει ο κανόνας. Παράλληλα όλες οι κυβερνήσεις της περιοχής είναι πρόθυμες να προσφέρουν κίνητρα στους ξένους επενδυτές. Η μόνη επιλογή για τους εργαζόμενους που απορρίπτουν αυτές τις επιλογές είναι να πάνε στο εξωτερικό.

Αποτέλεσμα εικόνας για brain drain from Balkans

 

Η αιμορραγία των βαλκανικών χωρών από ειδικευμένους εργαζόμενους είναι τόσο μεγάλη που πλέον θέτει σε κίνδυνο τις τοπικές επιχειρήσεις. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα του 2014 – 15, περισσότεροι από 100.000 Αλβανοκοσοβάροι (σχεδόν το 7% του πληθυσμού) εγκατέλειψαν το Κόσοβο μέσα σε λίγες εβδομάδες. Μια συμφωνία μεταξύ Πρίστινας και Βελιγραδίου επέτρεψε στους Κοσοβάρους να ταξιδέψουν στη Σερβία με δελτίο ταυτότητας. Σχεδόν άμεσα δεκάδες χιλιάδες έκαναν αυτό το ταξίδι με πρόθεση να περάσουν κατόπιν τα ουγγρικά σύνορα και τελικά να φτάσουν στη Γερμανία.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για brain drain from Balkans

Παρόμοια κατάσταση αντιμετώπισε το βόρειο Μαυροβούνιο την άνοιξη του 2015. Πολλοί κάτοικοι της υποβαθμισμένης αυτής περιοχής αναζήτησαν μια καλύτερη ζωή στην Κάτω Σαξονία της Γερμανίας που αντιμετώπιζε ιδιαίτερο πληθυσμιακό πρόβλημα και μάλιστα είχε ζητήσει να σταλούν εκεί όσο το δυνατόν περισσότεροι αιτούντες άσυλο. Στη δυτική Βουλγαρία και στη νοτιοανατολική Σερβία, ολόκληρες περιοχές καταστρέφονται ως αποτέλεσμα της μεγάλης μετανάστευσης. Σύμφωνα με την εθνική στατιστική υπηρεσία, 160.000 άνθρωποι εγκατέλειψαν τη Σερβία μεταξύ του 2002 και του 2011. Ο πληθυσμός της Σερβίας ανέρχεται σήμερα σε επτά εκατομμύρια και η μέση ηλικία αυξήθηκε από 37,4 το 1991 σε 42,7 το 2015.

Ο Στέπαν Στερτς, γεωγράφος στο πανεπιστήμιο του Ζάγκρέμπ, τονίζει: «ο πληθυσμός της Κροατίας που κινδυνεύει είναι το πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπίσουν οι πολιτικοί μας ηγέτες επειδή επηρεάζει όλες τις δημόσιες πολιτικές». Ο Στερτς λέει ότι η Κροατία είχε 18.000 περισσότερους θανάτους απ’ ότι γεννήσεις το 2017. Ο πληθυσμός της Κροατίας έχει μειωθεί κατά 13% από το 1991. Η μετανάστευση επηρεάζει και τον ρυθμό των γεννήσεων αφού εκείνοι που μεταναστεύουν είναι πιθανότερο να φύγουν σε ηλικία τεκνοποίησης. «Αν συνεχιστούν αυτές οι τάσεις, το ένα τέταρτο του πληθυσμού της Κροατίας θα μπορούσε να εξαφανιστεί σε μια δεκαετία», σημειώνει ο Στερτς.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Balkans aging

Η αποτυχία των πολιτικών και το δυσοίωνο μέλλον 

Αντί να αναζητούν μια λύση στη δημογραφική κρίση και την κοινωνική καταστροφή, οι κυβερνήσεις στα Βαλκάνια γίνονται όλο και πιο συντηρητικές. Ενώ είναι ζωτικής σημασίας να ληφθούν μέτρα για την προστασία των εργαζομένων γυναικών που θέλουν να γίνουν μητέρες και να απαγορευτούν οι απολύσεις λόγω εγκυμοσύνης, να στηριχτούν οι μεγάλες οικογένειες και να μειωθούν οι φόροι στις περιφέρειες που εκκενώνονται, οι κυβερνήσεις απλώς περνούν όλο και πιο σκληρούς νόμους κατά των αμβλώσεων. Αυτού του είδους τα μέτρα και άλλες καμπάνιες που λαμβάνουν μεγάλη κάλυψη από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης αφήνουν στο περιθώριο τις πραγματικές αιτίες ερήμωσης των Βαλκανίων που είναι: η γενική αποτυχία των πολιτικών, η διαφορά και οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές που επιβλήθηκαν στις αναιμικές οικονομίες της περιοχής.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για brain drain from Balkans

Υπό αυτές τις συνθήκες, «η Γερμανία σίγουρα θα συνεχίσει να ρουφά τη ζωή από την Ανατολική Ευρώπη, οπότε πρέπει να την αναπληρώσουμε», λέει ο Στερτς. Πάντως οι πολιτικές που επιβάλλονται είναι εντελώς απίθανο να εμποδίσουν τη δημογραφική αιμορραγία και οι μετακινήσεις των επιχειρήσεων στα Βαλκάνια δεν επιβραδύνουν το ρυθμό μετανάστευσης. «Έζησα στη Γερμανία για πέντε χρόνια και ξέρω ότι δεν είναι παράδεισος», λέει η Αλίσα Κάντιτς. «Αλλά είναι αδύνατο να σταματήσει η μετανάστευση. Μπορεί να είμαι η τελευταία που θα πάω, οπότε θα σβήσω τα φώτα όταν θα φεύγω από τα Βαλκάνια».

Η Βουλγαρία “αργοπεθαίνει”: Μόλις έπεσε κάτω από 7 εκατομμύρια κατοίκους…

Στα βιβλία γεωγραφίας της δεκαετίας του ’80 ο πληθυσμός της Ελλάδας και της Βουλγαρίας ήταν αρκετά κοντά. Στα μέσα της δεκαετίας εκείνης, το 1985 στην τότε «Λαϊκή Δημοκρατία της Βουλγαρίας» κατοικούσαν 8.948.649 άνθρωποι. Η χώρα δεν κατάφερε – επίσημα τουλάχιστον – να σπάσει το φράγμα των 9 εκατομμυρίων καθώς η επόμενη απογραφή που έγινε μετά από την πτώση των σοσιαλιστικών καθεστώτων για πρώτη φορά στην σύγχρονη ιστορία της Βουλγαρίας παρατηρούνταν μείωση του πληθυσμού.

Αποτέλεσμα εικόνας για demographic collapse of Bulgaria

Απο την 1η Ιουλίου η Βουλγαρία έχει αποχαιρετήσει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από την επομένη, τον πληθυσμό των 7 εκατομμυρίων. Κάθε χρόνο οι Βούλγαροι μειώνονται κατά περίπου 40 000 κατοίκους, ενώ μέχρι το 2050 αναμένεται ο πληθυσμός να μειωθεί και να φθάσει στα 5,5-5 εκατατομμύρια κατοίκους.

Η μείωση και η ηλικιακή κατανομή του πληθυσμού της Βουλγαρίας από το 1960 έως σήμερα:

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Υγείας της Βουλγαρίας, το 2017 στη χώρα είχε πληθυσμό 7.1 εκατ. άτομα και είχαν γεννηθεί 57 175 μωρά, αριθμός που είναι με 8 000 νεογνά περίπου λιγότερα από το 2016. Η θνησιμότητα στη χώρα, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Ινστιτούτου Στατιστικής, ανέρχεται στα 108 000 άτομα ενώ 65-70 000 είναι οι Βούλγαροι που έχουν αναχωρήσει για να σπουδάσουν ή να εργαστούν στο εξωτερικό.

Το πρόβλημα το έχει αναλύσει στο βιβλίο του, “Ο πληθυσμός της Βουλγαρίας στις αρχές του 21ου αιώνα”, ο καθηγητής Πανεπιστημίου, Ατανάς Ατανάσοφ. Σύμφωνα με τον κ. Ατανάσοφ η γεννητικότητα στη χώρα είναι κοντά στα μέσα επίπεδα για την Ευρώπη – περίπου 10 ανά 1000 άτομα. Η θνησιμότητα όμως είναι αρκετά υψηλότερη – 14,6 ανά 1000 άτομα, και είναι από τις βασικές αιτίες για την αρνητική αύξηση του πληθυσμού.

Αποτέλεσμα εικόνας για brain drain from Balkans
Αυξάνεται ραγδαία η μέση ηλικία και η γήρανση της Βουλγαρίας 

Η μέση ηλικία του πληθυσμού είναι 40 έτη για τους άνδρες και 43 έτη για τις γυναίκες. Τις τελευταίες δεκαετίες όμως θα αυξάνεται κατά περίπου 2 έτη κάθε χρόνο. Έτσι το 2060 η μέση ηλικία για τους άνδρες θα είναι 50 έτη, ενώ για τις γυναίκες θα είναι 51.

Η γήρανση του πληθυσμού και τα υψηλά επίπεδα μετανάστευσης μειώνουν τον αριθμό των γυναικών που μπορούν να γίνουν μητέρες. Οι γυναίκες ηλικίας από 15 έως 49 ετών μειώνονται κατά περίπου 100 000 κάθε πέντε χρόνια. Αυτή τη στιγμή οι γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία στη Βουλγαρία είναι 1 786 000, ενώ μέχρι το 2060 θα μειωθούν μέχρι 976 000.

Σχετική εικόνα

Η Βουλγαρίαέχει μπει σε μια φάση έντονης δημογραφικής συρρίκνωσης, πουοφείλεται στον επικίνδυνο συνδυασμό μετανάστευση-υπογεννητικότητα-θνησιμότητα. Από τα μέσα της δεκαετίαςτου 1980 ως το 2000 η Βουλγαρία έχει απωλέσει περισσότερους από έναεκατομμύριο κατοίκους. Συγκεκριμένα ο πληθυσμός της έπεσε από τα 9 εκατομμύρια κατοίκους(1989) στα 7,8 εκατομμύρια (2000). Αυτός ο δημογραφικός κατήφορος της Βουλγαρίας φαίνεται μη αντιστρέψιμος. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της στατιστικής υπηρεσίας των ΗΠΑ (USA Bureau of Census) η Βουλγαρία έχει το 2018 έναν πληθυσμό 7 εκατομμυρίων. Το 2030 ο αριθμός αυτός θα πέσει στα 6 εκατομμύρια, το 2040 στα 5,5 εκατομμύρια και το έτος 2050 στα 5 εκατομμύρια! Η εύφορη Βουλγαρία του 2050 θα είναι η «σκιά» του εαυτού της, μια χώρα άδεια (40 κάτοικοι/Km²) και πρόσφορη για εποικισμό, πράγμα που αναμένεται ν’ ανοίξει τις επεκτατικές ορέξεις της γειτονικής Τουρκίας, που και θα έχει σταθεροποιηθεί πλέον πληθυσμιακά (κι απο το 2060-70 θα αρχίσει και η Τουρκία σταδιακά να μειώνεται πληθυσμιακά), θα κατοικείται τότε από 100 εκατομμύρια ανθρώπους…

Αποτέλεσμα εικόνας για demographic collapse of Bulgaria

Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΥΠΟ ΔΙΩΓΜΟΝ: ΠΩΣ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΥΡΡΙΚΝΩΣΕ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Δραματική αριθμητική ανατροπή φαίνεται πως πυροδότησε για τον πληθυσμό της Ελλάδας η οικονομική κρίση, που πλήττει από το 2010 τη χώρα. Η συρρίκνωση των γεννήσεων, η αύξηση των θανάτων και η αρνητική μετανάστευση, αναδεικνύουν το δημογραφικό της Ελλάδας σε μέγα εθνικό θέμα. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ΕΛΣΤΑΤ, μόνο το διάστημα 2011-2017 ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώθηκε κατά 355.000 ανθρώπους και αν το πρόβλημα δεν αντιμετωπισθεί με την υπευθυνότητα που απαιτείται για το «νούμερο 1» εθνικό πρόβλημα, ο πληθυσμός της Ελλάδας, το 2050, μόλις που θα αγγίζει τα 10 εκατομμύρια ανθρώπων. Κι ακόμη χειρότερα, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Eurostat, το 2080, με 7,2 εκατομ. ανθρώπους, η Ελλάδα θα αποτελεί το μικρότερο (σσ. και επισφαλέστερο [;]) τμήμα της ΕΕ.

Η έρευνα με τίτλο «Ο πληθυσμός της Ελλάδας υπό διωγμόν», που υπογράφει η νομικός Ήρα Έμκε- Πουλοπούλου, διδάκτορας του πανεπιστημίου του Παρισιού, μέλος της Ακαδημίας Επιστημόνων της Νέας Υόρκης και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Δημογραφικών Μελετών, υπό την αιγίδα της οποίας, άλλωστε, τελεί η έκδοση, είναι «κραυγή αγωνίας». «Στόχος του βιβλίου είναι να αποδείξει ότι κατά τη διάρκεια της κρίσης μεγάλα τμήματα του ελληνικού πληθυσμού βρίσκονται «υπό διωγμόν», υφίστανται, δηλαδή, συστηματική υποβολή σε ταλαιπωρίες, που έχουν οδηγήσει ή θα καταλήξουν στο μέλλον στην απομάκρυνσή τους από την Ελλάδα, από την οικογένειά τους, από τη δουλειά τους, από τους φίλους τους, ακόμη και από τη ζωή» σημειώνει χαρακτηριστικά η ίδια στο Αθηναϊκό Πρακτορείο και συμπυκνώνει το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας ως εξής: «Οι δημογραφικοί δείκτες εξελίσσονται με βραδύ ρυθμό και βελτιώνονται με ακόμη βραδύτερο. Αν, όμως, η στρατηγική που έχει ως στόχο την αύξηση των γεννήσεων, την επιβράδυνση του ρυθμού γήρανσης, τον περιορισμό της αποδημίας, δεν εφαρμοστεί ΤΩΡΑ, τα προβλήματα του πληθυσμού θα εκδικηθούν εκείνους που τα αγνοούν!».

Στην έκδοση των 734 σελίδων, «προϊόν έρευνας τριών χρόνων», που φιλοξενεί αποκωδικοποιώντας δεκάδες στατιστικούς πίνακες της ΕΛΣΤΑΤ και της EUROSTAT και εικονογραφείται από το σκωπτικό πενάκι του Σπύρου Ορνεράκη, παρατίθεται λεπτομερειακή χαρτογράφηση του ελληνικού πληθυσμού, όπως αυτή διαμορφώθηκε μέσα από τις κατά καιρούς οικονομικο-πολιτικο-κοινωνικές συνθήκες από το 1828 έως σήμερα, αλλά κυρίως την περίοδο της οικονομικής κρίσης.

Η Έμκε – Πουλοπούλου εξηγεί ότι το δημογραφικό εμφανίστηκε στη δεκαετία του ΄80, επομένως προϋπήρχε της κρίσης, αλλά επιδεινώθηκε κατά τη διάρκειά της, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός της Ελλάδας να μειώνεται, να αλλοιώνεται και να γερνάει με ταχύτερο από τον αναμενόμενο ρυθμό.

«Οι απογραφές αποκάλυψαν ότι έως και τις αρχές του 21ου αι. ο πληθυσμός της χώρας αυξανόταν διαρκώς, ακόμα και στις ανώμαλες περιόδους, που γνώρισε το ελληνικό έθνος» λέει και συνεχίζει: «Για παράδειγμα, το 1828, πριν από την ίδρυση του ελληνικού κράτους, η Ελλάδα «μετρούσε» 753.000 ανθρώπους, οι οποίοι το 2011 έφτασαν τους 10,9 εκατομμμύρια.

Το 2011 αντιστοιχούσαν 104 γυναίκες σε 100 άνδρες και στην περίοδο 1951-2011 μειώθηκε στο μισό ο πληθυσμός των νέων 0-14 χρόνων (από 28,8% σε 14,5%) και σχεδόν τριπλασιάστηκε η αναλογία των ηλικιωμένων στον πληθυσμό (από 6,7% σε 19,5%). Αλλά, στην περίοδο της κρίσης, ο ρυθμός γήρανσης επιταχύνεται. Η μέση ηλικία του πληθυσμού από 30 έτη το 1951 φτάνει τα 43,5 το 2014!».

Επιπλέον, την περίοδο 2001-2011 καταγράφεται μικρή μείωση στους άγαμους και στους έγγαμους, αυξάνεται σημαντικά ο αριθμός των διαζευγμένων και λιγότερων των χήρων/χηρών, ενώ παρατηρείται μεγάλη αύξηση των μονοπρόσωπων νοικοκυριών, μικρότερη αύξηση των νοικοκυριών 2-3 ατόμων και μείωση των νοικοκυριών 4 ατόμων. Είναι, δε, εντυπωσιακή η μείωση των πολύτεκνων οικογενειών.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, την περίοδο 2011-2016, οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις κατά 115.479 άτομα (γεννήσεις 692.592 / θάνατοι 808.071). Η μικρή αύξηση των γεννήσεων (κατά 1.051 παιδιά), που καταγράφηκε το 2016 οφείλεται κατά 77% σε γεννήσεις από γυναίκες πρόσφυγες, που δεν θα μείνουν στην Ελλάδα. Σε έξι χρόνια, δε, χάθηκαν πολύ περισσότερα άτομα από τις γεννήσεις ενός έτους (π.χ. το 2016, 93.698 γεννήσεις). Έως το 2010, οι άνθρωποι που έρχονταν στην Ελλάδα ήταν περισσότεροι από εκείνους που την εγκατέλειπαν. Η εικόνα που παρουσιάζει σήμερα (2018) η χώρα, εκτός από την υπεροχή των θανάτων έναντι των γεννήσεων, οφείλεται στο φαινόμενο της «αρνητικής μετανάστευσης», γεγονός που έχει ως συνέπεια τη μείωση του ελληνικού πληθυσμού, κάθε χρόνο, σε απόλυτο αριθμό.

Τα στοιχεία που παρατίθενται στην ογκώδη έκδοση οδηγούν στο σχεδόν αδιαπραγμάτευτο συμπέρασμα πως ό,τι κατάφερε με κόπο η Ελλάδα να κερδίσει στα χρόνια της «ευμάρειας», όταν -έτσι κι αλλιώς- τα νέα ζευγάρια δύσκολα έπαιρναν την απόφαση για 2ο και 3ο παιδί, το έχασε μέσα στα οκτώ χρόνια της κρίσης! Το δημογραφικό από εθνικό θέμα εξελίχθηκε σε εφιάλτη.

Όπως αναφέρει η ερευνήτρια, για το θέμα των αιτίων και των επιπτώσεων των δημογραφικών εξελίξεων, οι παράγοντες για τη δυσμενή εικόνα του πληθυσμού είναι πολλοί, αλλά «πρωταρχική θέση κατά τη διάρκεια της κρίσης κατέχει η ανεργία, η επισφαλής απασχόληση και η μείωση του οικογενειακού εισοδήματος. Μετά το 2013 παρατηρείται μείωση της ανεργίας με ταυτόχρονη μείωση της πλήρους απασχόλησης και αύξηση της μερικής. Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι καταργούνται οι «καλές» θέσεις εργασίας με ικανοποιητικό μισθό, εξασφάλιση και εργασιακά δικαιώματα, ενώ αυξάνονται οι «ευέλικτες μορφές απασχόλησης», ανασφάλιστες με πολύ χαμηλούς μισθούς και ενίοτε απαράδεκτες συνθήκες εργασίας». Ως εκ τούτου, η αύξηση της ανεργίας των νέων ανδρών και γυναικών και η απασχόληση σε δυσβάστακτο περιβάλλον αποτελούν αιτία μείωσης της γαμηλιότητας και της γεννητικότητας και αύξηση της αποδημίας, γιατί όσοι της υφίστανται, κυρίως όσοι έχασαν τη δουλειά τους, δεν αποφασίζουν να παντρευτούν και να κάνουν παιδιά και όσοι έχουν προσόντα επιλέγουν τη μετανάστευση».

Η Έμκε – Πουλοπούλου χτυπάει τον κώδωνα κινδύνου. «Το δημογραφικό πρόβλημα θα επιδεινωθεί» τονίζει και εξηγεί: «Η εντυπωσιακή μείωση των γεννήσεων, η γήρανση του πληθυσμού και η εκτόξευση της αποδημίας θα καταλήξουν σε μεγάλη συρρίκνωση του πληθυσμού της χώρας μας και σε αύξηση της αναλογίας των ηλικιωμένων. Θα αυξάνεται ο πληθυσμός άνω των 65 ετών σε βάρος των ηλικιών 0-14».

Στο ερώτημα αν μπορεί να υπάρξει αντιστροφή της δημογραφικής… κατρακύλας της χώρας, η ερευνήτρια απαντά: «Πρόκειται για μία εν μέρει μη αναστρέψιμη πραγματικότητα. Η επί 40 χρόνια χαμηλή γονιμότητα έχει δημιουργήσει μια μικρότερη αριθμητικά γενιά γυναικών. Ακόμα κι αν οι γυναίκες αυτές αποκτήσουν περισσότερα παιδιά, θα είναι δύσκολο ο αριθμός των γεννήσεων να ξεπεράσει τον αριθμό των θανάτων. Εξάλλου, θα πρέπει να περάσουν 25-30 χρόνια, ώστε η αύξηση των γεννήσεων να δημιουργήσει τη γενιά, που θα ενταχθεί στην αγορά εργασίας και με την απασχόληση και τις εισφορές της στο ασφαλιστικό σύστημα να συμβάλει στη στήριξή του. Μέχρι ν’ αρχίσει να εργάζεται αυτή η γενιά, θα χρειαστούν επιπλέον δαπάνες ιδιωτικές και δημόσιες για την ανατροφή και την εκπαίδευσή της».

 

ΓΚΡΙΖΑ ΕΛΛΑΔΑ Εξώφυλλο.jpg

unknownservia-egnarts (1)

 

Στοιχειωμένα Βαλκάνια Εξώφυλλο

ΜΠΟΥΚΟΒΙΝΑ (BUCOVINA): Μια Άγνωστη Ρουμανία

ΜΠΟΥΚΟΒΙΝΑ (BUCOVINA)

H Άγνωστη Βορειοανατολική Ρουμανία

Αποτέλεσμα εικόνας για Bukovina romania monasteries

Αποτέλεσμα εικόνας για Bukovina romania monasteries

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

 

Κατευθυνόμαστε προς τα δάση της Ρουμανίας ψηλά στο βορρά, πάμε στη Μπουκοβίνα (Bukovina). Μια περιοχή συνοριακών διενέξεων και χωνευτήρι λαών, θρησκειών και πολιτισμών…

H Βουκοβίνα αποτελεί το βόρειοανατολικό τμήμα της Ρουμανικής Μολδαβίας. Η νότια Βουκοβίνα ανήκει στη Ρουμανία και η βόρεια στην Ουκρανία (μετά τον Β’Π.Π.). Αυτή –και όχι το κάστρο του Μπραν– είναι η πραγματική πατρίδα του Βλαντ Τέπες, που πήρε τη λογοτεχνική μορφή του «Κόμη Δράκουλα» στο μυθιστόρημα του Μπραμ Στόκερ.

Αποτέλεσμα εικόνας για Bukovina romania Carpaths

Ταξιδεύουμε Βόρεια, περνάμε από το Bacau συνεχίζουμε προς το Piat-Neamt, φτάνουμε στο Targu Neamt, περνάμε από το Falticeni και καταλήγουμε στην πόλη Suceava γύρω απ’ την οποία υπάρχουν τα περίφημα «ζωγραφισμένα μοναστήρια», που αποτελούν κι ένα πνευματικό και θρησκευτικό κέντρο της ρουμανικής Ορθοδοξίας. 

Bucovina σημαίνει στα Ρουμανικά «γη καλυμμένη με οξιές» (Buche = οξιά στα Ρουμανικά, που είναι λατινογενής γλώσσα).

Αποτέλεσμα εικόνας για Bukovina romania Carpaths

Αποτέλεσμα εικόνας για Bukovina romania monasteries

Υπάρχει εδώ μια αίσθηση του απόμακρου… Μια γη με πράσινα λιβάδια και δάση από έλατα… Χωριά πνιγμένα στα δένδρα κουλουριάζονται στις αναδιπλώσεις της γης… Θημωνιές από άχυρα (σάνο) και κάρα με άλογα… Χωρικοί που στολίζουν τις μακριές χαίτες των αλόγων τους με κόκκινες φούντες… Χειροποίητοι ξύλινοι σταυροί που κοσμούν τις αγροικίες και εκφράζουν τη «γλυκιά ταπεινοφροσύνη μιας θρησκείας που ανήκει στους χωρικούς». Παραδοσιακοί τεχνίτες και λαϊκοί καλλιτέχνες διασώζουν πανάρχαιες τέχνες. Τσιγγάνοι πωλούν στις άκρες των δρόμων τα άφθονα μανιτάρια, που ενδημούν στα υγρά και πράσινα δάση των Καρπαθίων.  

Η Μπουκοβίνα, λόγω της απόστασης από το Βουκουρέστι, κατάφερε να αποφύγει τις χειρότερες κοινωνικές και περιβαλλοντικές καταστροφές του «κομμουνιστικού» συστήματος. Φωλιασμένη ανάμεσα στα Καρπάθια όρη και στα σύνορα με την Ουκρανία η Μπουκοβίνα ήταν σε μεγάλο βαθμό ξεχασμένη από το καθεστώς Τσαουσέσκου.

ΣΟΥΤΣΕΑΒΑ(SUCEAVA): Μια σχετικά σύγχρονη πόλη καθώς οικοδομήθηκε στα ερείπια των βομβαρδισμών του Β’ Π. Πολέμου. Στη συνέχεια ο Τσαουσέσκου ισοπέδωσε την πόλη και κατέστρεψε τουλάχιστον 40 πέτρινες εκκλησίες. Είναι η πρωτεύουσα της επαρχίας της Μπουκοβίνας. Από το 1375 ως το 1565 υπήρξε η πρωτεύουσα του βασιλείου της Μολδαβίας. Επισκεφτείτε την εκκλησία του Αγ. Δημητρίου που κτίστηκε το 1400μ.Χ. και την εκκλησία Dommnitelor.

Αποτέλεσμα εικόνας για Bukovina romania monasteries

ΤΑ ΖΩΓΡΑΦΙΣΜΕΝΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΜΠΟΥΚΟΒΙΝΑΣ

Τα μοναστήρια της Μπουκοβίνας φτιάχτηκαν βαθιά μέσα στο δάσος για να είναι πιο ασφαλή από τους εισβολείς και διακοσμήθηκαν όχι μόνο εσωτερικά αλλά και εξωτερικά. Τα πιο πολλά είναι κτισμένα στην εποχή του βασιλιά της Μολδαβίας Στέφανου του Μέγα (Stefan Cel Mare) τον 15ο αιώνα.

Αποτέλεσμα εικόνας για Bukovina romania monasteries

ΒΟΡΟΝΕΤΣ (VORONET): Η «Καπέλα Σιξτίνα της Ανατολής»!
Βρίσκεται 4 χλμ νοτίως του Gura Humorului. Το μοναστήρι αυτό του 15ου αι. (1488μ.Χ.) είναι αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο. Μαγεύει με τη κομψότητα και την τέλεια συμμετρία του. Πολυτελής εσωτερικός διάκοσμος. Περίφημες εξωτερικές νωπογραφίες με προφήτες της Βίβλου και Μαχητές Αγίους. Θέματα της Βίβλου σε μολδαβικό περιβάλλον.

Είναι παγκοσμίως γνωστό το έντονο μπλε των τοιχογραφιών ως «μπλέ του Βόρονετς».

Αποτέλεσμα εικόνας για Bukovina romania monasteries

 

ΟΥΜΟΡ (HUMOR): Το μοναστήρι αυτό κτίστηκε το 1530 από δωρεά ενός Βογιάρου. Είναι το μικρότερο από τα ζωγραφισμένα μοναστήρια, αλλά και ένα από τα αριστουργήματα της Μολδαβικής αρχιτεκτονικής. Περιβάλλεται από ξύλινα τείχη. Στο εσωτερικό υπάρχουν εξαιρετικά εικονοστάσια. Οι νωπογραφίες είναι έξοχα διατηρημένες και φτιαγμένες από αγνά φυτικά και μεταλλικά χρώματα του Μεσαίωνα.

ΑΡΜΠΟΡΕ (ARBORE): Βρίσκεται 20 χλμ νοτίως του Radauti. Θεωρείται κόσμημα της Μολδαβικής θρησκευτικής αρχιτεκτονικής. Ιδρύθηκε το 1502 και είναι αφιερωμένο στον Ιωάννη τον Βαπτιστή. Θυμίζει περισσότερο παρεκκλήσι. Η βροχή και η πολυκαιρία έχουν ξεπλύνει κάποιες νωπογραφίες…

Σχετική εικόνα

Αποτέλεσμα εικόνας για Bukovina romania monasteries

ΣΟΥΤΣΕΒΙΤΣΑ (SUCEVITA): Βρίσκεται λίγα χλμ. δυτικά του Radauti κοντά στο χωριό Marginea. Ιδρύθηκε το 1581 από τους αδελφούς Movilla. Είναι οχυρωμένο με επιβλητικούς αμυντικούς πύργους. Είναι το πιο καινούργιο «ζωγραφισμένο μοναστήρι» με τις περισσότερες νωπογραφίες στο εσωτερικό του. Το κυρίαρχο χρώμα είναι το σκούρο πράσινο, που συμβολίζει τα σκουροπράσινα δάση της Μολδαβίας…

Εκτός από την Αγία Τριάδα και την αναπαράσταση της Κλίμακος του Ιωάννη υπάρχουν εδώ ζωγραφισμένοι οι Μεγάλοι Έλληνες Φιλόσοφοι της Αρχαιότητας: Σοφοκλής, Αριστοτέλης, Πυθαγόρας, Πλάτωνας που φορούν Βυζαντινούς χιτώνες.

Σχετική εικόνα

ΜΟΛΝΤΟΒΙΤΣΑ (MOLDOVITTA): Η Μονή αυτή που χρονολογείται από το 1402 είναι κτισμένη σε μια κοιλάδα μεγάλου φυσικού κάλους πίσω από το χωριό Vatra Moldovitei. Υπάρχουν γύρω γραφικές αγροικίες με αγελάδες που βόσκουν. Ο αέρας μυρίζει ρετσίνι… Είναι από τα καλύτερα δείγματα φεουδαρχικής αρχιτεκτονικής με συμπαγή τείχη και τρεις αμυντικούς πύργους. Δεσπόζει πάνω σ’ έναν βράχο. Το σχέδιο της κάτοψής της θυμίζει τριφύλλι. Οι νωπογραφίες μετατρέπουν τη μονή σε μοναδικό πολιτιστικό μνημείο.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Bukovina romania monasteries

Εδώ είναι τα Απώτατα Όρια Βαλκανίων, που διεισδύουν και συνδέονται με την Ανατολική και την Κεντρική Ευρώπη. Συναντήσαμε:  Ζωγραφισμένα ορθόδοξα μοναστήρια # Τα Καρπάθια με το Σκουροπράσινο Δάσος τους # Απόμακρα χωριά, μακριά από το Σύστημα # Συνοριακές Διενέξεις # Χωνευτήρι λαών # Εξωτερικές νωπογραφίες # Ξυλόγλυπτοι Σταυροί # Δωρεές Βογιάρων (Φεουδαρχών) # Το Μπλε του Βόρονετς # Αγιογραφίες Άγιοι-Πολεμιστές # Αγροτικός τρόπος ζωής # Σύγκρουση με τον Εκσυγχρονισμό # Ενάντια στο Super Market # Νοοτροπία:Φτιάξτο Μόνος σου # Ταπεινοφροσύνη # Βουνά = Άμυνα και Προστασία # Παραδοσιακές Τέχνες και Επαγγέλματα # Λαϊκή Μαγεία # Θρύλοι, Ξόρκια # Όντα του Αλλόκοσμου…

Σχετική εικόνα

Καλώς ήλθατε στα ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ!

Στοιχειωμένα Βαλκάνια Εξώφυλλοunknownservia-egnarts (1)ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ jpg

«Μακεδονική Σαλάτα» με μύθους, θρησκείες και εθνικισμούς

«Μακεδονική Σαλάτα»

με μύθους, θρησκείες και εθνικισμούς

Σχετική εικόνα

Γράφει ο Τάκης Καμπύλης

 

Τα ρημαγμένα μάτια σε εικόνες αγίων στα βυζαντινά ξωκλήσια ή στα μοναστήρια της Ελλάδας είχαν πάντα την (εύκολη) εξήγησή τους: «Οι Τούρκοι».

Σε ένα πρόσφατο post των blogger Sraosha & Rakasha γίνεται αναφορά σε βιβλίο του Σλοβένου Bojidar Jezernik, ο οποίος αναφέρεται στην ίδια αντίληψη που επικρατεί σε μεγάλη περιοχή της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Εκεί, μια σειρά ορθόδοξων ναών διακρίνεται από τους αγίους με τα βγαλμένα μάτια. Η κυρίαρχη αντίληψη στην περιοχή ήταν πως το είχαν κάνει οι «Τούρκοι» την οθωμανική περίοδο – «χωρίς, όπως αναφέρεται στο post, να εξηγείται αποτελεσματικά γιατί η συμβολική βία της απόξεσης των αγιογραφιών δεν εκδηλωνόταν με λιγότερο εκλεπτυσμένα μέσα (τη φωτιά και το τσεκούρι, για παράδειγμα). Η ιστορική έρευνα έδειξε ότι στην πραγματικότητα ο εικονικός ακρωτηριασμός οφειλόταν στην υπερβολική ευσέβεια των χριστιανών κατοίκων, οι οποίοι, έντονα δεισιδαίμονες, χρησιμοποιούσαν πόσιμα διαλύματα τοιχογραφιών από τα μάτια των αγίων για να θεραπεύουν τις οφθαλμικές τους ασθένειες.»

Αποτέλεσμα εικόνας για macedonian issue

Και μετά οι κομμουνιστές

«Αυτό βέβαια δεν εμπόδισε τους Σέρβους διανοουμένους της δεκαετίας του ’80 να ανασύρουν από τη λήθη τη δοκιμασμένη συνταγή, επιρρίπτοντας τις ευθύνες για την ανάλογη βεβήλωση του μοναστηριού της Gracanica τον 19ο αιώνα στους Αλβανούς του Κοσόβου, κακούς, ψυχρούς, μουσουλμάνους και, κυρίως, πρόχειρους εχθρούς. Οταν ο συγγραφέας βρέθηκε το 2000, μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, μπροστά σε μια ανάλογη εικόνα στο Jovan Bigorski (FYROM) παρατήρησε ότι οι ευθύνες είχαν αλλάξει κατεύθυνση: τώρα, κατά τους σεβάσμιους μοναχούς, ήταν πλέον οι άθεοι κομμουνιστές που είχαν χαρακώσει τους αγίους».

«Ενα διδακτικό παράδειγμα για το πώς η ιστορία προσαρμόζεται βολικά και εύπλαστα στα αιτήματα των καιρών».

Η βυζαντινολόγος Μαρία Βασιλάκη (διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας) έχει το αντίστοιχο παράδειγμα από μια επίσκεψη με φοιτητές της σε ξωκλήσι στην Ελλάδα. Μπροστά στα βγαλμένα μάτια της εικόνας του αγίου οι φοιτητές αναφώνησαν: «Α, οι Τούρκοι». «Και όμως -λέει η Μαρία Βασιλάκη- έχουμε πολλές ενδείξεις και στοιχεία ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτό που αποδόθηκε στους «άλλους» είχε γίνει από τους ίδιους τους χριστιανούς. Υπάρχουν σημαντικές δημοσιεύσεις προς τούτο. Και μάλιστα δεν αναφερόμαστε μόνο στον 19ο αιώνα αλλά και παλαιότερα, τον 12ο και 13ο αιώνα – χωρίς βέβαια να είμαστε σίγουροι ποια χρονική στιγμή έγινε η καταστροφή. Οι χριστιανοί πίστευαν ότι οι εικόνες ήταν πρόσωπα του Θείου ή του Αγίου και κατά συνέπεια τους απέδιδαν στοιχεία και ικανότητες της αγιογραφίας. Ετσι, πολλές εικόνες τεμαχίστηκαν για να έχει ένα κομμάτι τους μια οικογένεια. Και σε πολλές περιπτώσεις τα μάτια έβγαιναν με κάποιο διάλυμα ή πιο πρόχειρα και στη συνέχεια γίνονταν η βάση για «θεραπευτικές» αλοιφές».

Προφανώς, καταστροφές υπήρξαν και από τους Τούρκους, όπως και το αντίστροφο, αν μετρήσει κανείς σήμερα τα τζαμιά που έχουν απομείνει στην Ελλάδα, αλλά αυτό το «αντίστροφο» δεν βρήκε χώρο στις εθνικές μνήμες των Βαλκανίων.

Το σημειώνει -για τη χρήση της θρησκείας από τους βαλκανικούς εθνικισμούς- η Χριστίνα Κουλούρη (αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας): «Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα της βουλγαρικής Εξαρχίας (της ρήξης με το Οικουμενικό Πατριαρχείο) και μάλιστα σε μία περίοδο που το Πατριαρχείο δεν είχε παίξει εξ αρχής εθνικό (ελληνικό) ρόλο. Ωστόσο, ο βουλγάρικος εθνικισμός χρησιμοποίησε τη θρησκεία απέναντι σε ποιον; Χρειαζόταν έναν «άλλο»».

Ετσι, τα υπαρκτά προβλήματα των σλαβόφωνων ορθοδόξων από τους ιερείς και αρχιεπισκόπους που διορίζονταν από το Πατριαρχείο, γρήγορα φόρεσαν τον εθνικιστικό μανδύα. «Ακόμη πιο χαρακτηριστικό -λέει η κ. Χριστίνα Κουλούρη- υπήρξε το παράδειγμα του ρουμανικού εθνικισμού. Οι Ελληνες ηγεμόνες της Μολδοβλαχίας μετατράπηκαν σε εθνικούς καταπιεστές, ενώ στην πραγματικότητα ήταν κοινωνικοί καταπιεστές – συγκεντρώνοντας φόρους κ.λπ.». Ο εκ των υστέρων εθνικισμός παρενέβη «δημιουργικά» στο παρελθόν αποδίδοντας στον «άλλο» χαρακτηριστικά που δεν είχε – τουλάχιστον τη συγκεκριμένη περίοδο.

Αποτέλεσμα εικόνας για macedonian issue

Αποτέλεσμα εικόνας για macedonian issue

«Τι είσαι εσύ;»

Η Ελπίδα Κ. Βόγλη (διδάκτωρ Ιστορίας) σημειώνει το ιδιόμορφο πρόβλημα που αντιμετώπισαν οι ελληνικές επαναστατικές αρχές κατά τη διάρκεια του ’21. Υπήρξαν σε πολλές περιπτώσεις εκείνη την περίοδο μαζικοί «εκχριστιανισμοί» Τούρκων στις ελευθερωμένες περιοχές, προφανώς από φόβο. Το ερώτημα λοιπον που ετέθη τότε είναι, αν αυτοί αναγνωρίζονται ως «Ελληνες πολίτες» αφού η μέχρι τότε πραγματικά ουσιαστική διαφορά ήταν η θρησκευτική. (Στο μωσαϊκό των επαναστατημένων περιοχών υπήρχαν αλβανόφωνοι χριστιανοί, αλλά και μουσουλμάνοι, ελληνόφωνοι χριστιανοί, σλαβόφωνοι χριστιανοί, αρκετές χιλιάδες εβραίων -που σφαγιάστηκαν με την πτώση της Τριπολιτσάς- ακόμη και ελληνόφωνοι μουσουλμάνοι, αλλά και τουρκόφωνοι χριστιανοί). Το ζήτημα λοιπόν που ετέθη από το Βουλευτικό, αλλά διαφώνησε το Συντακτικό ήταν ότι οι εκχριστιανισμένοι πρέπει να θεωρηθούν «Ελληνες πολίτες». «Η θρησκευτική διαφορά του «άλλου» έμοιαζε σιγά σιγά να μην αρκεί στα ζητήματα «γένους» που ετίθεντο από την αυγή του ελληνικού εθνικισμού».

Τα αντίστοιχα ζητήματα στη Μακεδονία ήταν ακόμη πιο σύνθετα. Οπως αναφέρει ο Τάσος Κωστόπουλος (ιστορικός), «το 1912, λίγο πριν αρχίσουν οι μάχες, κατοικούσαν στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας 2.500.000 άνθρωποι. Από αυτούς λίγο περισσότεροι από 900.000 είναι μουσουλμάνοι, άλλοι 900.000 σλαβόφωνοι χριστιανοί (χωρισμένοι σε τρία «κόμματα», το ελληνικό, το βουλγαρικό και το σερβικό και λίγο αργότερα προσετέθη το μακεδονικό), περίπου 360.000 ελληνόφωνοι χριστιανοί, κάπου 100.000 Βλάχοι, γύρω στους 70 – 90.000 Εβραίοι και μικρές κοινότητες αλβανόφωνων και τουρκόφωνων χριστιανών και άγνωστος αριθμός Τσιγγάνων.»

Σχετική εικόνα

Στα 1900 ο Τζορτζ Φ. Αμποτ πατάει το πόδι του στη Μακεδονία, ένας οξυδερκής παρατηρητής ως απεσταλμένος του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ. Το μωσαϊκό που συναντά και περιγράφει δεν αφήνει χώρο για τις εκ των υστέρων εθνικιστικές αφηγήσεις. Πολύ δε περισσότερο για τις σημερινές αναφορές στα εθνικά δίκαια όταν αυτά πηγάζουν από τότε. Σε σκηνικό «μακεδονικής σαλάτας», ο Αμποτ φτάνοντας στην περιοχή των Σερρών θα εκτιμήσει πως «οι σερβικές διεκδικήσεις επί αυτού του τμήματος της Μακεδονίας αποτελούν μια σύγχρονη επινόηση(…) Για να πούμε την αλήθεια, σπανίως είναι δυνατόν να αποδώσεις με οποιαδήποτε βεβαιότητα μια συγκεκριμένη εθνικότητα στους Σλάβους της Μακεδονίας. Η γλώσσα τους είναι αναμφίβολα μια σλαβική διάλεκτος καθαρότερη στον βορρά και διαρκώς περισσότερο αναμεμειγμένη με τα ελληνικά προς νότον. Ενας Σλάβος Μακεδόνας είναι εξίσου κατανοητός και ακατανόητος σε Σέρβους και Βουλγάρους. Σε μερικές περιοχές η ομοιότητα είναι μεγαλύτερη προς το ένα ιδίωμα και σε μερικές προς το άλλο. Ωστόσο, αυτή η ομοιότητα δεν συμβαδίζει πάντοτε με την εγγύτητα προς το συγκεκριμένο κράτος. Από αυτό το γεγονός προκύπτει και η δυσκολία χάραξης σαφών και ευδιάκριτων ορίων ανάμεσα στις αντίπαλες σφαίρες επιρροής. (…) Σε ένα και το αυτό νοικοκυριό μπορεί κανείς να βρει περιστασιακά εκπροσώπους όλων των κλάδων της ανθρώπινης φυλής. Μπορεί ο πατέρας να ισχυρίζεται ότι είναι σερβικής καταγωγής, ο γιος να ορκίζεται ότι στις φλέβες του δεν τρέχει τίποτα άλλο από βουλγαρικό αίμα, ενώ οι κόρες, αν τους επιτραπεί να μιλήσουν, να είναι εξίσου βέβαιες ότι η Ελένη της Τροίας, η Αικατερίνη της Ρωσίας και η Αφροδίτη της Μήλου συγκαταλέγονται στους προγόνους τους. Η ηλικιωμένη μητέρα αρκείται συνήθως να ενσωματώσει τις εθνικές της πεποιθήσεις στη δήλωση ότι είναι χριστιανή. Πρόκειται για μία πραγματική κωμωδία καταστάσεων, στην οποία κανένας δεν γνωρίζει ποιος είναι ποιος, αλλά ενστικτωδώς ότι καθένας είναι κάτι άλλο». Ο Αμποτ (στο πλαίσιο του γνωστού «βαλκανισμού»;) θα μιλήσει ακόμη και για την ανάγκη «τρελοκομείου»…

Ο ίδιος βρέθηκε στο Πετρίτσι Σερρών και παρακολούθησε μια τελετή περιτομής τριών αγοριών και παράλληλα το σχετικό πανηγύρι από τους ομοθρήσκους τους. Περίπου εκατό χρόνια μετά, ούτε καν ο Αμποτ θα υποψιαζόταν πώς εκτός από το «παλαιό» Πετρίτσι θα υπήρχε σήμερα και το νέο Πετρίτσι, στην άλλη πλευρά των ελληνοβουλγαρικών συνόρων.

Η μακεδονική «σαλάτα» όλο και θα ανακαλύπτεται από την ιστορική έρευνα, δείχνοντας ότι η συζήτηση δεν είναι τι «ανήκε προαιώνια και σε ποιον». Και πως βεβαιότητες, όπως οι βανδαλισμοί αγίων, δεν ήταν παρά μύθοι, διότι ο «άλλος», αν δεν υπήρχε αρκετά, έπρεπε να κατασκευαστεί.

Αποτέλεσμα εικόνας για Μακεδονικη Σαλατα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-http://sraosha.blogspot.com/2008/03/uses-of-history.html

-Τάσος Κωστόπουλος «Πόλεμος και εθνοκάθαρση», Αθήνα 2008, εκδ. Βιβλιόραμα

-Τζωρτζ Φ. Αμποτ «Ενας Αγγλος στη Μακεδονία του 1900», Αθήνα 2004, εκδ. Στοχαστής

-Βασίλης Κ. Γούναρης «Τα Βαλκάνια των Ελλήνων», Θεσσαλονίκη 2007, εκδ. Επίκεντρο

-Ελπίδα Κ. Βόγλη «Ελληνες το Γένος», Ηράκλειο 2007, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

-Παντελής Βουτουρής – Γιώργος Γεωργής «Ο Ελληνισμός στον 19ο αιώνα», Αθήνα 2006, εκδ. Καστανιώτης.

Στοιχειωμένα Βαλκάνια Εξώφυλλο

unknownservia-egnarts (1)ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ jpg