Author Archives: zenithmag

Ο νέος δημογραφικός εθνικισμός της Ανατολικής Ευρώπης

Ο δημογραφικός εθνικισμός της Ανατολικής Ευρώπης

V-4 Vs δημογραφική κρίση

Όταν το κράτος επιδοτεί ζευγάρια για να “σώσουν το Έθνος”

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Ένας νέος διχασμός εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πέρα από τον παραδοσιακό διχασμό Κέντρου και Περιφέρειας καθώς και Βορρά και Νότου, στο δεύτερο σκέλος του οποίου συνωστίζονται οι ευρωμεσογειακές χώρες με όλες τις παθογένειες τους, αναδείχθηκε τελευταία κι ένας τρίτος διχασμός, ο οποίος είναι στην ουσία απόρροια του Β’ Π. Πολέμου. Εκείνος μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης. Οι έντεκα χώρες της Ανατολικής και Νοτιανατολικής Ευρώπης, που εισήλθαν στην Ε.Ε. μετά το 2004, παρά τις όποιες προσπάθειες και μεταρρυθμίσεις έχουν κάνει τα πρώτα χρόνια για να συγκλίνουν με τον “πυρήνα” της Ε.Ε., παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια μια σειρά από αποκλίσεις.

Η μεγάλη απόκλιση της Ανατολικής Ευρώπης

Με εξαίρεση ίσως τον οικονομικό τομέα, όπου παρουσιάζουν μια αξιοσημείωτη πρόοδο αν και, εκτός από τη Σλοβενία, οι χώρες αυτές χαρακτηρίζονται ακόμη ως “μεσαίου βιοτικού επιπέδου”, σε μια σειρά από άλλους καθοριστικής σημασίας τομείς εμφανίζεται πλέον απόκλιση. Καταρχάς στον πολιτικό τομέα επικρατούν σε αυτές τις χώρες εθνολαϊκιστικές κυβερνήσεις, που αποδομούν τους όποιους δημοκρατικούς θεσμούς και το Κράτος Δικαίου των χωρών τους, ενώ εμφανίζονται ευρωσκεπτικιστικές και χωρίς ουσιαστική διάθεση αλληλεγγύης, όπως έδειξε και η στάση τους στο προσφυγικό ζήτημα.

Κατά βάθος υπάρχει μια αξιακή, αν όχι πολιτισμική απόκλιση, με αυτές τις χώρες, που έζησαν σχεδόν μισό αιώνα υπό σοβιετικό έλεγχο, να μην αγγίζονται από τον αξιακό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια σειρά από τομείς όπως η Ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, η Ελευθερία του Τύπου, τα ανθρώπινα, ατομικά και μειονοτικά δικαιώματα, ακόμη και σε σχέση με τα δικαιώματα των γυναικών (π.χ. απαγόρευση των αμβλώσεων στην Πολωνία).

Η δημογραφική κρίση και το “υπαρξιακό άγχος”

Υπάρχει τέλος και μια τρίτη, εξίσου σοβαρή απόκλιση, η οποία λαμβάνει χώρα στο δημογραφικό τομέα. Σε αντίθεση με τη Δυτική και βόρεια Ευρώπη, που έχει πετύχει την πληθυσμιακή σταθεροποίηση και αύξηση, εξαιτίας ενός συνδυασμού Κράτους Πρόνοιας και εισδοχής μεταναστών, σχεδόν όλες οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης έχουν πληθυσμούς γηρασμένους, που συρρικνώνονται δημογραφικά, ενώ οι όλο και λιγότεροι νέοι τους συνεχίζουν να μεταναστεύουν, γεγονός που επιτείνει την αγωνία τους για την “επιβίωση του έθνους”. Οι εκτιμήσεις του ΟΗΕ συνηγορούν προς αυτή την κατεύθυνση. Ο πληθυσμός της Πολωνίας, της μεγαλύτερης χώρας της περιοχής, αναμένεται να μειωθεί σε περίπου 32 εκατομμύρια μέχρι το 2050 από περίπου 38 εκατομμύρια σήμερα. Ο πληθυσμός της Ουγγαρίας προβλέπεται να μειωθεί κάτω από οκτώ εκατομμύρια μέχρι το 2050 από 9,8 εκατομμύρια σήμερα. Η Βουλγαρία από τα σημερινά 6,9 εκατομμύρια θα κατρακυλήσει στα 5,5 εκατομμύρια κατοίκους. Στη Λιθουανία ο πληθυσμός θα μειωθεί κατά 23% και στη Λετονία κατά 22% μέχρι το 2050. Καμιά χώρα της Ανατολικής Ευρώπης δεν πρόκειται να μείνει εντελώς αλώβητη από τον επερχόμενο “δημογραφικό χειμώνα”.

Αυτή η αρνητική εικόνα, σε συνδυασμό με την ακατάσχετη τάση μετανάστευσης νέων, που δεν αναπληρώνεται φυσικά από εισδοχή μεταναστών από άλλες χώρες, δημιουργεί στην πλειοψηφία των λαών αυτών των χωρών ένα είδος “υπαρξιακού άγχους”, μιας εντεινόμενης αγωνίας και μιας γενικευμένης ανασφάλειας σχετικά με την “επιβίωση του έθνους”. Αυτά τα εκμεταλλεύονται οι πολιτικές ελίτ αυτών των χωρών, που είναι κυρίως εθνολαϊκιστές, υπερσυντηρητικοί ακόμη και ακροδεξιοί, ώστε να χειραγωγούν ευκολότερα τους πολίτες τους εγκαθιδρύοντας έτσι μια μόνιμη κατάσταση “έκτακτης ανάγκης” και αφαιρώντας από τις κοινωνίες σημαντικά δημοκρατικά και ατομικά δικαιώματα, που θεωρούνται αυτονόητα στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η V-4 στην πρωτοπορία του υπερσυντηρητισμού

Η ομάδα των τεσσάρων χωρών του Βίσεγκραντ (Ουγγαρία, Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία) ή V-4, όπως είναι πλέον γνωστές, που μοιράζονται όλα τα προηγούμενα χαρακτηριστικά που αναφέραμε, αποφάσισαν να αντιμετωπίσουν τη σοβαρή δημογραφική κρίση τους, που προκαλείται από την πτώση της γεννητικότητας και την αυξανόμενη μετανάστευση, εκπονώντας το λεγόμενο Σχέδιο Δράσης για την Οικογενειακή Προστασία, που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 2019, προκαλώντας εγκώμια αλλά και έντονη κριτική.

Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η Ουγγαρία, η εθνολαϊκιστική κυβέρνηση της οποίας, υπό τον Βίκτορ Όρμπαν, εισήγαγε νέα οικονομικά κίνητρα για τις οικογένειες ώστε να αποκτήσουν περισσότερα παιδιά. Κίνητρα φορολογικά και οικονομικά ώστε να ενθαρρύνουν τις οικογένειες να έχουν περισσότερα παιδιά για να μη μειωθεί κι άλλο ο πληθυσμός, αλλά και για να προωθηθεί η εθνική πολιτική ταυτότητα, που εξυπηρετεί τους πολιτικούς στόχους της εθνολαϊκιστικής κυβέρνησης του Όρμπαν.

Ο πρόεδρος του Ιδρύματος JOL-LET της Βουδαπέστης και εμπειρογνώμονας σε θέματα πρόσβασης των γυναικών στην αγορά εργασίας, Katalin Kevehazi, δήλωσε ότι η προώθηση αυτού του σχεδίου έχει και έντονη πολιτική διάσταση πέρα από τα ποσοστά γονιμότητας. «Γενικά, όλες οι κυβερνήσεις των V4 έχουν μια υπερσυντηρητική προσέγγιση απέναντι στις γυναίκες, βλέποντας τον κεντρικό τους ρόλο σχεδόν αποκλειστικά ως μητέρες που γεννούν παιδιά. Στην Ουγγαρία όμως, η κυβέρνηση και ο ίδιος ο πρωθυπουργός προχωρούν ένα βήμα παραπέρα και μιλάνε για τη ‘διάσωση του έθνους’ και της οικογένειας και για τη μελλοντική διατήρηση του ουγγρικού έθνους”. Και πρόσθεσε: «Να θυμάστε πως οι εθνικά Ούγγροι πέρα από τα σύνορα -στην Τρανσυλβανία, στη Σερβία (Βοϊβοντίνα), στη Σλοβακία ή στην Ουκρανία- είναι επίσης επιλέξιμοι για οικονομική στήριξη ώστε να κάνουν περισσότερα παιδιά».

Η επιστροφή της Βιοπολιτικής

Η Ουγγαρία δεν αποτελεί τη μοναδική περίπτωση. Η πολωνική κυβέρνηση χρησιμοποιεί επίσης γενναιόδωρα φορολογικά και συνταξιοδοτικά οφέλη για να αυξήσει τα ποσοστά γεννήσεων, ενώ έφτασε στο σημείο να απαγορεύσει δια νόμου τις αμβλώσεις -κάτι που στις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε. θεωρείται αδιανόητο διότι θίγει τον αξιακό της πυρήνα, εκείνο του αυτεξούσιου του σώματός μας.

Παρατηρείται δηλαδή, για μια ακόμη φορά, η αναχρονιστική εργαλειακή χρήση από το κράτος του σώματος των γυναικών ως μηχανισμό παραγωγής νέων “μελών του έθνους” ώστε, όχι μόνο να υπάρχει βιολογική συνέχεια, αλλά και υπερίσχυση έναντι των άλλων, γειτονικών σε πρώτη φάση, εθνών. Είναι η επιστροφή της Βιοπολιτικής στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Πολωνία έχει αυξήσει όλες τις οικογενειακές παροχές που καταβάλλονται μετά τη γέννηση κάθε παιδιού, ανεξάρτητα από το επίπεδο εισοδήματος της οικογένειας. Στην Ουγγαρία, οι οικογένειες υποστηρίζονται μέσω φτηνών δανείων και μέσω φορολογικών εκπτώσεων, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να εργαστείτε για να είστε επιλέξιμοι. Για να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη, λοιπόν, οι γονείς πρέπει να έχουν αξιοπρεπείς μισθούς. Οι φτωχότερες οικογένειες – συχνά περιλαμβανομένων εκείνων που ανήκουν στη μειονότητα των Ρομά – αποκλείονται αυτόματα, υποστηρίζει η Katalin Kevehazi.

Επιδοτήσεις για “παραγωγή παιδιών”

Η εθνολαϊκιστική κυβέρνηση της Ουγγαρίας θα δαπανά ένα γενναιόδωρο 4% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος στην οικογενειακή βοήθεια. Το ποσοστό αυτό συμβαδίζει με τους δείκτες δαπανών από πλούσιες Σκανδιναβικές χώρες όπως η Σουηδία και η Δανία. Σύμφωνα με τα νέα μέτρα που θεσπίστηκαν τον Ιούλιο του 2019, τα παντρεμένα ζευγάρια -και όχι οι μονογονεϊκές οικογένειες- μπορούν να πάρουν μέχρι και 10 εκατομμύρια φιορίνια Ουγγαρίας (δηλαδή 30.000 Ευρώ) σε δωρεάν χρήματα με την προϋπόθεση να “παράγουν” τρία παιδιά μέσα σε 10 χρόνια. Στο μεταξύ, εργαζόμενες μητέρες με τέσσερα παιδιά απαλλάσσονται από το φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων και οι οικογένειες μπορούν ακόμη να λάβουν βοήθεια για την αγορά νέου μεγάλου αυτοκινήτου. Περίπου 14.000 νέες οικογένειες υπέβαλαν αίτηση στην Ουγγαρία για κάποιο είδος οικογενειακής στήριξης τον πρώτο μήνα, δήλωσε η υπουργός Katalin Novak σε συνέντευξή του στη φιλοκυβερνητική Magyar Hirlap.

Οι ειδικοί ωστόσο προειδοποιούν ότι αρκετοί άνθρωποι μπορεί να αντιμετωπίσουν πρόβλημα αν εκμεταλλευτούν το νέο σχέδιο οικογενειακών παροχών αλλά δεν μπορούν να διαβάσουν τα “ψιλά γράμματα” της σύμβασης. Εάν δεν «παράγετε» τα τρία παιδιά σε 10 χρόνια για οποιονδήποτε λόγο, τότε θα πρέπει να επιστρέψετε ολόκληρο το ποσό στο κράτος συν τους τόκους!

Η μητρότητα είναι ο πατριωτισμός των γυναικών”

«Όταν η κυβέρνηση εισήγαγε επιδοτούμενα στεγαστικά δάνεια για νέες οικογένειες το 2015, τα ποσοστά γεννήσεων στην Ουγγαρία αυξήθηκαν ελαφρά. Έχουν καταφέρει να αντιμετωπίσουν μια από τις βασικές προκλήσεις για τις νέες οικογένειες: τη στέγαση. Χωρίς ουσιαστική στήριξη, είναι πρακτικά αδύνατο να χρηματοδοτήσετε ένα διαμέρισμα ακόμα και με μισθό πάνω από το μέσο όρο”, δήλωσε η Katalin Novak. Ωστόσο το ποσοστό γονιμότητας της Ουγγαρίας είναι 1,49 γεννήσεις ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας, το οποίο είναι περίπου ευθυγραμμισμένο με άλλες χώρες της Ευρώπης. Μόνο που η Ουγγαρία δεν δέχεται μετανάστες, αλλά στέλνει ακόμη Ούγγρους μετανάστες στο εξωτερικό. Η προσέλκυση εθνικά Ούγγρων που ζουν ως μειονότητες στις γειτονικές χώρες και η πολιτογράφηση τους δεν έλυσε το δημογραφικό πρόβλημα της Ουγγαρίας. Ο πληθυσμός της χώρας μειώθηκε από 10,7 εκατομμύρια το 1980 σε 9,7 εκ. σήμερα και, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΟΗΕ, θα κατρακυλήσει στα 8 εκατομμύρια πριν από το 2060.

Το γεγονός αυτό ώθησε τον Όρμπαν σε μια νέα εθνική εκστρατεία δημογραφικής ανάκαμψης, υιοθετώντας το Μεσοπολεμικό σύνθημα “η μητρότητα είναι ο πατριωτισμός των γυναικών”. Κηρύσσοντας από τη μία πόλεμο κατά των “δυνάμεων της Παγκοσμιοποίησης”, κλείνοντας το 2015 ερμητικά τα σύνορα στους Σύριους πρόσφυγες για να προστατεύσει την Ουγγαρία από την “εισβολή μουσουλμάνων μεταναστών”, ο Όρμπαν ήρθε σε ρήξη με τις Βρυξέλλες δηλώνοντας κυνικά πως “μπήκαμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση επειδή περιμέναμε να έρθουν τουρίστες, αλλά εσείς μας στέλνετε μετανάστες!”

Το ουγγρικό έθνος εξαφανίζεται”!

Το 2015 ο Όρμπαν πούλησε στους ψηφοφόρους του το νέο αφήγημα πως αυτοί οι πρόσφυγες και μετανάστες ήταν η νέα “εθνική απειλή”. Ο ίδιος προφήτευσε την εξαφάνιση της Δυτικής Ευρώπης και κάλεσε τους νέους Ούγγρους μετανάστες (τα παιδιά του Brain Drain) στην Ευρώπη να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και να την υπερασπιστούν διότι “η επιβίωσή της απειλείται από την εισροή μεταναστών. Όταν το φράγμα εκρήγνυται, τότε το νερό πλημμυρίζει τα πάντα και η πολιτιστική κατοχή θα γίνει μη αναστρέψιμη”, δήλωσε ο Όρμπαν συνοψίζοντας το ξενοφοβικό και κλειστοφοβικό δόγμα που έχει υιοθετήσει.

Ο Βίκτορ Ορμπάν, που πιστεύει πως “το ουγγρικό έθνος εξαφανίζεται”, φιλοδοξεί να αλλάξει τη δημογραφική πορεία της χώρας του, υιοθετώντας μια αντίστοιχη ρητορική και πολιτική. Είναι γνωστό άλλωστε πως ο Ορμπάν έχει υιοθετήσει τη ρητορική της θεωρίας της “Μεγάλης Αντικατάστασης”, που υιοθετήθηκε στη Γαλλία από τον Renaud Camus, και έγινε το πρότυπο για ένα μεγάλο τμήμα της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς.

Ο δημογραφικός εθνικισμός του Όρμπαν

Ο “δημογραφικός εθνικισμός” του Όρμπαν, ο οποίος από τη μία θέλει να ενοποιήσει όλους τους Ούγγρους που ζουν εκτός χώρας σ’ έναν ενιαία εθνικό χώρο, κι από την άλλη επιβάλει διακρίσεις στις μειονότητες των Ρομά και των Εβραίων στο εσωτερικό της χώρας, αρνούμενος παρανοϊκά να δεχθεί μετανάστες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιθυμεί να προωθήσει τις αξίες της παραδοσιακής οικογένειας και να σταματήσει τη μείωση της γεννητικότητας των Ούγγρων.

Άλλωστε στο εκλογικό πρόγραμμα του Fidesz για το 2010 υπήρχε κάτι το αντίστοιχο: “Η ψυχική και φυσική υγεία της Ουγγαρίας και της Ευρώπης θα εξαρτηθεί από την ικανότητά μας να αποκαθιστούμε και να διατηρούμε την υγεία των οικογενειών, τόσο στην πατρίδα μας όσο και σε μια κοινή Ευρώπη… Χρειάζεται να προχωρήσουμε πέρα από μια κοντόφθαλμη προσέγγιση που συνίσταται στο περιορισμό του ζητήματος της οικογένειας και της μητρότητας στην προσωπική σφαίρα”. Με άλλα λόγια ο Όρμπαν προκρίνει την εφαρμογή μιας Βιοπολιτικής, με την εργαλειοποίηση των σωμάτων των γυναικών της χώρας, που θα πρέπει να γεννούν περισσότερα παιδιά για “εθνικό όφελος”, απορρίπτοντας το δικαίωμα της προσωπικής επιλογής και της γυναικείας χειραφέτησης.

Επειδή ωστόσο η Ουγγαρία είναι, ακόμη τουλάχιστον, χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ και κοινοβουλευτική δημοκρατία, και δεν μπορεί έτσι να επιβάλει τέτοιες δημογραφικές πολιτικές και αντιλήψεις που προσιδιάζουν σε δικτατορικά καθεστώτα, η κυβέρνηση του Όρμπαν έχει προτείνει μια σειρά από μέτρα για την τόνωση της γεννητικότητας, όπως εκπτώσεις σε φοιτητικά δάνεια για αποφοίτους που έχουν παιδιά κατά τη διάρκεια σπουδών, χορήγηση αυξήσεων στις συντάξεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών, ακόμη και τη χορήγηση πρόσθετων δικαιωμάτων ψήφου σε μεγάλες οικογένειες!

Η ουγγρική κυβέρνηση επέλεξε τελικά ένα παραδοσιακό σύστημα οικογενειακών επιδομάτων, το οποίο βασίζεται στο γαλλικό σύστημα, καθώς και σε μέτρα για τη βελτίωση της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, συμπεριλαμβανομένων και συνολικής επιδότησης περίπου 30.000 Ευρώ, κατανεμημένα μέσα σε δέκα χρόνια, για τα ζευγάρια που θα δεσμευτούν να αποκτήσουν τουλάχιστον τρία παιδιά.

Μορφωμένες γυναίκες Vs macho κουλτούρα

Ωστόσο όλη αυτή η ρητορική και η πολιτική του “δημογραφικού εθνικισμού” -ή του “Κάνε Μωρά” του Όρμπαν- δεν είχε παρά πενιχρά αποτελέσματα. Τα ποσοστά γεννητικότητας στην Ουγγαρία από 1,3 (παιδιά ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας) που ήταν κατά την περίοδο 1997-2013 ανέβηκε ισχνά σε μόλις 1,5 το 2018. Αν και η κατάσταση στην αγορά εργασίας στη χώρα είναι βελτιωμένη, καθώς σήμερα υπάρχουν 4,5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας σε σύγκριση με μόλις 3,8 εκατομμύρια το 2010, και παρά την επιδοματική πολιτική, αυτό δεν αποδείχθηκε αρκετό. Τα ποσοστά θνησιμότητας στην Ουγγαρία εξακολουθούν να υπερβαίνουν τα ποσοστά των γεννήσεων, και ο πληθυσμός των γυναικών σε ηλικία τεκνοποίησης μειώνεται συνεχώς δημιουργώντας έτσι έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο δημογραφικής συρρίκνωσης.

Πάντως οι γυναίκες, τόσο στην Ουγγαρία όσο και στην καθολική Πολωνία, είναι πιο μορφωμένες από τους άνδρες, και αρκετές είναι ακόμη και επιχειρηματίες, διαμορφωτές της κοινής γνώμης και πολιτικοί, και δεν αισθάνονται άνετα όταν τις αντιμετωπίζουν απλώς ως “εργαλεία αναπαραγωγής”. Αντιδρούν, αλλά οι μεγαλύτερες αντιδράσεις πιθανόν να έρθουν στη συνέχεια. «Είναι ένα παράδοξο: έχουμε πολύ μορφωμένες γυναίκες αλλά μια πολύ macho κουλτούρα. Η Ουγγαρία είναι μια πολύ ιεραρχική, supermacho χώρα που προτιμώ να τη συγκρίνω με τη Ρωσία του Πούτιν παρά με τις υπόλοιπες V4», δήλωσε η Katalin Kevehazi.

Πλήρης υιοθέτηση της “ακροδεξιάς ατζέντας” από τον Όρμπαν

Αν και ο Ορμπάν ανακοίνωσε πως η αντιμετώπιση της μείωσης του ουγγρικού πληθυσμού αποτελεί την κύρια προτεραιότητα της πολιτικής του εντούτοις εώς τώρα τα αποτελέσματα της πολιτικής του είναι ισχνά. Το δημογραφικό είναι πολύ πιο σύνθετο πρόβλημα από αυτό που αντιλαμβάνονται Δεξιοί συντηρητικοί πολιτικοί όπως ο Όρμπαν, οι οποίοι αδυνατούν να δουν τη “Μεγάλη Εικόνα” και περιορίζονται σε μια αμυντική και κλειστοφοβική αντιμετώπιση των εξελίξεων.

Το σίγουρο πάντως είναι πως, με βάση και την αντιμεταναστευτική και δημογραφική του πολιτική, το Δεξιό κόμμα Fidesz βρίσκεται πλέον πιο Δεξιά κι από το ριζοσπαστικό ακροδεξιό κόμμα Jobbik, το οποίο υποστηρίζει πως το ερώτημα δεν είναι εάν η Ουγγαρία θα γίνει χώρα εισδοχής μεταναστών, αλλά ως πότε θα συνεχίσει να είναι η ίδια χώρα που στέλνει μετανάστες στο εξωτερικό. Όπως σχεδόν παντού στην Ευρώπη ο ανταγωνισμός μεταξύ Δεξιάς και Ακροδεξιάς για πολιτική κυριαρχία στο χώρο “δεξιότερα του Κέντρου” οδηγεί σε υιοθέτηση “ακροδεξιάς ατζέντας” και σε μετατόπιση της παραδοσιακής Δεξιάς σε πιο ακροδεξιές θέσεις και εν τέλει σε ενίσχυση της ίδιας της ακροδεξιάς. Όλα αυτά οδηγούν νομοτελειακά σ’ έναν πολύ σκοτεινό τόπο.

Έτσι ο Όρμπαν ανοίγει το δρόμο προς ένα πιο ισχυρότερο ακροδεξιό Jobbik, χωρίς να προσφέρει στην κεντροαριστερή αντιπολίτευση πολλές ευκαιρίες για να ανασυνταχθεί και να διεκδικήσει τη διακυβέρνηση της χώρας. Από κάθε άποψη η περίπτωση της Ουγγαρίας είναι διδακτική και θα πρέπει να λειτουργήσει ως παράδειγμα προς αποφυγήν για τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης.

* Ο Γιώργος Στάμκος είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

Advertisements

Ξέρετε πόση ζωή ξοδεύετε στο κινητό τηλέφωνο σας;

Πόσο χρόνο μας απομυζεί το κινητό μας τηλέφωνο;

Το πιάνουμε κατά μ.ο. 58 φορές και 3 ώρες και λεπτά την ημέρα!

Η αποσύνδεση προνόμιο των ελίτ

Αποτέλεσμα εικόνας για mobile phones and humans

Η συγγραφέας Adrienne Matei ξοδεύει 2 ώρες και 20 λεπτά την ημέρα στο κινητό τηλέφωνό της – κάτι που μπορεί να φαίνεται ενδιαφέρον, μέχρι να συνειδητοποιήσετε ότι ανέρχεται σε 35 ολόκληρες μέρες το χρόνο. Όταν το συνειδητοποίησε η Matei, ανακαλύπτοντας και βλέποντας τη λειτουργία Screen Time του iPhone της, και σκεπτόμενη ότι σε αυτόν τον χρόνο δεν συμπεριλαμβάνονται οι ώρες που ξοδεύει στο λάπτοπ της, ούτε βέβαια αυτές στο Netflix, τρόμαξε. Αναρωτήθηκε αν ο χρόνος αυτός που ξοδεύει μπροστά σε μια οθόνη συγκρίνεται με τον αντίστοιχο χρόνο των φίλων και των συναδέλφων της. Έτσι τους ζήτησε να το ελέγξουν και δημοσίευσε το ρεπορτάζ της στo Guardian.

Η επόμενη σοκαριστική ανακάλυψη και συνειδητοποίηση της Matei ήταν ότι οι φίλοι και συνάδελφοι που συμμετείχαν στην έρευνά της της, διαπίστωσαν με τη σειρά τους ότι ξοδεύουνε πολύ περισσότερο χρόνο από αυτήν, στο smartphone τους, διαβάζοντας κείμενα, ανταλλάσσοντας μηνύματα, χαζεύοντας selfies και memes.

Σύμφωνα με τα στοιχεία από το RescueTime, μία από τις πολλές εφαρμογές για iOS και Android που δημιουργήθηκαν για την παρακολούθηση της χρήσης των τηλεφώνων, οι άνθρωποι δαπανούν κατά μέσο όρο 3 ώρες και 15 λεπτά στα τηλέφωνά τους κάθε μέρα, με το 20% των χρηστών smartphone να πλησιάζουν τις 5 ώρες.

Οι ειδοποιήσεις που δεχόμαστε είναι επίσης μια άλλη σημαντική παράμετρος για τη μέτρηση του χρόνου που αφιερώνουμε στην οθόνη του τηλεφώνου μας. Κατά μέσο όρο, παίρνουμε τα τηλέφωνά μας στο χέρι 58 φορές την ημέρα για έναν γρήγορο έλεγχο ειδήσεων ή μηνυμάτων, για «αθώες» ματιές σε ό,τι συμβαίνει. Με έναν μυστηριώδη τρόπο το τηλέφωνό μας, μάς έλκει και μεις παραδιδόμαστε.

Αποτέλεσμα εικόνας για mobile phones and humans

Η συνήθειά μας πιθανότατα σχετίζεται με αυτό που ο συγγραφέας Michael Harris,το 2014, στο βιβλίο του «The End of Absence: Reclaiming What We’ve Lost in a World of Constant Connection (Το Τέλος της Απουσίας: Ανακτώντας Όσα Χάσαμε σε έναν Κόσμο Διαρκούς Σύνδεσης)», αποκαλεί «μια πολύ βασική λειτουργία του εγκεφάλου»: την «προσανατολισμένη αντίδραση» και σημαίνει το συνδυασμό αλλαγών στους νευρώνες, στη φυσιολογία και τη συμπεριφορά, τις οποίες υφίσταται ένας οργανισμός όταν ανιχνεύει ένα νέο ή ένα σημαντικό ερέθισμα.

«Καθώς ζούμε σε ένα περιβάλλον γεμάτο από κινδύνους και αβεβαιότητες», γράφει ο Harris, «είμαστε καλωδιωμένοι και νιώθουμε υποχρεωμένοι να παρακολουθούμε στα γρήγορα ό,τι συμβαίνει». Και όλες αυτές οι συνεχείς ενημερώσεις και ειδοποιήσεις που δεχόμαστε και μας ωθούν να τις παρακολουθούμε εκμεταλλεύονται ακριβώς τις ανθρώπινες παρορμήσεις.

Η «εκμετάλλευση» είναι η λέξη κλειδί. Σύμφωνα με τη διαπίστωση του σημαντικού σύγχρονου ιστορικού και συγγραφέα Yuval Noah Harari, στην σύγχρονη φιλελεύθερη δημοκρατία, ο μεγάλος κίνδυνος δεν είναι, η κατά κυριολεξία εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον άνθρωπο, όπως είχε φαντασθεί ο Karl Marx. Σήμερα πια, και με βάση τα τεχνολογικά και οικονομικά δεδομένα, ο μεγάλος κίνδυνος είναι η περιθωριοποίηση του ανθρώπου, ως παράγοντα της κοινωνικής και οικονομικής δημιουργίας και παραγωγής».

Η τεχνολογία επενεργεί περισσότερο από όσο θέλουμε να πιστεύουμε, μας ξεπερνά. Μοιάζουμε περισσότερο με «μανιώδη ζώα», λέει ο Harari, «που παρακολουθούνται από αλγόριθμους, οι οποίοι μας γνωρίζουν καλύτερα από ό, τι μας γνωρίζουμε οι ίδιοι».

Έχοντας τα ανάλογα τεχνολογικά εργαλεία οι γίγαντες του διαδικτύου και οι εταιρίες μέσων κοινωνικής δικτύωσης μάς γνωρίζουν τόσο ώστε να μάς δημιουργήσουν ψυχολογική εξάρτηση. Χρησιμοποιούν τακτικές που ενεργοποιούν τους ίδιους εγκεφαλικούς μηχανισμούς με την κοκαΐνη, με αποτέλεσμα τη ντοπαμίνη που εκκρίνει το μυαλό μας κατά τη χρήση του κινητού ή των social media.

Το πείραμα του Harris και το προνόμιο της αποσύνδεσης

Η συγγραφέας Adrienne Matei ζήτησε από τον συνάδελφό της Michael Harris, ο οποίος απείχε από την τεχνολογία και την οθόνη του κινητού του τηλεφώνου για 30 ημέρες ως ένα πείραμα για το βιβλίο του, και τώρα ξοδεύει 23 λεπτά στο τηλέφωνό του την ημέρα.

Ο Harris βίωσε και χαρακτήρισε αυτόν τον μήνα της ψηφιακής αποτοξίνωσης ως «απίστευτο προνόμιο». «Το ίδιο το διάλειμμα ήταν όλη η ιστορία. Το διάλειμμα, δηλαδή η αμφιβολία, μας ενεργοποιεί, μπορεί να μας πείσει ότι όλο αυτό ήταν κάτι σαν μάγια», υποστηρίζει.

«Αν είμαστε οι τελευταίοι άνθρωποι στην ιστορία που γνωρίσαμε τη ζωή πριν το διαδίκτυο, είμαστε επίσης οι μόνοι που θα μιλήσουν, τρόπον τινά, και τις δύο γλώσσες. Είμαστε οι μόνοι ικανοί μεταφραστές του Πριν και του Μετά» επισημαίνει και κάνει λόγο για ποσοτικοποίηση της ανθρώπινης αξίας. «Νομίζω ότι έχει να κάνει με αυτήν την αίσθηση διαδικτυακής λογοδοσίας. Δηλαδή, το να βλέπεις ότι πραγματικά μετράς δείχνει να σχετίζεται με μία αίσθηση ότι έχεις αξία», δηλώνει. «Επομένως, αν ένα tweet πάρει μερικές εκατοντάδες retweets, αυτό πρέπει να σημαίνει ότι οι σκέψεις μου αξίζουν. Αν η φωτογραφία μου στο Facebook πάρει like, αυτό πρέπει να σημαίνει ότι είμαι όμορφος. Ένα από τα πράγματα που με απασχολεί όσον αφορά σε μία κατά κύριο λόγο διαδικτυακή σχέση με τα Μέσα, είναι ότι χάνουμε την ικανότητα να αποφασίζουμε για τους εαυτούς μας τι πιστεύουμε για το ποιοι είμαστε».

Όμως ο Harris κάθε άλλο παρά τεχνοφοβικός είναι, αντίθετα, αναγνωρίζει ότι οι ανησυχίες του βασίζονται κυρίως στις αγωνίες του για τη δική του συμπεριφορά. Όπως πολλοί από μας, ο Harris με το που σηκώνεται από το κρεβάτι το πρωί ελέγχει τα e-mail του. «Όταν ξυπνάς, έχεις αυτό το δώρο του άδειου μυαλού. Θα μπορούσες να το γεμίσεις με οτιδήποτε. Αλλά οι περισσότεροι από μας έχουμε αυτό το είδος πανικού. Αντί να αναρωτιόμαστε τι θα έπρεπε να κάνουμε, αναρωτιόμαστε τι χάσαμε. Είναι σχεδόν αν η έλλειψη συνείδησης να είναι κάποιο είδος αποτυχίας, και δεν μπορούμε να πιστέψουμε πως ήμασταν offline για οκτώ ώρες», λέει. «Είναι συνήθειες σαν κι αυτήν που είναι προβληματικές, και όχι το διαδίκτυο καθαυτό».

Αποτέλεσμα εικόνας για mobile phones and humans

Έτσι, ένα τακτικό διάλειμμα από το internet μια στο τόσο μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο. «Νομίζω πως αυτό που αποκτάς είναι ένα πλουσιότερο εσωτερικό φως και μία ικανότητα να δεις τον εαυτό σου από ένα κριτικό πρίσμα, να ζει online. Γιατί αν είσαι στη μέση ενός πράγματος, δεν μπορείς ποτέ να το δεις κανονικά».

Οι τεχνολογικοί μεγιστάνες που επινόησαν τα μέσα δικτύωσης απαγορεύουν στα παιδιά τους να το χρησιμοποιούν, όπως ο Sean Parker, ένας από τους ιδρυτές του Facebook, ο οποίος πλέον μιλά ανοιχτά για το τι σημαίνουν όλα αυτά για την ισορροπία μας και τα μυαλά των παιδιών.

Οι τεχνικές «αποτοξίνωσης» έχουν γίνει τάση στα πολυτελή ταξίδια. Κατά ειρωνικό τρόπο, η ίδια η αποσύνδεση φαίνεται να έχει γίνει ένα προνόμιο των ελίτ, δεδομένου του ελεύθερου χρόνου που έχουν, της δυνατότητάς τους να αναθέσουν σε άλλους τις υποχρεώσεις τους ή την ανάγκη της ενημέρωσης. «Υπάρχει μια γραμμή Thomas Edison», δήλωσε ο Harris. «Θα κάνουμε την ηλεκτρική ενέργεια τόσο φτηνή ώστε μόνο οι πλούσιοι θα καίνε κεριά. Έτσι, νομίζω ότι σήμερα έχουμε κάνει το διαδίκτυο τόσο προσιτό ώστε μόνο οι πλούσιοι θα μπορούν να αποσυνδεθούν».

Γιατι η σύγχρονη οικονομία αναπτύχθηκε στη Δύση και όχι στη Μέση Ανατολή;

Γιατι η σύγχρονη οικονομία αναπτύχθηκε στη Δύση και όχι στη Μέση Ανατολή;

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι 235323g-rulers_book.jpg

«Η ανισότητα ορίζει τον κόσμο μας» γράφει ο νομπελίστας οικονομολόγος Ρόμπερτ Λούκας. Όμως, πώς προέκυψε αυτή η γεωγραφικού χαρακτήρα κατανομή του πλούτου;

Το ενδιαφέρον είναι ότι η «μεγάλη απόκλιση» θεωρείται -κρίνοντας με το μέτρο της Ιστορίας-  σχετικά πρόσφατη: Μόλις 500 ετών.

Πριν από 500 χρόνια η Δύση δεν ήταν πλουσιότερη από την Ανατολή, ενώ 1.000 χρόνια πριν, ο μουσουλμανικός κόσμος ήταν πιο ανεπτυγμένος από τη χριστιανική Ευρώπη και δη σε όλους τους βασικούς τομείς, από τα μαθηματικά και τη φιλοσοφία, μέχρι τη μηχανική, την τεχνολογία, τις αγροτικές καλλιέργειες και την ιατρική. Η Γερμανίδα μοναχή, δραματουργός και ποιήτρια του 10ού αιώνα, Ροσβίτα χαρακτήριζε την αραβική Κόρδοβα (η ισπανική πόλη γνώρισε μεγάλη ακμή από το 756 και καθ’ όλη τη διάρκεια του 8ου και 9ου αιώνα μ.Χ., επί κυριαρχίας των Μαυριτανών) ως «το στολίδι του κόσμου».

Ωστόσο, μέχρι το 1600 ο ισλαμικός κόσμος είχε μείνει πίσω από τη δυτική Ευρώπη και τους αιώνες που ακολούθησαν η Μέση Ανατολή ταλαιπωρήθηκε από αργούς ρυθμούς ανάπτυξης, φτώχεια και δυσεπίλυτα κοινωνικά προβλήματα. Η βορειο-δυτική Ευρώπη αντιθέτως, συγκέντρωσε τον πλούτο, έγινε το κέντρο της εκβιομηχάνισης και επί της ουσίας, της παγκοσμιοποίησης.

Με αφορμή το βιβλίο «Rulers, Religion and Riches: Why the West Got Rich and the Middle East Did Not» (εκδόσεις  Cambridge University Press) του καθηγητή Οικονομικής Ιστορίας, Jared Rubin, ο Guardian επιχειρεί να προσεγγίσει το θέμα παραθέτοντας την άποψη του συγγραφέα, σύμφωνα με την οποία μία από τις βασικές αιτίες της «μεγάλης απόκλισης» έχει τις ρίζες της στον τρόπο με τον οποίον λειτούργησαν κοσμική και εκκλησιαστική εξουσία σε Δύση και Ανατολή.

Ο Rubin δεν ασχολείται στο ελάχιστο με την αντίληψη που θέλει τη μουσουλμανική πίστη οπισθοδρομική. Άλλωστε, οι επιτυχίες του μουσουλμανικού κόσμου μέχρι τον πρώιμο Μεσαίωνα αποδεικνύουν ότι η διδασκαλία του Ισλάμ ουδόλως εναντιώνεται στην πρόοδο. Και για του λόγου του αληθές επικαλείται τα χαντίθ –την ισλαμική παράδοση που αφορά τα λόγια και τις πράξεις του Μωάμεθ– σύμφωνα με τα οποία «η ανωτερότητα του μορφωμένου ανθρώπου έναντι του ευσεβούς μοιάζει με της σελήνης σε σχέση με όλα τα άλλα αστέρια».

Ο Rubin υποστηρίζει ότι για τη μεγάλη απόκλιση στις οικονομικές τύχες Δύσης και Μέσης Ανατολής ευθύνεται  ο διαφορετικός τρόπος με τον οποίον αλληλεπίδρασαν κοσμική και θρησκευτική εξουσία.

Το κίνητρο των ηγεμόνων -στη συντριπτική πλειοψηφία- δεν είναι βεβαίως, ούτε η ιδεολογία, ούτε η διάθεση να κάνουν καλό, αλλά η διατήρηση και ενίσχυση της παραμονής τους στην εξουσία, που σημαίνει ότι πρώτιστη μέριμνα είναι η επιβολή της, κυρίως δε, με την επίφαση της νομιμότητας. Στον Μεσαίωνα, τόσο οι χριστιανοί όσο και οι μουσουλμάνοι ηγεμόνες αναζητούσαν μέρος της νομιμοποίησης τους στη θρησκευτική εξουσία. Όλα αυτά μέχρι τη Μεταρρύθμιση. Γιατί, σύμφωνα με τον Rubin, οι Ευρωπαίοι ηγεμόνες με τη Μεταρρύθμιση απομακρύνθηκαν από τη θρησκεία (κύρια πηγή μέχρι τότε, πολιτικής νομιμοποίησης).

Διαχωρίζοντας την πολιτική από τη θρησκεία, η Ευρώπη έκανε χώρο στο τραπέζι των πολιτικών διαπραγματεύσεων για τα οικονομικά συμφέροντα, δημιουργώντας έναν κύκλο χάραξης αναπτυξιακής πολιτικής. Αντίθετα, οι ηγεμόνες του Ισλάμ εξακολουθούσαν να βασίζονται στη νομιμοποίηση που εκπορεύεται από τη θρησκευτική εξουσία, οδηγούμενοι σε μία διακυβέρνηση που εξυπηρετούσε τα στενά συμφέροντα των σουλτάνων και τις συντηρητικές θρησκευτικές και στρατιωτικές ελίτ που τους στήριζαν –ως επί το πλείστον, τα οικονομικά συμφέροντα, όπως αντιλαμβανόμαστε σήμερα τον όρο, εξαιρούνταν από την άσκηση πολιτικής.

Συνεπώς, η οικονομική επιτυχία της Ευρώπης έχει σχέση με τη Μεταρρύθμιση, μια επανάσταση στις ιδέες, αλλά και στον τρόπο αντίληψης της εξουσίας, που διαδόθηκε από τον μοναχό Μαρτίνο Λούθηρο (1483 – 1546), μέσω αυτού που ο ηγέτης της εκκλησιαστικής μεταρρύθμισης του 16ου αιώνα στη Γερμανία αποκαλούσε «το υψηλότερο και τελευταίο δώρο της χάρης του Θεού», δηλαδή, την τυπογραφία. Στο σημείο αυτό το δημοσίευμα παραθέτει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο: Παρότι οι τυπογράφοι της εποχής βρήκαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τον τρόπο προσαρμογής των κινητών στοιχείων στα αραβικά γράμματα, σχεδόν 300 χρόνια μετά την ανακάλυψη του Γουτεμβέργιου, στη Μέση Ανατολή δεν υπήρχαν πιεστήρια!

Το συντηρητικό ισλαμικό ιερατείο δεν ήθελε να υπονομεύσει την εξουσία του ο Τύπος και το κράτος -που εξακολουθούσε να είναι δεμένο με τη θρησκεία και όχι με το εμπόριο – δεν είχε κανένα κίνητρο να τους αποδυναμώσει, πόσο μάλλον να τους εξουδετερώσει. Μόλις το 1727 το οθωμανικό κράτος επέτρεψε την εκτύπωση σε αραβική γραφή. Η απαγόρευση ήταν «μία από τις μεγάλες χαμένες ευκαιρίες της οικονομικής και τεχνολογικής ιστορίας», ένα ζωντανό παράδειγμα της σκοτεινής επιρροής του θρησκευτικού συντηρητισμού.

Από την άλλη, η Ευρώπη ζούσε μια επανάσταση. Ο Rubin υποστηρίζει ότι, η εξέγερση και τελικά, απόσπαση της Ολλανδίας από την Καθολική Ισπανία και η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών νομιμοποίησης όταν η Βρετανία και η Εκκλησία της Αγγλίας αποσπάστηκαν από την εξουσία του Πάπα και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, ενδυνάμωσαν τα κοινοβούλια. Από την αυγή του 16ου αιώνα, οι δύο χώρες είχαν κοινοβουλευτικές κυβερνήσεις, στις οποίες βεβαίως, κυριαρχούσε η οικονομική ελίτ. Οι πολιτικές τους -όπως η προώθηση του εμπορίου και η προστασία των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας – έφεραν οικονομική άνθιση. Η αποσύνδεση της θρησκείας από την πολιτική δημιούργησε χώρο για «τα συμφέροντα του εμπορίου».

Οι απαντήσεις σε τόσα σύνθετα θέματα δεν είναι εύκολες, απαιτούν τόσο εικόνα της μακρο-ιστορίας, όσο και συνείδηση ότι ακόμη και τα εκ πρώτης, μικρότερης σημασίας ζητήματα και γεγονότα, είναι τελικά ικανά να δημιουργήσουν νέα μονοπάτια. Οι παράμετροι που καθόρισαν το ποιος πήρε θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι πολλές –από τον αντίκτυπο του ιμπεριαλισμού / αποικιοκρατίας μέχρι τις θεσμικές αλλαγές και τις καινοτομίες στην τεχνολογία και τις επιστήμες. Όπως επισημαίνει ο Rubin, οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις στην Ευρώπη ήταν περισσότερο ένας λαβύρινθος παρά ένα μονοπάτι. Και επίσης, μέχρι η θρησκεία να διαχωριστεί από το κράτος και την πολιτική πέρασαν αιώνες (αιώνες κοινωνικών αναταραχών και καταστροφικών πολέμων), επισημαίνοντας παράλληλα ότι, η θρησκευτική μεταρρύθμιση, δεν επηρέασε μόνο την πολιτική, αλλά και τον πολιτισμό και τις ιδέες.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, ο Max Weber έγραφε ότι πολλές περιοχές που τα είχαν καταφέρει  οικονομικά καλά ήταν προτεσταντικές, ενώ ορισμένες καθολικές περιφέρειες υστερούσαν.

Ο Rubin θεωρεί ότι, η ερμηνεία του Weber για το «προτεσταντικό πνεύμα του καπιταλισμού» ήταν αναμφισβήτητα λανθασμένη, αλλά το μοτίβο που εντόπισε ήταν σωστό. Δεν συμφωνούν όλες οι σύγχρονες οικονομικές αναλύσεις με την άποψη ότι, οι προτεσταντικές πόλεις ήταν σε καλύτερη οικονομική κατάσταση από τις καθολικές, αλλά είναι σίγουρο ότι, μία κατεξοχήν καθολική περιοχή που έμεινε πίσω, που τελικά υστέρησε, ήταν η Ισπανία.

Η πρώτη υπερδύναμη της πρώιμης σύγχρονης Ευρώπης αναπτύχθηκε με αργούς ρυθμούς μετά τον 16ο αιώνα και ο Rubin  θεωρεί ότι φταίει η κακή διακυβέρνηση από το ισπανικό στέμμα το οποίο και αγνόησε τα εμπορικά συμφέροντα της χώρας. Η ακραία αντίληψη στην άσκηση (της βασιλικής) εξουσίας, η υπερβολική εξάρτηση από τον θησαυρό των αποικιών και η δημιουργία μυωπικών πολιτικών ανέστειλαν την ανάπτυξη. Η Ιερά Εξέταση ήταν μία παραχώρηση υψηλού κόστους προς την εκκλησία με αντάλλαγμα τη νομιμοποίηση, αλλά την ίδια στιγμή και ένα κρατικό θεσμικό όργανο ελέγχου των πολιτών. Όπως λέει ο Rubin, οι Ισπανοί βασιλείς δεν ενεπλάκησαν στις ατελείωτες πολεμικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη για να «προστατεύσουν τα συμφέροντα της εκκλησίας». Τα κρατικά και θρησκευτικά συμφέροντα δεν ήταν ωστόσο, τόσο ευδιάκριτα και η Ισπανία είχε και άλλα προβλήματα, συμπεριλαμβανομένου ενός περιφερειακού κατακερματισμού που παραμένει έως σήμερα.

Στη Μέση Ανατολή, οι εξουσίες κράτους και θρησκείας συγχωνεύθηκαν από τους Οθωμανούς σουλτάνους που ήθελαν να νομιμοποιήσουν την κυριαρχία και επέκτασή τους μέσω του Ισλάμ. Η ενότητα που αποτελούσε πλεονέκτημα κατά τον Μεσαίωνα στην πορεία εξελίχθηκε σε εμπόδιο: Χωρίς την ανάγκη να διαπραγματευτούν με οικονομικούς όρους, οι Οθωμανοί δεν επιδίωξαν μεταρρυθμίσεις στον τομέα της οικονομίας και το νομικό σύστημα. Οι αλλαγές υιοθετήθηκαν πολύ αργότερα, τον 19ο αιώνα, ενώ η Μέση Ανατολή ήταν ήδη πολύ πιο πίσω από τη Δύση, αλλά ο αυταρχισμός, ο θρησκευτικός συντηρητισμός και η αποικιοκρατία  έβαλαν φρένο στην όποια διάθεση προόδου.

Μπουκόφσκι: Ο νονός του «βρώμικου ρεαλισμού»

Τσαρλς Μπουκόφσκι

Ο μοναχικός συγγραφεας που έγινε ήρωας της καθημερινότητας της «πόλης των αγγέλων»

Γράφει ο Πέτρος Καλογεράς

«Κατάλαβε με. Δεν είμαι σαν τον συνηθισμένο κόσμο. Έχω την τρέλα μου, ζω σε μια άλλη διάσταση και δεν έχω χρόνο για πράγματα που δεν έχουν ψυχή». Ναι ο Τσαρλς Μπουκόφσκι ζούσε σε μια άλλη διάσταση. Όλες οι ιδιοφυίες άλλωστε, δεν ζουν απαραίτητα μαζί μας, αν και περπατούν, τρώνε, πίνουν και χeζουν με τον ίδιο τρόπο στα ίδια λημέρια με τους υπόλοιπους.

Ο Μπουκόφσκι επιδίωξε όμως να μην είναι σαν τους άλλους. Δεν ήθελε. Θεωρούσε το πλήθος κάτι εντελώς περιττό. Του άρεσε η μοναδικότητα του. Και ποτέ δεν ακολούθησε τίποτα που να είναι στην μόδα ή που να το επιτάσσει το σύνολο. «Όπου κι αν πάει το πλήθος, τρέξε προς την αντίθετη πλευρά. Κάνουν πάντα λάθος».

http://burlingtonwritersworkshop.com/2015/09/30/a-commentary-on-the-secret-by-charles-bukowski/

Η αποστροφή του για τους ανθρώπους, όχι όλους, ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία, όταν ο πατέρας του γυρνούσε στο σπίτι και ξεσπούσε πάνω του. Έπαιρνε την ζώνη και τον χτυπούσε αλύπητα. Ο μικρός Χένρι (Χενρι Τσαρλς το όνομά του) τον μίσησε. Ο πατέρας του πίστευε πως δεν θα γίνει ποτέ χρήσιμο εργαλείο στην κοινωνία. Να έχει μια πρωινή δουλειά με ωράριο, να κάνει οικογένεια και να είναι περισσότερο σοβαροφανής από σοβαρός.

Ο Μπουκόφσκι το μισούσε αυτό. Μάλλον προσπάθησε να μοιάσει όσο λιγότερο μπορούσε στον πατέρα του. Και γι’ αυτό επέλεξε το αγαπημένο του περιθώριο. Στην εφηβεία του, αφού έπαθε την χειρότερη μορφή ακμής που θα μπορούσε να πάθει κάποιος, ανακάλυψε το αλκοόλ. Όπως περιγράφει στο βιβλίο του «Τοστ Ζαμπόν», ήταν το μοναδικό πράγμα που του έδωσε κουράγιο. Που του έμαθε να βλέπει την ζωή με διαφορετικό μάτι. Όπως ήταν…

https://www.buzzfeed.com/harpercollins/the-10-best-charles-bukowski-quotes-about-drinking-9npd

Δεν έπιασε ποτέ του δουλειά με αυστηρό πρωινό ωράριο, εκτός από την δουλειά στο ταχυδρομείο, την οποία μισούσε όσο τίποτα άλλο στον κόσμο. «Πως στο διάολο ένας άνθρωπος μπορεί να ευχαριστιέται το να σηκώνεται στις 6.30 η ώρα το πρωί από ένα επίμονο ξυπνητήρι, να πηδάει από το κρεβάτι, να βιάζεται να ντυθεί, να τρώει γρήγορα, να κατουράει γρήγορα, να παλεύει με την κίνηση στον δρόμο, για να φτάσει σε ένα μέρος που θα κερδίσει λεφτά για κάποιον άλλον και να είναι και ευγνώμων για την ευκαιρία αυτή που του δίνεται;». Μήπως έχει άδικο;

Όταν τις έτρωγε από τον πατέρα του έβρισκε παρηγοριά στα βιβλία και ξενυχτούσε στην δημοτική βιβλιοθήκη. Κι εκεί ακόμα ήταν αντικομφορμιστής. Δεν του άρεσαν καθόλου οι αναγνωρισμένοι συγγραφείς. Αγαπημένος του συγγραφέας ήταν ο άσημος John Fante τον οποίο και γνώρισε αργότερα στην ζωή του. Θαύμαζε τον Σελίν αλλά τον θεωρούσε και δειλό.

Όταν μια μέρα ο πατέρας του βρήκε τα γραπτά του έφριξε και τα πέταξε στον κήπο. Η μητέρα του δεν τον υποστήριζε. Σηκώθηκε και έφυγε από το σπίτι. Προσπάθησε να σπουδάσει δημοσιογραφία αλλά τα παράτησε. Έγραψε και έκανε τις πρώτες του δημοσιεύσεις. Αλλά μετά τα παράτησε. Γύρισε ολόκληρη την Αμερική περνώντας πολύ χρόνο στην ανατολική ακτή. Την μίσησε κι αυτή. Και επέστρεψε στο αγαπημένο του Λος Άντζελες.

https://www.discoverlosangeles.com/things-to-do/a-literary-tour-of-charles-bukowskis-los-angeles

Είχε μετακομίσει εκεί με την οικογένειά του όταν ήταν δυο χρονών, αφού γεννήθηκε στο Άντερναχ της Γερμανίας. Η μητέρα του ήταν Γερμανίδα ενώ ο πατέρας του ήταν Πολωνο – Αμερικανός, που είχε ξεμείνει στην Ευρώπη μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Έκανε διάφορες δουλειές. Του ποδαριού. Μέχρι και τα κείμενα για διαφημιστικά φυλλάδια ενός ποpνείου έγραψε. Για μια δεκαετία έπινε χωρίς να υπάρχει αύριο. Μέχρι που μπήκε στο νοσοκομείο απόρων με διάτρηση στομάχου. Σώθηκε την τελευταία στιγμή. Οι γιατροί του είπαν να μην πίνει και εκείνος τους άκουσε. Για λίγες μέρες. Δοκίμασε να βάλει λίγο αλκοόλ στο γάλα. Δεν έπαθε τίποτα. Και έτσι συνέχισε να πίνει. «Όταν έπινες, ο κόσμος ήταν ακόμα εκεί έξω, τουλάχιστον όμως δεν σε είχε τσακωμένο από το λαιμό». Ο Μπουκόφσκι ίσως ήταν από τους λίγους ανθρώπους που έπινε για να συνεχίσει να ζει και όχι το αντίστροφο.

Δούλεψε στο ταχυδρομείο για περισσότερο από μια δεκαετία. Συγχρόνως, έγραφε σε μια στήλη της περιθωριακής εφημερίδας «Open City». Η στήλη είχε τίτλο «Το ημερολόγιο ενός ποpνόγερου». Εκεί τον διάβασε ο John Martin ιδρυτής του εκδοτικού οίκου Black Sparrow Press. Του πρότεινε το 1969 να του δίνει 100 δολάρια τον μήνα για το υπόλοιπο της ζωής του, που τότε έφταναν ίσα ίσα για ενοίκιο και τις υπόλοιπες ανάγκες του (αργότερα φυσικά έγιναν πολλά περισσότερα) για να παρατήσει την δουλειά που σιχαινόταν και να ασχοληθεί αποκλειστικά με την συγγραφή. Άγιος άνθρωπος. Και ο Μπουκόφσκι δεν τον απογοήτευσε. Σε λιγότερο από ένα μήνα είχε έτοιμο το πρώτο του βιβλίο, το «Ταχυδρομείο».

Στην πατρίδα του, τουλάχιστον σε εκείνη που γεννήθηκε, στην Γερμανία και γενικότερα στην Ευρώπη, έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής. Στην άλλη πατρίδα του, σε εκείνη που ζούσε, στις ΗΠΑ, πολύ πολύ αργότερα. Μάλλον τότε το κοινό των ΗΠΑ δεν ήθελε να επιβραβεύσει ανθρώπους του περιθωρίου. Ενός βέβαια περιθωρίου που ζούσε στην διπλανή πόρτα.

https://www.youtube.com/watch?v=0o4GZuig-10

Ο Μπουκόφσκι είχε όμως αρκετούς φανατικούς θαυμαστές. Γνώρισε πολλές γυναίκες, απέκτησε μια κόρη από τον πρώτο του γάμο, και εκτός από τα βιβλία, έκανε αναγνώσεις των ποιημάτων του, όπου μεθούσε και τσακωνόταν με το ακροατήριο. Το λάτρευε. Δεν το έκανε κατά λάθος. Αλλά επίτηδες. Είχε ήδη αρχίσει να γίνεται ένας συγγραφέας που δεν θα μπορούσε ποτέ να ξεχαστεί.

Έγραψε αμέτρητα ποιήματα, ως ποιητής άλλωστε συστηνόταν, εκατοντάδες διηγήματα και έξι νουβέλες. Εκτός από το «Ταχυδρομείο» και το «Τοστ Ζαμπόν», έγραψε τα «Γυναίκες», «Άνθρωπος για όλες τις δουλειές», «Χόλυγουντ» και το «Αστυνομικό», που εκδόθηκε λίγους μήνες πριν πεθάνει. Εκτός από το τελευταίο, σε όλα τα άλλα πρωταγωνιστής είναι το alter ego του, ο Χένρι Tσινάσκι, όπου εξιστορεί πραγματικές του περιπέτειες εμπλουτισμένες με λίγο από την αστείρευτη φαντασία του.

https://twitter.com/OldCinemas/status/793202934368628736
Ο Τσαρλς Μπουκόφσκι μαζί με τον ηθοποίο Σων Πεν, που ήταν υποψήφιος το 1985 για το ρόλο του Χένρι Τσινάνσκι στην ταινία Barfly, Τελικά τον ρόλο πήρε Μίκυ Ρουρκ.

Παντρεύτηκε δεύτερη φορά, με την Λίντα Λι Μπουκόφσκι, με την γυναίκα που «του έδωσε δέκα χρόνια ζωής», όπως είπε. Πέθανε στις 9 Μαρτίου του 1994, σε ηλικία 74 ετών από λευχαιμία.

Ο Τσαρλς Μπουκόφσκι είναι ο νονός του «βρώμικου ρεαλισμού». Δεν ήθελε να τον συγχέουν με το κίνημα των Μπίτνικ, ούτε να του φορούν ταμπέλες. Ενέπνευσε χιλιάδες ανθρώπους. Ανθρώπους του περιθωρίου, συγγραφείς, αντικοινωνικούς, αλήτες, καλλιτέχνες, πλούσιους και φτωχούς. Ο τρόπος που περιέγραφε και ζούσε τα πράγματα υπάρχουν σε ένα κομμάτι του καθένα μας. Θα θέλαμε αλλά δεν έχουμε τα κότσια του. Ο Μπουκόφσκι είχε πολλά χαρίσματα. Αλλά ένα ήταν το μεγαλύτερο: δεν φοβήθηκε ποτέ να γράψει αυτό που έβλεπε γύρω του. Δεν προσπάθησε ποτέ να το ωραιοποιήσει. Μας το σέρβιρε αυτούσιο. Ωμό, ντυμένο με τις αλήθειες του δρόμου, των ανθρώπων του ιπποδρόμου, του περιθωρίου, που κάθονταν σαν «μύγες» στα μπαρ του Λος Άντζελες και έπιναν ασταμάτητα, ελπίζοντας πως η επόμενη μέρα δεν θα ξημερώσει…

«Η ελεύθερη ψυχή είναι σπάνια, αλλά την καταλαβαίνεις όταν την δεις. Κι αυτό, γιατί αισθάνεσαι όμορφά, πολύ όμορφα, όταν είσαι κοντά ή μαζί της»…

Η απαγορευμένη ιστορία της αριστεροχειρίας

Η απαγορευμένη ιστορία της αριστεροχειρίας

Η μεγαλύτερη “μειονότητα” του πλανήτη

13η Αυγούστου: Παγκόσμια Ημέρα Αριστεροχειρίας

Αποτέλεσμα εικόνας για left handed

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Από το 1992 η 13η Αυγούστου καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα Αριστερόχειρων με πρωτοβουλία της Λέσχης Αριστερόχειρων της Μεγάλης Βρετανίας. Χρόνο με τον χρόνο η ημέρα αυτή απέκτησε παγκόσμια διάσταση, έχοντας ως στόχο την ενημέρωση των αριστερόχειρων για τις προκλήσεις, αλλά και διακρίσεις, που αντιμετωπίζουν, ζώντας σ’ ένα κόσμο δεξιόχειρων.

Που οφείλεται η αριστεροχειρία;

Υπάρχουν δύο βασικές αιτίες για να γεννηθεί κάποιος με αριστεροχειρία. Η μια αιτία, η μικρότερη, είναι παθολογική και οφείλεται στον τραυματισμό του αριστερού ημισφαιρίου κατά τη διάρκεια της κύησης. Αυτός ο τραυματισμός δημιουργεί συχνά στα παιδιά και προβλήματα δυσλεξίας ή υπερκινητικότητας. Η άλλη, και η πιο σημαντική, αιτία είναι γενετική. Αν και οι δύο γονείς είναι δεξιόχειρες τότε τα παιδιά τους έχουν 9% πιθανότητες να γεννηθούν αριστερόχειρα. Αν και οι δυο γονείς είναι αριστερόχειρες οι πιθανότητες να γεννηθεί ένα αριστερόχειρο παιδί ανεβαίνει στο 26%, ενώ ένα παιδί που θα γεννηθεί από έναν δεξιόχειρα κι έναν αριστερόχειρα γονέα έχει 19% πιθανότητες να βγει αριστερόχειρο. Ο Δρ McManus, του πανεπιστημίου της Οξφόρδης, θεωρεί πως υπάρχει ένα γονίδιο, που ευθύνεται για τη χρήση του δεξιού χεριού κι ένα ακόμη γονίδιο που, αν κληρονομηθεί, έχει 50% πιθανότητες να προκαλέσει αριστεροχειρία.

Σήμερα υπάρχουν και πιο εξεζητημένες θεωρίες για τη δημιουργία αριστεροχειρίας. Σύμφωνα με μια από αυτές η αριστεροχειρία οφείλεται στους υπερήχους. Σουηδοί επιστήμονες υποστηρίζουν πως οι εξετάσεις με υπέρηχο μπορούν να αναστατώσουν την κανονική ανάπτυξη του εγκεφάλου στα αγέννητα μωρά, προκαλώντας αριστεροχειρία. Η ιατρική ομάδα της Helle Kieler από τη Στοκχόλμη μελέτησε 7.000 παιδιά (γεννημένα από το 1973 ως το 1978), που είχαν δεχθεί υπερηχογράφημα, και 170.000 παιδιά που δεν δέχθηκαν. Το συμπέρασμα της έρευνας ήταν πως το 32%, απ’ όσους δέχθηκαν ως έμβρυα υπερηχογράφημα, έγιναν αριστερόχειρες. Μια άλλη θεωρία εξηγεί την αύξηση της αριστεροχειρίας στην όλο και μεγαλύτερη ηλικία που οι σημερινές γυναίκες γεννάνε παιδιά. Έχει υπολογιστεί πως οι γυναίκες ηλικίας άνω των 30 ετών έχουν 25% περισσότερες πιθανότητες να γεννήσουν αριστερόχειρα παιδιά. Έτσι, καθώς οι γυναίκες γεννάνε πλέον σε όλο και μεγαλύτερες ηλικίες, οι αριστερόχειρες στον κόσμο αναμένεται να αυξηθούν στα επόμενα χρόνια.

Από την άλλη, μια νέα έρευνα για τον καρκίνο του μαστού, που δημοσιεύτηκε στο British Medical Journal αποκάλυψε, έπειτα από εξέταση 12.000 γυναικών που γεννήθηκαν από το 1932 μέχρι το 1941, ότι οι αριστερόχειρες γυναίκες είναι διπλά εκτεθειμένες στον καρκίνο του μαστού πριν την εμμηνόπαυση, σε σχέση με τις δεξιόχειρες. Προηγούμενη έρευνα είχε δείξει ότι περισσότερες ορμόνες κατά τη διάρκεια της κύησης αποτελούσαν παράγοντα για την χρήση του αριστερού χεριού. Μια ανάλογη έρευνα υποστηρίζει πως ο μέσος όρος ζωής των αριστερόχειρων είναι κατά μερικούς μήνες μικρότερος απ’ αυτόν των δεξιόχειρων.

Σύμφωνα με κάποιους, πιο ακριβείς, υπολογισμούς οι αριστερόχειρες αποτελούν σήμερα το 13% του παγκόσμιου πληθυσμού, δηλαδή είναι περίπου ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη «μειονότητα» του πλανήτη! Μια «μειονότητα» που συνεχίζει όμως να καταπιέζεται.

Αποτέλεσμα εικόνας για left handed romans

Αντι-αριστερόχειρες Ρωμαίοι

Σε όλες τις κοινωνίες και σε όλους τους πολιτισμούς η αριστεροχειρία ήταν στιγματισμένη και δαιμονοποιημένη. Πουθενά όμως η αριστεροχειρία δεν αντιμετωπίστηκε τόσο σκληρά όσο στην αρχαία Ρώμη. Οι Ρωμαίοι αρχικά θεωρούσαν το αριστερό χέρι ως τυχερή πλευρά και το χρησιμοποιούσαν στην οιωνοσκοπία. Ωστόσο άλλαξαν αργότερα συμπεριφορά, επηρεασμένοι από τις συνήθειες των αρχαίων Ελλήνων, και ευνόησαν τη δεξιά πλευρά. Στην πρώτη περίοδο της ρωμαϊκής ιστορίας οι άνδρες φορούσαν απλούς χιτώνες που είχαν μια τσέπη (sinus) στην αριστερή τους πλευρά. Έτσι η πλευρά αυτή πήρε το λατινικό όνομα sinister, μια λέξη που κατέληξε στα σημερινά αγγλικά να σημαίνει όχι μόνο Αριστερά, αλλά και το κακό, το μαγικό, το παράξενο και το εγκληματικό!

Οι Ρωμαίοι ήταν φανατικοί αντι-αριστερόχειρες και οι πιο μιλιταριστικά δεξιόχειρες άνθρωποι στην Ιστορία. Ήταν αυτοί που εφήυραν τη δεξιά χειραψία και τον “φασιστικό” χαιρετισμό. Μολονότι ο Ιούλιος Καίσαρας ήταν αριστερόχειρας ήταν αυτός που διέταξε όλους τους Ρωμαίους υπηκόους του να υιοθετήσουν τη δεξιόχειρη χειραψία. Ίσως αυτό να οφείλονταν στην επιθυμία των μιλιταριστών Ρωμαίων να αποδείξουν πως «δεν κρατούσαν όπλο» με το δεξί τους χέρι είτε πρόκειται για φίλους είτε για εχθρούς. Επρόκειτο δηλαδή για μια χειρονομία εμπιστοσύνης.

Αποτέλεσμα εικόνας για left handed christians

Ο Διάβολος είναι αριστερόχειρας: η δαιμονοποίηση της αριστεροχειρίας απο το Χριστιανισμό

Οι Χριστιανοί υιοθέτησαν με τη σειρά τους το «αντι-αριστερό μένος» των Ρωμαίων διωκτών τους, πολύ καιρό πριν ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος μιλήσει για τη «Δεξιά του Κυρίου», κατά τη διάρκεια των τελευταίων εκλογών. Κάποτε οι αριστερόχειρες κατηγορούνταν ακόμη και για «υπηρέτες του Διαβόλου» και ήταν τα εύκολα θύματα της Ιεράς Εξέτασης. Αρκούσε να φάνε με το αριστερό χέρι ή να περπατήσουν από τα δεξιά προς τα αριστερά γύρω από ένα σπίτι για να τους κατηγορήσουν για Μαύρη Μαγεία και να τους ρίξουν στην πυρά. Εξυπακούεται πως ο Διάβολος ήταν πάντα αριστερόχειρας, ενώ οι «καλοί Χριστιανοί» κάθονταν στον Παράδεισο πάντα στα δεξιά του Κυρίου. Η Βίβλος περιέχει πάνω από 100 ευνοϊκές αναφορές στο δεξί χέρι και 25 δυσμενείς αναφορές στο αριστερό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η παραβολή με τους αμνούς και τα ερίφια. Οι αμνοί (πρόβατα) κάθονται στη δεξιά πλευρά του Κυρίου, ενώ τα ερίφια (κατσίκια) στην αριστερή. Αυτοί που βρίσκονται στη δεξιά πλευρά κληρονομούν το βασίλειο των Ουρανών, ενώ εκείνοι που βρίσκονται στην αριστερή πλευρά ετοιμάζονται να αναχωρήσουν για τα πυρωμένα τάρταρα της κόλασης…

Οι χριστιανικές τελετές γίνονται πάντα με το δεξί χέρι. Αν ευλογούσε κάποιος με το αριστερό χέρι αυτό σήμαινε την υποταγή του στο Σατανά. Ποτέ στην ιστορία δεν υπήρξε ένας αριστερόχειρας Πάπας.

Για χιλιάδες χρόνια ο Διάβολος είχε συνδεθεί με το αριστερό χέρι και απεικονίζεται πάντοτε ως αριστερόχειρας. Τον 17ο αιώνα θεωρήθηκε πως ο Διάβολος βάφτιζε τους οπαδούς του με το αριστερό του χέρι και υπάρχουν από τότε πολλές δεισιδαιμονίες που αναφέρονται στην «αριστερή πλευρά» ή στο «αριστερό μονοπάτι» που συνδέεται πάντα με το κακό. Για παράδειγμα, στη Γαλλία υποστηρίχτηκε πως οι μάγισσες χαιρετούσαν τον Σατανά με το αριστερό τους χέρι. Επίσης πιστεύεται πως μπορούμε να δούμε τα φαντάσματα μόνο εάν κοιτάζουμε πέρα από τον αριστερό ώμο μας και ότι ο Διάβολος κρύβεται πίσω από τον αριστερό μας ώμο. Τα κακά πνεύματα κρύβονται πάντα πίσω από τον αριστερό ώμο, γι’ αυτό και ο καλύτερος τρόπος για να κρατήσει κάποιος μακριά ήταν να ρίξει αλάτι στον αριστερό του ώμο! Τέλος η Ζαν Ντ’ Αρκ (Ιωάννα της Φλωρίνης), που ρίχτηκε στην πυρά το 1431 με την κατηγορία πως ήταν αιρετική, δεν ήταν απαραιτήτως αριστερόχειρας, αλλά μάλλον απεικονίστηκε μ’ αυτόν τον τρόπο για να φανεί κακή.

Αποτέλεσμα εικόνας για left handed

Δεισιδαιμονίες εις βάρος του αριστερού χεριού

Στο μουσουλμανικό κόσμο υπάρχει επίσης μια ξεκάθαρη προτίμηση προς το δεξί χέρι, τα δάκτυλα του οποίου χρησιμοποιούνται και σαν πιρούνια. Το αριστερό, επειδή χρησιμοποιείται για τις ανάγκες της υγιεινής (π.χ. σκούπισμα του πρωκτού μετά την αφόδευση σε μια εποχή που δεν είχαν ακόμη ανακαλυφθεί τα χαρτιά υγείας), θεωρείται «βρώμικο».

Ακόμη και στο Βουδισμό η δεξιά πλευρά του δρόμου θεωρείται «δρόμος της φώτισης», ο δρόμος του Βούδα. Στα ταντρικά κείμενα το δεξί θεωρείται πάντα αρσενικό, καλό, ιερό και φωτισμένο, ενώ το αριστερό θηλυκό, κακό, ανίερο, και σκοτεινό…

Στα γαλλικά η λέξη γκος (Gauche) δεν σημαίνει μόνο αριστερά, αλλά και «αδέξιος» δηλαδή ανίκανος, ενώ στα αραβικά η λέξη σαμάλ δεν σημαίνει μόνον αριστερός, αλλά και «ακάθαρτος». Στην Ισπανία αν θέλουν να πουν πως κάποιος είναι έξυπνος, λένε «νο σερ θούρντο», που σημαίνει «δεν είναι αριστερόχειρας». Υπάρχουν τέλος αρκετές χώρες στον κόσμο που ο χαιρετισμός με το αριστερό χέρι εκλαμβάνεται ως προσβολή. Στην Ελλάδα μάλιστα αν κάνεις το λάθος και μουτζώσεις κάποιον με την αριστερή παλάμη αυτό θεωρείται πολύ σοβαρή προσβολή και είναι αφορμή καυγάδων. Ακόμη και σήμερα οτιδήποτε αριστερόστροφο συνεχίζει να θεωρείται ατυχία ή γουρσουζιά. Ακόμη και στο μετα-βιομηχανικό μας κόσμο οι άνθρωποι αποφεύγουν να μπαίνουν στο σπίτι τους με το «κακό» αριστερό πόδι και προτιμούν πάντα με το δεξί για να φέρουν «γούρι».

Οι δεισιδαιμονίες γύρω από την κακή χρήση του αριστερού χεριού ακόμη και σήμερα οργιάζουν. Αν, όταν ξυπνήσει κάποιος, κατέβει με το αριστερό πόδι από το κρεβάτι, πιστεύει πως θα έχει μια κακή μέρα. Ένα χτύπημα στο δεξί αυτί σημαίνει ότι κάποιος σας εγκωμιάζει. Στο αριστερό αυτί όμως σημαίνει ότι κάποιος σας βρίζει ή συκοφαντεί.

Τα δακτυλίδια του γάμου φοριούνται πάντα στο αριστερό χέρι γιατί πιστεύεται πως αποτρέπουν το κακό. Δεν είναι τυχαίο πως το τέταρτο δάχτυλο του αριστερού επιλέχτηκε, γύρω στο 300 π.χ., για να είναι το δάκτυλο όπου θα έμπαινε το δακτυλίδι του γάμου, καθώς εκείνη την εποχή πίστευαν πως αυτό το δάκτυλο συνδέονταν άμεσα με την καρδιά!

Αν ακούσει κανείς τον ήχο ενός κούκου από το δεξί του αυτί, τότε θα έχει μια τυχερή χρονιά. Στην αντίθετη περίπτωση θα έχει μια άσχημη χρονία. Τα καλά ταξίδια πρέπει να ξεκινούν πάντα με το δεξί πόδι. Τέλος θεωρείται κακή τύχη το να προσφέρει κάποιος με το αριστερό του χέρι το ποτό σ’ έναν άλλο. Σε ελάχιστες περιπτώσεις υπάρχουν δεισιδαιμονίες που θεωρούν καλή τύχη τη χρήση του αριστερού χεριού.

Όλες αυτές οι αντι-αριστερόχειρες δεισιδαιμονίες ήταν αναπόφευκτο να περάσουν και στο πολιτικό πεδίο. Στο κοινοβούλιο της Γαλλίας πριν από την Γαλλική Επανάσταση, οι αριστοκράτες κάθονταν πάντα στη δεξιά πλευρά του βασιλιά, ενώ οι πλούσιοι χωρίς ευγενική καταγωγή κάθονταν στην αριστερή. Έτσι η δεξιά πλευρά συνδέθηκε με την κρατούσα κοινωνική τάξη, ενώ η αριστερή πλευρά με τα ανατρεπτικά στοιχεία που ήθελαν να την αλλάξουν. Αυτό καθιερώθηκε σε όλα τα κοινοβούλια κι από τότε τα συντηρητικά κόμματα κάθονται πάντα στα δεξιά έδρανα και τα προοδευτικά στα αριστερά. Έτσι προήλθε η πολιτική ονομασία Δεξιά και Αριστερά…

Αποτέλεσμα εικόνας για left handed

ΗΠΑ: η αριστεροχειρία στην εξουσία

Στο αντίθετο άκρο με την Ιαπωνία, όπου ουσιαστικά η αριστεροχειρία ήταν παραδοσιακά απαγορευμένη (και λόγος για να χωρίσει κανείς τη σύζυγό του), βρίσκονται οι ΗΠΑ, όπου η αριστεροχειρία όχι μόνο δεν ήταν απαγορευμένη, αλλά υπάρχουν στην εποχή μας και αλυσίδες ειδικών καταστημάτων με προϊόντα ειδικά για αριστερόχειρες, εφόσον είναι γνωστό πως πάνω από 2.500 αριστερόχειρες σκοτώνονται κάθε χρόνο από τη χρήση προϊόντων που είναι κατάλληλα για δεξιόχειρες!

Ανάμεσα στους προέδρους των ΗΠΑ υπάρχει ένας ασυνήθιστος αριθμός αριστερόχειρων, σχεδόν ο ένας στους τρεις. Δεν είναι γνωστό ποιο ρόλο έπαιξε η προτίμησή τους για χρήση του αριστερού τους χεριού στην επιτυχία τους ή αν κατάφεραν να φτάσουν μέχρι εκεί λόγω αυτής τους της ιδιαιτερότητας. Γνωστοί Αμερικανοί Πρόεδροι που ήταν αριστερόχειρες ήταν ο Τόμας Τζέφερσον, ο Χάρι Τρούμαν, ο ΤζονΦ. Κένεντι, ο Ρόναλντ Ρίγκαν κ.α. Ωστόσο, στις εκλογές του 1992, και οι τρεις προεδρικοί υποψήφιοι δεν ήταν δεξιόχειρες. Τόσο ο πατέρας Τζορτζ Μπους, όσο και ο Μπίλ Κλίντον, αλλά και ο ανεξάρτητος υποψήφιος Ρος Πέροτ, ήταν αριστερόχειρες!

Οι αριστερόχειρες φαίνεται πως έχουν κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και συγκεκριμένα είναι πιο ανεξάρτητοι, έξυπνοι και επίμονοι. Στη Mensa, στη λέσχη των ανθρώπων με τον υψηλότερο δείκτη νοημοσύνης, το 20% των μελών της είναι αριστερόχειρες (δύο φορές πάνω από το μέσο όρο).Το παράδοξο είναι πως δεν υπάρχουν πολλοί διάσημοι συγγραφείς ανάμεσα στους αριστερόχειρες, κάτι που ίσως οφείλεται στο γεγονός πως το αριστερό ημισφαίριο που ελέγχει το δεξί χέρι, ελέγχει και τη λειτουργία του λόγου. Αντίθετα το δεξί ημισφαίριο, που ελέγχει το αριστερό χέρι, ελέγχει και την αντίληψη του χώρου και του ρυθμού, γι’ αυτό και υπάρχουν πολλοί αριστερόχειρες που υπήρξαν διάσημοι ζωγράφοι και μουσικοί.

Γενικώς υπάρχουν πολλές παρανοήσεις σχετικά με τους αριστερόχειρες. Για παράδειγμα οι πόρτες των ντουλαπιών, των πλυντηρίων και των ψυγείων ανοίγουν συνήθως από το αριστερά. Αυτό όμως δεν ευνοεί τους αριστερόχειρες, αλλά τους δεξιόχειρες, που έχουν το καλύτερο χέρι τους ελεύθερο για την εκτέλεση οποιασδήποτε εργασίας.

Αποτέλεσμα εικόνας για left handed

Πόσο διαφορετικοί είμαστε;

Η αλήθεια είναι πως οι δεξιόχειρες και οι αριστερόχειρες βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά. Σύμφωνα με το περιοδικό Nature Neuroscience δεξιόχειρες και αριστερόχειρες, φαινόμαστε σαν να παρατηρούμε ο ένας τον άλλον από διαφορετικές πλευρές της επιφάνειας ενός καθρέπτη.Οι ψυχολόγοι έχουν ανακαλύψει ότι οι δεξιόχειρες και οι αριστερόχειρες χρησιμοποιούν διαφορετικά μέρη του εγκεφάλου τους για να παρατηρούν τον κόσμο. Ερευνητές, έπειτα από μελέτες στο Πανεπιστημίου του Μπίρμιχαμ, απέδειξαν ότι οι δύο αυτές ομάδες χρησιμοποίησαν αντίθετες πλευρές του εγκεφάλου για να κοιτάξουν στην ίδια εικόνα και στις λεπτομέρειές της. Χρησιμοποιώντας μια τεχνική χάρη στην οποία διασπάται, προσωρινά, η δραστηριότητα του εγκεφάλου, κατάφεραν να επαληθεύσουν ότι οι δεξιόχειρες χρησιμοποίησαν το δεξί τους ημισφαίριο για να εστιάσουν σε ολόκληρη την εικόνα και το αριστερό ημισφαίριο για να εστιάσουν σε ένα μέρος της εικόνας. Όμως, αυτή, η ίδια λειτουργία ήταν αντίστροφη στους αριστερόχειρες! Έτσι κατέληξαν στο συμπέρασμα πως όχι μόνο η λειτουργία της γλώσσας μας αλλά, και τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο μπορεί να εξαρτάται από το ποιο είναι το κυρίαρχο χέρι μας.

Τελικά το τι είμαστε είναι προϊόν της νευροχημείας μας ή των επιλογών μας; Σήμερα μπορεί το αριστερό χέρι να έχει απενοχοποιηθεί, αλλά πολλές προκαταλήψεις εξακολουθούν να παραμένουν. Οι αριστερόχειρες συνεχίζουν να πιέζονται από τη δεξιόχειρη πλειοψηφία για να μην παρεκκλίνουν. Ωστόσο η καταπιεσμένη οργή και η ενοχή είναι ένας εκρηκτικός συνδυασμός, που οδηγεί στην επανάσταση. Μήπως γι’ αυτό και οι αριστερόχειρες ηγούνται συχνά επαναστάσεων και ανατροπών;

*Ο Γιώργος Στάμκος είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

Αποτέλεσμα εικόνας για left handed presidents

ΔΙΑΣΗΜΟΙ ΑΡΙΣΤΕΡΟΧΕΙΡΕΣ (Ενδεικτική Λίστα)

ΗΓΕΤΕΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ

  • Μέγας Αλέξανδρος
  • Ραμσής ΙΙ
  • Ιούλιος Καίσαρας
  • Καρλομάγνος
  • Ναπολέων Βοναπάρτης
  • Μαχάτμα Γκάντι
  • Ότο Βίσμαρκ
  • Ουίνστον Τσόρτσιλ
  • Βενιαμίν Φρανγκλίνος
  • Τόμας Τζέφερσον
  • Τζον Φ. Κένεντι
  • Ρόναλντ Ρίγκαν
  • Τζορτζ Μπους (ο πρεσβύτερος)
  • Μπιλ Κλίντον
  • Φιντέλ Κάστρο

ΖΩΓΡΑΦΟΙ

  • Λεονάρντο Ντα Βίντσι
  • Μιχαελάντζελο
  • Πάμπλο Πικάσο
  • Ραφαέλ

ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ

  • Αριστοτέλης
  • Νίτσε

ΜΟΥΣΙΚΟΙ

  • Μπετόβεν
  • Μότσαρντ
  • Μπαχ
  • Μπομπ Ντίλαν
  • Τζίμυ Χέντριξ
  • Άνι Λένοξ
  • Ίγκι Ποπ
  • Ντέιβιντ Μπάουι
  • Ντέιβιντ Μπερν (Talking Heads)
  • Φιλ Κόλινς
  • Στινγκ
  • Πολ Μακάρντεϊ (The Beatles)
  • Τζορτζ Μάικλ


ΗΘΟΠΟΙΟΙ

  • Τσάρλι Τσάπλιν
  • Γκρέτα Γκάρμπο
  • Μέρλιν Μονρό
  • Ρόμπερτ Ντε Νίρο
  • Ρόμπερτ Ρέντφροντ
  • Φέι Ντάναγουεϊ
  • Κιάνου Ρηβς
  • Γκάρι Όλντμαν
  • Μπρους Γουίλις
  • Ντέμι Μουρ
  • Τομ Κρουζ
  • Νικόλ Κίντμαν
  • Τζούλια Ρόμπερτς
  • Αντζελίνα Τζολί
  • Ματ Ντίλον
  • Τζούλιαν Μουρ
  • Στηβ ΜακΚουίν
  • Πίτερ Ουστίνοφ
  • Τέλης Σαβάλλας

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

  • Γκαίτε
  • Μαρκ Τουέν
  • Χανς Κρίστιαν Άντερσεν
  • Κάφκα
  • Χ. Τζ. Γουέλς
  • Μάρσαλ ΜακΛούαν
  • Ντάγκλας Άνταμς

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ

  • Άλμπερτ Άινσταϊν
  • Ισαάκ Νεύτωνας
  • Μαρί Κιουρί
  • Αλέν Τουρέν

ΑΛΛΟΙ

  • Μπιλ Γκέιτς
  • Τζον Ροκφέλερ
  • Γιούρι Γκέλερ
  • Ζαν Πολ Γκοτιέ
  • Τζέιμς Κάμερον
  • Ζαν Ντ’ Αρκ
  • Μπούφαλο Μπιλ
  • Τζακ ο Αντεροβγάλτης

Η κλιματική αλλαγή ωφελεί τη Ρωσία

Η κλιματική αλλαγή ωφελεί τη Ρωσία

Αποτέλεσμα εικόνας για climate change arctic

γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να οδηγήσει στη μετακίνηση 153 εκατομμυρίων ανθρώπων μόνο μέχρι το 2050, σύμφωνα με μια μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας. Υπάρχουν κλιματολογικές μελέτες που υποστηρίζουν πως μέχρι το έτος 2100 η μέση θερμοκρασία της Γης θα αυξηθεί από 2°C μέχρι και 4°C σε σχέση με τα επίπεδα του 1990. Ο πλανήτης όπως τον ξέρουμε δεν θα υπάρχει. Στον Ινδικό και Ειρηνικό Ωκεανό η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα απειλήσει να καταπιεί νησιά αλλά και νησιωτικά κράτη ολόκληρα. Το παράκτιο και πυκνοκατοικημένο Μπαγκλαντές, που βρίσκεται στο Δέλτα του ποταμού Γάγγη θα χάσει τη μισή του έκταση από τα νερά του Ινδικού. Οι έρημοι θα επεκταθούν και θα καταπιούν τις εναπομείνασες γόνιμες εκτάσεις της υποτροπικής ζώνης και κυρίως του Σαχέλ στην Αφρική.

Η Ελλάδα θα αποκτήσει κλίμα βόρειας Αφρικής και τμήματά της, έπειτα από λειψυδρία και συνεχόμενες πυρκαγιές, θα γίνουν προέκταση της Σαχάρας. Εκτεταμένες πλημμύρες, ξηρασίες και ξαφνικοί τυφώνες θα πλήξουν τεράστιες περιοχές του πλανήτη μας. Το καθαρό, πόσιμο νερό, θα είναι περιζήτητο. Εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι θα μεταβληθούν σε περιβαλλοντικούς πρόσφυγες και θα είναι αναγκασμένοι να μετακινηθούν, δημιουργώντας τεράστιες αναταράξεις στην παγκόσμια ισορροπία και προκαλώντας επικίνδυνους γεωπολιτικούς τριγμούς. Ακραία περιβαλλοντικά φαινόμενα θα γίνουν ο κανόνας, ακόμη και σε περιοχές που είχαν πριν ήπιο κλίμα, όπως η Μεσόγειος. Η άνοιξη και το φθινόπωρο θα είναι απλώς μια ρομαντική ανάμνηση…

Αποτέλεσμα εικόνας για climate change arctic

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη Ρωσία

Στο βόρειο ημισφαίριο οι περισσότεροι πάγοι των πόλων θα λιώσουν, πρώτα οι θαλάσσιοι πάγοι του Αρκτικού ωκεανού και κατόπιν και της Γροιλανδίας. Η βόρεια σιβηριανή τούνδρα θα μετατραπεί σ’ έναν απέραντο βαλτότοπο, απελευθερώνοντας έτσι επιπλέον μεθάνιο που βρίσκεται ως τώρα εγκλωβισμένο στο μονίμως παγωμένο υπέδαφός της. Θα είναι ωστόσο πιο εύκολες οι γεωτρύσεις. Από την άλλη όμως η νότια Σιβηρία θα αποκτήσει πιο ήπιο κλίμα και τεράστιες εκτάσεις της μπορούν να καλλιεργηθούν και να φιλοξενήσουν δεκάδες εκατομμύρια νέους κατοίκους. Σε γενικές γραμμές η Ρωσία όχι μόνον θα είναι κάπως προστατευμένη από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε πλανητικό επίπεδο, αλλά θα είναι και ωφελημένη από αυτές και μάλιστα με μετρήσιμους όρους.

Πολιτικοί παράγοντες στη Μόσχα θεωρούν πως αυτό θα αποτελέσει μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάδειξη και πάλι της Ρωσίας σε παγκόσμια υπερδύναμη. Γι’ αυτό και επιμένουν να μην κάνουν τίποτε το σημαντικό για τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και αερίων θερμοκηπίου και της κατανάλωσης γενικότερα των ορυκτών καυσίμων, μιας και η Ρωσία είναι μεγάλος παραγωγός, καταναλωτής και εξαγωγέας φυσικού αερίου, πετρελαίου και άνθρακα.

Αποτέλεσμα εικόνας για climate change arctic

Οι πάγοι λιώνουν, αλλά ανοίγουν νέοι θαλάσσιοι δρόμοι

Σε ένα Forum τον Μάρτιο του 2017 ο πρόεδρος Πούτιν επιβεβαίωσε την άποψη πως η κλιματική αλλαγή και το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική θα έχει πολλά οφέλη για τη Ρωσία. Η εικόνα την ίδια χρονιά ενός ρωσικού παγοθραυστικού, που μετέφερε εμπορεύματα, να διασχίζει κάθετα τον Αρκτικό ωκεανό από το ρωσικό λιμάνι του Μούρμανσκ μέχρι την Αλάσκα, επιβεβαίωσε αυτή την άποψη. Οι πάγοι μπορεί να λιώνουν αλλά ένας θαλάσσιος δρόμος εμπορίου ανοίγει και η παγωμένη από τον βορρά Ρωσία αποκτά άμεση πρόσβαση στις ανοικτές θάλασσες.

Μπορεί χώρες με χαμηλό μέσο υψόμετρο στη νοτιοανατολική Ασία, την Ευρώπη αλλά και τη βόρεια Αμερική, να πληγούν άμεσα από την άνοδο της στάθμης των θαλασσών, έστω και μερικά εκατοστά, η Ρωσία ωστόσο δεν θα πληγεί σοβαρά. Φτωχές χώρες όπως το Μπαγκλαντές, η Μιανμάρ, η Καμπότζη και η Νιγηρία θα δουν μεγάλες και πυκνοκατοικημένες περιοχές τους να χάνονται κάτω από τα νερά, χωρίς να μπορούν να κάνουν σχεδόν τίποτε -σε αντίθεση με την πλούσια Ολλανδία που θα χρειαστεί να κατασκευάσει νέα και πιο σοφιστικέ προστατευτικά φράγματα. Οι φτωχές χώρες απλά θα γίνουν πηγή προέλευσης εκατομμυρίων νέων, περιβαλλοντικών αυτή τη φορά, προσφύγων.

Αποτέλεσμα εικόνας για climate change Russia

Η Αμερική χάνει, η Ρωσία κερδίζει

Η τεράστια ωστόσο Ρωσία, που είναι κυρίως ηπειρωτική χώρα, ευνοείται από τη γεωγραφία και δεν θα δει τόσο μεγάλες αρνητικές επιπτώσεις. Για παράδειγμα αν η μέση στάθμη της θάλασσας ανεβεί κατά 45 εκατοστά τότε 14,2 εκατομμύρια Αμερικανοί θα πρέπει να μετακινηθούν από τις ακτές, τις παράκτιες πόλεις και το δέλτα του Μισισίπι. Αντίθετα η ίδια αύξηση δε θα επιφέρει την ανάγκη μετακίνησης πάνω από 1,9 εκατομμυρίων Ρώσων. Η Ουάσιγκτον θα πρέπει επίσης να μετακινήσει περίπου 700 στρατιωτικές εγκαταστάσεις και βάσεις στις ΗΠΑ και στον κόσμο, με τεράστιο οικονομικό κόστος, καθώς βρίσκονται σε σημεία που πλήττονται από την κλιματική αλλαγή, Οι συγκρίσεις είναι αναπόφευκτες.

Μπορεί η Ουάσιγκτον να διαθέτει περισσότερους πόρους για να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε σύγκριση με τη Μόσχα, ωστόσο η δεύτερη διαθέτει υπομονή καθώς γνωρίζει πως “το μέλλον εργάζεται γι’ αυτήν”. Πουθενά δε φαίνεται αυτό καλύτερα από τις νέες δυνατότητες που δίνει στη Ρωσία, η οποία έχει και τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στο βορρά της, το λιώσιμο των αρκτικών πάγων. Αυτό καθιστά τον Αρκτικό ωκεανό διαπλεύσιμο και οικονομικά εκμεταλλεύσιμο. Μια αμερικανική μελέτη ισχυρίζεται πως το λιώσιμο των πάγων στον Αρκτικό ωκεανό θα τον καταστήσει κατά 95% οικονομικό πιο αποδοτικό από κάθε άποψη.

Αποτέλεσμα εικόνας για climate change Russia

Το “Ελντοράντο” της Αρκτικής προσεχώς ανοικτό

Αυτό λοιπόν που είναι άσχημα νέα για τον κόσμο, για τη Ρωσία είναι απλώς μια ευκαιρία. Μια άλλη αμερικανική μελέτη, γεωλογική αυτή τη φορά, υποστηρίζει πως το 13% των παγκοσμίων αποθεμάτων πετρελαίου και το 30% των αντίστοιχων του φυσικού αερίου είναι εγκλωβισμένο κάτω από τον πυθμένα του Αρκτικού ωκεανού. Δηλαδή ακριβώς στην πίσω αυλή της Ρωσίας του Πούτιν. Εφόσον οι πάγοι λιώσουν και το παγωμένο υπέδαφος υποχωρήσει η εκμετάλλευση αυτών των κοιτασμάτων θα γίνει πολύ πιο οικονομική και αυτό θα οδηγήσει σε “επενδυτική άνοιξη” και οικονομική έκρηξη στη Ρωσία.

Ανάπτυξη θα φέρει στη Ρωσία και το άνοιγμα του λεγόμενου “βόρειου διαδρόμου” για τη ναυσιπλοΐα: ένα τάνκερ από το Τόκιο θα παρακάμπτει έτσι τη διώρυγα του Σουέζ και θα χρειάζεται πλέον το μισό χρόνο για να φθάσει στο Λονδίνο. Αυτό ενδιαφέρει ιδιαίτερα την Κίνα, που αναζητεί εναλλακτική και φθηνότερη θαλάσσια διαδρομή για να μεταφέρει τα εμπορεύματά της στην Ευρώπη. Οι Ρώσοι θα επιβάλουν τα δικά τους πλοία και Ρώσοι πιλότοι να οδηγούν τα ξένα εμπορικά πλοία που θα περνούν βορείως των ρωσικών ακτών ώστε να εισπράττουν έτσι και ειδικά “τέλη διέλευσης”. Οι πρώτες διαδρομές αυτού του είδους θα ξεκινήσουν το 2024 και θα πολλαπλασιαστούν κατά τις επόμενες δεκαετίες. Αυτό είναι εφικτό καθώς το καλοκαίρι του 2017 ένα τάνκερ μεταφοράς LNG διέσχισε τα παγωμένα νερά του Αρκτικού ωκεανού χωρίς τη συνοδεία παγοθραυστικού, κάτι που μόλις μια δεκαετία πριν θεωρούταν ανέφικτο.

Αποτέλεσμα εικόνας για climate change Russia

Ρωσικές Business με Real Estate και αγροκαλλιέργειες στη Σιβηρία

Γι’ αυτό ο Πούτιν δεν ανησυχεί ιδιαίτερα για την κλιματική αλλαγή. Άλλωστε η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας θα μετατρέψει τεράστιες εκτάσεις της παγωμένης και αφιλόξενης Σιβηρίας σε κατοικήσιμη και καλλιεργήσιμη ζώνη. Οι δυνατότητες νέου εποικισμού της Σιβηρίας θα είναι τεράστιες, κάτι που θα εκτινάξει κι άλλο τη ρωσική οικονομία. Ήδη η οικονομική ελίτ της Μόσχας έχει ξεκινήσει επενδύσεις στο real estate της Σιβηρίας προσβλέποντας σε μεγάλη μελλοντική αύξηση των τιμών της γης και των κατοικιών, καθώς η περιοχή θα προσελκύσει εκατομμύρια νέους κατοίκους από όλο τον κόσμο. Οι νέοι κάτοικοι της νότιας Σιβηρίας δεν θα είναι μόνον Ρώσοι (αυτή η αχανής χώρα έχει μόνον 143 εκ. κατοίκους), αλλά κυρίως περιβαλλοντικοί πρόσφυγες που θα αναζητούν νέα πατρίδα και κατοικίες. Αυτό θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο την ισχύ και την επιρροή της Μόσχας στον κόσμο.

Αποτέλεσμα εικόνας για climate change Russia

Τα οφέλη υπερκαλύπτουν το κόστος

Η αγροκαλλιέργεια της Σιβηρίας, ο διάπλους της Αρκτικής, η εκμετάλλευση των φυσικών της πόρων, οι περιβαλλοντικοί πρόσφυγες και η αναγκαστική μετακίνηση των αμερικανικών βάσεων, που είναι όλα αποτελέσματα της κλιματικής αλλαγής, ωφελούν τη Ρωσία και ενισχύουν την παγκόσμια γεωπολιτική της θέση. Γι’ αυτό το Κρεμλίνο πιστεύει στη λεγόμενη “θετική κλιματική αλλαγή” και δεν επιθυμεί να συνεισφέρει το παραμικρό στον περιορισμό των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου, που είναι και ο βασικός υπεύθυνος της πλανητικής υπερθέρμανσης. Ακόμη κι αν χρειαστεί να πληρώσει κάποιο σημαντικό περιβαλλοντικό κόστος εξαιτίας αυτών των κλιματικών αλλαγών π.χ. μεγάλες πυρκαγιές στη σιβηριανή Τάιγκα και πλημμύρες στη ρωσική Άπω Ανατολή, η Ρωσία θα το υπομείνει καρτερικά, διότι θεωρεί πως τα οφέλη που θα αποκομίσει θα είναι πολλαπλάσια.

Αποτέλεσμα εικόνας για climate change Russia

Τα ρευστά βαλκανικά σύνορα: Αλλαγές συνόρων, ανταλλαγές εδαφών και άλλες ιστορίες για αγρίους

Τα ρευστά βαλκανικά σύνορα

Αλλαγές συνόρων, ανταλλαγές εδαφών και άλλες ιστορίες για αγρίους

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Γερμανίδα καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ θέτει τα φαινομενικά δισεπίλυτα προβλήματα στα Βαλκάνια ως την πρώτη προτεραιότητα της Ευρώπης, έγραφε πρόσφατα ο ευρωπαϊκός Τύπος. Στο πλαίσιο αυτό η Μέρκελ μαζί με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν συναντήθηκαν με τους ηγέτες της Σερβίας, του Κοσσυφοπεδίου και άλλων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων. Στο επίκεντρο, το ενδεχόμενο ανταλλαγής εδαφών ανάμεσα στη Σερβία και το Κοσσυφοπέδιο -κάτι που πολλοί στις Βρυξέλλες όσο και στο Βερολίνο φοβούνται ότι θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ντόμινο στην περιοχή.

Την ίδια ώρα, μόλις πριν λίγες ημέρες, υπεγράφη συμφωνία προμήθειας της Σερβίας με πυραυλικά συστήματα αεράμυνας τύπου «Mistral» από την Γαλλία, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία στο Κόσοβο. «Η Σερβία αγοράζει συνεχώς όπλα από τη Ρωσία. Με την Γαλλία υπέγραψαν συμφωνία για αντιαεροπορικούς πυραύλους. Ταυτόχρονα γίνεται λόγος για αλλαγή συνόρων. Εμείς τι πρέπει να κάνουμε; Είμαστε ανεξάρτητο κράτος και από τον διάλογο με την Σερβία επιθυμούμε μόνο την αμοιβαία αναγνώριση. Αν δεν είστε έτοιμοι να δεχθείτε κάτι τέτοιο μήπως θα πρέπει και εμείς να αρχίσουμε να εξοπλιζόμαστε;» αναρωτήθηκε ο πρώην πρωθυπουργός του Κοσσόβου, Ράμους Χαραντινάι, σε συνέντευξη Τύπου, απευθυνόμενος στον διεθνή παράγοντα.

Οι διεθνείς συζητήσεις για το καθεστώς του Κοσόβου ξεκίνησαν το 2007, αλλά αυτό το κομμάτι του βαλκανικού παζλ, βρίσκεται ακόμη στον αέρα. Η τελευταία διπλωματική πρόταση είναι ότι η Σερβία θα πρέπει να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου (πρώην Γιουγκοσλαβική επαρχία) σε αντάλλαγμα της αναδιανομής των εδαφών τους που θα αναπροσαρμόσουν τα σύνορα μεταξύ των χωρών. Αυτό, όπως οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν, θα μπορούσε να προκαλέσει μια αλυσιδωτή αντίδραση στην περιοχή.

Ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλ. Βούτσιτς, δέχεται ανταλλαγή εδαφών με το Κοσσυφοπέδιο [σερβικός τομέας Κοσόβου, έναντι Κοιλάδας του Πρέσεβο] παρά την αντίθεση της πλειοψηφίας του σερβικού λαού, ωστόσο υπάρχουν πολλοί πολιτικοί των γειτονικών χωρών, που δεν συμφωνούν με την Σερβία για ανταλλαγή εδαφών, φοβούμενοι το ντόμινο στην περιοχή. Κατά της αλλαγής των συνόρων, ως μέρος της λύσης στο ζήτημα του Κοσόβου, τάχθηκε και ο πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας Στέβο Πενταρόφσκι. «Τα σύνορα στα Βαλκάνια πρέπει να παραμείνουν ως έχουν. Κάθε διαπραγμάτευση για αλλαγή συνόρων ή – να μην δώσει ο Θεός – ανταλλαγή εδαφών και πληθυσμών θα προκαλούσε φαινόμενο ντόμινο» δήλωσε.

Οι φανταστικές «Μεγάλες Ιδέες»

Ενδεχόμενη αλλαγή των συνόρων θα μπορούσε να εκτοπίσει ανθρώπους, να αναζωπυρώσει την ιδέα μιας «Μεγάλης Αλβανίας» που περιλαμβάνει περιοχή του Κοσσβου αλλά και της Βόρειας Μακεδονίας, αλλά και την ιδέα μιας «Μεγάλης Σερβίας» που συγχωνεύει τη Δημοκρατία της Σερβίας με τη Δημοκρατία Σέρπσκα, το σερβικό τμήμα μιας ακόμα χωρισμένης Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.

Σύμφωνα με την ανάλυση της Le Monde επί δύο αιώνες, οι διπλωμάτες έχουν σταθεροποιήσει την ιδέα της επίτευξης μόνιμης ειρήνης στα Βαλκάνια, θέτοντας δίκαια σύνορα, υποκύπτοντας στην ψευδαίσθηση των εθνικιστών ότι υπάρχουν ιστορικές οριοθετήσεις. Ωστόσο, τα «φυσικά» σύνορα, τα οποία καθορίζονται από σταθερά γεωγραφικά χαρακτηριστικά και είναι ικανά να οριοθετούν τις ανθρώπινες κοινότητες, δεν ανταποκρίνονται σε αυτήν την επβεβλημένη πραγματικότητα. Σε ένα τμήμα της πορείας του, ο Δούναβης χωρίζει τη Σερβία, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, αλλά δεν έχει την ίδια «λειτουργία» μεταξύ Ουγγαρίας και Σερβίας. Οι λαοί, οι γλώσσες και οι θρησκείες ανέκαθεν ανακατεύονται και ανακατεύουν τις πλευρές. Ένα σύνορο, όπως είπε ο γεωγράφος Jacques Ancel, αντιπροσωπεύει πάντοτε μια προσωρινή ισορροπία δυνάμεων, μια «πολιτική ισοβαρή». Και στα Βαλκάνια αυτά τα ισοβαρή μετατοπίστηκαν μέσα σε τέσσερις αιώνες σύμφωνα με τις περιουσίες των μεγάλων αυτοκρατοριών, των Αψβούργων και των Οθωμανών. Αυτοί οι αιώνες κυριαρχίας διέγραψαν σε μεγάλο βαθμό τη μνήμη των προηγούμενων μεσαιωνικών δομών, οι οποίες ποικίλες διακυμάνσεις, οπότε κάθε έκκληση προς τα «ιστορικά» σύνορα βασίζεται στη φαντασία.

Ορισμένες περιοχές των Βαλκανίων υπέφεραν τόσο πολύ από τους εισβολείς στρατούς που σχεδόν έμειναν έρημες όταν έγιναν αυστριακές κατοχές, ειδικά μετά τη συνθήκη του Karlowitz του 1699. Οι Αψβούργοι απευθύνθηκαν σε εποίκους από όλη την αυτοκρατορία τους για να ζωντανέψουν και να υπερασπιστούν αυτές τις περιοχές, που βρίσκονται σήμερα στη Σλαβονία (Κροατία) και στη Βοϊβοντίνα (Σερβία). Η Military Frontier -ή Militärgrenze στα Γερμανικά ή Vojna Krajina στα Σέρβικα – ήταν μια παραμεθόρια περιοχή της Αψβούργικης Μοναρχίας και αργότερα της αυστριακής και αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας, και κατοικούνταν από πρόσφυγες από άλλες κατεχόμενες περιοχές. Οι αγρότες των χωρικών που εγκαταστάθηκαν σε αυτήν την περιοχή αγωνίστηκαν για τον αυτοκράτορα των Αψβούργων με αντάλλαγμα φορολογικές απαλλαγές και την ελευθερία να μιλούν τη γλώσσα τους και να ασκούν τη θρησκεία τους.

Οθωμανικό laissez-faire

Κάτω από τους Οθωμανούς, δεν αναγνωρίστηκαν εθνικές κατηγορίες, μόνο θρησκευτικές και κοινωνικές/επαγγελματικές. Έτσι συνυπήρξαν άνθρωποι με διαφορετικές θρησκείες και γλώσσες. Τα σύγχρονα σύνορα των Βαλκανίων εξελίχθηκαν τον 19ο αιώνα με τη σταδιακή υποχώρηση της οθωμανικής αυτοκρατορίας και την εμφάνιση νέων χριστιανικών κρατών με μικτούς πληθυσμούς. Η δημιουργία του ελληνικού και του σερβικού κράτους και η επέκταση του Μαυροβουνίου συνοδεύτηκαν από τον εκτοπισμό ανθρώπων, ιδιαίτερα μουσουλμάνων, που διέφυγαν από τη νέα αρχή του «μη πιστού». Πολλοί Τούρκοι σήμερα είναι απόγονοι αυτών των muhacir (μουσουλμάνων πολιτών) από τα πρώην οθωμανικά κτήματα στα Βαλκάνια και στον Καύκασο.

Ο ανταγωνισμός μεταξύ των εθνικισμών ήταν έντονος, ειδικά στην τεράστια περιοχή της Μακεδονίας, η οποία παρέμεινε υπό τον οθωμανικό έλεγχο μέχρι τον πρώτο Βαλκανικό πόλεμο του 1912. Ποιος λογαριάζεται ως Βούλγαρος, Έλληνας ή Σέρβος και ποια περιοχή «νόμιμα» ανήκε σε κάθε ομάδα; Από τα τέλη του 19ου αιώνα, διάφοροι παράγοντες αντιπρόσωποι επισκέφθηκαν χωριά για να ενισχύσουν την πίστη, να ιδρύσουν σχολεία και να «δωροδοκήσουν» ορθόδοξους ιερείς για να ενδυναμώσουν την ακόμη ρηχή ιδέα της ταυτότητας. Ακόμη και σε διαδοχικές γενεές της ίδιας οικογένειας, η αίσθηση της ταυτότητας συχνά μετατοπίστηκε μεταξύ διαφορετικών εθνικών ταυτοτήτων, αποδεικνύοντας ότι δεν ήταν εγγενής, αλλά δομημένη, καθοριζόταν από το πλαίσιο και υπόκειτο σε αλλαγές.

Μετά τον δεύτερο πόλεμο των Βαλκανίων (1913), η διαίρεση της Μακεδονίας μεταξύ Ελλάδας, Σερβίας και Βουλγαρίας δεν αντανακλούσε την εθνική κατανομή των λαών, αλλά τη σχετική στρατιωτική δύναμη των πολεμιστών. Οι χώρες αυτές άρχισαν αργότερα πολιτικές εθνοτικής ομογενοποίησης στα εδάφη που είχαν αποκτήσει. Ομάδες που δεν πληρούσαν τα γλωσσικά και θρησκευτικά κριτήρια που θεωρούνται τώρα οι νέοι δείκτες της πλειοψηφίας και της πολιτικής νομιμότητας, χαρακτηρίστηκαν ως μειονότητες και διατάχθηκαν να αφομοιωθούν, να αποχωρήσουν ή, στην καλύτερη περίπτωση, να δεχθούν δικαιώματα δεύτερης κατηγορίας.Έτσι, η δημιουργία κρατών που βασίζονταν στην ιδέα της εθνικής ταυτότητας δημιούργησε επίσης εθνικές μειονότητες, καθώς και απαιτήσεις ανεξαρτησίας.

Η διαδικασία δημιουργίας συνόρων δεν έδινε καμιά προσοχή στις προσδοκίες των νέων κρατών που προέκυψαν από τα ερείπια της οθωμανικής αυτοκρατορίας, με τις μεγάλες δυνάμεις να επιθυμούν απλώς να διευρύνουν τις σφαίρες επιρροής τους και να διατηρήσουν την ισορροπία μεταξύ ανταγωνιστικών επιρροών σε αυτήν την ευαίσθητη γωνιά της Ευρώπης. Αυτές οι αντιπαλότητες συχνά αποκρύπτονταν πίσω από την «επιστημονική» ή την «ανθρωπιστική» συλλογιστική.

Οι εμπλεκόμενες χώρες προσπάθησαν να επηρεάσουν τις διεθνείς διασκέψεις που ακολούθησαν για να λύσουν το ερώτημα, δημοσιεύοντας ενημερωτικά φυλλάδια που δικαιολογούσαν τις αξιώσεις τους ή επικρίνοντας τα εγκλήματα των αντιπάλων τους. Η Δύση πάντοτε διασφάλιζε ότι είχε τον τελευταίο λόγο. Η θετική της επιστήμη θεωρήθηκε ότι ήταν η καλύτερη ικανή να ξεδιπλώσει τις μπλεγμένες ταυτότητες των Βαλκανίων.

Την ίδια στιγμή που τα Βαλκάνια ήταν ψηλά στην διπλωματική ατζέντα, η Δύση επέκτεινε την παγκόσμια κυριαρχία της. Αλλά αποδείχθηκε ευκολότερο να τραβήξει ευθείες γραμμές στα αφρικανικά δάση και τις ερήμους που δεν είχαν εξερευνηθεί από τους Ευρωπαίους παρά να επιτευχθεί συμφωνία στα βαλκανικά σύνορα, όπου έπρεπε να ληφθούν υπόψη πολλαπλές ευαισθησίες και ανταγωνιστικά συμφέροντα.

Μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών εξαρτήθηκε από την κατανομή των λεηλασιών μεταξύ των νικητών.

Έξι νέες ομοσπονδιακές δημοκρατίες

Η σοσιαλιστική Γιουγκοσλαβία που διακηρύχθηκε από τους αντάρτες τον Νοέμβριο του 1943 προσπάθησε να ενώσει Σλοβένους, Κροάτες, Σέρβους, Βόσνιους, Μαυροβούνιους και άλλους, σε ένα ομοσπονδιακό μοντέλο σοβιετικού τύπου. Η Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας ήταν η Σ.Δ. Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, η Σ.Δ. Κροατίας, η Σ.Δ. Μαυροβουνίου, η Σ.Δ. Σλοβενίας, η Σ.Δ. Σερβίας και η Σ.Δ. Μακεδονίας.

Το δύσκολο έργο της χάραξης συνόρων για έξι νέες ομοσπονδιακές δημοκρατίες και δύο αυτόνομες επαρχίες έπεσε στον στενό συνεργάτη του Τίτο, τον Μαυροβούνιο Μίλοβαν Τζίλας (1911-95). Ο Τζίλας, ο οποίος αργότερα έγινε ο πιο διάσημος αντιφρονούντας της Γιουγκοσλαβίας υπερασπίστηκε τα σύνορα του 1945 ως τη λιγότερο κακή επιλογή μέχρι το τέλος της ζωής του.

Ωστόσο επικρίθηκε για το Sanjak, το οποίο χωρίστηκε μεταξύ Σερβίας και Μαυροβουνίου και κατοικείται κυρίως από μουσουλμάνους Σλάβους, επικρίθηκε επίσης ότι περιορίζει την κυριαρχία της Σερβικής Δημοκρατίας, αναγκάζοντάς της να αναλάβει την ευθύνη για τις αυτόνομες επαρχίες της Βοϊβοδίνας και του Κοσσυφοπεδίου, χωρίς να δημιουργεί αυτονομία για τους Σέρβους στην Κράινα, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Κροατίας.

Η ένταση μεταξύ των δικαιωμάτων των δημοκρατιών και των λαών βρέθηκε πάλι στο επίκεντρο με τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Η Σλοβενία ​​και η Κροατία πήγαν στο Διεθνές Δικαστήριο για τα χερσαία και θαλάσσια σύνορά τους και δεν υπάρχουν ακόμη διμερείς συμφωνίες για τα σαφή σύνορα της Κροατίας, της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, του Μαυροβουνίου και της Σερβίας.

Η βίαιη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας δεν αμφισβήτησε τα εξωτερικά της σύνορα, τα οποία ήταν σταθερά από τη συνθήκη του Osimo το 1975, αλλά προκάλεσε τη μαζική μετακίνηση ανθρώπων και τη σημαντική εδαφική αναδιάρθρωση. Η απλούστευση της εδαφικής ταυτότητας αποτέλεσε κεντρικό στόχο των πολέμων στην Κροατία (1991-95) και της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (1992-95). Οι περισσότεροι από τους 600.000 Σέρβους που κατοικούσαν στην Κροατία κατά την απογραφή του 1991 (12% του πληθυσμού) εγκατέλειψαν τη Δημοκρατία. Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η σύγκρουση οδήγησε στον διαχωρισμό των κοινοτήτων της Βοσνίας, της Κροατίας και της Σερβίας, οι οποίες είχαν προηγουμένως αναμειχθεί πλήρως.

Τα νέα εθνικιστικά κόμματα που προέκυψαν στις πρώτες πολυκομματικές εκλογές του 1990 μεταμόρφωσαν τους τόπους, όπου είχαν αποκτήσει τοπική εξουσία σε εθνοτικά εδάφη, γεγονός που οδήγησε στη δημιουργία, της Κροατίας, στη συνέχεια της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, των «αυτόνομων Σερβικών περιοχών», πρόδρομο των «Σερβικών δημοκρατιών».

Αρχικά, μετά την κήρυξη της ανεξαρτησίας της Σλοβενίας και της Κροατίας τον Ιούνιο του 1991, η ΕΟΚ αντιτάχθηκε σε τυχόν αλλαγές στα σύνορα. Αλλά όταν η Γερμανία αναγνώρισε μονομερώς αυτά τα κράτη τον Δεκέμβριο του 1991, το αίτημα για σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των λαών και των μειονοτήτων αποδείχτηκε ότι ήταν απλώς ευσεβείς πόθοι. Αντίθετα ο κόσμος βίωσε σφαγές στο όνομα της «εθνοκάθαρσης».

Η διεθνής κοινότητα, αναμφισβήτητα συνεισέφερε στον κατακερματισμό με βάση εθνοτικές γραμμές, δαπανώντας μετά εκατομμύρια ευρώ για βοήθεια. Σε αυτά τα διεθνή προτεκτοράτα, η εξουσία παραχωρήθηκε σε εθνικιστές ηγέτες, οι οποίοι προσέφεραν απλώς μια πολυπολιτισμικότητα που βοήθησαν στην καταστροφή τους.

Για χρόνια λένε ότι η ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου θα αποτελούσε το κλειδί για την επίτευξη μιας νέας περιφερειακής ισορροπίας. Στους Σέρβους είχαν πει ότι πρέπει να το αποδεχθούν και οι κάτοικοι του Κοσσυφοπεδίου, είτε Αλβανοί, Σέρβοι είτε άλλες κοινότητες, όπως οι Ρομά, θα πρέπει να ικανοποιηθούν με αυτό το κράτος, το οποίο υποτίθεται ότι θα ικανοποιούσε τις ανάγκες όλων, αν και ήταν σαφώς δυσλειτουργική. Τώρα τους λένε ότι απαιτούνται προσαρμογές στα σύνορα, γεγονός που θα οδηγήσει σε ακόμη πιο έντονο διαχωρισμό μεταξύ των εθνικών κοινοτήτων. Και το πρόβλημα συνεχίζει…όσο οι απαιτήσεις μιας πραγματικής δημοκρατίας, ίσων δικαιωμάτων, οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής δικαιοσύνης θεωρείται ότι μπορούν να επιτευχθούν με τη μετατόπιση γραμμών σε ένα χάρτη.

Απόδραση από την Αφρική: Η “πληθυσμιακή βόμβα” της Αφρικής και η μετανάστευση προς την Ευρώπη

Απόδραση από την Αφρική

Η “πληθυσμιακή βόμβα” της Αφρικής

και η μετανάστευση προς την Ευρώπη

A crowded market square in central Lagos.

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Τελευταία πληθαίνουν τα στοιχεία που δείχνουν πως η Αφρική γίνεται το γεωπολιτικό “Μήλο της Έριδας” και το κυριότερο πεδίο σύγκρουσης του νέου Ψυχρού Πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Ουσιαστικά υποκαθιστά το ρόλο που έπαιζε η Ασία κατά τη διάρκεια του προηγούμενου Ψυχρού Πολέμου (1945-1991) μεταξύ ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης. Δηλαδή ως το “γεωπολιτικό έπαθλο” και κυριότερο θέρετρο συγκρούσεων (Κορέα, Βιετνάμ, Παλαιστίνη, Πακιστάν κ.ά.) των δύο υπερδυνάμεων. Τότε η Ασία ήταν η πολυπληθέστερη και πιο πυκνοκατοικημένη περιοχή του πλανήτη μας, με τεράστιους πόρους και ανερχόμενη οικονομικά. Σήμερα αυτόν τον ρόλο αρχίζει σταδιακά να τον αποκτά η Αφρική. Ειδικά όσον αφορά στη δημογραφική της δυναμική.

Η “δημογραφική βόμβα” της Υποσαχάριας Αφρικής

Η Αφρική είναι σήμερα η ταχύτερα αυξανόμενη πληθυσμιακά ήπειρος της Γης. Τρία από τα δέκα μωρά που γεννιούνται σήμερα βλέπουν για πρώτη φορά το φως του ήλιου στη Μαύρη Ήπειρο. Μέχρι το 2050 η Αφρική προβλέπεται να διπλασιάσει τον αριθμό των κατοίκων της. Μεταξύ 2020 και 2100 ο πληθυσμός της Αφρικής θα αυξηθεί από 1,3 σε 4,3 δισεκατομμύρια!

Στο Λάγος της Νιγηρίας το 1950 κατοικούσαν μόνο 300.000 άτομα. Σήμερα σε αυτήν την περιοχή της Μεγάπολης, στις εκβολές του Νίγηρα, ζουν περίπου 20 εκατομμύρια άνθρωποι. Μέχρι το 2050 ο αριθμός αυτός προβλέπεται να αυξηθεί στα 40 εκατομμύρια. Και μέχρι το 2100 το Λάγος προβλέπεται να είναι η μεγαλύτερη πόλη στον κόσμο -μια Γιγάπολη περίπου 100 εκατομμυρίων ανθρώπων!

Η Αφρική προβλέπεται το 2060 να ξεπεράσει σε αριθμό γεννήσεων την πολύ μεγαλύτερη της Ασία, η οποία θα δει τον πληθυσμό της να σταθεροποιείται και να μειώνεται λιγάκι ως το 2100. Καθώς η υποσαχάρια Αφρική θα τριπλασιάσει τον πληθυσμό της μέχρι το 2100, θα αυξηθεί αντίστοιχα και η πυκνότητα του πληθυσμού. Το 2100 η Νιγηρία, η Ουγκάντα, η Ρουάντα και το Μπουρούντι θα έχουν πυκνότητα 400 ατόμων ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, δηλαδή θα είναι τόσο πυκνοκατοικημένες όσο είναι σήμερα η Ινδία, το Βέλγιο και η Ολλανδία. Δύο χώρες της υποσαχάριας Αφρικής θα έχουν πυκνότητα πληθυσμού μεγαλύτερη από εκείνη του Πακιστάν, της Γερμανίας και της Μεγάλης Βρετανίας, και επτά άλλες αφρικανικές χώρες θα έχουν μεγαλύτερη πυκνότητα από εκείνη της Γαλλίας, της Δανίας, της Ταϊλάνδης και της Ινδονησίας, των οποίων ο πληθυσμός προβλέπεται επίσης να αυξηθεί. Η Αφρική θα γίνει έτσι η πιο υπέρ-συνωστισμένη ήπειρος του πλανήτη μας.

Graphic: Projected population growth in select countries.

Νιγηρία: 733 εκατομμύρια κάτοικοι το 2100!

Οι πιο δραματικές δημογραφικές αλλαγές θα λάβουν χώρα στη Νιγηρία, ο πληθυσμός της οποίας διπλασιάστηκε μεταξύ 1990-2019, φτάνοντας τα 201 εκατομμύρια. Σύμφωνα με προβλέψεις του ΟΗΕ μέχρι το τέλος του αιώνα η Νιγηρία θα έχει 733 εκατομμύρια κατοίκους και θα είναι η τρίτη πολυπληθέστερη χώρα στον κόσμο μετά την Ινδία και την Κίνα (4η θα είναι οι ΗΠΑ με 434 εκατομμύρια). Μέχρι το 2070 στη Νιγηρία θα γεννιούνται περισσότερα παιδιά από ό,τι στην πιο πολυπληθέστερη Κίνα, ο πληθυσμός της οποίας φτάνει σήμερα τα 1.430.000.000 αλλά θα πέσει το 2100 στα 1.065.000.000 κατοίκους.

Στις χώρες της υποσαχάριας Αφρικής συντελείται μια άνευ προηγουμένου δημογραφική έκρηξη, που έχει πολύ σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία, στην κοινωνία, στη γεωπολιτική και ειδικά στο περιβάλλον. Ζούγκλες εξαφανίζονται (μαζί με όλες τις μορφές ζωής τους) και μετατρέπονται σε χωράφια και πόλεις. Ποταμοί μολύνονται, ενώ το καθαρό πόσιμο νερό γίνεται όλο και πιο δυσεύρετο. Αυτή η πληθυσμιακή έκρηξη προβλέπεται να συνεχιστεί κατά τις επόμενες δεκαετίες λόγω του αυξημένου αριθμού των νέων γυναικών που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία στην υποσαχάρια Αφρική. Μεσοπρόθεσμα τουλάχιστον ο αφρικανικός πληθυσμός θα συνεχίσει να αυξάνεται ακόμη κι αν ο δείκτης γεννητικότητας, που είναι σήμερα 4,6 παιδιά ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας, πέσει στο σημερινό μέσο παγκόσμιο επίπεδο, που είναι τα 2,5 παιδιά ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας.

Αποτέλεσμα εικόνας για africa overpopulation

Από τη Μαύρη στη Γηραιά Ήπειρο

Ο καθηγητής Αφρικανικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Duke στο Durham της Βόρειας Καρολίνας, ο Στεφ Σμιθ, υποστηρίζει πως αυτή η, δημογραφικά νέα, Αφρική θα στραφεί αναπόφευκτα στη Γηραιά Ήπειρο, που θα είναι ο σημαντικότερος προορισμός της μετανάστευσης των Αφρικανών. Ο ίδιος, που έζησε πολλά χρόνια στην Αφρική ως ανταποκριτής, προβλέπει ότι 150 έως 200 εκατομμύρια άνθρωποι αφρικανικής καταγωγής θα έρθουν να ζήσουν στην Ευρώπη μέχρι το 2050.

Αυτό θα είναι το αποτέλεσμα ενός μαζικού μεταναστευτικού κύματος, το οποίο ο, ίδιος χαρακτηρίζει ως “παγκόσμια πλημμύρα”. Βέβαια άλλοι επιστήμονες κατηγορούν τον Σμιθ ότι δεν ερμηνεύει σωστά τα γεγονότα και συμβαδίζει με τα ξενοφοβικά μηνύματα των Δεξιών λαϊκιστών.

Μια αντίστοιχη ανάλυση από ίδρυμα της Νότιας Αφρικής εφιστά την προσοχή στο παραλληλισμό μεταξύ της ευρωπαϊκής μετανάστευσης του 19ου αιώνα προς το Νέο Κόσμο με τη μελλοντική αφρικανική μετανάστευση προς την Ευρώπη. Μεταξύ 1850-1914 περίπου 40 εκατομμύρια άνθρωποι εγκατέλειψαν την Ευρώπη και μετανάστευσαν κυρίως στη Βόρεια και Νότια Αμερική. Δεδομένου ότι στην Ευρώπη ζούσαν τότε λιγότερα από 400 εκατομμύρια άτομα, αυτό σημαίνει ότι το 10% του πληθυσμού μετανάστευσε. Κατ’ αναλογία με τη μετανάστευση του 19ου αιώνα, τα επόμενα 35 χρόνια από 18 υποστηρίχτριες χώρες θα μπορούσαν να μεταναστεύσουν προς την Ευρώπη περίπου 50 εκατομμύρια άνθρωποι.

Από την πλευρά του ο Γάλλος ερευνητής της μετανάστευσης Francois Eran υποστηρίζει πως οι Αφρικανοί που θα μεταναστεύσουν θα κυμαίνονται μεταξύ 3% και 4% του πληθυσμού της Αφρικής, επειδή οι περισσότεροι Αφρικανοί απλά δεν έχουν οικονομικούς πόρους για ένα τόσο δύσκολο, επικίνδυνο και πολυδάπανο ταξίδι προς το Βορρά.

Μερικά από τα ισχυρότερα κύματα μεταναστών έχουν ξεκινήσει ως αναζήτηση εργασίας (Μπαγκλαντές, το Νεπάλ, τις Φιλιππίνες), και κάποια άλλα εξαιτίας της βίας, της ανασφάλειας και των στρατιωτικών συγκρούσεων (Συρία, Ιράκ, Βενεζουέλα και Μιανμάρ). Η Αφρική όμως κερδίζει συνεχώς έδαφος ως πηγή μεταναστών προς την Ευρώπη. Το 2017 οι μετανάστες από τη Νιγηρία ήταν ο τέταρτος μεγαλύτερος αριθμός αιτούντων άσυλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά από τους πρόσφυγες από τη Συρία, το Ιράκ και το Αφγανιστάν.

Αποτέλεσμα εικόνας για africa overpopulation

Οι μετανάστες δημιουργούν νέο πλούτο στις χώρες υποδοχής τους

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Επιτροπή για τη Διεθνή Μετανάστευση το 5-12 % του πληθυσμού των 30 πιο ανεπτυγμένων βιομηχανικών χωρών αποτελείται σήμερα από μετανάστες. Μεταξύ των 175 εκατομμυρίων σημερινών μεταναστών στον κόσμο υπάρχουν 16 εκατομμύρια Αφρικανοί (9%), μια σχετική μείωση σε σύγκριση με το 12% που ήταν το 1960.

Ο οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας Dilip Rata υπολόγισε πως οι μετανάστες στις βιομηχανικές χώρες παράγουν πλούτο 356 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως. Οφέλη έχουν όμως και οι χώρες προέλευσης των μεταναστών, οι οποίες λαμβάνουν ετησίως περισσότερα από 165 δισεκατομμύρια δολάρια σε εμβάσματα. Μόνο στην Ουγκάντα τα μεταναστευτικά εμβάσματα μείωσαν την εγχώρια φτώχεια κατά 11%.

Ο πληθυσμός των μεταναστών στις Ηνωμένες Πολιτείες προβλέπεται να αυξηθεί κατά 85 εκατομμύρια άτομα κατά τα επόμενα 80 χρόνια (2020 έως 2100). Στον Καναδά η μετανάστευση θα είναι ο βασικότερος κινητήριος μοχλός της ανάπτυξης σε μια περίοδο κατά την οποία ο αριθμός των θανάτων αναμένεται να είναι μεγαλύτερος από τον αριθμό των γεννήσεων. Μια παρόμοια τάση θα έχει και η Νέα Ζηλανδία.

Λύση για τη δημογραφικά φθίνουσα Ευρώπη;

Σε πολλές χώρες της Ευρώπης, των οποίων ο πληθυσμός μειώνεται και θα συνεχίσει να μειώνεται τις επόμενες δεκαετίες, όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Ελλάδα και όλες οι Ανατολικοευρωπαϊκές και βαλκανικές χώρες, η εισροή μεταναστών θα είναι ο βασικότερος τρόπος για την αντιμετώπιση της αυξημένης γήρανσης και της πληθυσμιακής συρρίκνωσης λόγω της μεγάλης υπεροχής των θανάτων επί των γεννήσεων, αλλά και για να κρατηθούν ζωντανά τα ασφαλιστικά συστήματα και οι ευρωπαϊκές οικονομίες, σύμφωνα με την ανάλυση του Τμήματος Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών.

Η μεγαλύτερη μείωση του πληθυσμού στην Ευρώπη μεταξύ 2019 και 2050 αναμένεται να παρουσιαστεί στην Ανατολική Ευρώπη: στη Λιθουανία και στη Βουλγαρία (-23%), στη Λετονία (-22%) και στην Ουκρανία (-20%).

Σύμφωνα με τις δημογραφικές προβλέψεις του ΟΗΕ ο παγκόσμιος πληθυσμός, ο οποίος το 2019 έφτασε τα 7,7 δισεκατομμύρια, μέχρι το 2030 θα αυξηθεί σε 8,5 το 2050 και μέχρι το 2100 τα δισεκατομμύρια. Αυτή η εντυπωσιακή αύξηση ωστόσο δε θα κατανέμεται ομοιόμορφα οδηγώντας σε περιφερειακές ανισορροπίες, ακόμη και συγκρούσεις. Ειδικά αν ληφθεί υπόψιν και το καυτό ζήτημα της Κλιματικής Αλλαγής, που θα δημιουργήσει νέα κύματα, περιβαλλοντικών αυτή τη φορά, προσφύγων, τότε βγαίνει το αβίαστο συμπέρασμα πως ο 21ος αιώνας θα είναι ο αιώνας των μεταναστών και των προσφύγων. Ειδικά από την Αφρική. Όπως είχε άλλωστε πει κάποτε ο Ε. Cioran: Το μέλλον ανήκει πάντα στους σκλάβους και στους μετανάστες”.

5G: Πόσο επικίνδυνη είναι;

5G: Κίνδυνος «Πέμπτης Γενιάς»;

Oι επιστήμονες προειδοποιούν για τους μεγάλους κινδύνους της νέας γενιάς κινητής τηλεφωνίας

Σχετική εικόνα

Γράφει ο Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος*

Μεγάλες συζητήσεις και σοβαρές αμφισβητήσεις έχει προκαλέσει διεθνώς και ιδίως τους τελευταίους μήνες η ανάπτυξη της λεγόμενης πέμπτης γενιάς (5G) ασύρματης τεχνολογίας.

Πολλοί επιστήμονες, αλλά και αξιωματούχοι του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις εξαιρετικά μεγάλες δόσεις ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που θα δεχθούν οι χρήστες αυτής της τεχνολογίας, αλλά και ο γενικός πληθυσμός, σε περίπτωση εισαγωγής της. Υπογραμμίζουν τον καρκινογόνο χαρακτήρα αυτών των τεχνολογιών, αλλά και την αποδεδειγμένη συμβολή τους σε πλήθος ασθενειών. 

Από την άλλη, οι λομπίστες των πανίσχυρων γιγάντων, των πολυεθνικών εταιρειών τηλεπικοινωνιών δηλαδή που λανσάρουν τη νέα τεχνολογία, υποστηρίζουν ότι είναι ένα αναγκαίο πρώτο βήμα προς αυτό που περιγράφουν ως έναν «θαυμαστό καινούριο κόσμο» του «ίντερνετ των πραγμάτων», όπου τα ψυγεία μας θα μας λένε ότι το γάλα τελειώνει, οι πάνες του μωρού ότι χρειάζεται να τις αλλάξουμε και το Netflix θα είναι πανταχού και διαρκώς διαθέσιμο. 

Αφήνουμε προς στιγμήν τα τεράστια ερωτήματα για την πραγματική χρησιμότητα όλων αυτών των τεχνολογιών, για την επίδρασή τους στην πνευματική, ψυχική και κοινωνική ανάπτυξη των νέων γενεών, αλλά και την πιθανότητα να οδηγήσουν σε έναν ολοκληρωτικό κόσμο, όπου ιδιωτικές εταιρείες θα μπορούν να γνωρίζουν και την παραμικρή λεπτομέρεια της ζωής των ανθρώπων σε όλο τον πλανήτη και να τους καθοδηγούν, κάνοντας τον Χίτλερ να μοιάζει με μωρό παιδί.

Αποτέλεσμα εικόνας για 5g dangers

  Δραματική αύξηση των συχνοτήτων και της έντασης

Το πιο απτό, μη «κοινωνιολογικό» ή «φιλοσοφικό» πρόβλημα είναι οι τεράστιες και δυνητικά νοσογόνες δόσεις ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που χρειάζεται η τεχνολογία 5G για να λειτουργήσει και μάλιστα σε εξαιρετικά υψηλές συχνότητες (μικροκύματα) που είναι και οι πιο επικίνδυνες και απορροφώνται μαζικά από τα μάτια και τους ιδρωτοποιούς αδένες. Χιλιάδες μελέτες(*) έχουν ενοχοποιήσει την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία για σωρεία ασθενειών, περιλαμβανομένου του καρκίνου. Η τεχνολογία 5G χρησιμοποιεί επίσης ραδιοκύματα πολύ υψηλότερης ενέργειας, που έχουν μικρότερη ακτίνα διάδοσης και επομένως θα χρειάζονται και πολύ πιο πυκνό δίκτυο αναμεταδοτών, ανά περίπου 10 σπίτια, καθιστώντας αναπόφευκτο τον «βομβαρδισμό» σχολείων, νοσοκομείων και άλλων εγκαταστάσεων μαζικής χρήσης.

Όπως συμβαίνει δε και με το θέμα της κλιματικής αλλαγής, έτσι και με το θέμα της τεχνολογίας 5G, ο Πρόεδρος Τραμπ έχει πάρει αναφανδόν το μέρος των εταιρειών, δηλώνοντας ενθουσιασμένος με την προοπτική να γεμίσει όλη η Αμερική αναμεταδότες 5G

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, επισημαίνει η dr Iishana Artra, ειδικός στα θέματα ηλεκτρομαγνητικών ακτινοβολιών, σε άρθρο της που δημοσιεύτηκε στο Counterpunch, οι περισσότεροι άνθρωποι νομίζουν ότι η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών (FCC) εκτιμά προσεκτικά τους κινδύνους για την υγεία αυτών των τεχνολογιών, προτού επιτρέψει τη χρήση τους. Κάτι τέτοιο όμως, υποστηρίζει, δεν συμβαίνει, δυστυχώς, στην πραγματικότητα. Απαντώντας σε ερωτήσεις του γερουσιαστή Blumenthal, στη διάρκεια ακροάσεων στο Κονγκρέσσο, οι εκπρόσωποι της FCC παραδέχτηκαν ότι δεν έχουν κάνει καμία μελέτη ασφαλείας της 5G.

Αποτέλεσμα εικόνας για 5g dangers

Οι λομπίστες της βιομηχανίας τηλεπικοινωνιών διαβεβαιώνουν ότι οι ήδη ισχύουσες οδηγίες επαρκούν για την προστασία του κοινού. Οι οδηγίες αυτές στηρίζονται σε μια μελέτη του 1996 που μέτρησε πόσο θερμαίνει ένα κινητό τηλέφωνο το κεφάλι μιας πλαστικής κούκλας. Ήδη μια τέτοια μελέτη είναι προβληματική γιατί οι ζώντες οργανισμοί αποτελούνται από εξαιρετικά περίπλοκους ιστούς και όχι από πλαστικό και γιατί αυτοί που εκτίθενται στην ακτινοβολία δεν είναι μόνο άρρενες ενήλικες αλλά επίσης έμβρυα, παιδιά, φυτά και η άγρια ζωή. 

Το κυριότερο όμως είναι ότι οι συχνότητες που χρησιμοποιήθηκαν με την πλαστική κούκλα οδηγούν σε πολύ μικρότερες εκθέσεις από αυτές στις οποίες οδηγεί η 5G. Η ακτινοβολία των 5G συνιστά ένα κοκτέιλ τριών τύπων ακτινοβολιών, από τις οποίες οι πιο επικίνδυνες είναι οι εξαιρετικά υψηλές συχνότητες (μικροκύματα), που κυμαίνονται από 30 έως 100 GHz, ενώ η αμέσως προηγούμενη τεχνολογία 4G φτάνει μόνο τα 6GHz. Το γενικό κοινό δεν είχε ποτέ στην ιστορία υποβληθεί σε τόσο υψηλές συχνότητες και για τόσο μεγάλη χρονική διάρκεια Αυτά τα ραδιοκύματα απορροφώνται ιδιαίτερα από τα μάτια και από τους ιδρωτοποιούς αδένες. Επειδή όμως αυτά τα κύματα φέρουν και περισσότερη ενέργεια, ταξιδεύουν σε μικρότερες αποστάσεις, με αποτέλεσμα οι αναμεταδότες να χρειάζεται να τοποθετούνται κοντύτερα σε σπίτια και σχολεία, υπολογίζεται ανά 2 με 10 σπίτια.

Ο πρώην επικεφαλής της FCC Τom Wheeler ξεκαθάρισε ότι ο οργανισμός αυτός δεν πρόκειται να σταματήσει την «τεχνολογική ανάπτυξη», ούτε θα περιμένει να γίνουν σχετικές μελέτες και να βγουν στάνταρτς προτού δώσει την έγκρισή του για την 5G. Όσο για τις συνέπειες στην υγεία «ρωτήστε τους γιατρούς». 

Αποτέλεσμα εικόνας για 5g dangers

 Τι λέει η επιστήμη

Οι γιατροί έχουν ψάξει όντως το ζήτημα. Πάνω από δύο χιλιάδες επιστημονικές μελέτες έχουν εξετάσει τη σχέση ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας από αναμεταδότες κινητής τηλεφωνίας, routers, κινητά, τάμπλετ κι άλλες ασύρματες συσκευές με την υγεία μας. Προέκυψε ότι η ακτινοβολία είναι επιβλαβής ακόμα και σε χαμηλές και σύντομες εκθέσεις και επηρεάζει περισσότερο τα έμβρυα και τα παιδιά. Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία είναι καρκινογόνος, προκαλεί βλάβη στο DNA, επηρεάζει τη γονιμότητα και το ενδοκρινολογικό σύστημα και έχει σοβαρές νευρολογικές συνέπειες. 

 Η επιβλαβής, καρκινογόνα επίδραση των ραδιοκυμάτων έχει μελετηθεί εδώ και πολύ καιρό, τουλάχιστον από το 1971, από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό, κάτι που επιβεβαίωσε και πρόσφατη (2018) μελέτη του Εθνικού Τοξικολογικού Προγράμματος (NTP) των ΗΠΑ 

 Αρκετοί επιστήμονες, βασιζόμενοι στα στοιχεία των μελετών ζητούν από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να αναβαθμίσει την ταξινόμηση των ραδιοκυμάτων από «καρκινογόνα ομάδας 28», που είναι σήμερα σε «καρκινογόνα πρώτης τάξης». Πρώην επικεφαλής της Ερευνητικής Ομάδας Επιδημιολογίας για πρόληψη του καρκίνου στον ΠΟΥ, η Annie Sasco, δήλωσε: «Πόσους περισσότερους θανάτους χρειαζόμαστε προτού αναληφθεί σοβαρή δράση; Οι αποδείξεις συνεχίζουν να συσσωρεύονται».

231 επιστήμονες από 42 χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Κύπρος υπέγραψαν ήδη έκκληση για ένα μορατόριουμ στην εισαγωγή της τεχνολογίας 5G. Οι κυβερνήσεις του Βελγίου, της Ελβετίας, του Ισραήλ, της Ιταλίας και της Ολλανδίας και οι αμερικανικές πολιτείες της Καλιφόρνια, της Μασσαχουσέτης, του Νιού Χαμσάιρ, της Ιταλίας, του Όρεγκον έλαβαν ήδη μέτρα επιβράδυνσης της εισαγωγής της 5G. 

 Εντούτοις η τεράστια ισχύς των πολυεθνικών και ο διάχυτος «μιθριδατισμός» των κοινωνιών μας εγείρουν ερωτηματικά για το κατά πόσον θα υπάρξει επαρκής και έγκαιρη κινητοποίηση για την αντιμετώπιση κινδύνων που απειλούν εντέλει να κάνουν τον κόσμο μας ακατοίκητο.

Αποτέλεσμα εικόνας για 5g dangers

  Από δούλος αφέντης η τεχνολογία

Λιγότεροι, αλλά δεν λείπουν κι αυτοί, θέτουν πιο «φιλοσοφικά» ερωτήματα. Η είσοδος όλων αυτών των τεχνολογιών διευκολύνει πραγματικά τη ζωή μας και ανταποκρίνεται σε γνήσιες ανάγκες; Χρησιμοποιούμε την τεχνολογία ή, εντέλει, γινόμαστε εμείς όργανά της; Και πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος μεγάλα ιδιωτικά συμφέροντα να μπορούν να παρακολουθούν ακόμα και τις πιο μικρές και ασήμαντες λεπτομέρειες της ζωής μας, δημιουργώντας τη βάση για έναν δυστοπικό ολοκληρωτισμό, που θυμίζει Χάξλεϋ, Ζαμιάτιν ή Κάφκα και θα κάνει τον Χίτλερ να μοιάζει με αλχημιστή συγκρινόμενο με τους σύγχρονους χημικούς;

 Ήδη άλλωστε, στις ΗΠΑ έχει ξεσπάσει μεγάλος θόρυβος για τις επιβλαβείς συνέπειες των έξυπνων τηλεφώνων (smartphones) στα παιδιά, με τους ερευνητές να υπογραμμίζουν πολύ μεγάλες, τις μεγαλύτερες στην ιστορία από τότε που γίνονται κοινωνιολογικές-ψυχολογικές μελέτες «ανθρωπολογικές μεταβολές» με μείωση των πνευματικών ικανοτήτων, αύξηση των ψυχικών διαταραχών, ακόμα και του ποσοστού αυτοκτονιών και στροφή από την ανθρώπινη κοινωνικότητα στην «κοινωνικότητα των τηλεφώνων».

   (*) «Electromagnetic and Radiofrequency Fields. Effect on Human Health», American Academy of Environmental Medicine («Ηλεκτρομαγνητικά Πεδία και Πεδίο ραδιοσυχνοτήτων. Επίδραση στην ανθρώπινη υγεία», Αμερικανική Ακαδημία Περιβαλλοντικής Ιατρικής)

Αποτέλεσμα εικόνας για 5g dangers

 *Ο Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος είναι δημοσιογράφος του Αθηναϊκού – Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων.

Για τρόπους προστασίας από τις βλάβες της Η/Μ ακτινοβολίας, διαβάστε ΕΔΩ: https://zenithmag.wordpress.com/q4-%cf%80%cf%81%ce%bf%cf%83%cf%84%ce%b1%cf%83%ce%b9%ce%b1-%ce%b1%cf%80%ce%bf-%cf%84%ce%b7-%ce%b2%ce%bb%ce%b1%ce%b2%ce%b5%cf%81%ce%b7-%ce%b1%ce%ba%cf%84%ce%b9%ce%bd%ce%bf%ce%b2%ce%bf%ce%bb%ce%b9%ce%b1/

Η μεγάλη απάτη της θεωρίας περί «ανθρώπινης παρέμβασης» στο περιβάλλον και στο κλίμα

Η μεγάλη απάτη της θεωρίας περί «ανθρώπινης παρέμβασης» στο περιβάλλον και στο κλίμα

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

Οι δυνάμεις της Φύσης και οι φυσικοί νόμοι υπήρξαν από καταβολής του ανθρώπου σκληροί απέναντί του, αλλά ταυτόχρονα και συνεπείς παιδευτές του, με την έννοια ότι τον έσπρωχναν με κάθε δοκιμασία στην αναζήτηση λύσεων για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των συνεπειών τους. Αυτό συμβαίνει άλλωστε με και κάθε άλλη μορφή ζωής αλλά ενστικτωδώς και όχι συνειδητά, όπως συμβαίνει με τον άνθρωπο.  Με αυτήν την έννοια η Φύση δεν είναι μόνο η ασύνειδη δημιουργός  αλλά και η πρακτική παιδαγωγός της ζωής, διαδικασία που οδήγησε στην διαβαθμισμένη  βασανιστική εξέλιξή της με κορυφαία μορφή της αυτή του έλλογου και σκεπτόμενου ανθρώπου, του μοναδικού άλλωστε δημιουργήματός της που αισθάνεται δέος και σεβασμό απέναντί της, στοιχεία που από δυνάμεις αναζήτησης, πολιτισμού και ελευθερίας  οι εξουσίες τα ευνούχισαν και τα μετέτρεψαν για λόγους ιδίου συμφέροντος  σε λογής-λογής θρησκευτική πίστη υποταγής και εθελοδουλίας. Αυτή η πραγματικότητα καταρρίπτει όλες εκείνες τις ρηχές θεωρίες που αποδίδουν ευθύνες «στην ανθρώπινη παρέμβαση», έτσι γενικά και αφηρημένα, για να απενοχοποιήσουν το σπάταλο, το χαοτικό, τα απάνθρωπο και καταστροφικό καπιταλιστικό σύστημα και να παραπλανήσουν τα θύματα του καπιταλισμού και των ακραίων φυσικών φαινομένων σχετικά με τους υπεύθυνους για την καταστροφή του περιβάλλοντος και για τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Οι πρόσφατες μεγάλες  καταστροφές εξαιτίας ακραίων κλιματικών/καιρικών φαινομένων ξαναζωντανεύουν τους προβληματισμούς των κοινωνιών τόσο για τις αιτίες, όσο και για τις δυνατότητες των οργανωμένων κοινωνιών να  προφυλαχτούν από αυτά. Οι εξουσιαστικοί μηχανισμοί παραπλάνησης των κοινωνιών έπιασαν και πάλι δουλειά επιστρατεύοντας αγράμματους ή/και αργυρώνητους κονδυλοφόρους και κάθε λογής φαντασμένους ‘πλύστες εγκεφάλων’ με το γνωστό παραμύθι, ότι για όλα αυτά ‘φταίει ο άνθρωπος’ και μάλιστα ‘ο αμαρτωλός άνθρωπος’ και γι αυτό μας τιμωρεί ο ‘θεός’.

Όμως από ακαδημαϊκούς και διαπρεπείς επιστήμονες, δεν περιμένει κανείς να παρουσιάζουν το περιβαλλοντικό ζήτημα σαν ένα ‘προπατορικό αμάρτημα’, σύμφωνα με το οποίο για την καταστροφική παρέμβαση στο κλίμα και στο περιβάλλον ‘φταίει η ανθρωπογενής παρέμβαση’, δηλαδή ο άνθρωπος’, έτσι γενικά και αφηρημένα. Κι αυτό  γιατί αυτή η θεωρία παντρεύεται με το άλλο ‘προπατορικό αμάρτημα’, σύμφωνα με το οποίο  όλοι γεννιόμαστε αμαρτωλοί επειδή οι υποτιθέμενοι πρόγονοί μας ο Αδάμ, η Εύα και ο Όφις  του υποτιθέμενου παραδείσου, του υποτιθέμενου ‘θεού’, ‘έφαγαν από  το δέντρο της Γνώσης του καλού και του κακού’ και γι αυτό, ως γνώστες και ικανοί να γνωρίζουν ποιο είναι το καλό και ποιο το κακό, εκδιώχθηκαν από τον ‘παράδεισο’ από τον ίδιο τον ‘δημιουργό τους’, χάνοντας την ‘ιθαγένεια και την αθανασία τους’, που σημαίνει, με σύγχρονη αναλογία, ότι εξορίστηκαν ως αντικαθεστωτικοί για να πεθαίνουν   από την εξαντλητική δουλειά, από την πείνα και από τις φυσικές καταστροφές, όπως σεισμούς, πλημμύρες, κατακλυσμούς, λοιμούς, λιμούς, πυρκαγιές,  κατακτητικούς πολέμους  και ούτω καθεξής.

Όσοι είναι οπαδοί αυτής της θεωρίας οφείλουν στο όνομα της επιστήμης που υποτίθεται ότι ‘διακονούν’ να διερωτηθούν αν και κατά πόσον ευθύνονται οι ίδιοι, τα παιδιά τους, τα εγγόνια τους και τα εκατομμύρια των συνανθρώπων μας που άνευ πόρων και πλούτου πεθαίνουν κάθε μέρα από την ρύπανση του περιβάλλοντος, την απορρύθμιση του κλίματος και από τις οικονομικοκοινωνικές ανισότητες  που καταλήγουν στους απάνθρωπους  και καταστροφικούς πολέμους με σκοπό την διατήρηση και το μεγάλωμα  των περιουσιών του 1%  που κατέχει ως ατομική ιδιοκτησία του τα μέσα παραγωγής, ελέγχει την παγκόσμια οικονομία και λεηλατεί τις ζωές του 99% του πληθυσμού του πλανήτη μας.  Θα πρέπει επίσης να διερωτηθούν αν οι ίδιοι, τα παιδιά τους, τα εγγόνια τους και τα εκατομμύρια των συνανθρώπων μας  που πεθαίνουν πριν την ώρα τους κάθε μέρα, έχουν την ίδια ευθύνη, δηλαδή το ίδιο ενεργειακό αποτύπωμα,  με τους ολιγάρχες, τους μεγαλοϊδιοκτήτες βιομηχανιών τροφίμων, φαρμάκων, χημικών σκευασμάτων, διυλιστηρίων, πετροχημικών προϊόντων, χημικών όπλων, όπλων μαζικής καταστροφής, ορυχείων, πυρηνικής ενέργειας, υπεραλίευσης, αποδάσωσης,     κ. λπ., κ. λπ.,   που παράγουν  πέρα από τους καθημερινούς ρύπους  χωρίς να τηρούν προδιαγραφές περιορισμού της όποιας ρύπανσης  παράγουν, αλλά παράγουν συνειδητά, για την μεγιστοποίηση των κερδών τους,  σκληρούς ρύπους  στα πλαίσια σχεδιασμένης παρέμβασης για να πιέσουν μέσω περιβαλλοντολόγων και περιβαλλοντολογούντων’ κυβερνήσεις να πάρουν αντιρρυπαντικά μέτρα με τα οποία οι κοινωνίες θα επιβαρυνθούν με το κόστος αντιρρυπαντών και αντιρρυπαντικών φίλτρων και ουσιών που τα παράγουν οι ίδιοι που ρυπαίνουν.

Αποτέλεσμα εικόνας για climate change

Με άλλα λόγια όσοι είναι οπαδοί αυτής της θεωρίας οφείλουν, στο όνομα της επιστήμης που υποτίθεται ότι ‘διακονούν’ και μάλιστα στο όνομα των συμφερόντων των κοινωνιών τους και της ανθρωπότητας, να διερωτηθούν αν οι ευθύνες για το πρόβλημα της ρύπανσης του πλανήτη με τις εξαιρετικά καταστροφικές συνέπειες είναι πρόβλημα μέσου   όρου που σημαίνει ότι διαιρούμε τον αριθμό των τρισεκατομμυρίων δολαρίων που εκτιμούν (ποιοι αλήθεια και πώς εκτιμούν  την διαρκώς αύξουσα καταστροφή της χλωρίδας και της πανίδας και πόσο αποτιμούν τα εκατομμύρια των ανθρώπινων ζωών που χάνονται;) την ζημιά δια του αριθμού των κατοίκων του πλανήτη για να χρεώσουν ισομερώς τον καθένα μας; Όμως έτσι παρακάμπτεται η πραγματικότητα, που θέλει να αποκρύψει αυτή η ακραία θεωρία  περί ‘ανθρώπινης ευθύνης’, για μια θεσούλα και για μια χούφτα δολάρια, τον συστημικό χαρακτήρα της περιβαλλοντικής καταστροφής και της κλιματικής απορρύθμισης που δεν είναι, βέβαια, μια απρόσωπη ευθύνη, αφού είναι γνωστό ότι έχει συγκεκριμένα πρόσωπα της σκοτεινής οικονομίας, διαπλεκόμενους επιχειρηματίες, ‘σπόνσορες’ πανεπιστημίων με παράξενες, στημένες και αντιεπιστημονικές θεωρίες που τάχα τεκμηριώνουν ότι τα περί καταστροφής του περιβάλλοντος είναι ψέματα και με αυτές εφοδιάζουν πλιατσικολόγους προέδρους μεγάλων δυνάμεων και ‘πρόθυμους ηλιθίους’ πρωθυπουργούς μικρών χωρών της μαύρης οικονομίας και της φοροδιαφυγής  με υπερμεγέθεις τραπεζικούς λογαριασμούς, με τηλέφωνα και διευθύνσεις.

Ας λογικευτούμε και ας αναγνωρίσουμε ότι για την περιβαλλοντική καταστροφή δεν φταίνε ‘οι άνθρωποι’ γενικά και αφηρημένα, αλλά εκείνοι οι άνθρωποι που ως οικονομικοκοινωνικό σύστημα  με βάση την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής πλουτίζουν ρυπαίνοντας και καταστρέφοντας  την ανθρωπότητα, την Φύση και τον πλανήτη, γιατί μόνο με αυτήν την αλήθεια  θα μπορέσουμε να σταματήσουμε τον καπιταλιστικό κατήφορο και να ξαναφέρουμε την ανθρώπινη πορεία στον δρόμο του ορθολογισμού, της κοινωνικής ισότητας, της ισότιμης συνεργασίας, της κοινωνικά ελεγχόμενης οικονομικής δραστηριότητας, του σεβασμού της γήινης Βιόσφαιρας και της παγκόσμιας ειρήνης. Ας κατανοήσουμε ότι η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής και η ιδιωτική επιχειρηματικότητα γεννούν βίαιες κοινωνικές συγκρούσεις, ακραίες κοινωνικές και κρατικές συμπεριφορές, εχθρότητα των σφετεριστών και καταστροφέων προς την Φύση με αποτέλεσμα την εκδίκηση της Φύσης, η οποία όμως, ως τυφλή και ασύνειδη, δεν   πλήττει τους πραγματικούς υπεύθυνους και τις ακραίες περιουσίες τους γιατί αυτοί έχουν πάρει τα μέτρα τους, αλλά τους φτωχούς  ανθρώπους που έχουν κάποιες μικρές πλασματικές ή δεν έχουν καθόλου περιουσίες.

Η κατανόηση αυτής της πραγματικότητας μπορεί να μας οδηγήσει ως κοινωνίες και ως ανθρωπότητα στην αποκατάσταση της ενότητας Κοινωνίας και Φύσης και της αμοιβαίας συνεργασίας που θα μετριάσει άμεσα, και προοπτικά θα περιορίσει δραστικά, στο μέτρο βέβαια που αυτά σχετίζονται με τον συστημικό ανορθολογισμό, τα ακραία καιρικά φαινόμενα κατά συνέπεια και τις ζημιές που προκαλούνται από αυτά. Από αυτή την αναγκαία κοινωνική αλλαγή που μπορεί να περιορίσει οριστικά τα ακραία οικονομικοκοινωνικά φαινόμενα τα οποία ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για τα ακραία φυσικά φαινόμενα  μας χωρίζουν οι ακραία πονηρές, μεροληπτικές, αντιεπιστημονικές αλλά βολικές για τους κατασκευαστές και διακινητές τους  θεωρίες, αλλά μπορεί και πρέπει να μας ενώσει η μοναδική λυτρωτική αλήθεια ότι ο καπιταλισμός και η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής ευθύνονται στον μεγαλύτερο βαθμό τόσο για την αύξηση της συχνότητας και της έντασης όσο και για την  καταστροφικότητα των ακραίων φυσικών  φαινομένων, όπως ευθύνονται και για τα ακραία κοινωνικά φαινόμενα  για τα οποία οι ακραίες θεωρίες προσπαθούν να θολώσουν την γνώμη και την κρίση των συνανθρώπων μας. Όσο για την συζήτηση και τις αντιφατικές προτάσεις, για την εκ των υστέρων αντιμετώπιση αυτών των καταστροφικών φαινομένων, αυτή καταντάει αδιέξοδη γιατί αφήνει εκτός προσοχής της πρόληψη, προφανώς επειδή το καταστροφικό κεφάλαιο τρέφεται και αναπαράγεται, όπως η Ύαινα από τα πτώματα, από τις καταστροφές γονατισμένων οικονομιών και χωρών με τις πολιτικές  λιτότητας, ‘μεταρρυθμίσεων a la Greece, ‘ανασυγκρότησης’ τύπου ιδιωτικοποιήσεων και υποθήκευσης της δημόσιας περιουσίας και δανεισμού των πληγησών χωρών που ενισχύουν την πολύπλευρη εξάρτησή τους από την προστάτιδα μητρόπολη, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το ΝΑΤΟ και τους άλλους πρωτοδευτεροξάδερφους θεσμούς της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης του κεφαλαίου.

Οι σύγχρονες δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού οφείλουν να κατανοήσουν ότι οι νεοκλασικοί οικονομολόγοι και οι νεοφιλελεύθεροι πολιτικοί,  αλλά και οι λεγόμενοι ‘προοδευτικοί’, μέχρι και οι μεσσιανικές ‘αριστερές εξουσιαστικές  πρωτοπορίες’ δέσμιοι σκοταδιστικών και  ιδεολογικών μύθων  αδυνατούν να αυτονομηθούν πνευματικά, επιστημονικά και πολιτικά και ονειρεύονται το πισωγύρισμα της ανθρωπότητας στον 19ο και 20ο αιώνα, αν όχι και πιο πίσω. Γι αυτό οι σύγχρονες δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού οφείλουν να αναδειχθούν στο ιστορικό υποκείμενο του 21ου αιώνα και αφού αφοπλίσουν ηθικά, πνευματικά, οικονομικά και πολιτικά το σύστημα των οικονομικοκοινωνικών ανισοτήτων, να ανοίξουν τον δρόμο για έναν καλύτερο κόσμο, τον κόσμο της κοινωνικής ισότητας, ο οποίος χάρη στις διαχρονικές θυσίες της ανθρωπότητας  γίνεται μέρα τη μέρα με την σύγχρονη επιστήμη και τεχνολογία εφικτός, με τον όρο ότι η επιστήμη και η τεχνολογία θα απελευθερωθούν από το κεφάλαιο και από τις χίμαιρες του καπιταλισμού.

__________________

Πηγή: https://classlessdemocracy.blogspot.com/2019/07/blog-post.html