Author Archives: zenithmag

Το “Γκρίζο Λόμπι” της Ελλάδας Η ανερχόμενη πολιτική ισχύ του “κόμματος των συνταξιούχων”

  1. Το “Γκρίζο Λόμπι” της Ελλάδας

Η ανερχόμενη πολιτική ισχύ του “κόμματος των συνταξιούχων”

Όσο ζεις φρόντισε να μορφώνεσαι. Μη φαντάζεσαι πως τα γηρατειά κουβαλούν μαζί τους και τη λογική.

Σόλων

Του Γιώργου Στάμκου

Με ή χωρίς την οικονομική κρίση της τελευταίας δεκαετίας η πληθυσμιακή συρρίκνωση και η δημογραφική γήρανση του ελληνικού πληθυσμού ήταν κάτι το προδιαγεγραμμένο ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν ο περίφημος δείκτης γονιμότητας έπεσε κάτω από το κρίσιμο όριο του 2,1 παιδιών ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας, που θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για την ομαλή “αντικατάσταση των γενεών” και τη σταθεροποίηση του πληθυσμού. Από τότε η όποια πληθυσμιακή αύξηση της Ελλάδας οφειλόταν κυρίως στην παλιννόστηση Ελλήνων της διασποράς και φυσικά στην αθρόα έλευση μεταναστών που, ανάμεσα στα άλλα, έκαναν ένα είδους “λίφτινγκ” στο κουρασμένο δημογραφικό προφίλ της χώρας “φρεσκάροντας” το και καθυστερώντας αξιοσημείωτα τη ραγδαία δημογραφική γήρανση του ελληνικού πληθυσμού που είχε ήδη προδιαγεγραφεί. Η έλευση ωστόσο της οικονομικής κρίσης από το 2008 και μετά, και κυρίως η, εξαιτίας της εφαρμογής ακραίων οικονομικών πολιτικών λιτότητας λόγω των Μνημονίων, οικονομική ύφεση της 4ετιας 2010-2013, που οδήγησε σε απώλεια του 25% του ΑΕΠ της χώρας, σε εκρηκτική άνοδο της ανεργίας στο 29% (60% στους νέους κάτω των 25 ετών) και στη μαζική φτωχοποίηση μεγάλων τμημάτων της ελληνικής κοινωνίας, επιδείνωσε ακόμη περισσότερο τη δημογραφική εικόνα της Ελλάδας. Πλέον, εκτός από τη συρρίκνωση του πληθυσμού εξαιτίας της καθαρής υπεροχής των θανάτων έναντι των γεννήσεων (η Ελλάδα έχασε έτσι το 3% του πληθυσμού της από το 2011 ως το 2016), υπήρξε ταυτόχρονα και μια τεράστια αιμορραγία ελληνικού πληθυσμού, κυρίως νέας και παραγωγικής ηλικίας, που αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν στο εξωτερικό προς αναζήτηση εργασίας και ευκαιριών. Όχι μόνον οι ελληνικής καταγωγής κάτοικοι της Ελλάδας, αλλά και δεκάδες χιλιάδες μετανάστες από τα Βαλκάνια και τη ανατολική Ευρώπη, που είχαν κάνει τη χώρα μας “δεύτερη πατρίδα” τους, αναγκάστηκαν κι εκείνοι να μεταναστεύσουν και πάλι, εξαιτίας της κρίσης.

Σωρευτικά, το διάστημα 2008-2013, 427.000 μόνιμοι κάτοικοι Ελλάδας έφυγαν από τη χώρα. Από αυτούς σχεδόν 223.000 ήταν νέοι, ηλικίας 25-39 ετών, εξειδικευμένοι και με πανεπιστημιακή μόρφωση οι περισσότεροι. Πρόκειται για μια μαζική φυγή εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού (brain drain), από την οποία η Ελλάδα θα χρειαστεί δεκαετίες για να συνέλθει, και αποτελεί αναμφίβολα τον χειρότερο “φόρο αίματος” που αναγκάστηκε η χώρα μας να πληρώσει στα χρόνια της κρίσης. Το γεγονός αυτό, εκτός που δημιούργησε ένα ξαφνικό πληθυσμιακό κενό άνω του μισού εκατομμυρίου (από 11,2 εκ. ο μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδας έπεσε στο 10,7 εκατομμύρια), επιδείνωσε ακόμη περισσότερο τη δημογραφική εικόνα της χώρας, συντάραξε την ούτως ή άλλως ανισόρροπη ηλικιακή της πυραμίδα, οδηγώντας σε μια άνευ προηγουμένως δημογραφική γήρανση. Ήδη η μέση ηλικία του σημερινού ελληνικού πληθυσμού είναι τα 46 έτη, που σημαίνει πως ο μισός πληθυσμός της χώρας είναι κοντά, πλησιάζει ή ανήκει στην ομάδα των ηλικιωμένων (με μέσο προσδόκιμο ζωής ανεξαρτήτως φύλου τα 81,1 έτη), που είναι εκ φύσεως λιγότερο παραγωγικοί και σε κάθε περίπτωση δεν μπορούν να συμβάλλουν στην δημογραφική ανανέωση της χώρας, καθώς έχουν περάσει το βιολογικό όριο για να καταφέρουν να κάνουν παιδιά και οικογένειες, που τόσο έχει ανάγκη η χώρα μας. Κοντολογίς η Ελλάδα μετατράπηκε ήδη σε μια χώρα γερόντων, σ’ ένα απέραντο άτυπο γηροκομείο, και αυτό έχει τεκτονικής φύσεως επιπτώσεις, τόσο στην οικονομία, στην κοινωνική συγκρότηση και φυσικά στην πολιτική σκηνή, αλλάζοντας πολλά δεδομένα κι “ανακατεύοντας και πάλι την τράπουλα”.

Δημιουργείται πλέον ένα ισχυρό και σχεδόν πλειοψηφικό “γκρίζο λόμπι”, που διαπερνά οριζόντια όλη την ελληνική κοινωνία και πολιτική γεωγραφία, που ήδη επηρεάζει και αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά τις εξελίξεις. Αυτό το “γκρίζο λόμπι” έκανε ήδη μία πρώτη επίδειξη δύναμης στις πρώτες εκλογές για την ανάδειξη του νέου αρχηγού της υπό διαμόρφωση “ενιαίας” Κεντροαριστεράς, όπου τα ποιοτικά χαρακτηριστικά κατέδειξαν πως το 65% των όσων προσήλθαν στις κάλπες ήταν άνω των 55 ετών! Με άλλα λόγια αυτοί που θα αποφασίσουν το ποιος θα ηγηθεί τελικά μιας παραδοσιακής ελληνικής πολιτικής παράταξης, που είχε και ενδεχομένως θα έχει σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει στις μελλοντικές εξελίξεις, είναι άνθρωποι που βρίσκονται είτε στο κατώφλι της συνταξιοδότησης είτε είναι ήδη συνταξιούχοι και σε κάθε περίπτωση δεν είναι νέοι. Και η ειρωνεία είναι πως οι πολίτες αυτής της ηλικίας, που χαρακτηρίζονται παραδοσιακά “συντηρητικοί”, θα είναι αυτοί που θα επιλέξουν όχι μόνον τον αρχηγό αλλά και θα στηρίξουν με την ψήφο τους σε μελλοντικές εκλογές μια παράταξη που χαρακτηρίζεται παραδοσιακά “προοδευτική”. Αντιφατικό και παράδοξο δε νομίζετε; Καλώς ήλθατε στην Γκρίζα Ελλάδα του 21ου αιώνα, όπου θα κυριαρχεί το “Γκρίζο Λόμπι”!

Η ΓΚΡΙΖΑ ΕΛΛΑΔΑ

Όσο η Ελλάδα θα γερνά, τόσο λιγότερα θα κάνει για να αλλάξει τη μοίρα της. Το πεπρωμένο της θα είναι όλο και πιο άκαμπτο. Η γήρανση θα ενισχύσει την υπογεννητικότητα και με τη σειρά της η μικρή γεννητικότητα θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη γήρανση, σ’ ένα φαύλο κύκλο όπου το αποτέλεσμα θα είναι μια όλο και μικρότερη και γηραιότερη Ελλάδα. Το βάρος στην οικονομία θα γίνεται δυσβάσταχτο και πολλά, ήδη θιγμένα λόγω Μνημονίων, «κεκτημένα δικαιώματα» θα πρέπει να θιγούν ακόμη περισσότερο για να μην καταρρεύσουν τα δημοσιονομικά και η χώρα εισέλθει και πάλι σε ύφεση διαρκείας. Το εργατικό δυναμικό θα συρρικνωθεί ραγδαία και μόνον η συνεχόμενη «μετάγγιση αίματος» από τους μετανάστες θα μπορεί να σώσει την παραγωγικότητα από χειμερία νάρκη διαρκείας.

Οι μετανάστες αποτελούν μια αναπόφευκτη λύση, προσωρινή ωστόσο, γιατί με τη σειρά τους και αυτοί θ’ αρχίσουν να γερνούν. Άλλωστε, μετά το 2060, οι γεννήσεις και οι θάνατοι στον αναπτυσσόμενο κόσμο αναμένεται να ισοσκελιστούν, οι πληθυσμοί του νοτίου ημισφαιρίου θα σταθεροποιηθούν και κατόπιν θ’ αρχίσουν να μειώνονται σε απόλυτους αριθμούς. Ο αυτοματισμός και η ρομποτική είναι βεβαίως μια λύση, αλλά κυρίως για τον βιομηχανικό τομέα και όχι για μια οικονομία υπηρεσιών, όπως είναι η Ελλάδα. Η πιο ενδεδειγμένη λύση αποτελεί ασφαλώς η ανάκαμψη των γεννήσεων, που πρέπει βέβαια να ξεπεράσουν τα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας (από 1.33 που είναι σήμερα) προκειμένου να γίνεται ομαλά η αντικατάσταση των γενεών. Η τελευταία αισιόδοξη λύση θα έρθει, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία μετά το 2050 και τα ευεργετικά της αποτελέσματα θα φανούν μετά το 2075…

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΥΠΟΤΑΓΜΕΝΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΘΥΜΙΕΣ ΤΟΥ «ΓΚΡΙΖΟΥ ΛΟΜΠΙ»

Μέχρι να συμβεί ωστόσο αυτή η θετική εξέλιξη το όλο και μεγαλύτερο γερασμένο εκλογικό σώμα της Ελλάδας θα πιέζει ασφυκτικά τις εκάστοτε κυβερνήσεις για μεγαλύτερες συντάξεις, για καλύτερη ποιότητα ιατρικής περίθαλψης και για νέα υψηλής τεχνολογίας, πλην όμως πανάκριβα, φάρμακα κλπ.. Δεν θα τους ενδιαφέρει και τόσο το μέλλον, ούτε και τι θα γίνει με το δυσβάσταχτο δημόσιο χρέος, που θα μετακυληθεί στις μελλοντικές γενιές, καθώς οι ίδιοι δεν έχουν να ζήσουν ακόμη πολλά χρόνια -αρκετοί μάλιστα δεν έχουν καν παιδιά κι εγγόνια για να νοιαστούν- οπότε τους ενδιαφέρει πρωτίστως το “Εδώ και Τώρα” -σκέφτονται και δρουν μόνο βραχυπρόθεσμα. Αν κάποια κυβέρνηση, αφού καταφέρει να εκλεγεί με την ανοχή έστω του “Γκρίζου Λόμπι”, επιχειρήσει ν’ αντιδράσει με ριζοσπαστικές αλλαγές του ασφαλιστικού συστήματος και με δραστικές περικοπές του Κράτους-Πρόνοιας, θα εμφανίζονται από το πουθενά «κόμματα συνταξιούχων» που θα τιμωρούν τους επίδοξους μεταρρυθμιστές. Οποιοσδήποτε Έλληνας πολιτικός τολμήσει να αμφισβητήσει τα κεκτημένα δικαιώματα του “Γκρίζου Λόμπι”, τις όποιες συντάξεις του και το προσανατολισμένο προς τους συνταξιούχους (και όχι π.χ. στις μονογονεϊκές οικογένειες) Κράτος-Πρόνοιας, θα εξαφανίζεται από τον πολιτικό χάρτη της χώρας!

Το λεγόμενο “Γκρίζο Λόμπι”, που ήδη διαμορφώνεται, θα είναι ένα κίνημα ανθρώπων τρίτης ηλικίας με ισχυρή αγοραστική δύναμη, που θα σχηματίζουν ομάδες πίεσης ενάντια στον κοινωνικό τους αποκλεισμό, αλλά και διεκδικώντας το δικαίωμα στην ηδονή και στη σπατάλη του δημοσίου πλούτου. Έτσι οι ηλικιωμένοι θα καταστούν τα τελευταία «χαϊδεμένα παιδιά» της ελληνικής κοινωνίας.

Για να ικανοποιήσουν «γκρίζο λόμπι» οι πολιτικοί ηγέτες του κοντινού μας μέλλοντος θα προβούν σε δραστικές περικοπές στον τομέα της παιδείας, της έρευνας και της εθνικής άμυνας, δρώντας έτσι σε βάρος του μέλλοντος των όλο και λιγότερων νέων. Οι γέροι θα στριμώξουν πολιτικά τους νέους στη γωνία, θα τους περιθωριοποιήσουν και θα αναγκάσουν να εργάζονται περισσότερο και να πληρώνουν μεγαλύτερους φόρους. Σε περίπτωση που υποταχθούν οι νέοι θα βρίσκονται συνεχώς κάτω από τη ληστρική κηδεμονία των γηραιότερων. Το σίγουρο όμως είναι πως θα αμφιταλαντεύονται ανάμεσα στην παθητικότητα και στην επανάσταση.

Για να μην υπάρξει κοινωνική επανάσταση εκ μέρους των νέων, οι πολιτικοί ηγέτες θ’ αφήσουν κατά μέρος τις εθνικιστικές και ακροδεξιές λαϊκιστικές ρητορικές και θ’ ανοίξουν διάπλατα τις πόρτες στους μετανάστες, μόνο και μόνο για να μην αναγκαστούν να παρατείνουν υπερβολικά τον εργάσιμο χρόνο για τη συνταξιοδότηση πέρα από τα υφιστάμενα 67 έτη και να δυσαρεστήσουν έτσι και το πανίσχυρο «γκρίζο λόμπι». Ο μόνος τρόπος για να αποφευχθεί η συγκέντρωση όλης της εκλογικής δύναμης στα χέρια των γέρων, θα είναι, εκτός από το να καθιερωθεί άμεσα υποχρεωτική Ψήφος από τα 16 (ίσως και από τα 12 στο απώτερο μέλλον), να δοθεί το δικαίωμα σε κάθε εργαζόμενο Έλληνα η ψήφος του -τουλάχιστον στις εθνικές εκλογές- να μετρά για δύο, ενώ σε κάθε συνταξιούχο να μετρά κανονικά. Αυτό θα έφερνε κάποιου είδους ισορροπία αποτρέποντας έναν μακροχρόνιο ακήρυχτο “πόλεμο των γενεών”. Είναι βέβαιο όμως πως το «γκρίζο λόμπι» θα αντιδράσει πραξικοπηματικά και δεν θα επιτρέψει μια τέτοια εξέλιξη, η οποία θα περιορίζει τη δύναμή του.

ΑΠΟΦΕΥΓΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ

Στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής το «γκρίζο λόμπι» θα αναγκάσει την Ελλάδα, επειδή θα έχει συνεχώς ανάγκη από εισαγωγές κεφαλαίων προκειμένου να χρηματοδοτήσει το αντιπαραγωγικό της ασφαλιστικό σύστημα και Κράτος-Πρόνοιας, να μετατραπεί σε “επιτήδειο ουδέτερο” και παθητικό παρατηρητή των διεθνών εξελίξεων, αποφεύγοντας με κάθε τρόπο το κόστος μιας πολεμικής εμπλοκής. Δεν θα υπάρχει διάθεση για ριψοκίνδυνες αποφάσεις, για δυναμική στάση και θα ευνοείται η διαμόρφωση μιας «σταθερής» εξωτερικής πολιτικής, δύσκαμπτης, «ουδέτερης» και αναγκαστικά φιλειρηνικής. Στόχος θα είναι πάντα η ασφάλεια, η σταθερότητα και η αποφυγή των κινδύνων.

Ο Ελληνικός Στρατός του μέλλοντος θα είναι αριθμητικά συρρικνωμένος, αναγκαστικά επαγγελματικός και εξοπλισμένος με οπλικά συστήματα υψηλής τεχνολογίας, που θα σε αναπληρώνουν σε ισχύ πυρός την έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού. Σπάνια ωστόσο αυτός ο στρατός θα παίρνει εντολή να αναπτύσσεται και να εμπλέκεται σε εμπόλεμες ζώνες, καθώς ο ρόλος του θα είναι καθαρά αμυντικός και αποτρεπτικός, θυμίζοντας περισσότερο αστυνομική δύναμη παρά δύναμη ταχείας επέμβασης. Εξάλλου η Ελλάδα θα βρίσκεται κάτω από την ομπρέλα του κοινού Ευρωπαϊκού Στρατού, ο οποίος με τη σειρά του θα είναι περισσότερο δύναμη αποτροπής παρά επέμβασης. Η γηραιά Ευρώπη θα καταστεί ένας πλούσιος παρατηρητής, υπολογίσιμος σε δύναμη, αλλά όχι και τόσο ικανός να αναλάβει ενεργό διεθνή ρόλο. Αν η μελλοντική γερασμένη Ευρώπη στριμωχτεί από κάποια εχθρική δύναμη είναι σίγουρο πως θα προτιμήσει να την απειλήσει ευθέως με στρατηγικά πυρηνικά πλήγματα, παρά να επιχειρήσει μια ριψοκίνδυνη επέμβαση εναντίον της με συμβατικές δυνάμεις.

Ακόμη και ως οργανικό τμήμα του σκληρού πυρήνα μιας μελλοντικής ευρωπαϊκής ομοσπονδίας, που θα είναι πολυπολιτισμική και γερασμένη κοινωνία, η γκρίζα Ελλάδα θα είναι αναγκασμένη να προωθεί μια ουδέτερη και κατευναστική εξωτερική πολιτική τόσο στην περιφέρειά της, όσο και διεθνώς. Θα εμφορείται διαρκώς από μια διάθεση συμβιβασμού κι από ένα πνεύμα υποχωρητικότητας. Θα δίνει την εντύπωση μιας χώρας εσωστρεφούς, κουρασμένης από την ιστορία, που προτιμά την απόσυρση σ’ ένα νοσταλγικό παρελθόν, παρά την ενεργό συμμετοχή σ’ ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο παγκόσμιο γίγνεσθαι.

ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΚΕΡΔΙΣΕΙ ΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΨΗΦΟΦΟΡΟΥΣ;

Όπως και να ‘χει η γήρανση του πληθυσμού της Ελλάδας θα πυροδοτήσει μια κρίση διαρκείας στην ελληνική οικονομία, οδηγώντας ενδεχομένως σε παρατεταμένο τέλμα την παραγωγικότητά της. Ένας γερασμένος πληθυσμός έχει λιγότερες απαιτήσεις, ζει πιο εύκολα από την ακίνητη περιουσία και δεν επενδύει στην ανανέωση των εξοπλισμών, ούτε και αποταμιεύει για το μέλλον, ειδικότερα αν δεν έχει παιδιά. Οι ηλικιωμένοι δεν προσαρμόζονται εύκολα στις νέες τεχνολογίες και γι’ αυτό η ελληνική οικονομία θα χάσει κάποια στιγμή το «τρένο» των τεχνολογικών εξελίξεων και οι αναπτυξιακές της δυνατότητές θα περιοριστούν. Οι γέροι δεν συνηθίζουν να επενδύουν, ούτε γενικώς να ρισκάρουν, αλλά υπολογίζουν τα πάντα. Δεν ενδιαφέρονται για το μέλλον και ο χρονικός τους ορίζοντας είναι απελπιστικά στενός. Είναι φανατικοί του Status Quo και του κομφορμισμού, κι εκφράζονται συνήθως μέσω συντηρητικών πολιτικών κομμάτων.

Μια «γκρίζα Ελλάδα» θ’ αποτελεί τον θρίαμβο του ησυχασμού και του συντηρητισμού. Ως γνωστόν τα συντηρητικά κόμματα είναι συνήθως Δεξιάς πολιτικής κατεύθυνσης, που εγγυώνται την κοινωνική ηρεμία και γαλήνη. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως η Δεξιά θα καρπωθεί αποκλειστικά τα πολιτικά οφέλη από τη γήρανση του ελληνικού πληθυσμού. Έχει αποδειχθεί πως και η Αριστερά μπορεί να είναι εξίσου συντηρητική και μάλιστα μ’ έναν «βελούδινο» τρόπο κι επιπλέον έχει το πλεονέκτημα πως εγγυάται ακόμη και το πιο σπάταλο Κράτος-Πρόνοια, το οποίο είναι γνωστό πως αναδιανέμει τα εισοδήματα προς όφελος της μεσαίας τάξης, αγνοώντας τους πραγματικά φτωχούς.

Συνήθως οι γέροι γεμίζουν τις εκκλησίες, πράγμα που σημαίνει πως η Ορθόδοξη Εκκλησία θα βρει όλο και περισσότερο πιστούς, αλλά όχι και τόσο φανατικούς, για να καθοδηγήσει. Ένα συντηρητικό ορθόδοξο κίνημα ξενόφοβης, αλλά όχι απαραίτητα αντιμεταναστευτικής -ίσως μάλιστα ακριβώς το αντίθετο!-, κατεύθυνσης θ’ αποτελέσει ίσως τον κυριότερο πολιτικό φορέα έκφρασης της «γκρίζας Ελλάδας», ενώ πολιτικοί ηγέτες-ιεράρχες –οι «Χριστόδουλοι» του 2040!– μπορεί να πάρουν κάποια στιγμή τα ηνία της διακυβέρνησης της χώρας. Η κυρίαρχη πολιτική ιδεολογία θα είναι ίσως μια παράδοξη μορφή «ορθόδοξης σοσιαλδημοκρατίας», που θα εγγυάται από τη μια το αντιπαραγωγικό Κράτος-Πρόνοιας κι από την άλλη θα στηρίζει πολιτικά και οικονομικά το «μεταφυσικό μονοπώλιο» της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Η «γκρίζα Ελλάδα» δεν θα είναι ωστόσο χωρίς πλεονεκτήματα. Θα υπάρχει λιγότερη εγκληματικότητα, τρομοκρατία, λιγότερες κοινωνικές αναταραχές και γενικώς απροθυμία για εμπλοκή σε πολέμους κι εθνικιστικές περιπέτειες. Άλλωστε δεν θα υπάρχουν και τα αναγκαία αποθέματα αδρεναλίνης για κάτι τέτοιο…

Ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας, ανάμεσα στ’ άλλα και του βιβλίου “Γκρίζα Ελλάδα” και δημιουργός του Ζενίθ (http://www.zenithmag.wordpress.com).

Advertisements

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ “ΑΡΜΑΓΕΔΔΩΝ” ΑΠΕΙΛΕΙ ΤΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ “ΑΡΜΑΓΕΔΔΩΝ”

ΑΠΕΙΛΕΙ ΤΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

Οι «Περιβαλλοντικοί Πρόσφυγες» του κοντινού μας μέλλοντος

Η Ελλάδα αναμένεται να βρεθεί και πάλι στην «πρώτη γραμμή» μιας νέας επερχόμενης προσφυγικής κρίσης εξαιτίας της Κλιματικής Αλλαγής που θα οδηγήσει σε αύξηση της ερημοποίησης κ.α. σε  ελλείψεις βασικών πόρων (νερού και τροφής), αλλά και ενέργειας, που θα πλήξει κυρίως τις μουσουλμανικές χώρες της Μέσης Ανατολής, δημιουργώντας -δεκάδες εκατομμύρια αυτή τη φορά- νέους, «περιβαλλοντικούς πρόσφυγες». Δεν είναι αργά για να αποτραπεί αυτός ο νέος διατροφικός και περιβαλλοντικός «Αρμαγέδδων», καθώς υπάρχουν νέες τεχνολογίες ειδικά στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, ωστόσο οι κυβερνήσεις των πετρελαιοπαραγωγών χωρών της Μέσης Ανατολής προτιμούν για την ώρα να θάβουν σχετικές επιστημονικές εκθέσεις, που προειδοποιούν για τους επερχόμενους κινδύνους, και να κρύβουν το πρόβλημα «κάτω από τα χαλιά», προκειμένου να συνεχιζουν να πωλούν τους υδρογονάνθρακες τους… H μόνη λύση είναι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και συγκεκριμένα οι εφαρμογές συγκέντρωσης ηλιακής ενέργειας (Concentrated Solar Power – CSP) και συγκέντρωσης φωτοβολταϊκής (CPV), καθώς και οι νέες τεχνολογίες παραγωγής Υδρογόνου από θαλασσινό νερό.

Αποτέλεσμα εικόνας για Documents Reveal Middle East Regimes Fear Food, Water, Energy Shortages

Αντιμέτωπες με την απειλή ελλείψεων σε τρόφιμα, νερό και ενέργεια βρίσκονται οι χώρες της Μέσης Ανατολής, με τις κυβερνήσεις τους, ωστόσο, να είναι απρόθυμες να αποκαλύψουν πόσο σοβαρές είναι οι περιβαλλοντικές προκλήσεις που βρίσκονται «προ των πυλών» των πληθυσμών τους. ‘Ομως, όπως αποκαλύπτουν τα επίσημα έγγραφα που δημοσιοποιήθηκαν από διεθνείς δημοσιογραφικούς ερευνητικούς ιστότοπους, οι ηγεσίες σε ολόκληρο τον μουσουλμανικό κόσμο αναγνωρίζουν ιδιωτικά, ότι η αλλαγή του κλίματος αποτελεί απειλή «ασύλληπτων διαστάσεων». Παρ’ όλ’ αυτά, τα προτεινόμενα μέτρα για την αντιμετώπιση αυτής της απειλής εξακολουθούν να μην έχουν μελετηθεί επαρκώς και στερούνται επιστημονικής τεκμηρίωσης.

Τα επίσημα έγγραφα του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης (Organization for Islamic Cooperation – OIC), του μεγαλύτερου διακυβερνητικού οργάνου μετά τα Ηνωμένα Έθνη, αποκαλύπτουν, ότι οι χώρες του μουσουλμανικού κόσμου ανησυχούν ιδιαίτερα για τον κίνδυνο μεγάλων ενεργειακών και διατροφικών κρίσεων, καθώς και κρίσεων με το πόσιμο νερό, τα επόμενα χρόνια. Ο OIC αποτελείται από 57 κράτη-μέλη, που προέρχονται από τέσσερις ηπείρους και θεωρείται ως η «συλλογική φωνή» του μουσουλμανικού κόσμου.

Τα ντοκουμέντα, καρπός της δουλειάς της Μόνιμης Επιτροπής Επιστημονικής και Τεχνολογικής Συνεργασίας (COMSTECH) του OIC, συγκρότησαν την ατζέντα των συνομιλιών κατά την διάσκεψη κορυφής για την επιστήμη και και την τεχνολογίας που πραγματοποίησε ο OIC στις αρχές Σεπτεμβρίου στην Αστάνα του Καζαχστάν. Η σύνοδος αυτή οδήγησε τα κράτη μέλη του Οργανισμού να υιοθετήσουν μια σειρά προτεινόμενων μέτρων. Αυτά τα νέα μέτρα αποτελούν μέρος μιας προσπάθειας του Οργανιαμού να αντιμετωπίσει την στασιμότητα του μουσουλμανικού κόσμου όσον αφορά την ανάπτυξη στους τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας.

Ωστόσο, στα χέρια των δημοσιογράφων «έπεσε» μια προγενέστερη εκδοχή των επίσημων και δημοσιοποιημένων, στον ιστότοπο του Οργανισμού, κειμένων της συνόδου, η οποία διαφέρει σε κρίσιμα σημεία από την τελική και δημοσιευμένη. Ενώ και οι δύο εκδοχές αναγνωρίζουν τις ανησυχίες σχετικά με τις μεγάλες προκλήσεις για τα τρόφιμα, το νερό και την ενέργεια, το προγενέστερο σχέδιο πρότασης περιέχει ορισμένες δυνατές δηλώσεις – οι οποίες αργότερα διαγράφηκαν – από τις οποίες προκύπτει πόσο σοβαρά ορισμένα από αυτά τα ζητήματα αντιμετωπίζονται εσωτερικά από τις κυβερνήσεις του Οργανισμού.

Οι πόροι εξαντλούνται

Σημειώνοντας ότι τα κράτη μέλη του OIC αντιμετωπίζουν σήμερα άμεσα προβλήματα «εξασφάλισης τροφίμων και ασφάλειας» το σχέδιο εγγράφου δηλώνει με ειλικρίνεια: «Τα περισσότερα κράτη μέλη του OIC εξαντλούνται από επάρκεια γης και νερού κατάλληλων για εκμετάλλευση και κατανάλωση. Ο επείγων χαρακτήρας του θέματος απαιτεί τη λήψη κάθε μέτρου για την μεγιστοποίηση των αποτελεσμάτων από την ελάχιστη ποσότητα νερού, καθώς και την επίτευξη καθολικής και ισότιμης πρόσβασης σε ασφαλές, πόσιμο νερό».

Αυτή η παράγραφος αφαιρέθηκε εξολοκλήρου από την τελική εκδοχή του δημοσιοποιημένου κειμένου στην ιστοσελίδα του OIC.

Το έγγραφο επισημαίνει, ότι η εντεινόμενη σπανιότητα κατάλληλης γης και νερού, ιδιαίτερα για την παραγωγή τροφίμων, επιδεινώνεται διότι: «(…) η “πράσινη” επανάσταση έχει ουσιαστικά τελειώσει και οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης στη γεωργία δεν θα διατηρηθούν μόνο με τη σημερινή τεχνολογία και πρακτική και αντίληψη». Ειδικότερα, η αλλαγή του κλίματος, έχει «αυξήσει την ευπάθεια των αγροτικών κοινοτήτων» διαβεβαιώνει το έγγραφο. Παρατηρεί, επίσης, ότι η κατανάλωση ενέργειας, μαζί με την κατανάλωση νερού και την εκμετάλλευση της γης, βρίσκεται σε «μη βιώσιμα» επίπεδα σε όλες τις χώρες του ΟΙC.

Σχετική εικόνα

«Η ποιότητα της ανθρώπινης ζωής ήταν εξαρτημένη και θα εξαρτάται πάντα από τη διαθεσιμότητα μιας οικονομικά προσιτής ενέργειας. Ωστόσο, υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες, ότι η κατανάλωση νερού, γης και καυσίμων μπορεί να καταστεί μη βιώσιμη με τα σημερινά ποσοστά κατανάλωσης».

Η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας αναμένεται να διπλασιαστεί το 2040, αναφέρει το έγγραφο, σημειώνοντας ότι «οι αναδυόμενες οικονομίες θα ευθύνονται για το 90% της αύξησης της ζήτησης ενέργειας, λόγω της αύξησης του πληθυσμού και μιας ταχύτατα αναπτυσσόμενης μεσαίας τάξης». Το έγγραφο προειδοποιεί στην συνέχεια, ότι οι προσπάθειες για την βιώσιμη ανάπτυξη των «βασικών πόρων» θα επηρεαστούν, όχι μόνο από τις εθνικές πολιτικές, αλλά και από τις διακυμάνσεις των παγκόσμιων τιμών και την «γεωπολιτική ή τον ανταγωνισμό για τους πόρους».

Αποτέλεσμα εικόνας για Documents Reveal Middle East Regimes Fear Food, Water, Energy Shortages

Καταστέλοντας την ευαισθητοποίηση για το κλίμα

Ενώ το έγγραφο αναγνωρίζει την κλιματική αλλαγή, οι διαφορές μεταξύ της αρχικής και της τελικής εκδοχής υποδηλώνουν ότι υποβαθμίζεται η σοβαρότητα των ανησυχιών. Το έγγραφο επισημαίνει ότι «η κλιματική αλλαγή προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στα κράτη μέλη που βρίσκονται σε ευαίσθητες, κλιματικά, περιοχές, οι περιβαλλοντικές συνθήκες των οποίων έχουν ήδη επιδεινωθεί λόγω της ερημοποίησης, της ξηρασίας, της ποιοτικής υποβάθμισης της γης και των υδάτινων πόρων, ιδίως του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της αλιείας».

Η παράγραφος από την αρχική εκδοχή του εγγράφου που ακολουθεί, η οποία αναγνωρίζει την πρωταρχική ευθύνη του ανθρώπινου παράγοντα στην τρέχουσα κλιματική αλλαγή, αφαιρέθηκε από την τελική εκδοχή: «Οι αιτίες για την αλλαγή του κλίματος και την υπερθέρμανση του πλανήτη είναι ανθρωπογενείς και ίσως να έχουν υποτιμηθεί. Έχουμε έναν μόνο πλανήτη για να ζήσουμε στο άμεσο μέλλον και αυτός αντιμετωπίζει μια κρίση ασύλληπτων διαστάσεων».

Η αφαίρεση αυτής της μικρής αλλά βασικής αναγνώρισης της «ασύλληπτης» κλίμακας της κλιματικής κρίσης είναι σύμφωνη με τις προηγούμενες προσπάθειες ορισμένων κυβερνήσεων του  ΟΙC – ιδιαίτερα της Σαουδικής Αραβίας, του μεγαλύτερου χρηματοδότη του Οργανισμού – να υποβαθμίσει την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Όπως ανέφερε ο Guardian, η Σαουδική Αραβία οδήγησε έναν συνασπισμό χωρών που πιέζει τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος του ΟΗΕ (IPCC) να «αραιώσει» τμήματα της εμβληματικής του έκθεσης για να ελαχιστοποιήσει τις δράσεις για το κλίμα. Το νέο έγγραφο του OIC αποκαλύπτει για πρώτη φορά, ότι οι κυβερνήσεις σε όλο τον μουσουλμανικό κόσμο αναγνωρίζουν, στο εσωτερικό τους, τη σοβαρότητα της έλλειψης νερού, τροφίμων και πόρων. Ωστόσο, αποκρύπτουν σκόπιμα αυτές τις εκτιμήσεις και παραδοχές στο εσωτερικό τους, από τους λαούς τους.

Οι «καλές προθέσεις»

Ακόμη χειρότερα, οι λύσεις που διατυπώνονται στο τελικό έγγραφο – το οποίο υπογράφηκε από τα κράτη μέλη στο τέλος της συνόδου κορυφής του OIC τον Σεπτέμβριο – αφήνουν πολλά στην «καλή διάθεση» και πρόθεση. Το έγγραφο αναφέρει, ότι μέχρι το 2040 τα ορυκτά καύσιμα θα διατηρήσουν το 60-65% του μεριδίου των πρωτογενών ενεργειακών πηγών στις περισσότερες χώρες του ΟΙC και ασκεί κριτική στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας επειδή δεν είναι σε θέση να «προμηθεύσουν» το βασικό ενεργειακό φορτίο, το οποίο είναι αποκλειστικά διαθέσιμο από τα ορυκτά και πυρηνικά καύσιμα. Ο στόχος για την συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε αυτό το «βασικό ενεργειακό φορτίο» που προτείνεται από το έγγραφο είναι 10% μέχρι το 2025. Όμως, ακόμη και αν επιτευχθεί, δεν θα πλησιάζει καν στο να περιορίσει τους ρύπους από τα ορυκτά καύσιμα από τις πιο ρυπογόνες χώρες του OIC.

Σχετική εικόνα

Αντίθετα, το έγγραφο αναφέρει, ότι πολλές χώρες OIC «σχεδιάζουν πυρηνικές εγκαταστάσεις». ‘Ετσι, οι περισσότερες κυβερνήσεις του μουσουλμανικού κόσμου, παραμένουν αφοσιωμένες στην λογική του «business as usual» (και) στο περιβαλλοντικό ζήτημα, παρά και ενάντια στα στοιχεία που τεκμηριώνουν την επικείμενη κρίση.

Το έγγραφο περιέχει ορισμένα θετικά σημεία. Αναφέρει την ιδέα της δημιουργίας αυτόνομων συστημάτων ενέργειας για μικρές κοινότητες και ζητά να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ανάπτυξη αποδοτικών συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με την χρήση ηλιακών κυψελών, καθώς και περισσότερες επενδύσεις στη γεωθερμική ενέργεια.

Ζητά επίσης πιο αποτελεσματικούς εθνικούς σχεδιασμούς για να μετριασθούν οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, συμπεριλαμβανομένης μιας σύστασης για την ενσωμάτωση των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ στις εθνικές πολιτικές.

Το έγγραφο παροτρύνει επίσης τα κράτη μέλη του ΟΙC να «επιδιώξουν τη μέγιστη ανακύκλωση των αστικών λυμάτων» και να αυξήσουν την αποδοτικότητα στη χρήση των υδάτινων πόρων μέσω «νέων τεχνολογιών και μεθόδων καλλιέργειας». Δυστυχώς όμως, δεν αναφέρονται τρόποι για το πώς θα μπορούσαν να εφαρμοσθούν αυτές οι θετικές ιδέες.

Σχετική εικόνα

Τι μπορεί να γίνει πραγματικά;

Ίσως το πιο εμφανές χαρακτηριστικό του εγγράφου είναι απουσία οποιασδήποτε «εμπλοκής» του με την σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία, γεγονός το οποίο φαντάζει ειρωνικό, δεδομένης της επικεντρωμένης εστίασης στην εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας από το ίδιο έγγραφο. Μια πληθώρα πρόσφατων μελετών παρέχει μία γκάμα βιώσιμων λύσεων που θα μπορούσαν να αποτρέψουν ή να μετριάσουν τις επερχόμενες κρίσεις στην τροφή, το νερό και την ενέργεια. Η χάραξη πολιτικών εν γένει, αλλά κυρίως σε αυτές τις περιοχές, αντιμετωπίζει τα ζητήματα του νερού, της τροφής και της ενέργειας ως ξεχωριστά πεδία, και όχι αλληλοεξαρτώμενα. Και η αντιστροφή αυτής της προσέγγισης είναι το πρώτο βήμα που πρέπει να γίνει πριν από κάθε προσπάθεια εύρεσης λύσεων.

Αποτέλεσμα εικόνας για Documents Reveal Middle East Regimes Fear Food, Water, Energy Shortages

Για την μείωση της σπατάλης των τροφίμων

Σύμφωνα με τον Abdirashid A. Elmi του Τμήματος Διαχείρισης -Τεχνολογίας Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου του Κουβέιτ, οι τρέχουσες πολιτικές για τα τρόφιμα, την ενέργεια και το νερό «μαστίζονται από σπάταλες πρακτικές, με αποτέλεσμα, η σπατάλη τροφίμων σε επίπεδο νοικοκυριού να είναι μεγαλύτερη από την τοπική παραγωγή σιτηρών».

Εκτός από μεγαλύτερες επενδύσεις στην γεωργία, μια πιο άμεση λύση, επισημαίνει ο Elmi, θα ήταν να προωθηθούν πρακτικές διατήρησης που θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν σημαντικό όγκο τροφίμων.

Αποτέλεσμα εικόνας για renewable energy plan in middle east

Αναβάθμιση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Αυτήν την στιγμή, η ηλιακή ενέργεια αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο λιγότερο από το 0,2% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος ηλεκτρικής ενέργειας της περιοχής. Αυτό συμβαίνει, παρά το ενδεχόμενο η ανάγκη της Μέσης Ανατολής για ηλιακή ενέργεια να είναι «τεράστια», σύμφωνα με τον Nassir El Bassam του Διεθνούς Κέντρου Ερευνών για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στη Γερμανία, σε μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο.

Αποτέλεσμα εικόνας για renewable energy plan in middle east

Η ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας στην αραβική περιοχή είναι ισοδύναμη με 1-2 βαρέλια πετρελαίου ανά τετραγωνικό μέτρο ετησίως! Οι τιμές αυτές είναι από τις καλύτερες στον κόσμο, καθιστώντας την περιοχή κατάλληλη για ηλιακή θέρμανση και ψύξη, εφαρμογές συγκέντρωσης ηλιακής ενέργειας (Concentrated Solar Power – CSP) και συγκέντρωσης φωτοβολταϊκής (CPV).

Η περιοχή έχει τα υψηλότερα επίπεδα ηλιοφάνειας στον κόσμο, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργεια, αλλά και για την αφαλάτωση του νερού. Μια φιλόδοξη στρατηγική μετάβασης στις ΑΕΠ για την Μέση Ανατολή, θα πρέπει να στοχεύει στην παροχή μιας βιώσιμης πηγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και να έχει ως στόχο τη δημιουργία βιώσιμων συστημάτων παραγωγής νερού και τροφίμων.

Αποτέλεσμα εικόνας για renewable energy plan in middle east

Μια τέτοια μετάβαση είναι τεχνικά εφικτή. Μια μελέτη που έγινε νωρίτερα φέτος από τους ερευνητές του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Lappeenranta (LUT) της Φινλανδίας, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής θα μπορούσαν να περάσουν σε συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά 100%, μεταξύ του 2040 και 2050, παράγοντας ηλεκτρική ενέργεια φθηνότερα από τα ορυκτά καύσιμα.

Ο OIC φαίνεται να προσπαθεί όντως να εντάξει την επιστημονική γνώση στην αναζήτηση λύσεων για τις περιβαλλοντικές και διατροφικές κρίσεις που αντιμετωπίζει ή πρόκειται να αντιμετωπίσει, ωστόσο, η επιστημονική βιβλιογραφία προσφέρει ήδη πολύ πιο φιλόδοξες λύσεις. Και παρά την εσωτερική αναγνώριση του μεγέθους των κινδύνων από τις κυβερνήσεις του μουσουλμανικού κόσμου, φαίνεται ότι για τις περισσότερες από αυτές, η συνήθης πρακτική εξακολουθεί να είναι η κυρίαρχη.

Αποτέλεσμα εικόνας για Documents Reveal Middle East Regimes Fear Food, Water, Energy Shortages

ΠΩΣ ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΔΙΕΛΥΣΑΝ ΒΙΑΙΑ ΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΚΟΣΜΟ

ΠΩΣ ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΔΙΕΛΥΣΑΝ ΒΙΑΙΑ ΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΚΟΣΜΟ

Χριστιανική Ριζοσπαστική Τρομοκρατία 

 

«Δεν υπάρχει έγκλημα για όσους έχουν τον Χριστό». 

Αιγύπτιος Χριστιανός μοναχός Shenoute

 

Αποτέλεσμα εικόνας για εν τουτω νικα

Tο 313 μ.Χ. ο Κωνσταντίνος είδε στο όνειρο του έναν σταυρό με τα γράμματα Χ και Ρ χαραγμένα κάτω από την επιγραφή «Εν τούτω νίκα». Είχε εκστρατεύσει εναντίον της Ιταλίας όπου κυριαρχούσε ο Μαξέντιος, αλλά η περιοχή ανήκε επισήμως στον Λικίνιο. Το έμβλημα που είδε στο «όραμα» του και υιοθέτησε θα τον οδηγούσε την επομένη στη νίκη.

Η ιστορία είναι fake history, καθώς όχι μόνο κυκλοφόρησε χρόνια μετά, αλλά επιπλέον, σε δύο εντελώς διαφορετικές εκδοχές. Ο Κωνσταντίνος δεν ήταν ποτέ εξ ολοκλήρου και αποκλειστικά αφοσιωμένος στην πίστη όπως υποστηρίζουν οι (μεταγενέστεροι) αγιογράφοι. Επισήμως ωστόσο, ήταν ο πρώτος Ρωμαίος αυτοκράτορας που ασπάστηκε τον χριστιανισμό. Μια μικρή εβραϊκή θρησκεία που αγνοήθηκε παντελώς από τη ρωμαϊκή ελίτ τράβηξε την προσοχή του πιο ισχυρού ανθρώπου στον κόσμο. Λίγες δεκαετίες αργότερα, το 380 μ.Χ. ο Θεοδόσιος καθιέρωσε τον χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Αποτέλεσμα εικόνας για εν τουτω νικα

Δεδομένου ότι ο χριστιανισμός ήταν ο ιστορικός νικητής του ρωμαϊκού πολυθεϊσμού, η επικρατούσα άποψη όσον αφορά το πώς η νέα θρησκεία υπερίσχυσε πολιτισμικά δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια διαστρεβλωμένη εικόνα, όπως γράφει το newstatesman.com.

Στη Βικιπαίδεια υπάρχει ολόκληρη σειρά θεμάτων σχετικά με τις «διώξεις που υπέστη η Εκκλησία», συμπεριλαμβανομένου ενός εκτεταμένου απολογισμού των χριστιανών που μαρτύρησαν στα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Αλλά δεν υπάρχουν αντίστοιχα θέματα για τη βίαιη καταστολή της παλαιότερης ρωμαϊκής θρησκείας από την Εκκλησία.

Όπως επισημαίνει η Catherine Nixey στο βιβλίο της «The Darkening Age», η ιστορία της διαδεδομένης δίωξης των χριστιανών είναι προϊόν του μάρκετινγκ της Εκκλησίας και των μεθόδων που χρησιμοποιούσε για τη στρατολόγηση πιστών.

Όπως κάνουν σήμερα οι βομβιστές αυτοκτονίας, έτσι και οι χριστιανοί δήλωναν πρόθυμοι στη δημόσια εκτέλεση. «Ήταν μια δόξα ανοιχτή σε όλους, ανεξάρτητα από την τάξη, την εκπαίδευση, τον πλούτο και το φύλο».

Αλλά η εκτέλεση χριστιανών ήταν εξαιρετικά σπάνια, καθώς οι περισσότεροι Ρωμαίοι ηγεμόνες είχαν καταλάβει ότι δεν υπάρχει κανένα κέρδος κάνοντας ήρωες τους εξτρεμιστές της θρησκείας.

Το 111 μ.Χ., ο αυτοκράτορας Τραϊανός επέμεινε σε επιστολή προς τον φίλο του Πλίνιο τον Νεότερο,  κυβερνήτη της Βιθυνίας, ότι θα έπρεπε να τιμωρεί μόνο τους πιο ανυπότακτους από τους αντάρτες. Όποιος δηλώνει πρόθυμος να προσευχηθεί στους «θεούς μας» ας του δοθεί χάρη.

Οι Χριστιανοί θα μπορούσαν να θεωρηθούν απειλή για τις προγονικές παραδόσεις των Ρωμαίων και για τις δομές της πολιτικής εξουσίας, επειδή αρνούνταν τη θρησκευτική λατρεία με τους τρόπους που ακολουθούσε η πλειονότητα των γειτόνων τους.

Αλλά Ρωμαίοι, όπως ο Τραϊανός και ο Πλίνιος, δεν είχαν κανένα ενδιαφέρον να διερευνήσουν για τα κίνητρά των χριστιανών. «Δεν πρέπει να κυνηγηθούν», επέμεινε ο Τραϊανός – ο οποίος είχε πιο σημαντικά πράγματα να κάνει από το να ανησυχεί για το μυαλό μερικών περίεργων τύπων.

Από τη στιγμή που εκτελούσαν ένα μίνιμουμ των «κανονικών» τελετών, ήταν στο απυρόβλητο.

Η παραδοσιακή ρωμαϊκή θρησκεία ήταν μια ευρύχωρη πλατφόρμα πεποιθήσεων και πρακτικών, που μπορούσε να φιλοξενήσει τη λατρεία πολλών διαφορετικών θεοτήτων -τις ρωμαϊκές εκδοχές των Ελλήνων Ολύμπιων θεών, δηλαδή ο Jupiter και ο Mars, εν ολίγοις, ο Δίας και ο Άρης, μαζί με τις πολυπολιτισμικές προσθήκες όπως ο Αιγύπτιος Όσιρις, τις χρηστικού χαρακτήρα οντότητες, όπως η Fortuna και τους θεοποιημένους αυτοκράτορες.

Η θρησκευτική ορθότητα ήταν από πολλές απόψεις πρακτική ή εθιμοτυπική και όχι ζήτημα πίστης.

Όπως γράφει η Nixey, η κυριαρχία του χριστιανισμού σήμανε το τέλος αυτής της ανεκτικής κοινωνίας, αφού όλοι αναγκάστηκαν να συμμορφωθούν με την πίστη και τις κοινωνικές, πολιτισμικές, φυλετικές, σεξουαλικές και οικογενειακές επιταγές της.

Κάποιοι εξέχοντες υποστηρικτές του «παλαιού τρόπου» ζήτησαν από τις αρχές να επιδείξουν ανεκτικότητα στις θρησκευτικές διαφορές που προέκυψαν στην νεόκοπη χριστιανική πλέον, αυτοκρατορία.

Η Nixey παραπέμπει στον Ρωμαίο πολιτικό, ρήτορα και διανοούμενο Κόιντο Αυρήλιο Σύμμαχο, ο οποίος παρακαλούσε το 382 μ.Χ τον αυτοκράτορα Γρατιανό να επιτρέψει την παραμονή του βωμού στη Γερουσία της Ρώμης.

«Κάθε άνθρωπος έχει τα δικά του έθιμα, το δικό του θρησκευτικό τελετουργικό», υποστήριζε ο Σύμμαχος, θέτοντας το ερώτημα: «Τι σημασία έχει ποιά είναι η σοφία με την οποία κάθε άνθρωπος αναζητά την αλήθεια;» Αλλά αγνοήθηκε. Το θυσιαστήριο εξαφανίστηκε και το 408 μ.Χ., τέθηκε σε ισχύ ένας νέος νόμος, σύμφωνα με τον οποίον όλοι οι βωμοί και τα σύμβολα των παλιών θεών έπρεπε να καταστραφούν.

Η γλώσσα περί «δίωξης» και «μαρτυρίου» είναι υπόθεση μονόπλευρη. Ωστόσο, υπήρξαν μη Χριστιανοί οι οποίοι υπέστησαν διώξεις και μαρτύρησαν για την άρνησή τους να υιοθετήσουν τη νέα θρησκεία. Σε αντίθεση με τον Τραϊανό και άλλους πολυθεϊστές ηγέτες, οι Χριστιανοί δεν προσέφεραν στους αντιπάλους τους την ευκαιρία να ξεφύγουν από την τιμωρία με μια γρήγορη προσευχή στον «σωστό» Θεό. Αντ ‘αυτού, έκαναν επιδρομές στα σπίτια τους και έψαχναν ακόμη και στις σκέψεις τους αναζητώντας μυστικές αμαρτίες ενάντια στον έναν και πραγματικό Θεό.

Στο βιβλίο αναφέρεται η ιστορία του Αιγύπτιου μοναχού Shenoute, ο οποίος οδήγησε μια ομάδα χριστιανών συμπατριωτών του να ρίξουν την πόρτα του σπιτιού ενός πολίτη για να ανακαλύψει τα απαγορευμένα αγάλματα των παλιών παγανιστών θεών. Η εισβολή ήταν, εξάλλου, δικαιολογημένη από τον Shenoute, καθώς όπως έλεγε: «Δεν υπάρχει έγκλημα για όσους έχουν τον Χριστό».

Στο όνομα της θρησκευτικής συμμόρφωσης επιτρέπονταν παντός είδους παραβιάσεις -σήμερα θα τις λέγαμε, παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικών ελευθεριών.

Κλασικό και γνωστό παράδειγμα της βίας των χριστιανών είναι η περίπτωση της φιλοσόφου και επιστήμονα Υπατίας, η οποία λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου, ενώ το σώμα της στη συνέχεια, διαμελίστηκε και κάηκε σε κομμάτια στην πυρά, το 415 μ.Χ. στην Αλεξάνδρεια.

Το έγκλημα διέπραξε μια συμμορία χριστιανών, που κατηγόρησε την Υπατία, εκτός των άλλων, για μαγεία. Εννοείται ότι, η κλασική παιδεία, η λογοτεχνία, η φιλοσοφία ξαφνικά θεωρούνταν ύποπτες. Το να είσαι ευσεβής σήμαινε -για τη νέα πίστη- όχι μόνο να συμμετέχεις στη δημόσια θρησκευτική πρακτική, αλλά και να βάζεις καρδιά, μυαλό, γνώσεις στο καλούπι της νέας «πραγματικότητας». Η Nixey υπογραμμίζει την αισθητική και πολιτισμική βία της μετάβασης από τον ρωμαϊκό παγανισμό στον χριστιανισμό. 

Αναφέρεται επίσης, στην μεγάλη αντίθεση μεταξύ της ελίτ του αρχαίου κόσμου και των προκλητικών προνομίων που απολάμβανε και των ασκητών της ύστερης αρχαιότητας, κατά την οποία οι πιο ευσεβείς μοναχοί και ερημίτες εγκατέλειπαν τα εγκόσμια.

Όμως, αποσιωπά την πιθανότητα κάποιος από τους δούλους, τις πόρνες, τους εργάτες και τις συζύγους που τροφοδότησαν τις απολαύσεις των πλούσιων Ρωμαίων, να επιθυμούσε ένα καταφύγιο σε έναν κόσμο όπου η αυτοσυγκράτηση αποκτούσε νέα αξία.

Από την άλλη ωστόσο, αναφέρεται στην ευρείας κλίμακας καταστροφή των αρχαιοτήτων από τους χριστιανούς, που θυμίζει τις καταστροφές στην αρχαία Παλμύρα από τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους.

Η ριζοσπαστικοποιημένη χριστιανική τρομοκρατία έχει μακρά ιστορία. Όπως έγραφε ο Ρωμαίος ποιητής και φιλόσοφος Τίτος Λουκρήτιος Κάρος, τον πρώτο αιώνα π.Χ., «Tantum religio potuit suadere malorum» (Η θρησκεία έχει πείσει τους ανθρώπους σε τόσο κακό).

Γιατί η ρωμαϊκή αυτοκρατορία έγινε χριστιανική; Τι οδήγησε στη βία και τον πόνο, ενώ ο πολυθεϊσμός είχε, όπως είχε αποδείξει η ιστορία, λειτουργήσει τόσο καλά επί τόσους πολλούς αιώνες;

Ο Κωνσταντίνος, ένας φιλόδοξος στρατιωτικός και ένας αδίστακτος αυτοκράτορας που σκότωσε τη σύζυγό και τον μεγαλύτερο γιο του για να σπείρει τον τρόμο και να εδραιώσει την εξουσία του, δεν μπορεί να είχε κίνητρο τη θρησκευτική ευσέβεια.

Για εκείνους οι οποίοι ήταν στην εξουσία, σε μια γεμάτη έριδες και δύσκαμπτη αυτοκρατορία, η επιβολή μιας νέας θρησκείας ίσως έμοιαζε με ευπρόσδεκτη ευκαιρία για να «μαρκάρουν» τόσους πολλούς και διαφορετικούς πληθυσμούς με τη δική τους εξουσία, να τους ενώσουν κάτω από έναν αυτοκράτορα και έναν Θεό.

Όπως καταλήγει το δημοσίευμα, αυτή η κατάβαση στον σκοτεινό κόσμο της θρησκευτικής καταπίεσης, ο απολογισμός της πολιτισμικής βίας, συνιστά μια καίρια υπενθύμιση, ότι η μισαλλοδοξία, η άγνοια και η εχθρότητα είναι μια πολύ παλιά ιστορία.

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ «ΕΓΩ» ΚΑΙ Η «ΙΕΡΟΤΗΤΑ» ΤΗΣ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ

Για τον μύθο του ‘Εγώ’, της ‘εαυτοκτησίας’

και της ‘ιερότητας’ της ατομικής ιδιοκτησίας [1]Let's Be Humans

 

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

claslessdemocracy@gmail.com,

 

«Είμαστε το στολίδι, η συνείδηση και το χαμόγελο και όχι οι αφελείς και ηλίθιοι ιδιοκτήτες-κατακτητές του αναρχοατελεύτητου και μεγαλοπρεπούς Σύμπαντος»

Satsok Sopmal[2]

 

Ο καπιταλισμός δεν είναι πετυχημένος. Δεν είναι ευφυής, δεν είναι όμορφος, δεν είναι δίκαιος, δεν είναι ηθικός. Και δεν μας προσφέρει αυτά που υπόσχεται. Με λίγα λόγια, τον αντιπαθούμε και αρχίζουμε να τον απεχθανόμαστε.

Τζον Μέιναρντ Κέινς[3]

 

«Όπως έχει αποδειχτεί, η βλάβη στους μετωπιαίους λοβούς του εγκεφάλου συνεπάγεται τη διάβρωση της επινοητικότητας, το μειωμένο ενδιαφέρον για το μέλλον, τον ελαττωμένο αυτοέλεγχο, την αναισθησία και την εμμονική προσκόλληση σε ατελέσφορα μονοπάτια»

Γιώργος Παξινός[4]

Αποτέλεσμα εικόνας για political philosophy

 

Ο Αριστοτέλης, πρώτος αυτός, υποστήριξε και ο Κάρολος Δαρβίνος τον επιβεβαίωσε στο ακέραιο, ότι όλες, χωρίς εξαίρεση, οι μορφές ζωής έχουν κοινή ρίζα, αλλά για λόγους επιβίωσης διαφοροποιούνται στην διαδρομή της εξέλιξής τους με αποτέλεσμα μια τεράστια βιοποικιλότητα από άπειρα ήδη χλωρίδας και πανίδας. Η σύγχρονη επιστήμη της αστροφυσικής, της χημείας και της μοριακής βιολογίας επιβεβαιώνουν την διδασκαλία του Ιπποκράτη, ότι το ανθρώπινο σώμα αποτελείται από όλα σχεδόν τα στοιχεία του Σύμπαντος, ότι δηλαδή είμαστε αστρόσκονη, μέρος του Σύμπαντος. Η ανακάλυψη της διπλής έλικας της ζωής, του DNA, σφράγισε αυτή την άποψη ως τελεσίδικα επαληθευμένη γνώση, διαπιστώνοντας ότι όλες, που αριθμούνται σε δισεκατομμύρια, οι μορφές ζωής έχουν κατά ένα πολύ μεγάλο ποσοστό το ίδιο DNA και διαφέρουν ελάχιστα και μόνο κατά το υπόλοιπο, πράγμα που αποδεικνύει ότι όλες οι μορφές ζωής που τυχαία ξεκίνησαν, αλλά σε συγκεκριμένες ευνοϊκές συνθήκες και διαδικασίες-λειτουργίες της ύλης και της ενέργειας από την αβιογένεση και ολοκληρώθηκαν βιογενετικά, αποτελούν το Όλον, το Εμείς των πολλών μορφών, των άπειρων οργανικών-ζωντανών Εγώ. Τούτων δεδομένων είναι απόλυτα αδύνατο να ισχυριστεί κανείς ότι μπορεί να υπάρξει ανθρώπινο Όν, ως Εγώ ανεξάρτητο, έξω και πέρα από κάποιο ανθρώπινο Όλον, το Όλον Εμείς. Ακόμα κι αν δεχτούμε, ως υπόθεση τάχα επιστημονικής φαντασίας, ότι οι άνθρωποι φύτρωσαν ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλον σαν τα μανιτάρια την Άνοιξη, ή ακόμα και ως υπόθεση της διεστραμμένης φαντασίας των σκοταδιστικών ιερατείων και των λεγόμενων ‘δημιουργιστών’, ότι αποτελούν ‘πλάσματα’ κάποιου ‘θεού’, είναι αδύνατο να χρεώσουμε στα νήπια, που χωρίς κάποια Εμείς είναι καταδικασμένα σε πρόωρο θάνατο, ότι επιλέγουν να στραφούν, ως νοσηρά Εγώ, ενάντια στους γονείς τους και στην κοινωνία που της οφείλουν τη ζωή, την επιβίωση και την φροντίδα που απολαμβάνουν ως μέλη συγκεκριμένων Εμείς, χωρίς να διερωτηθούμε για τις προθέσεις και την ποιότητα όσων κρύβουν τον μισανθρωπισμό τους και την αγυρτεία τους με το ‘πρόσωπο’ κάποιου ανύπαρκτου ‘θεού’ που τον έπλασαν, φετιχοποιώντας τον εαυτό τους, σαν τα μούτρα τους και ως εργαλείο της απληστίας και της εξουσίας τους.

Thinner than ever

Όλοι γνωρίζουμε ότι το ανθρώπινο Όν, είναι το πιο αδικημένο από τη φύση αναφορικά με την αντικειμενική ανικανότητά του να επιβιώσει από μόνο του αμέσως μετά την γέννησή του. Γνωρίζουμε επίσης ότι, ο άνθρωπος είναι η μόνη μορφή ζωής που για να επιβιώσει χρειάζεται την φροντίδα πολλών ετών όσων τον έφεραν στον κόσμο και ζουν σε συνθήκες σχετικής και επαρκούς ασφάλειας που τις προσφέρουν ευρύτερα κοινωνικά σύνολα συγκροτημένα σε συνεκτικά θεσμικά Εμείς. Συνεπώς η έννοια του Εγώ γεννιέται, διαμορφώνεται, ολοκληρώνεται και υπάρχει ως μέρος κάποιου ιστορικά οριοθετημένου Εμείς στο οποίο γεννηθήκαμε, οπότε κάθε άλλη αντίληψη περί αυτόνομου, ανεξάρτητου Εγώ, εκτός και εναντίον κάποιου Εμείς αποτελεί ψεύδος, παραλογισμό και νοσηρότητα. Συμπερασματικά, το Εγώ, αντικειμενικά, ανήκει στο Εμείς και χωρίς κάποιο μικρό ή μεγάλο Εμείς δεν μπορεί να υπάρξει κανένα Εγώ. Βέβαια η ποιότητα και η ικανότητα των διάφορων Εμείς να προσφέρουν ασφάλεια και ικανοποιητικές συνθήκες εμφάνισης, και ολοκλήρωσης του Εγώ καθορίζουν και την ποιότητα της σχέσης ενός εκάστου, αλλά και πολλών μαζί Εγώ με το μικρό ή/και με το μεγάλο Εμείς τους, η διαταραχή της οποίας καθιστά προβληματική αυτήν την σχέση, προκαλώντας σύγχυση που βλάπτει τα Εγώ και το Εμείς. Στην περίπτωση διαταραχής αυτής της σχέσης μπορούν να συμβούν δύο πράγματα, το πρώτο είναι να αποκατασταθεί η αρμονία μεταξύ τους σε ένα ανώτερο επίπεδο συνεργασίας και αλληλεγγύης ή να αυτοκαταστραφεί το Εμείς συμπαρασύροντας στο θάνατο όλα τα στοιχεία του.

Brand Baby

Καταλήγοντας δεν είναι απλά παράλογο ως σκέψη, αλλά φαντάζει αδιανόητο και ως πράξη, ένα Εγώ που υπάρχει ως σάρκα του Εμείς, επιβιώνει και ολοκληρώνεται χάρη στις θυσίες του Εμείς, να μεταστρέφεται από κληρονόμος, συνεχιστής και υπερασπιστής του Εμείς που το δημιούργησε, σε πλιατσικολόγο, εκδικητή και καταστροφέα του. Είναι προφανές ότι αυτή η μεταστροφή συντελείται ως υποταγή του Εγώ, δηλαδή του υποκειμένου στο αντικείμενο, δηλαδή στην ατομική ιδιοκτησία και μπορεί να ερμηνευτεί μόνο ως αποτέλεσμα της διαστροφικής φύσης της απάνθρωπης, αντικοινωνικής και καταστροφικής ατομικής ιδιοκτησίας, που επιβάλλει το Έχω ως εξουσία πάνω στο Είμαι και ως Έχω ιδιοκτησία και εξουσία των λίγων ιδιοκτητών πάνω στους πολλούς, πάνω στο Εμείς. Με άλλα λόγια η άμεσα ή έμμεσα βίαιη απόσπαση τμήματος από την ενιαία υλική βάση ύπαρξης της κοινωνίας-ανθρωπότητας υποβαθμίζει, πέρα από το Εγώ σε Έχω, το Όλον Εμείς, ολόκληρη την κοινωνία-ανθρωπότητα σε αντικείμενο ετεροκαθορισμού, χειραγώγησης και εκμετάλλευσης.

Αποτέλεσμα εικόνας για working class

Αυτή η διαδικασία γίνεται αντιληπτή ως αντιστροφή της εμπράγματης σχέσης, όπου υποτίθεται ότι το υποκείμενο εξουσιάζει το αντικείμενο, σε μια αλλόκοτη και αφύσικη σχέση, μια σχέση ανωμαλίας όπου το αντικείμενο υποτάσσει-εξουσιάζει και συνεπώς υπαγορεύει σύστημα αξιών και συμπεριφορές στον υποτιθέμενο εξουσιαστή του, στο υποκείμενό του, στο αυτοευνουχισμένο και αυτοαλλοτριωμένο Εγώ του. Αυτό το αποτέλεσμα μόνο παρανοϊκοί μπορούν να το θεωρούν ως πηγή ασφάλειας και ελευθερίας, γιατί ολόκληρη η ανθρώπινη ιστορία, ως τραγωδία, μας διδάσκει ότι πρόκειται για πηγή δουλείας, ανθρώπινης δυστυχίας και κοινωνικής κακοδαιμονίας. Αυτή η αντιστροφή των σχέσεων μεταξύ υποκειμένου και αντικειμένου, όπου το αντικείμενο, δηλαδή η ατομική ιδιοκτησία επιβάλλεται κυριαρχικά επί του υποκειμένου, του φορέα της, υπαγορεύεται από την αρχή «ο θάνατός σου η ζωή μου», πράγμα που αποκαλύπτει, πέραν των άλλων και την ακόρεστη κανιβαλική φύση της ατομικής ιδιοκτησίας, όπου η μεγάλη-ισχυρή τρώει κάθε ανίσχυρη και μικρή ιδιοκτησία, όπως ακριβώς το μεγάλο ψάρι τρώει τα μικρά, με τη διαφορά ότι το μεγάλο ψάρι σταματάει και γεννοβολάει την επόμενη τροφή του όταν χορταίνει, σε αντίθεση με την στείρα και ανασφαλή και γι αυτό ανικανοποίητη και βουλιμική ατομική ιδιοκτησία που δεν χορταίνει ποτέ, μέχρι που φτάσαμε στο σημείο, πέντε-δέκα οικογενειακές οικονομικές δυναστείες να ελέγχουν την παγκόσμια οικονομία[5].

Αποτέλεσμα εικόνας για working class

Μετά από αυτή τη σύντομη, απλή και κατανοητή ανάλυση γεννιέται το ερώτημα γιατί πολλοί άνθρωποι, ‘μορφωμένοι κι αμόρφωτοι’, θεωρούν και υποστηρίζουν φανατικά την βλακώδη αντίληψη περί αυθύπαρκτου, εγωιστικού, ατομιστικού, νοσηρού και αντικοινωνικού Εγώ; Η απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα αναφορικά με τους έχοντες, εξουσιαστές και κατά τεκμήριο ‘μορφωμένους’ θα πρέπει να αναζητηθεί στην υστεροβουλία τους να παρουσιάσουν την εγκληματικότητά τους ή/και την ιδιωτία τους ως υπόθεση της ‘ανθρώπινης φύσης’, ή της ‘θείας βούλησης’ και συνεπώς άσχετη από την βούλησή τους. Αναφορικά με τους εξουσιαζόμενους, μη-έχοντες και επίσης κατά τεκμήριο ‘αμόρφωτους’ η απάντηση, στο γιατί γίνονται απολογητές απόψεων που ως εφαρμοσμένη πολιτική τους αδικούν, τους ταπεινώνουν και τους εξαθλιώνουν, σχετίζεται προφανώς με τον εξουσιαστικό φόβο[6], με την άγνοια, με την βία των θεσμών και των δομών του καπιταλισμού και κυρίως με την θρησκευτική τους πίστη που τους θέλει ‘δούλους του θεού’, υποταγμένους μισθωτούς δούλους στα αφεντικά τους, καταστάσεις που το σύστημα της ατομικής ιδιοκτησίας και εξουσίας τους αναγκάζει να τις βιώνουν υλικά, οργανικά, πνευματικά και συναισθηματικά.

Κατά τον Ρουσώ[7], ο οποίος θεωρεί ότι η εγκαθίδρυση της ατομικής ιδιοκτησίας είναι η αρχή όλων των κοινωνικών κακών και αιτία της ολέθριας πορείας της ανθρωπότητας η απάντηση πρέπει να αναζητηθεί στην ιστορική περίοδο κατά την οποία το Εμείς ανέχθηκε την βίαιη απόσπαση μέρους της κοινής γης από κάποιο ή κάποια Εγώ, τα οποία στη συνέχεια συσπειρώθηκαν σε ένα άλλο Εμείς, σε μια εξουσιαστική κοινωνική τάξη, αντίπαλο προς το αρχικό Εμείς από το οποίο προέρχονταν. Η επιβολή της ατομικής ιδιοκτησίας αλλοίωσε την σχέση μεταξύ Εγώ και Εμείς σε βαθμό που τα αποκομμένα Εγώ κατάληξαν σε ανταγωνιστικά μέχρι υποταγής και θανάτου Εμείς.

Αποτέλεσμα εικόνας για solon

Η σχέση του ανθρώπου, ως μέλους μικρής ή μεγάλης κοινωνίας, με τη γη ως βάση της κατοικίας και της παραγωγής κάποιων αγαθών για αυτοκατανάλωση προέκυψε ως φυσικό αποτέλεσμα της εγκατάλειψης της νομαδικής τροφοσυλλεκτικής περιπλάνησής του και της προσωρινής ή μονιμότερης εγκατάστασής του, αλλά ποτέ, μέχρι την καθιέρωση της ατομικής ιδιοκτησίας από τον Σόλωνα, δεν εξελίχθηκε σε ατομικό δικαίωμα αποκλειστικής κατοχής, σε ατομική ιδιοκτησία που πωλείται και αγοράζεται. Κι αυτή η σχέση οριζόταν ορθολογικά με μέτρο τις βιοτικές ανάγκες της ομάδας και της κοινότητας, με αποτέλεσμα κανένας να μην έχει λόγο να επιδιώκει την υπέρβαση του μέτρου. Κι αυτό, επειδή δεν υπήρχε η έννοια του ατομικού πλούτου, γιατί η συλλογική ασφάλεια και η επιβίωση ήταν ζωτικής σημασίας και γι’ αυτό υπέρτερες του Εγώ και του πλούτου, κοινωνικές αξίες. Έννοιες όπως το Εγώ και ο ατομικός πλούτος σε βάρος του Εμείς είναι απότοκες του θεσμού της ατομικής ιδιοκτησίας, για τη δικαιολόγηση της οποίας χρειάστηκε ένα είδος ψευδαίσθησης, «θεοποίησης του ατόμου», που το αποσπά και το απομακρύνει από την κοινωνία του, για να μπορεί το κεφάλαιο να το εκμεταλλεύεται ευκολότερα. «Η επινόηση και η κωδικοποίηση του καθεστώτος της ατομικής ιδιοκτησίας, κατά την ύστερη μεσαιωνική και την πρώιμη σύγχρονη εποχή, αποτέλεσε το θεμέλιο για την επιδίωξη του οράματος του Διαφωτισμού: της απεριόριστης υλικής προόδου. Τα δικαιώματα ατομικής ιδιοκτησίας έγιναν ουσιώδες νομικό εργαλείο για τον διαχωρισμό του ατόμου από την ανθρώπινη συλλογική του ύπαρξη. Το καθεστώς της ατομικής ιδιοκτησίας θεσμοποίησε τη νέα χωρική και χρονική συνείδηση και κατέστησε δυνατές τις μοντέρνες έννοιες της αυτονομίας και της κινητικότητας, όπως επίσης και την αρνητική ιδέα της ελευθερίας ως προσωπικής ανεξαρτησίας και αυτοπεποίθησης»[8].

Αποτέλεσμα εικόνας για renaissance and enlightenment

Ο σύγχρονος ορισμός για την ατομική ιδιοκτησία την ταυτίζει με την απόλυτη εξουσία, το αποκλειστικό δικαίωμα κάποιου ατόμου στην αποκλειστική χρήση και την εκμετάλλευση ενός πράγματος ή μιας ιδέας. Να σημειωθεί ότι πολλοί εξουσιαστές και σε διάφορες περιοχές και εποχές, ως πράγμα (res) και, ακόμα χειρότερα, ως αντικείμενο εκμετάλλευσης και αγοραπωλησίας θεώρησαν και θεωρούν και τον άνθρωπο, ακόμα και τα μικρά παιδιά. Η ιδεαλιστική, η λεγόμενη και φιλελεύθερη, φιλοσοφία, η νεοφιλελεύθερη αστική ιδεολογία και η νεοκλασική οικονομική αντίληψη, πλαστογραφώντας την ιστορία της νηπιακής ηλικίας της ανθρωπότητας, αλλά και των σύγχρονων, εκτός καπιταλιστικού συστήματος, εξισωτικών κοινωνιών και κακοποιώντας την ανθρώπινη φύση, θεωρούν την ιδιοκτησία αιώνιο και αναλλοίωτο «φυσικό δικαίωμα που απορρέει από την ανθρώπινη φύση». Κάποιοι φιλόσοφοι, γράφει ο Ρουσώ, «μιλώντας αδιάκοπα για ανάγκη, απληστία, καταπίεση, επιθυμίες και εγωισμό, μετέφεραν και απέδωσαν στη φυσική κατάσταση ιδέες που είχαν πάρει μέσα από την κοινωνία τους. Μιλούσαν για τον πρωτόγονο άνθρωπο και περιέγραφαν τον (σύγχρονο) πολίτη»[9], προβάλλοντας έτσι τις δικές τους αντιλήψεις, κάνοντας ένα αφύσικο άλμα χιλιάδων χρόνων προς τα πίσω, αγνοώντας ολόκληρη την ανθρώπινη ιστορία και τα εγκλήματα όλων των εξουσιών, σε βάρος του ανθρώπου και της ανθρωπότητας, που μεσολάβησαν για να δικαιολογήσουν τις ταξικές προθέσεις και τα ταξικά τους συμφέροντα.

Σχετική εικόνα

Η Αναγέννηση και ο Διαφωτισμός σφράγισαν το τέλος του Μεσαίωνα, της «σκοτεινής περιόδου» της ανθρώπινης ιστορίας, κι έβαλαν τέλος στο μύθο ότι «ο θεός έχει φτιάξει έτσι τον κόσμο, ώστε ορισμένοι άνθρωποι να έχουν μεγαλύτερη περιουσία και υψηλότερη κοινωνική θέση, κι άλλοι να βρίσκονται πιο χαμηλά. Ωστόσο όλοι θα πρέπει να αρκούνται στην περιουσία και την κοινωνική θέση τους»[10].

Από αυτόν το φεουδαρχικό φαύλο κύκλο προσπάθησαν οι θεμελιωτές του φιλελευθερισμού, όπως ο Χομπς, ο Χάρινγκτον, ο Λοκ, ο Καντ, ο Χέγκελ, ο Τζον Στιούαρτ Μιλ[11], και πολλοί άλλοι πολιτικοί φιλόσοφοι του πρώιμου καπιταλισμού να απαλλάξουν την ιδιοκτησία της γης, αλλά και του κοινωνικού πλούτου, με σκοπό να απελευθερώσουν το δικαίωμα της ατομικής ιδιοκτησίας, ως προϋπόθεση, υποτίθεται, της απελευθέρωσης του ανθρώπου, από τη φεουδαρχική δουλοπαροικία, που ουσιαστικά λειτουργούσε ως ημιδουλεία. Για να θεμελιώσουν όμως την αντίληψη της απόλυτης ατομικής ιδιοκτησίας, όπως την αντιλαμβανόταν το μαχητικό κατά της θεοκρατικής μοναρχίας κίνημα των «Ισοπεδωτών», με κορυφαίο εκφραστή του τον Ρίτσαρντ Όβερτον[12], επινόησαν το σόφισμα της «εαυτοκτησίας», ότι δηλαδή «τα αστικά και τα πολιτικά δικαιώματα αντλούνται από το φυσικό δίκαιο και ότι το φυσικό δίκαιο αντλείται από την φυσική κυριότητα του καθενός επί του εαυτού του και συνεπώς η ιδιοκτησία του εαυτού αντλείται από την δημιουργημένη με όλα της τα ένστικτα φύση του ανθρώπου»[13].

Σχετική εικόνα

Μια πιο προσεκτική ανάγνωση αυτής της σοφιστείας του Όβερτον και όσων μετά από αυτόν την συντηρούν, όπως αναλυτικότερα θα δούμε στη συνέχεια, αποκαλύπτει μια κραυγαλέα αντίφαση που αποκρύπτεται με τη σοφιστεία, ότι ακόμα και ‘τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα του ατόμου’, του Εγώ, δεν απορρέουν από την κοινωνία, από το Εμείς, που τον ανάδειξε σε Εγώ, αλλά από το ουρανοκατέβατο φυσικό δίκαιο, από την ‘φυσική κυριότητα του ατόμου επί του εαυτού του’ και από τα ένστικτα και τη φύση του ανθρώπου που καταλήγουν στην υποτιθέμενη ιδιοκτησία του εαυτού του, λες και οι άνθρωποι φύτρωσαν σαν τα μανιτάρια την άνοιξη. Όμως οι τετράποδοι μακρινοί μας πρόγονοι, οι ανθρωπίδες που εμπειρικά συνειδητοποίησαν ότι δεν είναι μανιτάρια που ξαναγεννιούνται, αλλά αδύναμα σκεπτόμενα όντα που για να επιβιώσουν οφείλουν να συνεργαστούν και γι αυτό αγωνίστηκαν εκατομμύρια χρόνια για να μην είναι εκτεθειμένοι στους αδυσώπητους φυσικούς νόμους και καθηλωμένοι στο υποτιθέμενο φυσικό δίκαιο, ως ζώα, αλλά προχώρησαν στον εξανθρωπισμό τους για να επιβιώσουν σε κοινωνίες, σε Εμείς, που προσφέρουν ασφάλεια κατοχυρωμένη με ανθρώπινους-κοινωνικούς νόμους συνεργαζόμενοι και αλληλέγγυοι. Μάλιστα η κραυγαλέα αποσιώπηση, ότι το οντολογικό Εγώ ανήκει αντικειμενικά σε κάποιο συλλογικό-κοινωνικό Εμείς, αποσκοπεί στην δικαιολόγηση της απόσπασης του Εγώ από το Εμείς και στην υποβάθμισή του μοναχικού Εγώ σε Έχω, το οποίο Έχω, ως ατομική ιδιοκτησία, υπερισχύει τελικά πάνω στο Εγώ με αποτέλεσμα, είτε μεγαλώνει είτε χάνεται, να καταστρέφει τελικά το Εγώ τόσο ως μέρος εμπράγματης σχέσης, όσο και ως κοινωνική σχέση, προκαλώντας ανωμαλίες στις κοινωνικές λειτουργίες του Εμείς.

Είναι βέβαια λογικό να υποθέσουμε πως η έννοια της εαυτοκτησίας επινοήθηκε για ν’ απομακρύνει τον άνθρωπο από τη φεουδαρχική-θεοκρατική αντίληψη και να του δώσει την ψευδαίσθηση ότι στις υπό διαμόρφωση νέες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες θα απελευθερωθεί και θα γίνει «κύριος του εαυτού του» με την απόκτηση ατομικής ιδιοκτησίας. Η έννοια της εαυτοκτησίας αποσκοπούσε ακόμα στο να βγάλει τους δουλοπάροικους και τους χειροτέχνες από τον πύργο του μπουρζουά φεουδάρχη, όπου δούλευαν γι’ αυτόν και να τους μετακινήσει προς τις ραγδαία διαμορφούμενες παραποτάμιες και παραθαλάσσιες πόλεις, για να δουλεύουν στις συντεχνιακές βιοτεχνίες και στα εργοστάσια ή και ως ανεξάρτητοι τεχνίτες και βιοτέχνες για λογαριασμό τους, προμηθεύοντας με τα προϊόντα τους τα τοπικά παζάρια και την ευρύτερη αγορά.

Αποτέλεσμα εικόνας για renaissance and enlightenment

Το καινούργιο χαρακτηριστικό αυτής της νέας μορφής ιδιοκτησίας προσδιοριζόταν από το χαρακτήρα του νέου τρόπου παραγωγής, του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, και ήταν ίδιο με αυτό οποιουδήποτε εμπορεύματος που μπορεί ο ιδιοκτήτης του να το πουλά και να το αγοράζει ελεύθερα στην αγορά. Κι επειδή αρχικά η αγορά, η ευρεία εμπορευματοποίηση κινητών και ακίνητων αξιών και προϊόντων, λάβαινε χώρα στις πόλεις, στα άστη, αυτή η νέα μορφή ιδιοκτησίας ονομάστηκε και αστική ιδιοκτησία, την οποία ο δυναμικά ανερχόμενος καπιταλισμός επέκτεινε στη γη και στην εργασία των απελεύθερων κολλήγων, συγκροτώντας, δίπλα στην αγορά μέσων παραγωγής, πρώτων υλών, χρήματος και βιομηχανικών προϊόντων, συμπληρωματικές αγορές, όπως την αγορά γης και ακινήτων, καθώς και την αγορά εργασίας αντίστοιχα, με σκοπό την παραγωγή κέρδους και τη συσσώρευση κεφαλαίου. Η, μέσω της απαλλοτρίωσης και της διανομής των μεγαλογαιοκτησιών στους καλλιεργητές τους, αστικοποίηση ακόμα και της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στο έδαφος έσπασε τη θεοκρατική μεσαιωνική στασιμότητα αιώνων[14] και παντρεύοντας το χωράφι με την καινούργια κατάκτηση του ανθρώπινου μυαλού, τη μηχανή, προκάλεσε τη μεγαλύτερη, στην μέχρι τότε ανθρώπινη ιστορία, έκρηξη παραγωγής αγροτικών και βιομηχανικών προϊόντων για τις αγορές, οι οποίες, μέσω των μεγάλων εμπορικών δικτύων, των επιμελημένα σχεδιασμένων ιεραποστολικών επιδρομών[15] και των αιματηρών στρατιωτικών επεμβάσεων, απλώθηκαν ταχύτατα ως αστική κοινωνία μέσω του εμπορίου, της αποικιοκρατίας και του ιμπεριαλισμού σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Αυτή η νέα θεωρία και πρακτική, αναφορικά με την ατομική ιδιοκτησία ως φυσικό δικαίωμα, έγινε η σημαία και η κινητήρια δύναμη του καπιταλισμού, παρά το γεγονός ότι πολλοί, σύγχρονοι του Όβερτον, κορυφαίοι αντιμοναρχικοί και θεωρητικοί της φιλελεύθερης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, όπως ο Χένρι Άιρτον (Henry Ireton) υποστήριζαν ότι: «Ο νόμος του θεού δεν μου παρέχει ιδιοκτησία, ούτε ο νόμος της Φύσης. Η ιδιοκτησία έχει συσταθεί από τους ανθρώπους. […] Το πολίτευμα θεμελιώνει την ιδιοκτησία»[16].

Αποτέλεσμα εικόνας για Henry Ireton

Με αυτή τη θεώρηση, η επικρατούσα αντίληψη, σύμφωνα με την οποία η πηγή της ατομικής ιδιοκτησίας είναι φυσικό δικαίωμα και «θεία πρόνοια», δέχεται θανάσιμο πλήγμα, γιατί αποκαλύπτεται πως η ατομική ιδιοκτησία είναι, όπως είδαμε και με την περίπτωση της υποτιθέμενης «επανάστασης του Σόλωνα», θεσμικό ζήτημα, δημιούργημα βίας και εξουσίας. «Οι θεσμοί ανήκουν στον Νόμο και όχι στη Φύση, είναι ανθρώπινες δημιουργίες και όχι δώρα του Θεού ή της Φύσης»[17]. Όταν μάλιστα ο λόγος είναι για εξουσιαστικούς και ειδικότερα για καπιταλιστικούς θεσμούς, τότε οφείλουμε να παίρνουμε υπόψη μας, ότι λαβαίνει χώρα το φαινόμενο που ο Καστοριάδης ονόμασε ξένωση της κοινωνίας από τους θεσμούς της, πράγμα που σημαίνει αποξένωση και «αυτονόμηση των θεσμών ως προς την κοινωνία»[18] και εναντίον της κοινωνίας, όπως ακριβώς συμβαίνει με το θεσμό της ατομικής ιδιοκτησίας.

Βέβαια, η διχαστική, κατά το πρότυπο του θνητού σώματος και της υποτιθέμενα αθάνατης ψυχής, έννοια της εαυτοκτησίας, ως δικαίωμα ιδιοκτησίας επί του εαυτού, σημαίνει ότι το πρόσωπο, δηλαδή το άτομο, είναι απόλυτα διχοτομημένο, αφού είναι ταυτόχρονα υποκείμενο και αντικείμενο αποκλειστικού δικαιώματος, όπου το υποκείμενο δικαιούται να πωλεί, ακόμα και να καταστρέφει τον εαυτό του ως αντικείμενο, ενώ ταυτόχρονα το πρόσωπο ως αντικείμενο υπόκειται στην αυθαιρεσία του εαυτού του ως υποκείμενο, πράγμα που αποτελεί τον τέλειο ορισμό του φαύλου κύκλου και της απόλυτης σχιζοφρένειας. Είναι προφανές πως η έννοια της εαυτοκτησίας τέμνει, διχάζει το άτομο, και σε συνθήκες δουλείας, ημιδουλείας και αλλοτριωτικής εξουσίας αποτελεί ένα ιδεολογικό σόφισμα με σκοπό τη δημιουργία εθελοδουλικής συνείδησης και ηθελημένης υποταγής στην εκάστοτε εξουσία. Γιατί αποτελεί ακραίο παραλογισμό να μιλάει κανείς για εαυτοκτησία σε κοινωνικές συνθήκες που δεν συνδιαμορφώνονται από όλα τα μέλη της όποιας συλλογικότητας-κοινωνίας, αλλά επιβάλλονται από κάποια, αλλοτριωτική και αποξενωμένη από αυτή τη συλλογικότητα, εξουσία, η οποία δεν επιτρέπει την ελεύθερη ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας, γιατί εκείνο που χρειάζεται είναι υπηκόους, υποτακτικούς και δούλους. Η αντίφαση και ο παραλογισμός της έννοιας είναι προφανής και γίνεται προφανέστερη όταν οι «Ισοπεδωτές», οι πιο φανατικοί υποστηρικτές της ατομικής εαυτοκτησίας έξω, πέρα και ενάντια στην κοινωνία, οι θεωρούμενοι και πρόδρομοι μιας ατομικιστικής τάσης του μεταγενέστερου αναρχικού κινήματος, «θεωρούσαν το άτομο ως φυσικό ιδιοκτήτη των ικανοτήτων του, ο οποίος δεν όφειλε τίποτα στην κοινωνία γι’ αυτές και θεωρούσαν όντως τη ζωή και την ελευθερία μάλλον ως κτήματα παρά ως κοινωνικά δικαιώματα που συνεπάγονται και αντίστοιχα καθήκοντα»[19].

Αποτέλεσμα εικόνας για renaissance and enlightenment

Ποιος όμως και με ποια λογική θα μπορούσε να δεχτεί ότι υπήρξαν ποτέ ή μπορούν να υπάρξουν δικαιώματα αποκλειστικής εαυτο-ιδιοκτησίας, συνεπώς και ιδιοκτησίας, με την έννοια της εμπράγματης σχέσης, για ανθρώπους που έζησαν αναγκαστικά ή επιλέγουν να ζήσουν εκτός ανθρώπινης κοινότητας, και σε τελική ανάλυση ποια θα ήταν η ουσία και ποιο το νόημα της ιδιοκτησίας; Και ποιος θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι κάθε άνθρωπος που γεννιέται στα πλαίσια μιας κοινότητας-κοινωνίας και χάρη σ’ αυτή την τυχαία, και χωρίς να είναι επιλογή του, συμμετοχή του επιβιώνει, μαθητεύει και αποκτά τις όποιες γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες, δεν χρωστάει τίποτα στους γεννήτορές του, στους συνανθρώπους του και στην κοινωνία του, και φυσικά στις προηγούμενες γενιές, γιατί τάχα, όπως υποστηρίζει ο Όβερτον, το ατομικό δικαίωμα ιδιοκτησίας του εαυτού του και όσων άλλων πραγμάτων μπορέσει με τη βία ν’ αποκτήσει προέρχονται από κάποιον «πάγιο νόμο και ριζική αρχή της φύσης που είναι χαραγμένη στα φύλλα της καρδιάς από το χέρι του θεού […] που αποκλείει όλους τους άλλους, δεν αποκλείει όμως το καθήκον προς τον εαυτό του και τον δημιουργό του»[20]Επειδή όμως το «χέρι του θεού» δεν ήταν αρκετό για την προστασία της ατομικής ιδιοκτησίας, οι «Ισοπεδωτές» ζητούσαν ρητά με τα μανιφέστα τους, και συγκεκριμένα με τη λεγόμενη Δεύτερη Συμφωνία (Second Agreement), από το 1648, «να δεσμευτεί συνταγματικά το κοινοβούλιο να μην ισοπεδώσει τις ιδιοκτησίες των πολιτών, να μην καταστρέψει την ιδιοκτησία και να μην επιβάλει κοινοκτημοσύνη των αγαθών»[21]. Το γεγονός ότι και η νέα εξουσία βρίσκεται απέναντι στην εργαζόμενη κοινωνία, αναγκάζει τους προφήτες του καπιταλισμού να επανασυνδέσουν, βιαστικά και άκομψα, και την αστική ατομική ιδιοκτησία, μέσω του σοφίσματος της εαυτοκτησίας, με το κατασκεύασμα της εκάστοτε εξουσίας, το φετίχ και σκιάχτρο της, τον υποτιθέμενο «θεό δημιουργό», για να γίνει αποδεκτή από τους «δούλους του θεού» και τους εργάτες, τους μισθωτούς δούλους του καπιταλιστή. Ποιος αλήθεια και για ποιο λόγο επανασυνδέει την ανθρώπινη ιστορία με τον υποτιθέμενο «θεό», εκτός από το για να κρύψει την εγκληματική φύση της ατομικής ιδιοκτησίας και τις ευθύνες της εκάστοτε ταξικής ιδιοκτησίας;

Αποτέλεσμα εικόνας για john Locke

Αυτός ο «ποιος» ήταν βασικά ο Τζον Λοκ[22], ο «πατέρας του φιλελευθερισμού»[23], ο θεωρητικός της μετάβασης από τη θεοκρατική φεουδαρχία και το μοναρχισμό στη μεταφυσικά θεμελιωμένη κεφαλαιοκρατία και στον κοινοβουλευτισμό, σκληρό πυρήνα των οποίων θεωρεί την ατομική ιδιοκτησία πάνω στη γη, τη βίαιη και παράνομη απόκτηση-κατοχή της οποίας δικαιώνει και νομιμοποιεί ως υπακοή των σφετεριστών της στην οφθαλμοφανώς διαστρεβλωμένη εντολή τού, από τους ίδιους κακότεχνα κατασκευασμένου, υποτιθέμενου «θεού»: «κατακυριεύσατε την γην»[24].

Η σκοπιμότητα αυτής της αυθαίρετης και παράλογης αντίληψης είναι προφανής. Να αποσπαστεί ο άνθρωπος από τη Φύση και την κοινωνία που πραγματικά τον δημιούργησαν και να εμφανιστεί ως «δημιούργημα του θεού», ενός μη όντος, αντικειμενικά ανύπαρκτου και φανταστικού δημιουργήματος, στο οποίο τάχα ανήκουν η γη, όλα τα όντα, οι άνθρωποι και κάθε μορφή πλούτου, η διαχείριση των οποίων υποτίθεται ότι ανατίθεται, από το δόλια δημιουργημένο μη ον, στους εκάστοτε αυτόχριστους εκπροσώπους του στη Γη, με μόνη τη διαφορά ότι τώρα αυτοί δεν είναι οι σχεδόν αόρατοι βασιλιάδες και ο ανώτατος κλήρος, αλλά οι ορατοί «αντιπρόσωποι του λαού», δηλαδή τα μέλη του αστικού κοινοβουλίου που λειτουργούν ως υπάλληλοι των αθέατων μεγιστάνων του πλούτου. Με αυτόν τον τρόπο η εκάστοτε εξουσία φετιχοποιεί, δηλαδή θεοποιεί, τον εαυτό της, τη σκοταδιστική ιδεολογία και την εξουσιαστική βία της, για να μπορεί ανενόχλητη να ιδιοποιείται τον φυσικό και κοινωνικό πλούτο σε βάρος της εργαζόμενης κοινωνίας. Για να μπορούν κάποιοι άνθρωποι, που ασκούν «το επάγγελμα των όπλων»[25] και των νόμων, αφού «το δικαίωμα της ιδιοκτησίας είναι έργο πολεμικό»[26]«να φτάσουν να έχουν ιδιοκτησία διάφορων μερών εκείνου που ο θεός έδωσε στην ανθρωπότητα από κοινού, και ότι κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει χωρίς καμιά ρητή σύμβαση μεταξύ όλων των μελών της κοινότητας»[27].

Και για να μην υπάρξει καμιά παρεξήγηση αναφορικά με την έκταση του λεγόμενου δικαιώματος της εαυτοκτησίας και ως απάντηση στον αντίλογο που διατύπωναν αντιπολιτευόμενοι επαγγελματίες πολιτικοί και ανυπότακτοι πολιτικοί φιλόσοφοι ότι οι άνθρωποι είναι από τη φύση τους ίσοι και ότι η συνεργασία και η αρμονική κοινωνική συμβίωσή τους είναι η υπέρτατη κοινωνική αξία, οι απολογητές συμπλήρωναν ότι «η εργασία ενός ανθρώπου αποτελεί τόσο αδιαμφισβήτητα ιδιοκτησία του, ώστε μπορεί ελεύθερα να την πουλήσει έναντι μισθού. Ένας ελεύθερος άνθρωπος μπορεί να πουλήσει σε άλλον ‘για ορισμένο χρονικό διάστημα την υπηρεσία που αναλαμβάνει να προσφέρει, έναντι μισθού που πρόκειται να λάβει’. Αλλά η εργασία που έχει πουληθεί με αυτόν τον τρόπο γίνεται ιδιοκτησία του αγοραστή, οποίος τώρα δικαιούται να ιδιοποιηθεί το προϊόν αυτής της εργασίας»[28]Έτσι όμως γίνεται ολοφάνερο ότι το δικαίωμα εαυτοκτησίας των εργαζόμενων και για όσο χρόνο πωλούν την εργασία τους, δηλαδή τον εαυτό τους, τους καθιστά ιδιοκτησία των αγοραστών της εργασίας τους και συνεπώς η ελευθερία τους αίρεται, αφού η ελευθερία ταυτίζεται με την ιδιοκτησία, οπότε γίνεται φανερό πως εδώ οι πολιτικοί φιλόσοφοι και απολογητές του καπιταλισμού δεν μιλάνε για την ελευθερία του ανθρώπου, αλλά για την εγκληματική ασυδοσία των αστών, των καπιταλιστών πάνω στην εργαζόμενη κοινωνία-ανθρωπότητα, αφού μόνο αυτοί μπορούν να ιδιοποιούνται τα προϊόντα ξένης εργασίας.

Σχετική εικόνα

Η παρακάτω ομολογία τού, και «πατέρα του καπιταλισμού» από κάποιους αποκαλούμενου[29], Τζον Λοκ είναι αποκαλυπτική: «Η εργατική τάξη είναι αναγκαίο μέρος του έθνους, αλλά τα μέλη της δεν είναι και δεν έχουν δικαίωμα να είναι πλήρη μέλη του πολιτικού σώματος, και δεύτερον, ότι τα μέλη της εργατικής τάξης δεν ζουν και δεν μπορούν να ζήσουν μια πλήρη έλλογη ζωή. Ο όρος ‘εργατική τάξη’ εδώ συμπεριλαμβάνει και τους ‘εργαζόμενους φτωχούς’ και τους ‘άνεργους φτωχούς’, δηλαδή όλους όσοι είναι εξαρτημένοι είτε από την εργοδοσία, είτε από τη φιλανθρωπία, είτε από το πτωχοκομείο, επειδή δεν έχουν δική τους ιδιοκτησία»[30]Μάλιστα, ο Τζον Λοκ, ως ευσεβής και καλός ‘χριστιανός’ συνεχίζει και διευκρινίζει ότι «τα παιδιά των ανέργων ‘ηλικίας άνω των τριών ετών’ αποτελούν αναίτια βάρος για το έθνος και πρέπει να πιάσουν δουλειά και να αναγκαστούν να παράγουν περισσότερα από τα έξοδα διαμονής τους»[31]. Και όλα αυτά τα άκρως αποκαλυπτικά και ιδιαίτερα παράλογα, ο Λοκ τα απέδιδε στην «ανθρώπινη φύση», όπως ο ίδιος την αντιλαμβανόταν φυσικά, επειδή, τάχα, «οι περισσότεροι άνθρωποι είναι ανίκανοι να κυβερνούν τη ζωή τους σύμφωνα με τον νόμο του Λόγου, πράγμα που σημαίνει ότι μια πολιτική κοινωνία με νομικές κυρώσεις και μια Εκκλησία με πνευματικές κυρώσεις είναι αναγκαία για να τους κρατήσει στην τάξη»[32]Καταλήγει όμως στη διαπίστωση ότι η διαφορά της ορθολογικότητας δεν είχε εμφυτευθεί σ’ αυτούς από το θεό ή τη Φύση, αλλά «την αποκτούν κοινωνικά μέσω των διαφορετικών οικονομικών θέσεών τους»[33], αφού «το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας δεν έχει χρόνο για μόρφωση και για την εκμάθηση της λογικής και για τις λεπτεπίλεπτες διακρίσεις των σχολαστικών, αφού όταν το χέρι δουλεύει το αλέτρι και την αξίνα, το κεφάλι σπάνια υψώνεται προς τις μεγάλες ιδέες»[34]. Βέβαια, όλες αυτές οι σοφιστείες δεν είναι ούτε σοφίες ούτε Λογική ούτε επιστήμη, επειδή είναι απλά εξουσιαστικός ταξικός κυνισμός, ο κυνισμός του κεφαλαίου και της ατομικής ιδιοκτησίας που μισούν τον άνθρωπο και την κοινωνία του.

Αποτέλεσμα εικόνας για ιμμάνουελ καντ

Την ίδια αντίληψη εκφράζει, όπως είδαμε παραπάνω, και ο Γερμανός φιλόσοφος Ιμμάνουελ Καντ. Αλλά και στο κοινωνικό μοντέλο των τριών τάξεων του Χέγκελ[35], δηλαδή της μεγαλογαιοκτημονικής αριστοκρατίας που χρησιμοποιεί ξένη εργατική δύναμη αγρεργατών, των καπιταλιστών που χρησιμοποιούν εξαρτημένη εργασία και των αγροτών που καλλιεργούν μόνοι τους τη γη τους, μόνο η ατομική ιδιοκτησία αποτελεί το κριτήριο της ύπαρξης της προσωπικότητας και συνεπώς της ιδιότητας του Πολίτη[36] που ανήκει σε μια από τις παραπάνω κοινωνικές τάξεις. Οι ακτήμονες, συνεχίζει ο Χέγκελ, οι άνεργοι, οι περιθωριοποιημένοι δεν μπορούν να ανήκουν σε καμιά κοινωνική τάξη, βρίσκονται στο περιθώριο της κοινωνίας και το καλύτερο γι’ αυτούς και για τη χώρα θα ήταν να προωθηθούν ως μετανάστες στις αποικίες, για να δημιουργήσουν ατομική ιδιοκτησία και πλούτο. Παραπέρα ο Χέγκελ θεωρεί αναγκαιότητα την ατομική ιδιοκτησία, παρά το γεγονός ότι αποδέχεται πως αυτή θα οδηγήσει σε συσσώρευση πλούτου, σε μεγάλες κοινωνικές ανισότητες στη μορφή της βαρβαρότητας, αλλά φαίνεται να ελπίζει ότι ένας «καπιταλισμός με ανθρώπινο πρόσωπο» θα περιορίσει τις συνέπειες των μεγάλων οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Η επιλογή των σκοταδιστικών και εξουσιαστικών ιερατείων να αναδείξουν την ατομική ιδιοκτησία σε δικαίωμα δικαιωμάτων, πάνω από το οποίο δεν υπάρχει άλλο δικαίωμα, αποσκοπεί στην ιεροποίηση της ατομικής ιδιοκτησίας με αποτέλεσμα την αποϊεροποίηση της ζωής, της ελευθερίας και του αγώνα των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού για την κοινωνική ισότητα, για έναν καλύτερο κόσμο.

Σχετική εικόνα

Όλες αυτές οι αντιλήψεις των θεμελιωτών της αστικής ιδεολογίας, περί αδυναμίας ή ανικανότητας των εργαζόμενων να μάθουν χρήσιμα γι’ αυτούς τους ίδιους και για την κοινωνία τους πράγματα, έχουν παταγωδώς διαψευστεί, γιατί, παρά τις τεράστιες και στοχευμένες μαθησιακές δυσκολίες που θέτει το σύστημα της ατομικής ιδιοκτησίας και της κοινωνικής ανισότητας για «να μην τρώμε από το δέντρο της Γνώσης του καλού και του κακού», οι περισσότεροι εργαζόμενοι γνωρίζουν απέξω κι ανακατωτά το παραμύθι του εβραϊσμού-ιουδαϊσμού στην παλιά και στη νέα του εκδοχή, τους κατασκευασμένους μύθους της ζωής των «θαυματοποιών» αγίων, το κοράνι, τα ταλμούδ, τις βέδες και όσα άλλα «ων ουκ έστιν αριθμός», γιατί αυτά τους επιτρέπουν και τους παροτρύνουν τα σκοταδιστικά και τα εξουσιαστικά ιερατεία να μάθουν. Αν σε όλα αυτά τα «σωτήρια» προσθέσει κανείς τις τεράστιες «γνώσεις» που αποκτούν πολλές γυναίκες για τα κουτσομπολιά που αφορούν τόσο τις γειτόνισσες όσο και τους/τις σταρ του Χόλυγουντ, την αστρολογία και το «φλιτζάνι», τη χειρομαντεία και τη χαρτομαντεία, αλλά και πολλοί άντρες για τις «ομαδάρες τους», για τις επιδόσεις και τις μεταγραφές των «αγίων γκολτζήδων της Εκκλησίας της στρογγυλής θεάς», για τις «παράγκες» και για τη διεθνή μαφία του ποδοσφαίρου, τότε σίγουρα είναι βέβαιο ότι, με διαφορετικό πρόγραμμα καθολικής τυπικής και άτυπης εκπαίδευσης, η επιστημονικά έγκυρη και κοινωνικά χρήσιμη πανανθρώπινη Γνώση θα ήταν τόση και τέτοια που ο ανθρώπινος πολιτισμός θα βρισκόταν χιλιάδες χρόνια μπροστά και δεν θα κινδύνευε από την απάνθρωπη και καταστροφική καπιταλιστική βαρβαρότητα για τη διαιώνιση της ατομικής ιδιοκτησίας και της κοινωνικής ανισότητας. Το γεγονός μάλιστα ότι πολλοί εργαζόμενοι καταφέρνουν ν’ ανεβούν στην κορυφή των επιστημών και οι περισσότερες τεχνικές εξελίξεις ξεκινούν από τις εμπειρίες και τις προτάσεις των απλών εργαζόμενων, δείχνει ότι όλα τα ανθρώπινα όντα έχουν μυαλό και όραμα ικανό για την οικοδόμηση ενός καλύτερου κόσμου, φτάνει να μην εμποδίζονται συστηματικά και βίαια από ρατσιστικές και κοινωνικές διακρίσεις και από συνθήκες άνισων ευκαιριών. Έτσι όμως προκύπτει το ερώτημα: Γιατί τόσοι «σοφοί» είπαν και έγραψαν τόσα οφθαλμοφανώς παράλογα πράγματα; Λόγος παράλογος; Όχι, είναι λόγος εξουσιαστικός, λόγος συστημικός, που εκφράζει τις επιλογές και τα συμφέροντα της ανερχόμενης τότε και παρακμάζουσας τώρα αστικής τάξης, μέσω αντιφατικών θέσεων και θεωριών σοφών ανθρώπων, οι οποίοι αποτελούν δημιούργημα αυτής της εποχής και επιλέγουν ως συνειδητοποιημένοι αστοί «διανοητές» να υπηρετούν την τάξη τους και τα συμφέροντά τους.

Αποτέλεσμα εικόνας για working class

Η εκδοχή του εξορθολογισμού των οικονομικών σχέσεων και κοινωνικών θέσεων μεταξύ των ανθρώπων με σκοπό την εξοικονόμηση χρόνου για μόρφωση και για μεγάλες ιδέες των εργαζόμενων ανθρώπων δεν ταίριαζε στο κοινωνικό μοντέλο του Λοκ, των συγχρόνων του και όσων άλλων φιλελεύθερων πολιτικών φιλοσόφων τον ακολούθησαν γι’ αυτό «θα έπρεπε ο χριστιανισμός, ως μια ‘απλή ορθολογική, ηθική θρησκεία’ […] να μετατρέψει τους ηθικούς κανόνες του Ευαγγελίου σε δεσμευτικές εντολές, γιατί χωρίς υπερφυσικές κυρώσεις η εργατική τάξη είναι ανίκανη να ακολουθήσει μιαν ορθολογική ηθική. […] Για τους μεροκαματιάρηδες και τους βιοτέχνες, τις γεροντοκόρες και τις γαλατούδες […] η πίστη σε απλές εντολές είναι ο βέβαιος και ο μόνος δρόμος που θα τους οδηγήσει στην υπακοή και στην πρακτική εφαρμογή. Το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας δεν μπορεί να γνωρίζει και συνεπώς πρέπει να πιστεύει»[37]Βέβαια, το τι θα πρέπει να πιστεύει, αυτό το επιλέγει η εκάστοτε εξουσία με τη μορφή του εκπαιδευτικού προγράμματος, του Φόβου των «εντολών του θεού», των νόμων, των συμβουλών του ατομικού «πνευματικού», του εξομολογητή, με τη συλλογική πλύση εγκεφάλων και με την πνευματική τρομοκρατία του μισάνθρωπου, αρνητή της ζωής και θανατόφιλου φανατικού ιεροκήρυκα από τον άμβωνα του κυριακάτικου εκκλησιασμού ή με κάθε ευκαιρία τέλεσης των «αγίων μυστηρίων», αλλά και με τα έντυπα, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση.

Αποτέλεσμα εικόνας για tv and working class

Είναι προφανές ότι όλη αυτή η επιχειρηματολογία περί «φυσικού δικαίου», περί «ιδιοκτησιομανούς» ανθρώπινης φύσης και περί ανεπιδεκτικότητας μάθησης των εργαζόμενων αποσκοπεί στο να εμφανίσει την ατομική ιδιοκτησία ως «φυσικά αναγκαία και κοινωνικά χρήσιμη» για να κρύψει την αντικειμενική πραγματικότητα, ότι η ατομική ιδιοκτησία αποτελεί την κύρια αιτία της κοινωνικής ανισότητας και όσων δεινών αυτή επιφέρει στον άνθρωπο και στην ανθρωπότητα. Στο Δεύτερο Λόγο του ο Ρουσώ, αποτιμώντας την κοινωνική ανισότητα, υποστηρίζει πως αυτή είναι ανύπαρκτη στη φυσική κατάσταση του ανθρώπου, ενώ γίνεται μόνιμη και νόμιμη με την εγκαθίδρυση της ιδιοκτησίας και των νόμων, και πως η οικονομική, πολιτική και κοινωνική ανισότητα είναι αντίθετη προς την ανθρώπινη φύση και το φυσικό δίκαιο και συνεπώς είναι εγωιστική, υστερόβουλη και από κάθε άποψη ανήθικη[38].

Αποτέλεσμα εικόνας για jean jack rousseau

Βέβαια, η υπό διαμόρφωση αστική ιδεολογία θεωρούσε την ατομική ιδιοκτησία αναγκαία για την επιβίωση, την ασφάλεια και την ελευθερία του ατόμου, παραβλέποντας την κοινωνική του υπόσταση και αδυνατώντας ή αποφεύγοντας να κατανοήσει αυτό που οι άνθρωποι από την εποχή της φυσικής τους κατάστασης είχαν κατανοήσει και για όλους αυτούς τους λόγους ταύτισαν τη ζωή τους με συλλογικότητες, κοινότητες και κοινωνίες, για να μη γίνουν κάποιοι λίγοι μεγάλοι ιδιοκτήτες και εξουσιαστές και οι πολλοί να καταλήξουν ακτήμονες εξουσιαζόμενοι, ανασφαλείς, ανελεύθεροι και στερημένοι από τους όρους της υλικής επιβίωσής τους, χωρίς στοιχειώδη ατομικά και πολιτικά δικαιώματα. Γι’ αυτό οι προφήτες του καπιταλισμού, ακόμα και σε ουτοπικές εξιδανικεύσεις της πολιτικής τους φιλοσοφίας, όπως η Ωκεάνα του Τζέιμς Χάρινγκτον, υποστηρίζουν ότι το πρώτο καθοριστικό στοιχείο της εξουσίας σε ένα κράτος είναι η ατομική ιδιοκτησία, κύρια η ατομική ιδιοκτησία στη γη[39], πράγμα που σημαίνει ότι όσοι στερούνται ιδιοκτησίας, «οι μισθωτοί ή “υπηρέτες”, δεν στερούνται μόνο τα δικαιώματα του πολίτη, και με το σκεπτικό ότι δεν είναι ελεύθεροι πολίτες και κατά συνέπεια δεν είναι σε θέση να μετέχουν στη διακυβέρνηση μιας κοινοπολιτείας, δεν αντιμετωπίζονται ως τάξη μέσα στην κοινοπολιτεία, αλλά ως άνθρωποι που βρίσκονται έξω από αυτήν»[40].

Αποτέλεσμα εικόνας για neoliberalism

Και επειδή, όπως φαίνεται από τις αντιφάσεις, τις ασάφειες και τις θεωρητικές παλινδρομήσεις τους, όλα φάνταζαν παράλογα και απάνθρωπα, ακόμα και στους ίδιους τους θεωρητικούς θεμελιωτές του φιλελευθερισμού, χρειάστηκε να υποστηρίξουν τη θεωρία του αυτόχειρα, σύμφωνα με την οποία «οι άνθρωποι συμφώνησαν την δυσανάλογη και άνιση κτήση της γης με την απλή σιωπηρή συναίνεσή τους, συναίνεση που δόθηκε έξω από τα πλαίσια της κοινωνίας χωρίς σύμβαση»[41] και προφανώς με τη βία των όπλων, που μεταμορφώθηκε στη βία των θεσμών, των δομών και των λειτουργιών της καπιταλιστικής οικονομίας. Γι’ αυτό, αναφορές όπως «οι άνθρωποι είναι εκ φύσεως ικανοί να αυτοκυβερνώνται βάσει του νόμου της Φύσεως ή του Λόγου […] ενώ άνθρωποι που έχουν εγκαταλείψει τις αρχές της ανθρώπινης φύσης και ζουν σύμφωνα με κάποιον κανόνα διαφορετικό από εκείνον του Λόγου και της κοινής δικαιοσύνης γίνονται επικίνδυνοι για την ανθρωπότητα»[42] αποτελούν ευπρόσδεκτες αυτοδιαψεύσεις, αν δεν είναι κρίσεις συνείδησης. Και αν δεν αποτελούν υποκρισία και απόπειρα παραπλάνησης, τότε στην καλύτερη περίπτωση αποτελούν την εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα του αντικοινωνικού ατομικιστικού φιλελευθερισμού που θεοποιεί το α-κοινωνικό και το αντικοινωνικό άτομο που ο φιλελευθερισμός και στη συνέχεια ο νεοφιλελευθερισμός το φασιστικοποιούν και το στρέφουν ενάντια στην κοινωνία και στην εργαζόμενη ανθρωπότητα.

Αποτέλεσμα εικόνας για neoliberalism

Ακραίες αντιλήψεις θα πει κάποιος που αγγίζουν τα όρια της εγκληματικής ανηθικότητας. Υπάρχει όμως, σε συνθήκες ακραίων ανισοτήτων, μια ενιαία ηθικότητα που μπορεί κανείς να επικαλεσθεί για να συγκρίνει αντιλήψεις και στάσεις ζωής; Μπορεί ο μεγαλοϊδιοκτήτης μέσων παραγωγής που πλουτίζει σε βάρος ολόκληρης της κοινωνίας να έχει την ίδια ηθική με τα θύματά του, τα οποία τα λεηλατεί εγκλωβίζοντάς τα σε μια αντικειμενικά ανύπαρκτη ‘εαυτοκτησία’ και σε κάποια πλασματική ‘ατομική ιδιοκτησία’ που δεν αποφέρει εισόδημα, αλλά λειτουργεί ως αφιόνι και ως αλυσίδα οικονομικής και κοινωνικής εξάρτησης από τους ελάχιστους μεγαλοϊδιοκτήτες και στο κράτος τους. Ο μεταγενέστερος γερμανός φιλόσοφος Μαξ Στίρνερ, ο πιο ακραίος και κυνικός απολογητής της ατομικής ιδιοκτησίας και του νοσηρού εγωκεντρισμού είναι αποκαλυπτικός και σαφής: «Η ηθικότητα είναι ασυμβίβαστη με τον εγωισμό, επειδή η πρώτη δεν δίνει εγκυρότητα σ’ εμένα, αλλά στον άνθρωπο μέσα σ’ εμένα. Όμως αν το κράτος είναι μια κοινωνία ανθρώπων, όχι μια ένωση από Εγώ από τα οποία το καθένα βλέπει μονάχα τον εαυτό του, τότε το κράτος δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την ηθικότητα, και πρέπει να μείνει σ’ αυτήν. Συνεπώς, εμείς οι δύο, το κράτος κι εγώ είμαστε εχθροί. Εγώ, ο εγωιστής, δεν έχω στην καρδιά μου την ευημερία αυτής της ‘ανθρώπινης κοινωνίας’. Δεν θυσιάζω τίποτα σ’ αυτήν, μόνο την χρησιμοποιώ, για να μπορώ όμως να την χρησιμοποιώ πλήρως, την μετατρέπω σε ιδιοκτησία μου και δημιούργημά μου, δηλαδή, την εκμηδενίζω και σχηματίζω στη θέση της την ένωση των εγωιστών»[43]Τόσο σαφής θέση μισανθρωπισμού, αντικοινωνικότητας και φασισμού που δεν χρειάζεται και δεν αξίζει σχολιασμό, ούτε και για την αντιφατικότητα της έννοιας ‘ένωση εγωιστών’.

Αποτέλεσμα εικόνας για working class

Θα κατανοήσουμε, νομίζω, καλύτερα τις αντιφάσεις του φιλελευθερισμού αν παρακολουθήσουμε μια βασική θεωρητική ακροβασία του ίδιου του Τζον Λοκ: «Είναι σαφέστατο ότι ο θεός, όπως λέγει και ο Βασιλεύς Δαβίδ (Ψαλμοί ριγ΄ 24: ‘την δε γην έδωκε τοις υιοίς των ανθρώπων’), έχει παραδώσει τον κόσμον στους ανθρώπους από κοινού. Αν αυτό όμως θεωρηθεί δεδομένο, ανακύπτει, σύμφωνα με μερικούς, μεγάλη δυσκολία ως προς την δυνατότητα οποιουδήποτε να αποκτήσει ιδιοκτησία. […] Θα επιχειρήσω όμως να δείξω πώς οι άνθρωποι έχουν την δυνατότητα να διαθέτουν ιδιοκτησία σε επιμέρους τμήματα εκείνου που ο Θεός δώρισε στην ανθρωπότητα από κοινού και τούτο χωρίς οποιαδήποτε ρητή σύμβαση μεταξύ των κοινών χρηστών»[44]. Και επειδή αντιλαμβάνεται ότι στο συλλογισμό του υπάρχει μια αντίφαση και μια λογική υπέρβαση που υποτιμά τη λογική του «θεού», βέβαια, ως λογική της εξουσίας, που κρύβεται πίσω από το δημιούργημά της το «θεό», σπεύδει να ερμηνεύσει τη λογική του «θεού», ότι τάχα δεν μπορούσε ο «θεός» να θέλει να μένει η γη ακαλλιέργητη[45]. Και γι’ αυτό, επικαλούμενος και πάλι το «θεό», αναφέρεται στην υποτιθέμενη εντολή του υποτιθέμενου «θεού» του Ισραήλ: «Αυξάνεσθε και πληθύνετε και κατακυριεύσατε την Γην». Παραλείπει όμως να αναφέρει ότι ο «θεός του Ισραήλ», ο Γιαχβέ, έδινε εντολή «στον περιούσιο λαό του» να κατακυριεύσει αυτός τη Γη, για να κάνουν οι γιοι του Ισραήλ το έδαφος ατομική τους ιδιοκτησία και όχι κάποιοι άλλοι λαοί και άνθρωποι. Είναι προφανές ότι δεν πρόκειται περί πλάνης, αλλά περί παραλογισμού και ιδεολογικής απελπισίας που αναπόφευκτα οδηγεί στον ανορθολογισμό.

Αποτέλεσμα εικόνας για capitalism and religion

Ο Τζον Λοκ παρερμηνεύει εδώ ακόμα και ό,τι ο ίδιος θεωρεί «άγιες γραφές», για να δικαιολογήσει τη θέση των βίαιων ιδιωτικοποιήσεων της γης ότι τάχα τα κοινά κτήματα έμειναν χέρσα, πράγμα βέβαια ιστορικά ανακριβές, γιατί για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια τα κοινά κτήματα καλλιεργούνταν από κοινού και μάλιστα προς όφελος ολόκληρης της κοινότητας-κοινωνίας. Είναι φανερό το γεγονός ότι ο «θεός» ως κατασκεύασμα της εκάστοτε κοσμικής εξουσίας έχει να επιτελέσει ένα διττό ρόλο. Το ρόλο του νομιμοποιητικού εργαλείου-μπαλαντέρ στα χέρια των εξουσιαστών δημιουργών του και το ρόλο του αφέντη και τιμωρού προς τους εκάστοτε εξουσιαζόμενους[46], με σκοπό την διατήρηση της ανισοκατανομής του πλούτου.

Αποτέλεσμα εικόνας για tv and working class

Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι οι κλασικοί θεωρητικοί θεμελιωτές της ιδεολογίας του κεφαλαίου, που ταύτισαν την ελευθερία του ανθρώπου με την ατομική ιδιοκτησία, δεν θέλησαν ή δεν μπόρεσαν να δουν ότι «αν καταστήσεις την ατομική ελευθερία συνάρτηση της ιδιοκτησίας, τότε πρέπει να δεχτείς ολόκληρη την κοινωνία της αγοράς. Αν επιμένεις ότι ένας άνθρωπος είναι άνθρωπος ως μοναδικός ιδιοκτήτης του εαυτού του, μόνο στο βαθμό που είναι ελεύθερος από όλες τις σχέσεις εκτός από εκείνες της αγοράς, τότε πρέπει να μετατρέψεις όλες τις ηθικές αξίες σε αξίες της αγοράς»[47], οπότε καταλήγεις στη σύγχρονη καπιταλιστική βαρβαρότητα της αντικοινωνικής, ανώνυμης και αφανούς offshore εταιρικής ιδιοκτησίας και της λεγόμενης «εταιρικής κουλτούρας» που ετοιμάζεται να καταπιεί αμάσητη την αστική δημοκρατία και να την ξεράσει ως Demokratur[48] των Golden Boys και των οικονομικών δολοφόνων[49] του σκληρού πυρήνα της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης. Μια μορφή ιδιοκτησίας η οποία τελικά αποκαλύπτει ότι καμιά έμφυτη, δηλαδή φυσική, σχέση μεταξύ ιδιοκτήτη και ιδιοκτησίας δεν υφίσταται, αφού οι περισσότεροι σημερινοί μεγαλοϊδιοκτήτες δεν γνωρίζουν τις διάσπαρτες σε ολόκληρο τον πλανήτη ιδιοκτησίες τους, τις οποίες άλλωστε μισθωμένοι εργάτες τις καλλιεργούν, τις χειρίζονται και τις λειτουργούν και καλοπληρωμένοι ειδικοί επιτελείς και σύμβουλοι τις διαχειρίζονται για λογαριασμό των «κατά νόμον» ιδιοκτητών τους, οι οποίοι έπαψαν πια να προσφέρουν χρήσιμο έργο και συνεπώς η μηχανή της ιστορίας που συνέτριψε τον άχρηστο δουλοκτήτη και φεουδάρχη, θα συντρίψει αναπόφευκτα και τον άχρηστο, επικίνδυνο και καταστροφικό κεφαλαιοκράτη, απελευθερώνοντας την όποια ιδιοκτησία από το άτομό του και επιστρέφοντάς την στην κοινωνία-ανθρωπότητα.

Αποτέλεσμα εικόνας για working class

Κάποια στιγμή, ο ίδιος Τζον Λοκ κατανόησε ότι το δικαίωμα ατομικής ιδιοκτησίας οδηγεί αναπόφευκτα σε ιδιοκτήτες, μεγαλοϊδιοκτήτες και υπεριδιοκτήτες από τη μια μεριά και σε μικροϊδιοκτήτες και μη ιδιοκτήτες από την άλλη, και συνεπώς σε οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες. Γι’ αυτό πρότεινε, νεκρανασταίνοντας τον Σόλωνα, τον περιορισμό τους σε επίπεδο «δίκαιης ανισότητας» να τον αναλάβει το κράτος με την αστυνόμευση των ανισοτήτων που παράγονται από την ατομική ιδιοκτησία και την ελεύθερη αγορά. Βέβαια, αστυνομία για αστυνόμευση των ανισοτήτων δεν συγκροτήθηκε ποτέ. Συγκροτήθηκε όμως αστυνομία για την προστασία των ανισοτήτων και το αποτέλεσμα ήταν οι μικροϊδιοκτήτες και οι ακτήμονες να προστατεύουν, στο όνομα της κοινής πατρίδας, την ατομική ιδιοκτησία των μεγαλοϊδιοκτητών, δίνοντας ακόμα και τη ζωή τους για την προστασία της ξένης ατομικής ιδιοκτησίας που τους καταδικάζει να ζουν σε συνθήκες στέρησης και εξαθλίωσης. Με αυτό το σκεπτικό και για να διασκεδαστεί η ανησυχία της κοινωνίας, διαμορφώθηκε (κατά το άρθρο 153 του Συντάγματος της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, το 1919) η αντίληψη σύμφωνα με την οποία «η ατομική ιδιοκτησία δεσμεύει τον κάτοχό της να τη χρησιμοποιεί με τρόπο που να εξυπηρετεί ταυτόχρονα και το γενικό καλό»[50], θέμα για το οποίο αποφαίνεται ο ίδιος (;) ο κάτοχος ή/και κάποια εξουσία που ελέγχεται από τον ίδιο και τους ομοίους του;Barnbrook Econ Progess

Υπάρχουν ακόμα μερικοί που υποστηρίζουν πως η μεγάλη ατομική ιδιοκτησία και συνεπώς η μεγάλη περιουσία «εξυπηρετεί το γενικό καλό» μέσω της προσφοράς αγαθών και της φορολόγησής της. Η εμπειρία όμως δείχνει πως οι μεγάλες ιδιοκτησίες κατά κύριο λόγο παράγουν μέσα και υπηρεσίες στήριξης της εκάστοτε εξουσίας και ως διαπλεκόμενες καταφέρνουν να αποφεύγουν τη φορολόγησή τους, κι επιπλέον γίνονται μεγαλύτερες με τα «κίνητρα» και με την οικονομική υποστήριξη που τους προσφέρει το κράτος από φόρους που παίρνει από τους φτωχούς εργαζόμενους που δεν μπορούν να φοροδιαφύγουν και να φοροκλέψουν και από το τραπεζικό σύστημα με τα θαλασσοδάνεια που τους χορηγεί από τη λαϊκή αποταμίευση.

Αποτέλεσμα εικόνας για anti capitalism

Όλα τα σύγχρονα Συντάγματα αναφέρονται ρητά στην προστασία της ατομικής ιδιοκτησίας, με εξαίρεση τις περιπτώσεις που η ατομική ιδιοκτησία βλάπτει τη δημόσια ωφέλεια. «Κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του, παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει, και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση, που να ανταποκρίνεται στην αξία που είχε το απαλλοτριούμενο κατά το χρόνο της συζήτησης στο δικαστήριο για τον προσωρινό προσδιορισμό της απαλλοτρίωσης»[51]. Βέβαια, απαλλοτριώσεις «για δημόσια ωφέλεια» συμβαίνουν σπάνια. Εκείνο που συχνά συμβαίνει είναι να κρατικοποιούνται χρεοκοπημένες ιδιωτικές επιχειρήσεις έναντι ιδιαίτερα υψηλής αποζημίωσης, για να ξαναϊδιωτικοποιηθούν αργότερα, όταν εξυγιανθούν, έναντι ευτελούς αξίας, πολιτική γνωστή και ως ιδιωτικοποίηση των κερδών και κοινωνικοποίηση των ζημιών. Το τελικό συμπέρασμα είναι πως όταν γίνεται κάποια απαλλοτρίωση, αυτό συμβαίνει μόνο προς όφελος των μεγαλοϊδιοκτητών, διαφορετικά τα αστικά δικαστήρια θα επικαλεστούν την υποχρέωση του κράτους να προστατεύσει την ατομική ιδιοκτησία και την ελεύθερη αγορά, η οποία τελικά αποτελεί και την πεμπτουσία του καπιταλισμού. Και επειδή η «δημόσια ωφέλεια» βλάπτεται από την καταστροφή του περιβάλλοντος, από την οικονομική και κοινωνική ανισότητα και φυσικά από τους καταστροφικούς πολέμους που προκαλούνται από τον ανταγωνισμό των ατομικών ιδιοκτησιών, φαίνεται να είναι λογικό και ώριμο το αίτημα για την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας, ως προϋπόθεση της πραγματικής κατοχύρωσης της ασφάλειας του Εγώ εντός του Εμείς, της καθολικής ευημερίας, της κοινωνικής ισότητας και της πραγματικής ελευθερίας.

Σχετική εικόνα

Υπάρχει, βέβαια, ένα ψευτοδίλημμα σε επίπεδο αστικής πολιτικής φιλοσοφίας, δηλαδή ιδεολογίας, που θέλει αλληλοαποκλειόμενες την κοινωνική ισότητα και την ελευθερία, που σημαίνει τάχα πως η επιλογή της μιας αποκλείει την άλλη, οπότε όποιος ζητάει κοινωνική ισότητα επιλέγει ανελευθερία και όποιος προτιμάει ελευθερία επιλέγει την κοινωνική ανισότητα. Πίσω από αυτό το σόφισμα κρύβονται οι δυό εναλλακτικές πολιτικές του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής, η μια της ατομικής επιχειρηματικότητας και της ελεύθερης αγοράς πράγμα που σημαίνει ότι η ελευθερία νοείται ως ελευθερία του ιδιωτικού κεφαλαίου και η άλλη του κρατισμού και της κεντρικά σχεδιασμένης οικονομίας, πράγμα που σημαίνει την ελευθερία του ‘συλλογικού καπιταλιστή’, δηλαδή του κρατικομονοπωλιακού κεφαλαίου, με την κοινωνία στο περιθώριο και στις δυό περιπτώσεις. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική αφού η κοινωνική ανισότητα στην αναλογία του 1% εναντίον του 99% αποκαλύπτει την ελευθερία του 1% και την ανελευθερία και συνεπώς και τη δυστυχία του 99% του, σε εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους διαιρεμένου παγκόσμιου πληθυσμού. Το φαινόμενο, όμως, των κραυγαλέων κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων, είναι κοινωνικό, δηλαδή συσχετισμού των κοινωνικών δυνάμεων, δηλαδή ωμής, πνευματικής, θεσμικής, δομικής και λειτουργικής βίας κάποιων Εγώ (1%), ως ελάχιστου μέρους, σε βάρος του Εμείς ως Όλον (99%) και δεν είναι βιολογικό, δηλαδή της ανθρώπινης φύσης, όπως θέλουν να το εμφανίζουν αργυρώνητοι νεοφιλελεύθεροι θεωρητικοί και αμαθείς και δόλιοι πολιτικοί εκπρόσωποι του σκοταδισμού και του φασισμού.

Είναι το Εμείς που διαχρονικά δημιούργησε τις σύγχρονες επιστήμες και την σύγχρονη τεχνολογία που μπορούν να μειώσουν τον αναγκαίο, για την καθολική ευημερία, ημερήσιο χρόνο εργασίας στο ένα δέκατο (1/10) του σημερινού και να αυξήσουν τον, αναγκαίο για το ‘εύ ζείν’ και την πνευματική καλλιέργεια όλων μας, ελεύθερο χρόνο κατά τα υπόλοιπα εννέα δέκατα (9/10), φτάνει το Όλον Εμείς, δηλαδή, το 99% της εκάστοτε κοινωνίας και συνολικά της ανθρωπότητας να ξεπεράσει τις οικονομικές και κοινωνικές αντιλήψεις του 19ου και του 20ου αιώνα και να αποφασίσει να επανοικοιοποιηθεί, με την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, όσα το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει βίαια και παράνομα σφετεριστεί με κατάληξη την σημερινή καπιταλιστική βαρβαρότητα.

Για όλα αυτά και για χίλιους ακόμα λόγους, καθημερινά όλο και περισσότερο, όλο και περισσότεροι, συνειδητοποιούμε ότι ζούμε σε έναν εικονικό, σε ένα ψεύτικο κόσμο που στηρίζεται στη βία, στον εξουσιαστικό Φόβο, στην άγνοια και στο ψέμα, στους απατηλούς σκοταδιστικούς μύθους[52] και στις θανάσιμα ανταγωνιζόμενες εξουσιαστικές ιδεολογίες του απάνθρωπου και καταστροφικού κεφαλαίου, που υπονομεύουν το παρόν και το μέλλον της ανθρωπότητας. Αυτός ο εφιάλτης μπορεί να αντιμετωπισθεί μόνο με την επιστροφή στο Εμείςστο Όλον Εμείς και στο διαχρονικό όραμα των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού για την κοινωνική ισότητα στη μορφή της άμεσης δημοκρατίας, με περιεχόμενο την αταξική κοινωνία[53], της μοναδικής εγγύησης για την πραγματική ελευθερία του Εγώ, η οποία οφείλει να σταματάει εκεί που αρχίζει η ελευθερία των άλλων και αλληλέγγυα να συμβάλει σ’ αυτήν.

Αποτέλεσμα εικόνας για Λάμπος Κώστας, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2017,

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ-ΠΗΓΕΣ

[1] Για μια εκτενέστερη ανάλυση βλέπε: Λάμπος Κώστας, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2017, (Παρουσιάζεται την Παρασκευή 15 Δεκεμβρίου, στις 6 το απόγευμα, στο Εναλλακτικό Βιβλιοπωλείο, Θεμιστοκλέους 37, Εξάρχεια).

[2] Ο Satsok Sopmal είναι εκπρόσωπος της φυλής No Mister Capital και πρεσβευτής του θετικού-αταξικού ουμανισμού.

[3] John Maynard Keynes (1883-1946). Άγγλος οικονομολόγος, υπέρμαχος της πολιτικής του κρατικού παρεμβατισμού για την αντιμετώπιση των συνεπειών της μεγάλης οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού (1929-1932) και συγγραφέας, μεταξύ άλλων, του γνωστού βιβλίου Η γενική θεωρία της απασχόλησης, του τόκου και του χρήματος.

[4] Ο Γιώργος Παξινός, είναι κορυφαίος Έλληνας νευροεπιστήμονας. Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σύδνεϋ της Αυστραλίας, που έγινε παγκόσμια γνωστός από το έργο του της χαρτογράφησης του ανθρώπινου εγκεφάλου.

[5] Βλέπε σχετικά, Κώστας Λάμπος, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας…, ο. π., σελ. 200 κ. επ.

[6] Για μια σε βάθος ανάλυση βλέπε, Κώστας Λάμπος, Αμερικανισμός και Παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της παρακμής, ΠΑΠΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2009.

[7] «Ο πρώτος που περιέφραξε ένα κομμάτι γης και είπε μέσα του ‘αυτό είναι δικό μου’  και βρήκε ανθρώπους αρκετά αφελείς ώστε να τον πιστέψουν, υπήρξε ο πραγματικός ιδρυτής της κοινωνίας των πολιτών. Από πόσα εγκλήματα πολέμους, φόνους, από πόσες αθλιότητες και αίσχη θα είχε απαλλάξει το ανθρώπινο γένος εκείνος που ξεριζώνοντας τους πασσάλους ή σκεπάζοντας το χαντάκι θα φώναζε στους συνανθρώπους του: ‘Μην ακούτε αυτόν τον αγύρτη. Χαθήκατε, αν ξεχάσετε πως οι καρποί ανήκουν σε όλους και η γη δεν ανήκει σε κανέναν’», Ζαν-Ζακ Ρουσώ, Πραγματεία περί της καταγωγής και των θεμελίων της ανισότητας ανάμεσα στους ανθρώπους, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα, 2010, σελ 46-47.

[8] Jeremy Rifkin, Το ευρωπαϊκό όνειρο. Πώς το όραμα της Ευρώπης για το μέλλον επισκιάζει αθόρυβα το αμερικανικό όνειρο, Λιβάνης, Αθήνα 2005, σελ. 217.

[9] Ζαν-Ζακ Ρουσώ, Πραγματεία περί της καταγωγής και των θεμελίων της ανισότητας ανάμεσα…, ό. π., σελ. 76.

[10] Ingrid Hahne Rima, Ιστορία της οικονομικής ανάλυσης, Gutenberg, Αθήνα 1983, σελ. 26.

[11] John Stuart Mill (1806-1873). Άγγλος φιλόσοφος.

[12] Richard Overton (1599-1664). Άγγλος δημοσιογράφος-συγγραφέας και θεωρητικός του κινήματος των «Ισοπεδωτών» (Levellers) κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου(1642-1651).

[13] Richard Overton, An arrow against all tyrants [Ένα βέλος εναντίον όλων των τυράννων], 1646, αναφέρεται στο Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, Γνώση, Αθήνα 1986, σελ. 192.

[14] «“Περίεργο φαινόμενο είναι η στάσιμη κατάσταση της γεωργίας τους τελευταίους πέντε αιώνες, από το 10ο μέχρι το 15ο. Επικρατούν και σήμερα όλες σχεδόν οι καλλιεργητικές μέθοδοι που επικρατούσαν από αιώνες. Αν ήταν δυνατό γεωργός που έζησε πριν τριακόσια χρόνια να παρατηρήσει τη σημερινή γεωργία, δεν θα δοκίμαζε καμιά έκπληξη, γιατί σχεδόν καμία μεταβολή δεν θα έβλεπε”. Αλλά ο ίδιος γεωργός θα έχανε το νου του αν βρισκόταν σ’ ένα σύγχρονο αγρόκτημα που καλλιεργείται με σύγχρονες μηχανές», Léopold Victor Delisle, Études sur la condition de la classe agricole et l’état de l’agriculture en Normandie au moyen âge, 1851, αναφέρεται στο Paul Lafargue, Η εξέλιξη της ιδιοκτησίας, Αναγνωστίδης, Αθήνα χ. χ., σελ. 105.

[15] «Όταν οι ιεραπόστολοι ήρθαν στην Αφρική, αυτοί κρατούσαν τη Βίβλο κι εμείς τη γη μας. Μας είπαν να προσευχηθούμε. Κλείσαμε τα μάτια και προσευχηθήκαμε. Όταν όμως ανοίξαμε τα μάτια μας, είδαμε ότι εμείς κρατούσαμε τη Βίβλο τους και αυτοί τη γη μας», Ντέσμοντ Τούτου, Νοτιοαφρικανός επίσκοπος που το 1984 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.

[16] Αναφέρεται στο Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, σελ. 191.

[17] Cornelius Castoriadis, Philosophy, Politics, Autonomy: Essays in Political Philosophy, Oxford University Press, New York/Oxford 1991.

[18] Κορνήλιος Καστοριάδης, Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας, Κέδρος, Αθήνα 1978, σελ. 171.

[19] Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, σελ. 210.

[20] D. M. Wolf, Leveller Manifestoes of the Puritan Revolution, New York 1944, αναφέρεται στο Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, σελ. 194-195.

[21] Αναφέρεται στο Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, σελ. 189.

[22] Για μια αναλυτική παρουσίαση των θεωριών του Τζον Λοκ, της έντονης κριτικής υποδοχής και αμφισβήτησής τους και της σημασίας τους για τις μετέπειτα εξελίξεις μέχρι την εποχή μας, βλ. Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης, «Η πολιτική σκέψη του John Locke ως ερμηνευτικό πρόβλημα», στο John Locke, Δεύτερη πραγματεία, σελ. 21-76.

[23] Οι αντιλήψεις του Τζον Λοκ τεκμηρίωσαν ιδεολογικά την «ένδοξη επανάσταση» του 1688, την επανάσταση των προτεσταντών κοινοβουλευτικών και τμήματος του στρατού ενάντια στην απολυταρχική, ρωμαιοκαθολική αγγλική μοναρχία, στην οποία πήρε και ο ίδιος μέρος, και άνοιξαν το δρόμο για τον αστικό μετασχηματισμό της φεουδαρχικής κοινωνίας, πυροδοτώντας ταυτόχρονα μια χωρίς προηγούμενο ιδεαλιστική φιλοσοφική συζήτηση που διευκόλυνε την ανάπτυξη της αστικής ιδεολογίας, της κεφαλαιοκρατικής οικονομίας και του αστικού πολιτισμού.

[24] «Ο Θεός όταν παραχώρησε τον κόσμο στους ανθρώπους ως κοινή παρακαταθήκη, διέταξε τον άνθρωπο να εργάζεται και η ένδεια της κατάστασής του επέβαλε αναγκαστικά την εργασία. Ο Θεός και ο Λόγος του επέβαλαν να κατακυριεύσει τη γη. […] Όποιος, υπακούοντας στην εντολή του Θεού, καθυπέταξε, όργωσε και έσπειρε κάποιο τμήμα της γης, προσάρτησε σ’ αυτήν κάτι το οποίο αποτελούσε ιδιοκτησία του και στο οποίο κανείς άλλος δεν θα διέθετε οποιοδήποτε δικαίωμα, ούτε θα μπορούσε να του το αφαιρέσει χωρίς να διαπράξει αδίκημα», John Locke, Δεύτερη πραγματεία, σελ. 112.

[25] Αναφέρεται στο Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, σελ. 243.

[26] Στο ίδιο, σελ. 242.

[27] John Locke, Second Treatise of Government (1690), Chapter 5, Paragraph 25, αναφέρεται στο Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, σελ. 269.

[28] Στο ίδιο,  σελ. 288.

[29] Αντώνης Κρούστης, «Η ηθική ανωτερότητα του καπιταλισμού; Μύθοι και αλήθειες», στο http://fileleftheros1966.blogspot.gr/2014/06/blog-post.html

[30] Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, σελ. 297.

[31] Στο ίδιο, σελ. 298 (υπογράμμιση Κ.Λ.).

[32] Στο ίδιο, σελ. 327.

[33] Στο ίδιο.

[34] Στο ίδιο, σελ. 300.

[35] Βλ. Georg Hegel, Die Philosophie des Rechts [Η φιλοσοφία του δικαίου], Suhrkamp, Hamburg 2004.

[36] «Das Eigentum als dem Dasein der Persönlichkeit» [Η ιδιοκτησία ως ύπαρξη της προσωπικότητας], στο ίδιο, παράγρ. 51.

[37] John Locke, Works, 1759, αναφέρεται στο Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, σελ. 301.

[38] Ζαν-Ζακ Ρουσό, Πραγματεία περί της καταγωγής και των θεμελίων της ανισότητας…, ό. π., σελ 148-149.

[39] James Harrington, The Commonwealth of Oceana, 1656.

[40] Αναφέρεται στο Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, σελ. 245-246.

[41] John Locke, Second Treatise of Government (1690), Chapter 5, Paragraph 50, αναφέρεται στο Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, σελ. 312.

[42] John Locke, Second Treatise of Government (1690), Chapter 5, Paragraph 6, 8 και 10, αναφέρεται στο Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, σελ. 318 και 319.

[43] Max Stirner, Ο μοναδικός και η ιδιοκτησία του, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΘΥΡΑΘΕΝ, Θεσσαλονίκη 2005, σελ. 194.

[44] John Locke, Δεύτερη πραγματεία, σελ. 107.

[45] «Ο Θεός έδωσε τον κόσμον στους ανθρώπους από κοινού, [αλλά] δεν είναι δυνατόν να υποτεθεί ότι τον προόριζε να παραμείνει εσαεί κοινό κτήμα και ακαλλιέργητος», στο ίδιο, σελ. 112-113.

[46] Αναλυτικά, στο Κώστας Λάμπος, Θεός και Κεφάλαιο.

[47] Κ. Μπ. Μακφέρσον, Ατομικισμός και ιδιοκτησία, σελ. 353.

[48] Ο όρος Demokratur εμφανίζεται να έχει πρωτοχρησιμοποιηθεί από τον Γερμανό κωμικό ηθοποιό Dieter Hildebrand ως χαρακτηρισμός της κυβέρνησης του Konrad Adenauer, στις αρχές τις δεκαετίας του 1960 τον ξανασυναντάμε ως χαρακτηρισμό της βασιλευόμενης σοσιαλδημοκρατίας της Σουηδίας από τον Vilhelm Moberg, (εφημερίδα Dagens Nyheter, 14.12.1965), αλλά τελικά αποδίδεται στον μεταγενέστερο Γάλλο κοινωνιολόγο Gerard Mermet. Χρησιμοποιήθηκε από τον πρώην πρύτανη του LSE Ralf Dahrendorf για τη λεγόμενη αμερικάνικη δημοκρατία και από τον εκδότη του περιοδικού Der Spiegel Rudolf Augstein για το πολιτικό σύστημα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Σήμερα χρησιμοποιείται γενικά για όλες τις αστικές δημοκρατίες, τις δήθεν δημοκρατίες που στην ουσία λειτουργούν ως δικτατορίες με πολιτικό άλλοθι το θέατρο των κοινοβουλευτικών εκλογών. Σχετικά με τη Δημοκτατορία, βλ. Κώστας Λάμπος, «Αταξική Δημοκρατία και Οικουμενικός Ουμανισμός στον 21ο αιώνα», στο συλλογικό τόμο: Η Άμεση Δημοκρατία στον 21ο αιώνα, Νησίδες, Θεσσαλονίκη 2013.

[49] Τα Golden Boys είναι οι ακριβοπληρωμένοι κυβερνητικοί σύμβουλοι και τα ανώτερα στελέχη των μεγάλων οικονομικών ομίλων που διαμορφώνουν πολιτική και εισηγούνται νόμους και λύσεις. Οι οικονομικοί δολοφόνοι είναι «στρατηγικοί σύμβουλοι», εκπρόσωποι μεγάλων τραπεζικών ομίλων, επενδυτικών funds, δανειστών, εμμέσως και κυβερνήσεων μεγάλων χωρών, που λειτουργούν ως σύμβουλοι κυβερνήσεων αδύναμων και χρεωμένων χωρών και καταφέρνουν με τις συμβουλές τους να καταστρέψουν τις οικονομίες αυτών των χωρών διά του επαχθούς δανεισμού και της χρεοκοπίας. Βλ. σχετικά, Marc Roche, Η Τράπεζα. Πώς η Goldman Sachs κυβερνά τον κόσμο, Μεταίχμιο, Αθήνα 2010. Βλ. επίσης, John Perkins, Εξομολόγηση ενός οικονομικού δολοφόνου, Αιώρα, Αθήνα 2011.

[50] Βλ. σχετικά, Γιάννης Ζ. Δρόσος, Συνταγματικοί περιορισμοί της ιδιοκτησίας και αποζημίωση, Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 1997, σελ. 28 κ.επ.

[51] Άρθρο 17 του Ελληνικού Συντάγματος.

[52] Για τον ρόλο των θρησκειών, των Εκκλησιών και των σκοταδιστικών ιερατείων βλέπε, Κώστας Λάμπος, Θεός και Κεφάλαιο. Δοκίμιο για τη σχέση μεταξύ θρησκείας και εξουσίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2015.

[53] Βλέπε Κώστας Λάμπος, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για political philosophy

ΥΠΕΡ ΚΛΗΤΑΙΝΜΝΗΣΤΡΑΣ Συνέντευξη Στέλιος Βραχνής (ηθοποίος-σκηνοθέτης): Όταν το Σύγχρονο Θέατρο «φλερτάρει» με τον Μύθο…

ΥΠΕΡ ΚΛΗΤΑΙΝΜΝΗΣΤΡΑΣ

Όταν το Σύγχρονο Θέατρο «φλερτάρει» με τον Μύθο…

Συνέντευξη με τον νεαρό Ηθοποιό και Σκηνοθέτη Στέλιο Βραχνή

Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Στέλιος Βραχνής μιλά στην Κουλτουρόσουπα για όλα...

Φτάνοντας στο Θέατρο Αυλαία όπου θα γίνει και η πρεμιέρα της παράστασης Υπέρ Κλυταιμνήστρας το πρώτο πράγμα που αντικρίζω είναι ένας θίασος γεμάτος νέα παιδιά να συζητούν και να ετοιμάζονται για την παράσταση που θα ανεβάσουν με μεράκι. Αν πρέπει να διαχωρίσω ένα μόνο στοιχείο από την προσωπικότητα του καθενός ξεχωριστά από τον θίασο αλλά ιδιαίτερα από τον Στέλιο, με τον οποίο και μίλησα, είναι η απίστευτη ενέργεια που τους διακατείχε. Από το πάθος με το οποίο μου μίλησε για τη δουλειά του μέχρι και τον ενθουσιασμό του στις κινήσεις του, ένα συμπέρασμα έβγαλα. Αγαπάει σίγουρα το θέατρο. (http://www.kulturosupa.gr).

.
Ομολογώ ότι με μπέρδεψε ο τίτλος της παράστασης “Υπέρ Κλυταιμνήστρας”. Η Κλυταιμνήστρα κρίθηκε αρνητικά από τους περισσότερους. Της δίνετε δεύτερη ευκαιρία στην παράσταση;
Αν της δίνουμε δεύτερη ευκαιρία.. Το έργο είναι βασισμένο στους μυθικούς χαρακτήρες. Δεν έχει καμία σχέση δηλαδή ούτε με την τραγωδία του Ευριπίδη ούτε του Αισχύλου. Η Δήμητρα Μήττα, η συγγραφέας του κειμένου, έχει πάρει πιο πολύ τον μύθο που περικλείει την Κλυταιμνήστρα, την Ηλέκτρα, τον Ορέστη και επειδή είναι η ίδια δραματολόγος το έργο το έγραψε σε μιάμιση μέρα. Και δεν το σκέφτηκε. Αφαίρεσε για λίγο την επιστημοσύνη της και το ακαδημαϊκό της και έγραψε. Και έτσι μπορεί να έκανε και λάθη στον μύθο. Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο στο οποίο όχι ακριβώς αθωώνονται αλλά φωτίζονται οι χαρακτήρες από διάφορες οπτικές. Με κέντρο πάντα την Ηλέκτρα. Παρότι λέγεται Υπέρ Κλυταιμνήστρας το επίκεντρο του έργου είναι η Ηλέκτρα. Μέσα από την Ηλέκτρα βλέπουμε όλους τους χαρακτήρες. Όσον αφορά το αν αθωώνεται η Κλυταιμνήστρα, νομίζω ναι. Στα τελευταία λεπτά. Στην αρχή βλέπουμε δύο εγώ, δύο υπερεγώ, την Ηλέκτρα και την Κλυταιμνήστρα, να συγκρούονται σε μια άγρια ταυρομαχία, ως ακραίες και εκρηκτικές προσωπικότητες και αργότερα βλέπουμε την πιο ανθρώπινη πλευρά τους.
 
– Σαν να εξηγούνται κατά έναν τρόπο;
Ναι, εξηγούνται. Τις βλέπουμε σε μια άλλη διάσταση, σε μια άλλη συνθήκη. Ακόμα και αν παίρναμε την Ορέστεια του Αισχύλου και την φέρναμε στο 1970, στην εποχή του Πολυτεχνείου, θα βλέπαμε μια άλλη Κλυταιμνήστρα και μια άλλη Ηλέκτρα. Αλλάζει και η χρονική συνθήκη. Αυτό που έκανε η Μήττα ήταν να δημιουργήσει έναν μετέωρο χρόνο. Έτσι, δίνει μια πνοή σε όλους τους ήρωες ώστε να μιλήσουν με άλλο λόγο. Να μιλήσουν πιο γειωμένα. Δεν υπάρχει η φόρμα της αρχαίας τραγωδίας.
 
Τι είναι αυτό που σε έκανε να ασχοληθείς με τον μύθο;
Καταρχάς η Μήττα ήταν καθηγήτριά μου στο Καλλιτεχνικό, τώρα είναι και στη δραματική σχολή του Βουτσινά. Της είχα πολύ θαυμασμό, της είχα τρελό άχτι, ίσως και να είχα τσιμπηθεί κιόλας μαζί της. Τι με έκανε να ασχοληθώ μαζί του; Μια ατάκα. Όταν είχε κυκλοφορήσει το έργο, το 2012, εγώ ήμουν στο καλλιτεχνικό. Το έργο το διάβασα ένα χρόνο μετά. Μου είχε αρέσει πάρα πολύ. Της είπα μια μέρα στη σχολή όταν την είδα ότι μια μέρα θα ανεβάσω έργο της. Γελούσε. Πράγματι, φέτος ακριβώς μετά το “Δεν υπάρχει σωτηρία” ξαναδιάβασα το έργο τυχαία και αυτό που μου κόλλησε ώστε να το ανεβάσω είναι μια στιχομυθία ανάμεσα στον Ορέστη και την Ηλέκτρα. «Εγώ μεγάλωσα αγαπώντας» λέει ο Ορέστης και απαντάει η Ηλέκτρα «Εγώ γεννήθηκα μισώντας». Με έβαλε σε τρομερή σκέψη αυτό το πράγμα. Πώς ένας άνθρωπος μπορεί να είναι σχεδιασμένος ως μηχανή μίσους; Πώς ερωτεύεται αυτός ο άνθρωπος; Πώς κοιτάει, πώς τρώει, πώς καπνίζει ο άνθρωπος που συνέχεια μισεί; Αναρωτήθηκα και απόρησα. Ένας άνθρωπος μπορεί μια στιγμή να μισεί και την επόμενη να το ξεχνά. Αυτή η γυναίκα όμως δεν ξεχνάει! Της λέει ο Ορέστης στο τέλος του έργο «Σε μίσησα γιατί δεν ξεχνούσες». Είναι πολύ βαριά λόγια που πραγματικά με κινητοποίησαν. Και παρότι έχω μια προτίμηση στη φόρμα του σωματικού θεάτρου, φέτος η σκηνοθεσία μου είναι κειμενοκεντρική. Δεν δίνουμε το συναίσθημα στο πιάτο. Δεν με ενδιαφέρει το κοινό να ταυτιστεί. Πώς θα ταυτιστεί με την Κλυταιμνήστρα και την Ηλέκτρα; Με αφορά η κριτική. Να δεις ολοκληρωμένες την Κλυταιμνήστρα και την Ηλέκτρα και να τις κρίνεις. Αλλά να τις κρίνεις με μυαλό νηφάλιο. Όχι με την σκέψη της γυναίκας που σκότωσε τον άντρα της. Δες την. Κάνω μια παρουσίαση των ηρώων.
 
– Θα πρέπει να πάρει θέση το κοινό;
Παίρνει. Επειδή φέρνω κόσμο να δει και τις πρόβες, αυτό που μου λένε είναι ότι άκουσαν το κείμενο. Το ξεχνάμε αυτό.
 
Ίσως είναι και το σημαντικότερο.
Δεν ξέρω. Κάποιοι λένε σώμα. Βιώνουμε τώρα το μετα-σύγχρονο θέατρο, το μετα-μοντέρνο που βασίζεται στο σώμα. Όλα είναι σώμα. Και η φωνή σώμα είναι. Και το κείμενο ένα σώμα είναι. Αλλά έχουμε ξεχάσει να ακούμε το κείμενο γιατί είμαστε μια γενιά οπτική. Εν καιρώ Σαίξπηρ που έπαιζαν μέρα μεσημέρι δεν μπορούσαν να πείσουν με το οπτικό οπότε ο λόγος ήταν πολύ ισχυρός. Το έχουμε ξεχάσει λίγο αυτό επειδή είμαστε η γενιά της τεχνολογίας. Σε αυτήν την παράσταση, στις στιγμές που θέλω να εστιάσει το κοινό στο κείμενο δεν υπάρχει τίποτα. Υπάρχει απόλυτη σιωπή. Η παράσταση επίσης είναι πυκνωμένη, έχει πολύ συμπυκνωμένα νοήματα. Είναι μόλις 1 ώρα και 5 λεπτά. Ήθελα νοήματα που κάνουν μια έκρηξη. Άμα ήταν Μπεν Χουρ θα χανόταν. Δεν θα έμενε αυτό που ήθελα να μείνει.
Φωτογραφία του Χρήστος Χριστοδουλάρας.
 
– Μαθαίνω ότι σας χάρισε ο Κραουνάκης τραγούδι από την Μήδεια του Βουτσινά. Πώς ένιωσε γι’ αυτό;
Είμαι Κραουνακικός. Πώς λέμε Χατζιδακικός; Είμαι Κραουνακικός. Τον αγαπώ τον Κραουνάκη και σαν περφόρμερ και σαν συνθέτη. Με εμπνέει πολύ. Οι δικές μου πρόβες έχουν πάντα μουσική. Η μουσική με εμπνέει. Κάποιοι είναι οπτικοί και άλλοι ακουστικοί, εγώ είμαι ακουστικός. Θα δεις και στην πρόβα ότι δεν κοιτάω. Με ενδιαφέρει να ακούσω. Οι μουσικές του Κραουνάκη με κινούν. Κινείται κάτι μέσα μου. Όχι μόνο συναισθηματικά αλλά και στα απώτερά μου. Όχι μόνο τα κλισέ του Κραουνάκη όπως το Αυτή η νύχτα μένει αλλά τα θεατρικά του. Αυτά που είχε κάνει στην Μήδεια ή την Λυσιστράτη. Ό,τι αφορά το θέατρο. Είναι αριστουργήματα όλα.
 
– Έκανε μια παράσταση στο Κρατικό με αυτά τα τραγούδια.
Πήγα. Συζητούσαμε μέσω facebook και του είπα ότι θα κάνω μια παράσταση και θέλω το «Του έρωτα μέγα κακό» και θα σου πω το πω έτσι όπως μου απάντησε. Λέει «Πάρ’ το αλλά μην το γαμήσετε με υπερβολές». Και του είπα ότι θα το κάνω όσο πιο απλό γίνεται.  Πήγα στο Κρατικό και τον είδα και του τα εκμυστηρεύτηκα όλα για την παράσταση. Του είπα ότι το έβαλα παρότι είχα άλλο κομμάτι. Καταπιεζόμουν με εκείνο το κομμάτι. Ενώ ταίριαζε. Ήταν του Τσιτσάνη το «Ψέματα ήτανε». Ωστόσο, ένιωθα ότι δεν κορυφωνόταν η στιγμή εκείνη. Είναι μια πολύ ιδιαίτερη στιγμή της Κλυταιμνήστρας μέσα στο έργο. Το κομμάτι αυτό είναι ιστορικό, δεν είναι απλά ωραίο το «Του έρωτα μέγα κακό». Είναι ένα καθαρά θεατρικό κομμάτι το οποίο έχουν τραγουδήσει ονόματα όπως η Τσανακλίδου, η Βιτάλη και η Πασπαλά. Παίζει ρόλο που έχω και τα ερεθίσματα από τη σχολή του Βουτσινά βέβαια.
 
 “Κι αν η κατάρα πιάνει τέτοιο κακό να πάθει όποιος στο πλάι μου μ’ αγάπη δεν εστάθη”. Θα μπορούσαν να είναι λόγια της Κλυταιμνήστρας;
Ναι, εννοείται. Όλα! «Το ξέρω καλά μην μου το λες, το είδα, δεν έχεις πόλη ούτε πατρίδα, δεν έχεις φίλο για να σε γιάνει». Γιατί αυτές οι γυναίκες κάνουν την επανάσταση. Επανάσταση είναι να κάνεις έρωτα με έναν άλλο άνδρα ενώ ο άντρας σου είναι βασιλιάς. Η Κλυταιμνήστρα επέλεξε την γυναίκα και όχι την σύζυγο ή την καθωσπρέπει κυρία που πρέπει να διαλέξει λογικά. Συνήθως οι γυναίκες που επαναστατούν ή που κάνουν το βήμα να φύγουν είναι μόνες. Δεν ακολουθεί συνήθως κανένας.
 
 Είναι αυτή η παράσταση μια δουλειά που ξεχωρίζεις;
Πολύ δύσκολο να σου το απαντήσω αυτό. Ο ηθοποιός μπορεί να το απαντήσει αυτό. Είναι το πρώτο έργο που δεν παίζω. Δεν μπορώ να είμαι μαέστρος του θιάσου. Συνήθως έπαιζα και μπορούσα να ελέγξω και τον θίασο. Για παράδειγμα αν έβλεπα ότι έπεφτε η ενέργεια του θιάσου ανέβαζα εγώ τον τόνο. Ήμουν ένα οργανικό μέλος της δουλειάς. Τώρα ως σκηνοθέτης έχω μεγαλύτερη ευθύνη. Εκεί δεν συγχωρείται τίποτα. Εκεί έχω ένα πόστο που δεν μπορεί να συγχωρήσει το κοινό τίποτα. Όταν η παράσταση είναι ωραία φταίνε οι ηθοποιοί. Όταν η παράσταση είναι σκατά φταίει ο σκηνοθέτης. Το ξεχωρίζω, λοιπόν, αυτό το έργο επειδή έκανα και μια στροφή στο είδος. Έκανα δράμα, κάτι που είχα να κάνω από το Καλλιτεχνικό. Και ήμουν και επηρεασμένος από άλλους πάρα πολύ τότε. Ήμουν 17 όμως, συγχωρούμαι.
 
– Πρόσφατα χάθηκε και ένας άνθρωπος που είχε ταυτιστεί με τη θεατρική ζωή της Θεσσαλονίκης, ο Αχιλλέας Ψαλτόπουλος. Πώς ήταν η συνεργασία σας;
Όταν χάνεις έναν άνθρωπο μόνο τα καλά σκέφτεσαι. Όταν ζούσε του τα έλεγα τα άσχημα. Τώρα μπορώ να σου πω την γνώμη μου για τον Αχιλλέα. Όχι πριν δύο μήνες, τώρα. Ο Αχιλλέας ήταν ο πρώτος που ήξερε ότι θα ανεβάσω την Κλυταιμνήστρα. Ούτε η Μήττα δεν το ήξερε. Ήταν ένας πανέξυπνος άνθρωπος. Τέτοια σπιρτάδα σε άνθρωπο δεν είχα ξαναδεί, σου μιλάω ειλικρινά. Φοβερά δραστήριος άνθρωπος, φοβερό εκτόπισμα ψυχής που δεν σε άφηνε ποτέ άδειο. Δεν θα μπω στην διαδικασία να σου πω πως ήταν σαν σκηνοθέτης. Το θεωρώ λίγο. Ήταν δάσκαλος. Ήταν μια δεξαμενή ενέργειας, ένας αληθινά γλυκός και τρυφερός άνθρωπος. Υποστήριζε και έδινε δύναμη σε αυτόν που ήταν δίπλα του. Δεν ήταν deus να εξουσιάζει. Τον ένοιαζε να πληρωθούν πρώτα οι ηθοποιοί του και μετά αυτός. Είχε έρθει και στο «Δεν υπάρχει σωτηρία». Είμαι χαρούμενος που είδε δουλειά μου. Με εμπιστεύτηκε και μου έδωσε έναν ρόλο που αν δεν τον έκανα καλά θα έπεφτε το θέατρο να με πλακώσει. Ήταν ο πιο αβανταδόρικος ρόλος του έργου. Όταν ήρθε και μου είπε στη Σχολή για την παράσταση «Το κλουβί με τις Τρελές», εγώ πήγα για τον ρόλο. Δεν τον ήξερα τον Ψαλτόπουλο. Μου έχουν μείνει πράγματα από τον Ψαλτόπουλο και δεν μπορώ να τα αναγνωρίσω. Αυτό σημαίνει ότι αυτά που πήρα έγιναν βίωμα.
 
 Πώς είναι να είσαι ηθοποιός – σκηνοθέτης σε τόσο μικρή ηλικία; Πώς το αντιμετωπίζει ο χώρος;
Άσε το ηθοποιός – σκηνοθέτης. Ένας άνθρωπος που ασχολείται με την υποκριτική και τη σκηνοθεσία καλύτερα.Δεν το σκέφτηκα ποτέ το θέμα της ηλικίας. Και δεν με νοιάζει αν το σκέφτονται οι άλλοι. Με νοιάζουν οι δικοί μου άνθρωποι. Δεν έχω φάει αυτό που λέμε πόλεμο. Το θέμα είναι να σε συμπαθεί το σινάφι σου. Νομίζω ότι με συμπαθεί το σινάφι μου. Δεν τους έχω πειράξει, δεν τους έχω ενοχλήσει, απλά κάνω τη δουλειά μου. Δεν το σκέφτηκα γιατί έχω ακόμη τη φρενίτιδα της εφηβείας. Εγώ πάντα ήθελα να συνθέτω εικόνες. Αυτό είναι που θέλω να κάνω. Δεν μπορώ να γίνω μόνο ηθοποιός. Θα πεθάνω. Δεν μπορώ γιατί καταπιέζομαι πάρα πολύ. Το να είσαι ηθοποιός είναι πολύ πιο δύσκολο. Θέλει φοβερή δύναμη ψυχής. Ο σκηνοθέτης έχει ευθύνες. Ήθελα να έχω την ευθύνη. Επειδή είμαι και μοναχοπαίδι, ήθελα να την πω και στους γονείς μου. Κοιτάξτε, είναι δικό μου αυτό! Και χάλια να ήταν, δεν πειράζει! Εγώ το έκανα! Αλλά δεν έκανα ποτέ την σκέψη ότι είμαι μικρός. Και στην σχολή όταν μου λένε ότι ένα νέο παιδί δεν μπορεί να είναι σκηνοθέτης απαντάω ότι ναι, μπορεί. Σίγουρα η γνώση και η εμπειρία φτιάχνουν τον καλλιτέχνη. Η εμπειρία της ζωής, για παράδειγμα πόσους έρωτες είχες. Ακραίες καταστάσεις που μπορούν να δώσουν στην ψυχή σου πράγματα για να τα δώσεις. Αλλά πιστεύω ότι οι νέοι σκηνοθέτες και ηθοποιοί έχουν κάτι να πουν τώρα και είναι η αλήθεια. Όσο πιο νέος είσαι τόσο πιο αφιλτράριστα είναι αυτά που λες. Πολλές φορές η γνώση σε κρατάει και πίσω. Εγώ δεν λέω ότι είμαι σκηνοθέτης. Δεν νιώθω τον εαυτό μου σκηνοθέτη. Τον νιώθω έναν δραστήριο άνθρωπο που σκηνοθετεί. Με νοιάζει το ρήμα.
 
– Πώς πήρες την απόφαση να ιδρύσεις το Σύγχρονο Θέατρο Πρόταση;
Κατά καιρούς είχα ομάδες. Αιγόκερος είμαι! Μ’ αρέσει να ηγούμαι. Όχι για να εξουσιάζω. Όταν βγήκαμε από το Καλλιτεχνικό, μια από τις πιο δραστήριες χρονιές, είπαμε να συνεχίσουμε αυτό που κάνουμε. Πήγαμε σε διάφορα θέατρα. Ένα από αυτά ήταν και το Σοφούλη που είναι στη γειτονιά μου και έγινε η πρώτη μας συνεργασία με την Παυλίνα, την οποία ήξερα καιρό. Η ομάδα από Θέρετρο έγινε Άνευ Όρων και τώρα Σύγχρονο Θέατρο. Φέτος είναι πιο επίσημο, είναι θεατρική επιχείρηση. Ήθελα να δημιουργήσω έναν φορέα στον οποίο θα υπάρχει πρόνοια. Ασφάλιση και κάλυψη για να είμαι εντάξει με τους συνεργάτες μου. Δεν είναι σημαντικό μόνο να πίνουμε καφέ και να κάνουμε ωραία πράγματα αλλά και να είμαστε εντάξει όσον αφορά και το οικονομικό. Ο καλλιτέχνης πρέπει να πληρώνεται. Πρέπει να νιώθει ασφάλεια και να είναι σε ένα περιβάλλον όπου μπορεί να δημιουργήσει. Επίσης, θέλω να μπαίνουν μέσα σε αυτό νέοι άνθρωποι.
 
–  Ονειρευόσουν από μικρός να κάνεις θέατρο;
Όχι! Στο Καλλιτεχνικό είχα δώσει εξετάσεις και στις τρεις κατευθύνσεις. Χορό, θέατρο και κινηματογράφο. Εγώ ήθελα να γίνω εικαστικός. Έκανα πολλά χρόνια ζωγραφική και μπορώ να σου πω ότι ήμουν καλύτερος ζωγράφος από ότι ηθοποιός. Όταν ζήτησα να κάνω θέατρο η μάνα μου έπαθε σοκ. Δεν το πίστευε. Δεν θυμάμαι τι με έκανε να πάω στο θέατρο. Μπορεί να ήταν μια παράσταση που κάναμε στο δημοτικό και μου άρεσε.
 
–  Οι γονείς σου ήταν θετικοί στο να μπεις στον χώρο του θεάτρου;
Ναι! Απόλυτα. Η μάνα μου είναι κουκουβάγια. Είμαι και μοναχοπαίδι οπότε καταλαβαίνεις. Ήταν σε όλα δίπλα μου. Δεν είναι πολύ συχνό να τους έχεις δίπλα σου. Είναι πολύ σημαντικό να έχεις τους ανθρώπους που αγαπάς δίπλα σου.Και το εννοώ. Γιατί έχεις την ασφάλεια του να μπορείς να είσαι ο εαυτός σου. Η μάνα μου ξέρει ότι τώρα που θα πάω σπίτι δεν πρέπει να μου μιλάει! Δεν θα πάω σπίτι καταπιεσμένος, να της δείξω κάτι άλλο. Είναι
Φωτογραφία του Χρήστος Χριστοδουλάρας.μεγάλη υπόθεση αυτό.
 
– Πώς σε φαντάζεσαι στο μέλλον θεατρικά;
Θέλω να είμαι δραστήριος! Να κάνω παραστάσεις θέλω και να με αγαπάνε οι συνεργάτες μου. Να έχουμε ωραία σχέση, όμορφη. Είμαι πολύ κακός άνθρωπος, μην με βλέπεις έτσι. Είμαι φωνακλάς, θα το καταλάβεις στην πρόβα. Αλλά αγαπώ πολύ τους συνεργάτες μου. Αγαπώ. Και αυτό είναι και το κακό. Δένομαι υπερβολικά πολύ με τους θιάσους.
 
–  Όταν τελειώνεις με μια παράσταση είναι δύσκολο για σένα;
Απ’ την μία βαριέσαι και λες τελείωσε αυτός ο κύκλος αλλά απ’ την άλλη στεναχωριέσαι.
 
 Τι να περιμένουμε από το Σύγχρονο Θέατρο Πρόταση από εδώ και πέρα;
Ετοιμάζουμε κάτι για τον Μάρτη, πάλι εδώ, στο Αυλαία. Δεν θα πω ποια παράσταση είναι, θα πω όμως ότι θα είναι ένας μεγάλος θίασος και ένα έργο που αγαπάω πολύ! Και είναι το πρώτο έργο που σκηνοθετώ και έχει παιχτεί ένα εκατομμύριο φορές! Θέλω να μπω στην σκέψη του πως είναι να σκηνοθετείς ένα έργο που το έχουν δει εκατοντάδες σκηνοθέτες σε όλον τον κόσμο και με εκατοντάδες οπτικές. Ο κόσμος μπορεί να πει τι μαλακία έκανε ο Βραχνής. Εγώ θέλω να το προσπαθήσω όμως.
Φωτογραφία του Χρήστος Χριστοδουλάρας.
 
–  Σε νοιάζει η γνώμη του κόσμου;
Πολύ ρε Νίκο! Και επηρεάζομαι και πάρα πολύ. Κλαίω κιόλας. Αν σου έλεγα ότι δεν επηρεάζομαι από τον κόσμο θα ήταν ψέματα. Ειδικά από τη γνώμη της μάνας μου! Αν έρθει η μάνα μου σε πρεμιέρα και πει ότι ήταν απαίσια η παράσταση καταστράφηκα. Το «Δεν υπάρχει σωτηρία» της άρεσε. Το χειρότερο είναι να σου πούνε ότι είναι μέτριο. Αυτό το ρήμα, το «βαρέθηκα», μπορεί να με εξοργίσει!
 
– Σου εύχομαι να μην το ακούς συχνά από εδώ και πέρα!
 
Πληροφορίες για τη παράσταση θα βρείτε ΕΔΩ
«ΥΠΕΡ ΚΛΥΤΑΙΜΝΗΣΤΡΑΣ» της ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΜΗΤΤΑ, ΠΡΕΜΙΕΡΑ 15.ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2017 στις 21.00. στο θέατρο ΑΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. 
Σκηνοθεσία: Στέλιος Βραχνής.
Παίζουν: Αριάνα Τσάιτα ( Ηλέκτρα), Έλενα Μιχαηλίδη (Κλυταιμνήστρα), Ρέα Στάμκου-Κοσάνοβιτς (Ορέστης), Μάριος Κωνσταντίνου ( Ξεναγός, Παραμάνα ).
 
Φωτογραφία του Χρήστος Χριστοδουλάρας.

ΜΟΣΤΑΡ: Η ΔΙΧΟΤΟΜΗΜΕΝΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΒΟΣΝΙΑΣ

ΜΟΣΤΑΡ

Η ΔΙΧΟΤΟΜΗΜΕΝΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΒΟΣΝΙΑΣ

Τόσο Κοντά, Τόσο Μακριά…

Ο Δρόμος Προς τον Πλησίον Είναι Μακρύς…

«Όλα τείνουν προς την απέναντι όχθη, σα να είναι ο προορισμός τους»

‘Ιβο Άντριτς

 

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Αποτέλεσμα εικόνας για stari most mostar destruction

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ

Η βαλκανική χερσόνησος υπήρξε από την αρχαιότητα μια περιοχή ανάμειξης και σύνθεσης πολιτισμών, φυλών και λαών. Την περίοδο της Ρωμαϊκής, Βυζαντινής και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οι περισσότερες μεγάλες πόλεις των Βαλκανίων, τόσο παραθαλάσσιες όσο και ηπειρωτικές, ήταν πολυπολιτισμικές και πολυεθνογλωσσικές. Ειδικά κατά την Οθωμανική περίοδο οι πόλεις ήταν χωρισμένες σε γειτονιές (μαχαλάδες), όπου κατοικούσε χωριστά η κάθε θρησκευτική ομάδα (Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι, Εβραίοι). Αργότερα, από τον 19ο αιώνα, αυτός ο αστικός διαχωρισμός έγινε κυρίως με εθνικά κριτήρια και λιγότερο με θρησκευτικά. Στις βαλκανικές πόλεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οι Οθωμανοί κρατούσαν στα χέρια τους τη διοίκηση και τις στρατιωτικές δραστηριότητες, ενώ το εμπόριο και η βιοτεχνία ήταν στα χέρια Χριστιανών και Εβραίων. Η οθωμανική πόλη ήταν μια πόλη «πολυεθνική» και πολιπολιτισμική, όπου κάθε ομάδα είχε καθορισμένη θέση στον αστικό χώρο π.χ. η Θεσσαλονίκη, το Σαράγιεβο κ.α.

Αυτή η συνύπαρξη των πολιτισμών δεν ήταν σε καμιά περίπτωση θέμα «ανοχής» (ένας Δυτικός όρος), αλλά συνιστούσε τη λειτουργική δομή της οθωμανικής πόλης, όπου υπήρχε κατανομή των δραστηριοτήτων που συνδέονταν με παραδοσιακές ικανότητες της κάθε εθνικής ομάδας π.χ. οι Εβραίοι και οι Έλληνες ήταν πάντοτε «έμποροι» και κατοικούσαν σε συγκεκριμένες γειτονιές. Αυτή η πολιπολιτισμική δομή των οθωμανικών πόλεων της βαλκανικής καταστράφηκε με την έλευση του εθνικισμού στα τέλη του 19ου αιώνα που επιδίωξε την εθνική ομογενοποίηση του αστικού χώρου, εκδιώκοντας τις άλλες «ανεπιθύμητες» ομάδες. Στην Γιουγκοσλαβία του Τίτο –μια μίνι «Αυστροουγγαρία» σε ομοσπονδιακό, σοσιαλιστικό και βαλκανικό πλαίσιο– επιβίωσε το μοντέλο των πολιπολιτισμικών πόλεων για μισό περίπου αιώνα, ώσπου ήρθαν οι εθνικιστικές συγκρούσεις των αρχών της δεκαετίας του 1990, που διχοτόμησαν τις πόλεις σε δύο καθορισμένους τομείς με ελάχιστη επικοινωνία μεταξύ τους. Σήμερα υπάρχουν στα δυτικά Βαλκάνια μια σειρά από πόλεις που είναι ουσιαστικά διχοτομημένες, χωρισμένες μεταξύ τους, κατοικημένες από κοινότητες που η μία θέλει να αποφύγει την άλλη. Τέτοιες πόλεις είναι: το Σαράγιεβο, το Μόσταρ, η Κόσοφσκα Μήτροβιτσα και τα Σκόπια.

Η ΣΥΜΒΟΛΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Τα Βαλκάνια βρίσκονται μεταξύ Ανατολής και Δύσης, Ευρώπης και Ασίας, χριστιανικού και μουσουλμανικού κόσμου, ηπειρωτικής ενδοχώρας και Μεσογείου. Γι’ αυτό και συχνά αμφιταλαντεύεται νευρικά σε μια προσπάθεια να προσδιορίσει την ταυτότητά της, να ανακαλύψουν που ακριβώς ανήκει. Όμως μία γέφυρα δεν ανήκει κάπου συγκεκριμένα. Δεν ανήκει σε καμιά αποκλειστικά πλευρά. Ανήκει μόνο στον εαυτό της, που μοιάζει σαν να αιωρείται ανάμεσα σε δύο κόσμους…

Στα Βαλκάνια η γέφυρα είναι σύμβολο ένωσης και χωρισμού ταυτόχρονα. Συμβολίζει την αμφιθυμία των Βαλκανίων. Των ανθρώπων που έζησαν μαζί κι αναγκάστηκαν να χωρίσουν λόγω του εθνικισμού. Είναι σύμβολο της προηγούμενης ιστορικής συνύπαρξης ανθρώπων και λαών αλλά ταυτόχρονα και σύμβολο του σύγχρονου χωρισμού, των εθνικών συνόρων, που ευτυχώς τελευταία αμβλύνονται μέσα στα πλαίσια της μεγάλης ευρωπαϊκής υπερεθνικής ενοποίησης.

Οι γέφυρες είναι πύλες και σύνορα ταυτόχρονα. Συνδέουν και διαχωρίζουν. Δεν είναι εύκολο να ζεις πάνω σε μια γέφυρα. Είναι ένας τόπος δαρμένος από τους τρελούς ανέμους της Ιστορίας και γι’ αυτό πολύ επικίνδυνος. Είναι ένας τόπος μονίμως σε μετάβαση. Γι’ αυτό όμως είναι άκρως ενδιαφέρον.

Οι γέφυρες και τα σταυροδρόμια θεωρούνται στους μύθους των βαλκανικών λαών στοιχειωμένα και επικίνδυνα μέρη. Στοιχειωμένα από δύστροπους θεούς και δαίμονες, που ζητούν με το παραμικρό θυσίες από τους ανθρώπους. Είναι μεγάλη τέχνη να μπορείς να ζεις σε μια περιοχή-γέφυρα, όπως είναι η βαλκανική χερσόνησος και η Ελλάδα ειδικότερα. Και αυτό είναι που κάνει τους βαλκανικούς λαούς, τόσο δυναμικούς, ανθεκτικούς και ευέλικτους συνάμα. Το αρχέτυπο της γέφυρας στοιχειώνει τα Βαλκάνια και την Ελλάδα από την αυγή της Ιστορίας, αλλά ταυτόχρονα είναι το στοιχείο που κάνει την ευρύτερη περιοχή μας καθόλου μα καθόλου βαρετή…

ΤΟ «ΤΕΙΧΟΣ» ΤΟΥ ΜΟΣΤΑΡ

Το Μόσταρ είναι η χαρακτηριστική περίπτωση μιας διχοτομημένης πόλης των δυτικών Βαλκανίων, όπου Κροάτες καθολικοί και Βόσνιοι μουσουλμάνοι ζουν ο ένας απέναντι στον άλλο –χωρισμένοι από τον ορμητικό ποταμό Νέρετβα– σε μια ψυχρή συνύπαρξη που επιβλήθηκε απ’ έξω. Ο πόλεμος στη Βοσνία (1992-1995) δηλητηρίασε τις σχέσεις τους και η μετέπειτα ειρήνη δεν επούλωσε ακόμη τις πληγές του πολέμου. Ένας σύγχρονος Βόσνιος πολιτικός χαρακτήρισε το Μόσταρ «χωρισμένο μ’ έναν τοίχο ανάμεσα στους Κροάτες και τους Μποσνιάκους (Μουσουλμάνους)», καθώς ο αριθμός των Σέρβων που παρέμειναν στην πόλη είναι αμελητέος. Οι εθνικές κοινότητες των Κροατών και Μουσουλμάνων ζουν η μια απέναντι στην άλλη, χωρισμένες από τον ποταμό Νέρετβα, και υποστηρίζουν τις αντίπαλες ποδοσφαιρικές ομάδες της πόλης. Οι Κροάτες υποστηρίζουν την ομάδα Zrinjski και οι Βόσνιοι Μουσουλμάνοι τη Velez.Αποτέλεσμα εικόνας για stari most mostar destruction

ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ, ΔΥΟ «ΓΛΩΣΣΕΣ»: Στο επίσημο site της πόλης του Μόσταρ (Grad Mostar) ο χρήστης έχει το δικαίωμα να επιλέξει την περιήγησή του σε δύο γλώσσες τη «Βοσνιακή» (Bosanski jezik) ή την Κροατική Γλώσσα (Hravtski jezik). Στην ουσία όμως πρόκειται για μια γλώσσα τη Σερβοκροατική, που στη Σερβία ονομάζεται Σέρβικη, στην Κροατία Κροάτικη, στη Βοσνία Βοσνιακή και στο Μαυροβούνιο Μαυροβουνιώτικη!

STARI MOST (ΠΑΛΙΑ ΓΕΦΥΡΑ): ΕΝΩΝΕΙ ή ΧΩΡΙΖΕΙ;

Σύμβολο της πόλης είναι η παλιά οθωμανική γέφυρα (Stari Most), που ενώνει και χωρίζει ταυτόχρονα τους κατοίκους της. Η γέφυρα καταστράφηκε από το Κροατικό πυροβολικό στις 9 Νοεμβρίου του 1993 και η ανακατασκευή της άρχισε αμέσως μετά το τέλος του πολέμου το 1995. Το 2005 η UNESCO ανακήρυξε την παλιά πέτρινη γέφυρα και τη γύρω περιοχή της σε «Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς».

Ετησίως, περίπου ένα εκατομμύριο τουρίστες επισκέπτονται το Μόσταρ, εν μέρει εξαιτίας της κοντινής καθολικής περιοχής προσκυνήματος, Mεντουγκόργκε. Η πρωταρχική έλξη της πόλης Μοστάρ είναι η Παλιά Γέφυρα πάνω από τον ποταμό Νερέτβα. Η γέφυρα χτίστηκε αρχικά κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Ηγεμονίας τον 16ο αιώνα, καταστράφηκε στη σύγκρουση του 1993, και αργότερα επισκευάστηκε και επανοικοδομήθηκε με τη χρηματοδότηση της Παγκόσμιας Τράπεζας, της UNESCO, της Κοινοπραξίας Aga Khan για τον Πολιτισμό και του Ταμείου Παγκόσμιων Μνημείων. Αρκετές χώρες –συμπεριλαμβανομένης της Ιταλίας, τις Κάτω Χώρες και της Κροατίας– επίσης διέθεσαν κονδύλια. Πολλές παγκοσμίου φήμης προσωπικότητες, συμπεριλαμβανομένου του Πρίγκιπα Καρόλου της Βρετανίας, παρευρέθηκαν στην τελετή έναρξης της «Παλιάς Γέφυρας» το 2004…

Αποτέλεσμα εικόνας για stari most mostar destruction

Σχετική εικόνα

ΜΟΛΙΣ ΕΠΑΝΕΚΔΟΘΗΚΕ!

(αφού εξαντλήθηκε από παντού)

Το μοναδικό βιβλίο-οδηγός για τα Βαλκάνια

ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Eξερευνώντας τα Μυστικά της Βαλκανικής Ενδοχώρας

Συγγραφείς:  ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ & ΜΙΛΙΤΣΑ ΚΟΣΑΝΟΒΙΤΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

1. ΜΥΣΤΙΚΟ ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ: Μυστήρια στις Όχθες του Δούναβη

2. ΒΛΑΧΙΚΗ ΜΑΓΕΙΑ:  Ένα Μυστικό Ταξίδι στην Ανατολική Σερβία

3.ΟΡΟΣ ΡΑΝΤΑΝ ΚΑΙ ΤΟ «ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ»: Τα Μυστικά της Σέρβικης «Πεντέλης»

4. ΣΤΑ ΙΧΝΗ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ: Η Σκιά μιας Μεσαιωνικής Αίρεσης που Στοιχειώνει τα Βαλκάνια

5. Η  ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ  ΤΩΝ   ΠΑΛAΙΩΝ  ΘΕΩΝ: O Νεοπαγανισμός στις Σλαβικές Χώρες των Βαλκανίων

6. Η ΚΟΚΚΙΝΗ «ΘΡΗΣΚΕΙΑ» ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΥ: Οι Θεοί της Προηγούμενης Θρησκείας Γίνονται Πάντα οι «Διάβολοι» της Επόμενης!

 7. ΤΣΕΤΝΙΚΣ ΚΑΙ ΠΑΡΤΙΖΑΝΟΙ: Το  Αντάρτικο των Τσέτνικς στη Σερβία (1941-1945) και οι Παρτιζάνοι του Τίτο

8. ΣΙΩΠΗΡΗ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ: Το Ολοκαύτωμα των Σέρβων από τους Κροάτες Ούστασι (1941-1945)

9. Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΦΟΒΟΥ: Το «Ιδιωτικό Βασίλειο» του Μάρκο Μιλόσεβιτς στο Ποζάρεβατς

10: ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΩΝ

11.ΣΚΟΤΕΙΝΟΣ ΒΑΡΔΑΡΗΣ: Tα Μυστικά της Άλλης «Μακεδονίας» και η Βυζαντινή Διαμάχη για το Όνομα Μακεδονία

12. ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ DNA ΤΟΥ ΜΕΓΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ; Η Διαμάχη για την Προέλευση των Αρχαίων Μακεδόνων και οι Ανορθόδοξες Έρευνες των Σκοπίων

 13. ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: Θρακικά Μυστήρια, Σλαβικός Μυστικισμός και Εξωγήινα Κρανία

14. VANGA: Η Τυφλή Προφήτισσα των Βαλκανίων

15 ΜΑΓΙΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ: Περιπλάνηση σε μια Αθάνατη Πόλη

16. ΒΟΥΚΟΝΤΛΑΚ ΚΑΙ ΒΑΜΠΙΡ: Οι Νυχτερινοί Δαίμονες των Βαλκανίων

17. ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΔΡΑΚΟΥΛΑ: Γιατί ο Βλαντ Τέπες Έγινε Βαμπίρ;

18. ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ: Βρυκολακιασμένοι και Νεραϊδοπαρμένοι Βαλκάνιοι

19. Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΖΟΥΓΚΟΡΙΕ: Ο Ισχυρότερος Θαυματουργός Τόπος των Καθολικών στα Βαλκάνια

20. ΙΕΡΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ: Κυνήγι Μαγισσών στα Δυτικά Βαλκάνια

21. ΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟ ΚΟΣΟΒΟ: H «Ιερή Γη» των Σέρβων στα Χέρια των Αλβανών

22. ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΕΘΝΙΚΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ; Τα Νέα «Εθνικά Καθαρά» Βαλκάνια και Σενάρια Επαναχάραξης των Συνόρων

23. Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ: Οι «Αστικοί Θρύλοι» της Μυστικής Πρωτεύουσας των Βαλκανίων  

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟ

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΑ «ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ»;

 

Το βιβλίο (400 σελίδες) κανονικά στοιχίζει 25 ευρώ, αλλά σας το προσφέρουμε με έκπτωση 20% και ΔΩΡΕΑΝ  τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής (μέσω  ΕΛΤΑ), θα σας έρθει άμεσα στο σπίτι σας

Μόνον με 20 ευρώ!

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Στοιχειωμένα Βαλκάνια”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail:
stamkos@post.com

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟ MATRIX

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟ MATRIX

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΩΝΤΑΣ ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ MATRIX

Αποτέλεσμα εικόνας για War against matrix

Σχετική εικόνα

«Το να μεταμορφώσεις την αντίληψη του κόσμου και να αλλάξεις τη δομή της κοινωνίας είναι το ίδιο πράγμα. Απελευθερώνοντας τον εαυτό του κάποιος, έχει αλλάξει τους συσχετισμούς δύναμης και, συνεπώς, έχει μετασχηματίσει την κοινωνία…» Πήτερ Μάρσαλ

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Σχετική εικόνα

Αποτέλεσμα εικόνας για matrix agent smith gif

Μετά τον θρίαμβο της «ήπιας σκέψης» των δεκαετιών του 1980 και 1990, πιστεύω πως είναι ο καιρός για ένα ισχυρό ταρακούνημα στους υπνωτισμένους εγκεφάλους μας. Δεν έχουμε πλέον την πολυτέλεια να ρεμβάζουμε μέσα στις ψευδαισθήσεις μας και να πίνουμε «χαλαροί» το φραπέ μας. Αυτός είναι κι ένας από τους λόγους που άρχισα τελευταία να γράφω κείμενα σαν κι αυτό. Ένα καλό κείμενο επενδύει μια μεγάλη ποσότητα διανοητικών πόρων μέσα σε λίγες σελίδες, συμβάλλοντας στην κατανόηση του κόσμου που ζούμε. Όταν τελειώνεις την ανάγνωση του μπορείς να δεις τον κόσμο με διαφορετικά μάτια. Αυτό ενδιαφέρει κι εμένα: να συμβάλλω στην ανακάλυψη νέων τρόπων ερμηνείας του κόσμου και της πραγματικότητάς μας.

Γράφοντας αυτό το κείμενο, σαν να ήθελε το ίδιο να γραφτεί, νιώθω πως σε τελική ανάλυση το The Matrix λειτουργεί ως πυροκροτητής, που πυροδοτεί στον καθένα μας μια αλυσιδωτή αντίδραση ερωτημάτων σχετικά με τη φύση της πραγματικότητας και όχι μόνον. Τα ερωτήματα αυτά ώθησαν κι εμένα στο ρηξικέλευθο συμπέρασμα πως ζούμε μέσα στο φαντασιακό ενός καθρέπτη, μιας οθόνης, μιας «μήτρας»(Matrix) που αποκαλούμε «πραγματικότητα» και μάλιστα βρισκόμαστε σε κωματώδη κατάσταση, εφόσον οι κινήσεις μας είναι υποτυπώδεις. Η πολυθρύλητη ελευθερία μας είναι σχεδόν ανύπαρκτη –δοκιμάστε, για παράδειγμα, να μην πληρώσετε για κάποιους μήνες τους λογαριασμούς σας…– και οι επιλογές μας περιορισμένες. Άλλωστε δεν μπορούμε να διαλέξουμε αυτό που είμαστε (δηλαδή παγιδευμένοι στο Matrix της «πραγματικότητας»), μπορούμε μόνο να διαλέξουμε αυτό που θέλουμε να γίνουμε: να ξεφύγουμε από αυτό και να δραπετεύσουμε στην «έρημο του πραγματικού».

Αποτέλεσμα εικόνας για War against matrix

Προσωπικά προτιμώ να μην θεωρώ ως «Matrix» απλά τον σημερινό προσομοιωμένο, κωδικοποιημένο και συμβολικοποιημένο κόσμο μας, αλλά να γίνω πιο συγκεκριμένος. Δεν θέλω να στοχεύω σε αφηρημένα πράγματα. Δεν μου αρκεί να αναλίσκομαι σε γενικόλογες φιλοσοφικές τοποθετήσεις κατά ενός αφηρημένου «Matrix» και στο τέλος τίποτε. Θέλω να οριοθετήσω τον εχθρό μου για να μπορώ να τον πολεμήσω καλύτερα. Θέλω να χαρτογραφήσω το δικό μου «Matrix» για να καταστρώσω στη συνέχεια «σχέδιο μάχης» εναντίον του. Έτσι λοιπόν μπήκα στη διαδικασία να κατασκευάσω έναν κατάλογο από τις εκφάνσεις του σύγχρονου Matrix και να σας τις παρουσιάσω, προκειμένου να πάρετε μια εικόνα για την κοσμοθέασή μου. Να τι αποφάσισα να θεωρώ ως εκφάνσεις του «Matrix»:

  • Τη μίζερη κι επαναλαμβανόμενη καθημερινότητα που σκοτώνει τα όνειρά μας.

  • Την πλανητική Αυτοκρατορία που τείνει να εξουσιάσει και να ομογενοποιήσει τα πάντα.

  • Τους παγκόσμιους θεσμούς (ΟΗΕ, ΔΝΤ, ΠΟΕ, GATT κ.α.), που κατασκευάζουν κανόνες και παράγουν νομιμότητα.

  • Τις υπερεθνικές επιχειρήσεις που λεηλατούν τις αγορές και νοιάζονται μόνο για τα κέρδη τους και όχι για τους ανθρώπους.

  • Τις τράπεζες που μας απομυζούν μέσω των δανείων και μας σκλαβώνουν μέσω των χρεών.

  • Το φαρμακευτικό καρτέλ και το ιατρικό κατεστημένο, που έχουν κάνει την υγεία μας εμπόρευμα.

  • Το παγκόσμιο ενεργειακό-βιομηχανικό σύμπλεγμα συμφερόντων που μας κρατάει δέσμιους των ορυκτών καυσίμων, ενώ καταστρέφει ανεπανόρθωτα το φυσικό περιβάλλον.

  • Το στρατιωτικό-αμυντικό λόμπι, που «κατασκευάζει» ανά τακτά διαστήματα πολέμους και ανακαλύπτει συνεχώς νέες απειλές, προκειμένου να παράγει και να εμπορεύεται αδιάκοπα τα όλο και ακριβότερα οπλικά του συστήματα.

  • Όλους τους άχρωμους ανθρώπους του Συστήματος, που θυσίασαν την ελευθερία τους για μια ψευδαίσθηση ασφάλειας, πουλώντας κυριολεκτικά την ψυχή τους για μια θέση στο… δημόσιο.

  • Τους σύγχρονους «μάγους με τις λευκές ρόμπες» (επιστήμονες) που χρησιμοποιούν τις γνώσεις τους αποκλειστικά για τα συμφέροντα κερδοσκοπικών επιχειρήσεων, απρόσωπων κυβερνήσεων και ανήθικων ινστιτούτων, ξεχνώντας ότι η γνώση πρέπει να απελευθερώνει και όχι να σκλαβώνει.

  • Τους πληρωμένους ακαδημαϊκούς και τους «διανοούμενους» του κατεστημένου, που δογματικά θεωρούν πως έχουν το μονοπώλιο της εξήγησης των πραγμάτων, ενώ δεν είναι παρά μισθωμένοι «μηχανισμοί» νομιμοποίησης της πραγματικότητας την οποία επιβάλλει στις μάζες η ελίτ της Αυτοκρατορίας.

  • Τον politically correct νεοσυντηρητισμό που τα θέλει όλα «εξαγνισμένα», αποστειρωμένα και σε τάξη.

  • Τους μεταμοντέρνους μικροαστούς που αρνούνται το κιτς αλλά δεν λένε όχι στην αναγουλιαστική αισθητική της τηλεοπτικής ρυπαρότητας.

  • Τους μαρκετίστες και τον πανάκριβο διαφημιστικό μηχανισμό τους, που θέλουν να μας κάνουν να καταναλώνουμε ψυχαναγκαστικά ό,τι μας προτείνουν.

  • Την τηλεόραση που μας πυροβολεί εγκεφαλικά εκ του συστάδην.

  • Τον μισαλλόδοξο εθνικισμό και ρατσισμό, που κάνει πλιάτσικο στην ιστορία και προσπαθεί να ταξινομήσει τους ανθρώπους με «γενετικά» κριτήρια λες και είμαστε ζαρζαβατικά.

  • Το σύγχρονο «Ελλαδοτράνς», την ελληνοκεντρική δηλαδή παράνοια ορισμένων κατοίκων αυτής της χώρας, που έχει εξευτελίσει και ευνουχίσει το οικουμενικό πνεύμα του Ελληνισμού.

  • Τις θρησκείες που θέλουν να μας επιβάλουν το «μεταφυσικό μονοπώλιο» τους και τις «εξ αποκαλύψεως αλήθειες» τους

  • Τα κάθε είδους «πνευματικά ιερατεία», που ευαγγελίζονται δήθεν τη σωτηρία των ψυχών μας αλλά ουσιαστικά ενδιαφέρονται μόνο για την εξουσία

  • Την παγκόσμια ψυχαγωγική βιομηχανία τύπου Χόλιγουντ, που στοιχειώνει το φαντασιακό μας και κατασκευάζει τη μυθολογία του 21ου αιώνα.

  • Την πλανητική κατασκευή νέων τρόμων ως τεχνική διαχείρισης φόβου για τον αποτελεσματικότερο έλεγχο των μαζών.

  • Τις διάφορες ελίτ, τέλος, που μας βλέπουν σαν «ζαλισμένο κοπάδι» και θέλουν να μας ελέγχουν και να μας κατευθύνουν.

Θα μπορούσα να προσθέσω κι άλλες εκφάνσεις του Matrix που με ενοχλούν και με μιζεριάζουν αλλά, επειδή ουσιαστικά ο κατάλογος αυτός δεν έχει τέλος, θα αρκεστώ στις προηγούμενες. Μου αρκούν για την ώρα. Δεν μπορώ άλλωστε να τα βάλω με τους πάντες. Θα εξαντληθώ μαχόμενος σε πολλά μέτωπα. Γι’ αυτό και κάθε φορά πρέπει να εστιάζομαι σε συγκεκριμένο στόχο, για να πετύχω έστω και μια μικρή νίκη σ’ αυτόν τον αντί-Matrix αγώνα μου. Υπάρχει βέβαια και το παράδοξο ενδεχόμενο τμήματα του Matrix να έχουν αυτονομηθεί και να μάχονται μεταξύ τους, δημιουργώντας ήδη ένα μετά-Matrix που περιλαμβάνει το δικό μας Matrix και όλα τα προηγούμενα (κάτι σαν τις ρωσικές κούκλες, που είναι η μια μέσα στην άλλη)…

Σχετική εικόνα

ΕΞΟΡΙΣΤΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΜΑΣ ΤΗ ΖΩΗ

Εξορισμένοι από την αληθινή πραγματικότητα κι από την ίδια μας τη ζωή, έχουμε την τάση να αναζητούμε συνεχώς κάτι μόνιμο, κάτι που μοιάζει να μας προσφέρει «ευτυχία» και μόλις υποψιαζόμαστε πως το βρήκαμε γαντζωνόμαστε σ’ αυτό λες και δεν πρόκειται ν’ αλλάξει. Όμως δεν υπάρχει καμία σταθερότητα στη ζωή –τα μόνα σταθερά πράγματα είναι οι φόροι και ο θάνατός! Η ζωή είναι μια αέναη εμπειρία απώλειας. Και όπως λέει και ο σικάτος μισάνθρωπος πράκτορας Σμιθ (agent Smith), ο οποίος παραδόξως απέκτησε περισσότερους φαν από τον «Εκλεκτό» Κιάνου Ριβς, «ο άνθρωπος ορίζει την πραγματικότητα του μέσα από τον πόνο και τη μιζέρια».

Αποτέλεσμα εικόνας για matrix agent smith

Αυτός είναι και ο λόγος που, σύμφωνα με το σενάριο της ταινίας, το «πρώτο Matrix», το οποίο ήταν μια παραβολή του Παράδεισου από τον οποίο «εξέπεσε» ο άνθρωπος, παρ’ ότι ήταν τέλεια σχεδιασμένο, απέτυχε: «Το ήξερες πως το πρώτο Matrix είχε σχεδιαστεί να είναι ένας τέλειος ανθρώπινος κόσμος; Όπου κανείς δε θα υπέφερε, όπου όλοι θα ήταν ευτυχισμένοι. Ήταν καταστροφή. Κανείς δεν δέχθηκε το πρόγραμμα. Ολόκληρες ‘’καλλιέργειες’’ (σ.σ. ανθρώπων που χρησιμοποιούνται ως ‘’μπαταρίες’’) χάθηκαν… Ο τέλειος κόσμος ήταν ένα όνειρο από το οποίο ο πρωτόγονος εγκέφαλος σας προσπαθούσε συνεχώς να ξυπνήσει» (agent Smith).

Αποτέλεσμα εικόνας για matrix and zizek

Ο Σλοβένος Λακανικός φιλόσοφος Σλάβοϊ Ζίζεκ γράφει σχετικά στο δοκίμιο του The Matrix ή οι Δύο Όψεις της Διαστροφής: «Η ατέλεια του κόσμου μας είναι ταυτόχρονα σημάδι της εικονικότητάς του και σημάδι της πραγματικότητάς του. Μπορεί λοιπόν κανείς να υποστηρίξει ότι ο πράκτορας Σμιθ (ας μην ξεχνάμε ότι, όχι ένα ανθρώπινο πλάσμα σαν τα άλλα, αλλά μια άμεση εικονική ενσάρκωση του ίδιου του Matrix –του μεγάλου Άλλου) είναι το υποκατάστατο της φιγούρας του ψυχαναλυτή μέσα στο σύμπαν του φιλμ: Το μάθημά του είναι ότι η εμπειρία του ανυπέρβλητου εμποδίου, είναι η θετική συνθήκη για μας, τους ανθρώπους, για να αντιληφθούμε κάτι ως πραγματικότητα –η πραγματικότητα είναι τελικά αυτό που αντιστέκεται».

Σχετική εικόνα

Αντιστεκόμενο ή όχι το Matrix της καθημερινότητας μας τρέφεται από τα ίδια του τα απορρίμματα, παίρνει την ενέργεια του από την ενέργεια που δαπανά σ’ ένα είδος θαύματος της υποκατάστασης. Η λάμψη του προέρχεται από τα ελαττώματα του. Ο πόνος και η μιζέρια που μας προκαλεί μας κάνουν ακόμη καλύτερες «μπαταρίες». Όσο για μας, εμείς επιμένουμε να ζούμε μέσα από τις παγίδες που στήνουμε ο ένας για τον άλλον και το μόνο που πολλαπλασιάζει την ενέργεια μας είναι η αδράνεια του θανάτου…

Σχετική εικόνα

Αποτέλεσμα εικόνας για  matrix agent smith

Ο ΑΚΥΡΗΚΤΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΩΝ MEMES: ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΟΨΗ ΤΟΥ MATRIX

Από την άλλη το Matrix θα μπορούσε κάλλιστα να θεωρηθεί ως το πιο πετυχημένο μιμ (meme) ή μιμίδιο της εποχής μας (δεν είναι τυχαίο άλλωστε που ταινία μεσουράνησε την εποχή που η χρήση του Internet γνώρισε εκρηκτική διάδοση). Επινοημένο από το ζωολόγο Richard Dawkins, συγγραφέα του αμφιλεγόμενου βιβλίο Το Εγωιστικό Γονίδιο (1976), το μιμ (κάτι ανάλογο με το γονίδιο) είναι μια πολιτιστική μονάδα πληροφορίας, μια «νοητική οντότητα», που έχει την ιδιότητα να αυτοαναπαράγεται χρησιμοποιώντας τον ανθρώπινο εγκέφαλο ως ξενιστή. Αν στο μυαλό σας έχει αποτυπωθεί οποιοδήποτε διαφημιστικό σποτ ή αν ακολουθείτε άθελά σας τα ρεύματα της μόδας, τότε ίσως έρθετε σε απροσδόκητη επαφή μ’ ένα μιμ. Κάθε «Ματριξόπληκτος», όπως η αφεντιά μου, έχει ουσιαστικά μολυνθεί διανοητικά με το μιμ του Matrix.

Ο Richard Dawkins επινόησε τη λέξη μιμ συνδυάζοντας δύο ελληνικές λέξεις: τη λέξη μνήμη (memory) και τη λέξη μίμηση (mimesis). Ο Dawkins ορίζει το μιμ ως εξής: «Μιμ είναι ένα μεταδοτικό “σχήμα” πληροφορίας που αναπαράγεται με παρασιτική “μόλυνση” των ανθρώπινων εγκεφάλων και αλλάζει τις συμπεριφορές τους, κάνοντάς τους να ”εκπέμψουν” κι αυτοί το ίδιο σχήμα πληροφορίας. Τα σλόγκαν, οι “έξυπνες εκφράσεις”, οι μελωδίες, οι εικόνες, οι εφευρέσεις και οι μόδες είναι τυπικά μιμς. Μια ιδέα ή ένα σχήμα δεν είναι μιμ μέχρι να αναγκάσει κάποιον να την αναπαραγάγει με οποιοδήποτε τρόπο, να την επαναλάβει και να μολύνει έτσι κάποιον άλλον εγκέφαλο. Κάθε μεταδιδόμενη γνώση είναι μιμητική».

Τα μιμς μεταπηδούν από μυαλό σε μυαλό μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζουμε μίμηση (memesis). Σύμφωνα με τον δρ Don Beck «τα μιμς είναι κρυφά σχήματα εντός της ροής και του αναβρασμού της κουλτούρας μας».

Σχετική εικόνα

Οι επιχειρήσεις των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας (τηλεόραση, ραδιόφωνα, κινηματογράφος, έντυπα, διαδίκτυιο, social media κ.α.) ελέγχουν και κατευθύνουν τη διασπορά των μιμς. Όμως τα πιο επικίνδυνα μιμς εμφανίζονται συχνότερα στους εγκεφάλους κομβικών ανθρώπων των μέσων μαζικής επικοινωνίας, όπως για παράδειγμα στα μυαλά «φιλελεύθερων» συντακτών περιοδικών μόδας.

Ακόμη και οι εκστρατείες «δημιουργικής αντίστασης» του περιοδικού Adbusters, που παρακινούν τους ανθρώπους ανά τον κόσμο να μην αγοράζουν τίποτε για μια μέρα (Buy Nothing Day) και να κλείσουν τις τηλεοράσεις τους για μια βδομάδα (TV Turnoff Week) είναι αποτελέσματα διάδοσης κάποιων, ευτυχώς θετικών, μιμιδίων.

Σύμφωνα με την Καναδή συγγραφέα Kalle Lasn τα όπλα των Μιμς αυξάνουν όλο και περισσότερο. Η επόμενη επανάσταση, όπως προέβλεψε και ο γκουρού των μήντια Μάρσαλ ΜακΛούαν, θα είναι ένας «πληροφοριακός ανταρτοπόλεμος». Μπορεί να διεξαχθεί στους δρόμους με σύμβολα, συνθήματα, πλακάτ και γκράφιτι. Μπορεί όμως και να διεξαχθεί στις εφημερίδες, στο ραδιόφωνο, στην τηλεόραση και στο διαδίκτυο. Μπορεί να είναι ένας βρώμικος πόλεμος προπαγάνδας ανταγωνιστικών κοσμοθεάσεων και εναλλακτικών οραμάτων του μέλλοντος.

Σχετική εικόνα

Οι επιχειρήσεις έχουν τους δικούς τους διαφημιστές, μαρκετίστες, πράκτορες, δικηγόρους και, ασφαλώς, προϋπολογισμούς δισεκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο όλα αυτά μπορεί να μην είναι αρκετά. Οι αντίπαλοί τους έχουν πλέον το Internet: το μεγαλύτερο και καλύτερο Μιμς που έχει ποτέ εφευρεθεί. Έχουν επίσης ένα παγκόσμιο συνδεδεμένο δίκτυο από καλλιτέχνες, διανοητές, σχεδιαστές, χάκερς και «παιδιά-θαύματα» που ασχολούνται με τα multimedia, που μπορούν να κινητοποιηθούν κάτω από έναν σκοπό. Ποιος θα νικήσει άραγε στον πόλεμο των μιμς που μόλις ξεκίνησε;

Αποτέλεσμα εικόνας για War against matrix

ΣΤΑ ΔΙΧΤΥΑ TOΥ MATRIX ΤΩΝ ΠΟΛΥΕΘΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Για την ώρα πάντως οι πολυεθνικές επιχειρήσεις φαίνεται να έχουν το «πάνω χέρι». Οι εταιρείες αυτές δεν είναι απλά οικονομικοί οργανισμοί αλλά έχουν μετεξελιχθεί σε εξουσιολάγνες μεταφυσικές οντότητες, που ονειρεύονται την ολοκληρωτική κατάκτηση των αγορών (αλλά και της ψυχικής μας διάθεσης) μασκαρεμένες σε «γκουρού», έτοιμους να μας διδάξουν το νόημα της ευτυχίας: την κατανάλωση και την κουλτούρα των επώνυμων προϊόντων (Brandnames).

Η τακτική αυτών των επιχειρήσεων είναι ύπουλη και εξαιρετικά επικίνδυνη, μοιάζοντας ανατριχιαστικά με Matrix. Προωθούν διαφημιστικά τα προϊόντα τους στοχεύοντας σε όλο και πιο ευάλωτες ηλικίες, που δεν έχουν προλάβει ακόμη να αναπτύξουν άμυνες κι έτσι στο μυαλό τους μπορούν να εντυπωθούν κυριολεκτικά τα πάντα. Οι αφηνιασμένοι καταναλωτές του αύριο κτίζονται από την βρεφική τους ηλικία!

Εκτός από καλοσχεδιασμένα διαφημιστικά μηνύματα οι εταιρείες αυτές εξαπολύουν και τους λεγόμενους «διαφημιστικούς ιούς» (Advertising Virus), που είναι εξειδικευμένα πακέτα πληροφορίας τα οποία στοχεύουν σε κομβικά άτομα μιας ομάδας, π.χ. στα πιο δημοφιλή άτομα-πρότυπα μιας παρέας, τα οποία και καθιστούν «φορείς» μετάδοσης των καταναλωτικών συνηθειών που επιδιώκει η βιομηχανία της κατανάλωσης.

Αποτέλεσμα εικόνας για matrix agent smith gif

Για τους μαρκετίστες αυτών των εταιρειών ο «ιδανικός στόχος» είναι η ηλικία των 17 ετών. Αυτή θεωρείται η ηλικία του «Perfect Cool» και ο καθένας μας την επιθυμεί, από τον 42χρονο «Ντόριαν Γκρέι», μέχρι και τον 20χρονο που κατά παράδοξο τρόπο θεωρεί ήδη τον εαυτό του «μεγάλο».

Αποτέλεσμα εικόνας για matrix agent smith gif

Τη δεκαετία του 1990 οι μαρκετίστες άρχισαν να μελετούν τους έφηβους, όπως οι ανθρωπολόγοι μελετούσαν μια ξένη κουλτούρα. Την ίδια περίοδο η αποκαλούμενη Generation X άρχισε να οργανώνει τις άμυνές της απέναντι στις δυνάμεις του μάρκετινγκ, υιοθετώντας μια στάση κι έναν τρόπο ζωής που αντιστέκονταν και στην ιδέα του «cool» σαν αυτοσκοπό.

Οι μαρκετίστες αντέδρασαν. Η διαφημιστική εκστρατεία του αναψυκτικού Sprite είχε ως σύνθημα: «Η εμφάνιση είναι τίποτε. Ο πόθος είναι τα πάντα». Έτσι η αντι-πώληση έγινε η νέα πώληση, και το μάρκετινγκ πέρασε σε νέα φάση. Το Matrix του μάρκετινγκ έφτασε στο σημείο να προωθεί τον εαυτό του μέσω ενός υποτιθέμενου «Αντι-Matrix»!

Αποτέλεσμα εικόνας για matrix agent smith gif

Από την άλλη οι οικονομικές επιχειρήσεις δεν έχουν τον παραμικρό ενδοιασμό να χρησιμοποιήσουν τα δισεκατομμύρια δολάρια που διαθέτουν, προκειμένου να προωθήσουν οποιοδήποτε χαζό προϊόν μπορεί να τους προσφέρει συνεχόμενα κέρδη. Το τελευταίο διάστημα οι βιομηχανίες τροφίμων, ενόψει της μαζικής φοβίας για τις μεταλλαγμένες τροφές, αφήνιασαν διαφημιστικά. Στις ΗΠΑ το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας δαπανά μόλις ένα εκατομμύριο δολάρια ετησίως για ενθαρρύνει την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών από τους Αμερικανούς καταναλωτές. Στο μεταξύ οι επιχειρήσεις τροφίμων δαπανούν 10 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για να προωθήσουν διαφημιστικά τα προϊόντα τους και να τα βάλουν στην αμερικανική δίαιτα. Μόνον η Mc Donalds ξοδεύει για αυτό το σκοπό σχεδόν ένα δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως. Η Αμερική ως γνωστόν είναι επικοινωνιακή δημοκρατία, όπου τα πάντα προωθούνται μέσω διαφημίσεων. Οι συγκρίσεις είναι αναπόφευκτες.

Σχετική εικόνα

Ένας άλλος χώρος στο οποίο φαίνεται ξεκάθαρα η επικράτηση της «λογικής του ξεζουμίσματος» εκ μέρους των πολυεθνικών επιχειρήσεων είναι εκείνος του πετρελαίου. Παρ’ ότι καταστρέφει ανεπανόρθωτα το περιβάλλον, υποβαθμίζει την ποιότητα της ζωής μας, γίνεται αιτία διαρκών γεωπολιτικών αναταραχών και πολυαίμακτων πολέμων, το πετρέλαιο συνεχίζει να είναι η κινητήριος δύναμη της παγκόσμιας οικονομίας μόνο και μόνο για να κερδοσκοπεί μια μικρή ομάδα πολυεθνικών επιχειρήσεων και κυβερνήσεων, που υποτίθεται πουλά «φθηνό» πετρέλαιο. Όμως δεν μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια μας στο περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος του πετρελαίου. Ένα μήλο από τη Νέα Ζηλανδία είναι φθηνό επειδή τα καύσιμα είναι φθηνά, και τα καύσιμα είναι φθηνά επειδή «επιδοτούνται» από τους φορολογούμενους και τις μελλοντικές γενιές. Μοιάζει με μια κακή τηλεοπτική διαφήμιση: Στην τιμή του πετρελαίου δεν περιλαμβάνεται το ένα δισεκατομμύριο δολάρια που ξοδεύει ετησίως ο Αμερικανικός Στρατός για να εξασφαλίσει τους δρόμους του πετρελαίου στη Μέση Ανατολή, το ένα δισεκατομμύριο που ξοδεύονται στο Οντάριο για την αντιμετώπιση των ασθενειών που σχετίζονται με τη μόλυνση του περιβάλλοντος, το 1,8 δισεκατομμύριο δολάρια που δαπανά το Ηνωμένο Βασίλειο για να «προσαρμοστεί’ στις συνθήκες του Φαινομένου του Θερμοκηπίου και τα 15 δισεκατομμύρια που δαπανώνται κάθε χρόνο για να αποκατασταθούν οι ζημίες από τις καταιγίδες και τυφώνες που προκαλούνται από την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας, η οποία είναι αποτέλεσμα της συστηματικής κατανάλωσης πετρελαίου… Και η λίστα είναι ατέλειωτη. Οι μεγάλοι παραγωγοί πετρελαίου και οι μεγάλοι καταναλωτές του δεν πληρώνουν αυτό το κόστος. Το πληρώνουμε όλοι εμείς!

Σχετική εικόνα

Για να αντιμετωπίσουμε καλύτερα τη σύγχρονη επέλαση των πολυεθνικών επιχειρήσεων πρέπει να έχουμε υπόψιν μας και να απαιτούμε τα εξής:

  • Η τιμή του κάθε προϊόντος στην παγκόσμια αγορά πρέπει να λέει την οικολογική αλήθεια, δηλαδή ποιο είναι το πραγματικό περιβαλλοντικό του κόστος.

  • Το μάρκετινγκ μπορεί να στραφεί ενάντια στον εαυτό του: δεν είμαστε υποχρεωμένοι να αγοράζουμε κανένα προϊόν.

  • Ο παγκόσμιος καταναλωτικός καπιταλισμός είναι σχεδιασμένος για συνεχή ανάπτυξη. Είναι σαν μια καταστροφική μηχανή που πρέπει να σταματήσει και να επαναπρογραμματιστεί.

  • Οι επιχειρήσεις είναι νόμιμες μυθοπλασίες που έχουν δημιουργήσει οι άνθρωποι. Δεν έχουν έμφυτα δικαιώματα ή ελευθερίες, εμείς τα παραχωρούμε.
  • Κάθε ανθρώπινο ον έχει το «δικαίωμα στην επικοινωνία»: να δέχεται και να μεταδίδει πληροφορίες μέσα από κάθε μέσον. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτό το δικαίωμα για μια παγκόσμια «δημιουργική αντίσταση».

Δεν κάναμε όλη αυτή τη διαδρομή των εκατοντάδων χιλιάδων ετών από τις Σαβάνες μέχρι τις σύγχρονες μεγαλουπόλεις για να καταλήξουμε homo Consumus. Δεν μας αξίζει μια τέτοια μοίρα. Μπορεί η εξουσία να έχει γίνει πλέον αφηρημένη, αόριστη, απρόσιτη και απρόσωπη και η μόνη υποκειμενική εγγύηση σωτηρίας να έχει καταντήσει το χρήμα, αλλά όμως σε καμιά περίπτωση η ανθρώπινη ζωή δεν πρέπει να συνυπολογίζεται με το ΑΕΠ (Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν). Δεν πρέπει να ανεχθούμε άλλες ισοπεδώσεις προς τα κάτω.

Σχετική εικόνα

Ο «ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΦΑΣΙΣΜΟΣ»: ΜΙΑ ΥΠΟΥΛΗ «ΜΑΤΡΙΞΟΠΟΙΗΣΗ»

Τελειώνοντας, δεν μπορώ να αποφύγω τον πειρασμό να αναφερθώ και στον κίνδυνο «Ματριξοποίησης» μας μέσω μιας ύπουλης επαναπροώθησης ενός «εσωτερικού φασισμού», προσαρμοσμένου στη ληθαργική εποχή της τηλεναρκωτικής δημοκρατίας που ζούμε. Κι επειδή δεν είμαστε εμβολιασμένοι απέναντι στον «ιό» του φασισμού, αφήνω τον Ουμπέρτο Έκο να σας υπενθυμίσει ποια είναι τα χαρακτηριστικά του «εσωτερικού φασισμού» της εποχής μας:

  • Η λατρεία της δράσης για τη δράση.

  • Η ιδέα πως η διαφωνία είναι προδοσία.

  • Ο φόβος του διαφορετικού ή ρατσισμός.

  • Η λατρεία της παράδοσης.

  • Η απόρριψη του εκσυγχρονισμού.

  • Η επίκληση του ατομικισμού και η κοινωνική απογοήτευση.

  • Η εμμονή στις συνωμοσίες, μαζί με την ξενοφοβία και τον ρατσισμό.

  • Το μήνυμα πως ο εχθρός είναι από τη μια είναι δυνατός αλλά από την άλλη δειλός.

  • Η ιδέα πως ο φιλειρηνισμός είναι μια συνωμοσία με τον εχθρό και πως η ζωή είναι μόνιμος πόλεμος.

  • Η απέχθεια προς τους αδύναμους.

  • Η λατρεία του «ηρωισμού».

  • Η ισχυρή ανδρική περηφάνια ή η μετάθεση της (ανεκπλήρωτης) σεξουαλικότητας στη «θέληση για δύναμη».

  • Η πεποίθηση πως τα ατομικά δικαιώματα είναι δευτερεύουσας σημασίας σε σύγκριση με την ενότητα του κράτους.

  • Η χρησιμοποίηση τεχνικών προπαγάνδας.

  • Αποτέλεσμα εικόνας για matrix agent smith

Αφού ο φόβος θρόνιασε για μια ακόμη φορά στις ψυχές μας, έχουμε πάψει πλέον να Σκεφτόμαστε και αρχίσαμε να λειτουργούμε παραληρηματικά: «Εφόσον ο κόσμος μας έγινε παραληρηματικός, θα πρέπει να υιοθετήσουμε μια παραληρηματική οπτική» (Μπωντριγιάρ). O μεγαλύτερος φόβος μας είναι η ισχύς του αγνώστου, ενώ ο όχλος λειτουργεί καθησυχαστικά στη φοβία αυτή, δίνοντας στο άτομο την ψευδαίσθηση ότι ανήκει σε ένα σύνολο. Προτιμάμε τη θαλπωρή του «ζαλισμένου κοπαδιού», παγιδευμένου στα πλέγματα μυριάδων «Matrix», παρά τη μοναχική φυγή προς την ελευθερία, που βρίσκεται στην «έρημο του πραγματικού». Ωστόσο ο κόσμος ανήκει σ’ αυτόν που τον αρνείται, σ’ εκείνον που του αντιστέκεται δημιουργικά.

Παραφράζοντας τέλος τα λόγια του ποιητή Κατσαρού σας παρακινώ, για χιλιοστή φορά (κοντεύω να βαρεθώ τον εαυτό μου), να «Αντισταθείτε. Ακόμη και σ’ έμενα που σας γράφω όλα αυτά. Αντισταθείτε!»

Αποτέλεσμα εικόνας για matrix agent smith gif

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix

ΑΠΟΤΥΧΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

SYSTEM FAILURE

SYSTEM FAILUR

SYSTEM FAILU

SYSTEM FAIL

SYSTEM FA

SYSTEM F

SYSTEM

SYSTE

SYST

SYS

SY

S

=

THE END

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix

ΠΡΟΣΟΧΗ: Όσοι έχετε διαβάσει αυτό το κείμενο είστε ήδη ο Επόμενος Στόχος της Υ.Δ.Ο. 

Για επικοινωνία με τον Γ. Στάμκο: stamkos@post.comwww.zenithmag.wordpress.com 

Αποτέλεσμα εικόνας για matrix agent smith gif

 

ΜΟΛΙΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ!

Το Απαγορευμένο» Βιβλίο

 

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ

ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

στη Σκιά του Άλλου Θεού

Γνωστικοί  Ζωροάστρες  Μιθραϊστές ● Μανιχαίοι Μεσσσαλιανοί  Αλαουίτες 

 Γεζίντι ● Μπεκτασήδες ● Παυλικιανοί

 

ΕΝΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΥΣ,

ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΑΜΕΝΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ!

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ COVER

 

 

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ”;

Το νέο βιβλίο του Γιώργου Στάμκου

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ

ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

στη Σκιά του Άλλου Θεού

Γνωστικοί  Ζωροάστρες  Μιθραϊστές ● Μανιχαίοι Μεσσσαλιανοί Αλαουίτες 

 Γεζίντι ● Μπεκτασήδες ● Παυλικιανοί

 

κοστίζει 20 ευρώ (με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής/αντικαταβολής μέσω ΕΛΤΑ),

κυκλοφορεί σε περιορισμένα αντίτυπα, αποκλειστικά για ειδικούς, συλλέκτες, μελετητές της ιστορίας της Γνώσης, ερευνητές και «υποψιασμένους» αναγνώστες της Απαγορευμένης Ιστορίας και μπορείτε να το παραγγείλετε άμεσα στο τηλέφωνο:

2392.110215

ή στο 

6945522050

 (μπορείτε να στείλετε και SMS, γράφοντας τα στοιχεία της ταχυδρομικής σας διεύθυνσης και «Οι Πρόδρομοι των Βογόμιλων»)

ή στο mail: stamkos@post.com

Διαβάστε το, πριν προλάβει να καεί κι αυτό στην Πυρά της μεταμοντέρνας Ιεράς Εξέτασης

ΕΝΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΑΜΕΝΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ!

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ jpg

 

Λέων Τολστόι: Ο Αναρχικός Χριστιανός

Λέων Τολστόι

Ο Αναρχικός Χριστιανός

Αποτέλεσμα εικόνας για leo tolstoy

Όλοι θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο, αλλά κανένας δεν θέλει να αλλάξει τον εαυτό του.

Λέων Τολστόι

Κυρίες και κύριοι. Ο κόμης Λεβ Νικολάγεβιτς Τολστόι! Επί το κοινότερον, ο Λέων Τολστόι. Ένας, από τους κορυφαίους της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ένας, από τους σημαντικότερους στοχαστές όλων των εποχών…

Ο Τολστόι «μεγάλωσε» τον Γκόρκι, τον Τσέχοφ, τον Προυστ, τον Τόμας Μαν, τον Φόκνερ, τον Τζόις, αλλά και ενέπνευσε τον Γκάντι, τον Νέλσον Μαντέλα, τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.

Ο βίος του Λέων Τολστόι

Ο Λέων Τολστόι, γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1828 (28 Αυγούστου, με το παλαιό ημερολόγιο) στη Γιάσναγια Πολιάνα της Ρωσίας από αριστοκρατική οικογένεια. Ορφάνεψε, όμως, προτού κλείσει τα δέκα του χρόνια και από πατέρα και από μητέρα.

Σπούδασε στο πανεπιστήμιο του Καζάν ανατολικές γλώσσες και νομικά, μα δεν πήρε το πτυχίο του. Ήταν φύση ανήσυχη, γεμάτη σχέδια και αναμορφωτικές ιδέες, επηρεασμένες από τη Γαλλική Επανάσταση. Θέλησε να ανυψώσει τους Ρώσους χωρικούς, αγρότες και να μορφώσει τα παιδιά τους. Ίδρυσε, μάλιστα, και σχολείο και εξέδωσε παιδαγωγικό περιοδικό με τον τίτλο «Γιάσναγια Πολιάνα».

Έχοντας μεγάλα χρέη από τη χαρτοπαιξία, αποφάσισε να καταταγεί στο στρατό. Πήρε μέρος στον Κριμαϊκό Πόλεμο (1853-1856), όπου γνώρισε την ψυχή του ρώσου στρατιώτη και τη φρίκη του πολέμου. Ο αποτροπιασμός για τις φρικαλεότητες του πολέμου αυτού καθρεφτίστηκε στα «Διηγήματα της Σεβαστούπολης (1855-1859)». Στη συνέχεια ταξίδεψε στη Γαλλία, Ελβετία, Ιταλία και Γερμανία. Γυρίζοντας στη Ρωσία, παντρεύτηκε (1862), έκανε οικογένεια κι έζησε ευτυχισμένος «σαν πατριάρχης», όπως έγραψε ο ίδιος. Με την κατά 16 χρόνια μικρότερη σύζυγό του Σοφία Μπερς απέκτησε 13 παιδιά.

Την περίοδο εκείνη έγραψε τα δύο αριστουργήματά του «Πόλεμος και Ειρήνη» (1869), μια έξοχη απεικόνιση της ζωής και των συνθηκών της Ρωσίας στην περίοδο των ναπολεόντειων πολέμων, ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα της ρεαλιστικής πεζογραφίας  και την «Άννα Καρένινα» (1877), την τραγωδία μιας γυναίκας που έπεσε θύμα της ψεύτικης και απάνθρωπης ηθικής της κοινωνίας.

Η ανησυχία του, όμως, ταράζει και πάλι τη ζωή του. Είχε τύψεις που ζούσε μέσα στα πλούτη, ενώ τόσοι άλλοι δυστυχούν. Θέλει να τα αφήσει όλα, περιουσία, οικογένεια, δόξα και να ζήσει απλά, σύμφωνα με τις ιδέες του. Αποφασίζει να εγκαταλείψει τα «εγκόσμια», να τα αρνηθεί όλα και να ζήσει μία απλή ζωή μέσα στη φύση. Άφησε την καταπιεστική και αυταρχική σύζυγό του να διαχειρίζεται την περιουσία κι εκείνος ζούσε μια λιτή σχεδόν φτωχική ζωή στα κτήματά του, όπου πλήθος άνθρωποι πήγαιναν να τον συναντήσουν και να μοιραστούν τη σοφία του.

Τότε γράφει τα έργα του με τα μεγάλα προβλήματα και τις υψηλές ηθικές αρχές της αγάπης, της καλοσύνης και της συμπόνοιας: «Πάτερ Σέργιος» (1898), «Σονάτα του Κρόιτσερ» (1889), «Κύριος και δούλος» (1895) και «Ανάσταση» (1899). Έγραψε, ακόμα, ένα δραματικό έργο, «Το κράτος του ζόφου» (1886) κι ένα θαυμάσιο μεγάλο διήγημα «Ο θάνατος του Ιβάν Ίλιτς» (1866).

Η ιδιότυπη θρησκευτικότητά του τον φέρνει σε αντιδικία με την εκκλησία της Ρωσίας, η οποία τον απέβαλε από τις τάξεις της το 1901.

Στις 20 Νοεμβρίου (7 Νοεμβρίου με το παλαιό ημερολόγιο) του 1910 ο σπουδαίος ρώσος συγγραφέας, «ο γίγας της ρωσικής γης», όπως τον αποκαλούν, άφησε την τελευταία του πνοή στη σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης Αστάκοβο της Ρωσίας.

 «Τρία πράγματα χαρακτηρίζουν το σοφό άνθρωπο: Πρώτο, κάνει ο ίδιος αυτά που συμβουλεύει τους άλλους να κάνουν. Δεύτερο, δεν κάνει τίποτα που να αντιβαίνει στην αλήθεια. Τρίτον, είναι υπομονετικός με τις αδυναμίες των άλλων». 

Λέον Τολστόι 

Η φιλοσοφία του

Στο σπίτι του, σύμφωνα με τη γυναίκα του Σοφία, συνωστίζονταν «παράφρονες αριστοκράτες, ζητιάνοι που περηφανεύονται για την ξεπεσμένη θέση τους, ξεδοντιάρες καλόγριες, ιδεολόγοι φοιτητές, επαναστάτες, εγκληματίες, χορτοφάγοι, αλλοδαποί».

Ο Γκάντι το συνοψίζει σε μία φράση: «Ο Τολστόι είναι ο μεγαλύτερος απόστολος της μη βίαιης αντίστασης στην εποχή μας».

Ο Λέων Τολστόι είναι ο πιο διάσημος Χριστιανός Αναρχικός και θεωρείται ίσως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος του ρεύματος αυτού. Όπως έγραψε «ο χριστιανισμός στην αληθινή του ουσία θέτει ένα τέλος στο Κράτος». Αυτή η πρόταση αποδίδει τη βασική ιδέα που αποτελεί τη βάση του χριστιανικού αναρχισμού…

Σχετική εικόνα

Αν και ο ίδιος ποτέ δεν αποκάλεσε τον εαυτό του αναρχικό, η εναντίωσή του στις άδικες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις (1880-1882) και στην αυταρχικότητα και καταπίεση που ασκούσαν οι ανώτερες κοινωνικές τάξεις στους μουζίκους τον οδήγησαν στην απόρριψη των κρατικών δομών και στην αναζήτηση μιας άλλης μορφής
κοινωνικής οργάνωσης και ζωής.

Αναπτύσσει τη θεωρία του για μια κοινωνία αντιεξουσιαστική και αντιιεραρχική, πάντα κοντά στη φύση και σε αρμονία με αυτή, όπου ο κάθε άνθρωπος θα μπορέσει να αναπτύξει τα προσωπικά του χαρίσματα και τις δεξιότητες του, που θα εργάζεται ο ίδιος για να εξασφαλίσει την τροφή του χωρίς η εργασία του να γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης.

Αποτέλεσμα εικόνας για leo tolstoy

Ο Τολστόι γίνεται αρνητής κάθε κρατικής δομής κραδαίνοντας στο χέρι του το «τσεκούρι» της χριστιανικής του πίστης.

«…όλες οι υποχρεώσεις προς το κράτος είναι ενάντια στη συνείδηση του Χριστιανού – ο όρκος υποτέλειας, οι φόροι, οι νομικές διαδικασίες, η στρατιωτική θητεία. Και όλη η κυβερνητική ισχύς στηρίζεται πάνω στις υποχρεώσεις αυτές». (Leo Tolstoy, The Kingdom of God is Within You).

Στο δοκίμιο του «Για την αναρχία» γράφει: «Οι Αναρχικοί έχουν δίκιο σε όλα. Kαι στην άρνηση της υπάρχουσας τάξης και στον ισχυρισμό ότι, χωρίς Αρχή, δεν θα μπορούσε να υπάρχει χειρότερη βία από αυτή της Αρχής κάτω από τις τωρινές συνθήκες. Κάνουν λάθος μόνο στο να νομίζουν ότι η Αναρχία μπορεί να ιδρυθεί μέσω επαναστάσεως. Αλλά μπορεί να ιδρυθεί μόνο με το να υπάρχουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι οι οποίοι δεν επιζητούν την προστασία της κυβέρνησης… Μπορεί να υπάρξει μόνο μία μόνιμη επανάσταση – μιά ηθική: Η αναγέννηση του εσωτερικού ανθρώπου».

Σχετική εικόνα

Οι επιρροές του Τολστόι τόσο στους σύγχρονούς του όσο και στις μεταγενέστερες γενιές ήταν ιδιαίτερα σημαντικές και εκφράστηκαν μέσα από κινήματα και κοσμοθεωρίες.
Η πιο άμεση επίδραση ήταν αυτή στον Μαχάτμα Γκάντι, με τον οποίο ο Τολστόι διατηρούσε αλληλογραφία, που έγινε πράξη με τον ινδικό εθνικοαπελευθερωτικό, από την βρετανική κυριαρχία, αγώνα ο οποίος και τήρησε στο ακέραιο την τολστοϊκή μη βίαιη αντίσταση στον εχθρό.

Τα φιλοσοφικά πεζογραφήματά του «Το κράτος του ζόφου» και «Ο θάνατος του Ιβάν Ίλιτς» είναι δύο συγκλονιστικά κείμενα ορθόδοξου χριστιανικού αναρχισμού.

Αποτέλεσμα εικόνας για leo tolstoy

«Χωρίς ελληνομάθεια δεν υπάρχει παιδεία». Λ. Τολστόι

Το παιδαγωγικό του όραμα και παράδειγμα

Αυτός ο αριστοκράτης, που έζησε στα νιάτα του ως μποέμ και εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο- αφού σύμφωνα με τους καθηγητές του ήταν «ανεπίδεκτος μαθήσεως»-, σε ώριμη ηλικία πήρε την πρωτοβουλία να ιδρύσει στη Γιασνάγια Παλιάνα σχολεία αντιαυταρχικής, δηλαδή δημοκρατικής εκπαίδευσης. Το παράδειγμά του ακολούθησε πολλά χρόνια αργότερα ο Α.Σ. Νιλ ιδρύοντας το 1921 στο Σάμερχιλ της Αγγλίας το δικό του σχολείο που καταργούσε τα αυταρχικά συστήματα διδασκαλίας.

Αποτέλεσμα εικόνας για leo tolstoy

Στο τέλος της δεκαετίας του 1850, μετά από μια δεκαετία νεανικής ακολασίας στη δυτική Ευρώπη, όπως αναφέρει ο ίδιος ο Τολστόι στην «Εξομολόγηση», επιστρέφει στη Ρωσία. Δυο κομβικές εμπειρίες για τον ίδιο, η αναγκαστική παρακολούθηση μιας δημόσιας εκτέλεσης στη γκιλοτίνα, στο Παρίσι και ο θάνατος του αδερφού του, τον οδηγούν στο χωριό, στα κτήματά του και στην ενασχόλησή του με τα αγροτικά σχολειά.  Ήταν το τέλος της πρώτης του συγγραφικής περιόδου. Απογοητευμένος με τους λογοτέχνες, τα έργα των οποίων θεωρούσε ότι είναι για λίγους και όχι για τις μάζες των αγροτών, πίστευε ότι αν οι αγρότες δε μπορούσαν να διαβάσουν λογοτεχνία, θα μπορούσε ο ίδιος να τους τη διδάξει. Το όραμα της εκπαίδευσης των αγροτών συμπίπτει με την απελευθέρωση των δουλοπάροικων, το 1861.

Οι απόψεις του Τολστόι για την εκπαίδευση ήταν ριζοσπαστικές για την εποχή του και συμβάδιζαν με την όλη κοσμοθεωρία του για τους κοινωνικούς θεσμούς. Οι τρεις κύριες συνιστώσες της παιδαγωγικής του θεώρησης ήταν η ισότητα μαθητή – δασκάλου, η ελευθερία επιλογών και η αρμονία με τη φύση.

Το 1859 ίδρυσε στη γενέτειρά του Γιάσναγια Πολιάνα ένα σχολείο, χρησιμοποιώντας ως χώρο το ίδιο του το σπίτι και το κτήμα του. Η διδασκαλία πραγματοποιούνταν από φοιτητές, τους οποίους ο Τολστόι βρήκε στη Μόσχα, και από τον ίδιο τον Λέοντα. Ακόμη και σήμερα, στο σπίτι του στην Γιάσναγια Πολιάνα, το οποίο λειτουργεί ως μουσείο, μπορεί κανείς να δει εργαλεία, αρκετά σύνθετα για την εποχή τους, όπως ένα μικροσκόπιο. Τα παιδιά μελετούσαν τις τροχιές των ουράνιων σωμάτων, Φυσική, Χημεία, Μαθηματικά και φυσικά, τον μεγαλύτερο ρόλο είχε η Λογοτεχνία.

Ενώ οι απόψεις του Τολστόι αρχικά δεν έβρισκαν υποστήριξη μεταξύ των ανώτερων κυβερνητικών υπαλλήλων, το σχολείο του ασκούσε μεγάλη επιρροή στο λαό. Ως το 1862 υπήρξαν τουλάχιστον δέκα τρία χωριά με αγροτικά σχολεία στην περιοχή του, και οι δάσκαλοί τους ήταν όλοι ενθουσιώδεις υποστηρικτές της παιδαγωγικής προσέγγισης του Τολστόι.

Αποτέλεσμα εικόνας για leo tolstoy

Παρόλο που οι εκπαιδευτικές πρακτικές και οι γραφές του Τολστόι κατά τη διάρκεια της ζωής του αντιμετωπίστηκαν με εχθρότητα, μετά το θάνατό του, υπήρξε μια τάση να χαρακτηριστεί το έργο του σαν λαμπρό και  καινοτόμο και ο ίδιος σαν ένας από τους σημαντικότερους των εκπαιδευτικών μεταρρυθμιστών. Οι μέθοδοί του στο αλφάβητο και την ανάγνωση, η επιμονή του στην αυτάρκεια με την υποχρέωση των σπουδαστών να κάνουν και χειρωνακτική εργασία, και η πεποίθησή του ότι το παιδί πρέπει να έχει την άδεια για όσο το δυνατόν περισσότερη ελευθερία στην τάξη, χαρακτηριστικά γνωρίσματα του συστήματός του, είχαν την επιρροή τους στην προοδευτική εκπαίδευση.

Αποτέλεσμα εικόνας για leo tolstoy

Ένας από τους πιο κοινούς πειρασμούς ο οποίος όμως οδηγεί στις μεγάλες συμφορές είναι ο πειρασμός των λέξεων: «Όλοι έτσι κάνουν». Λ. Τολστόι

Οι 5 καλύτερες ταινίες που βασίστηκαν στο έργο του

L’Argent (Το Χρήμα) του Robert Bresson

Ο Bresson, στην τελευταία του ταινία, βασίζεται στη μικρή ιστορία του Τολστόι, «Faux Billet» και μας παραδίδει ένα, ταιριαστό για την πορεία του, κύκνειο άσμα. Ένα πλαστό χαρτονόμισμα των 500 φράγκων περνά από χέρι σε χέρι, μέχρι να φτάσει στην κατοχή ενός απόλυτα αθώου ανθρώπου, στρέφοντας τον στην παρανομία. Μία εντυπωσιακή ταινία για την αφοσίωση του ανθρώπου στο χρήμα.

War and Peace (Πόλεμος και Ειρήνη) του Sergey Bondarchuk

Το «Πόλεμος και Ειρήνη» έχει μεταφερθεί αρκετές φορές στον κινηματογράφο, με πιο γνωστή την εκδοχή του 1956 με την Audrey Hepburn, αλλά το φιλμ του Bondarchuk είναι αυτό που προκαλεί δέος με τις επτάμιση(!) ώρες διάρκειας του. Ένα πολύπλευρο αριστούργημα που εξερευνεί σε βάθος το μυθιστόρημα του Τολστόι και εντυπωσίασε τον κόσμο σε τέτοιο βαθμό που κατάφερε να κερδίσει το ξενόγλωσσο Όσκαρ. Η Σοβιετική Ένωση δε χάρηκε καθόλου με την αμερικανική βράβευση αυτή και υποχρέωσε τον σκηνοθέτη να ενταχθεί στο κομμουνιστικό κόμμα. Η κολοσσιαία παραγωγή διήρκεσε 7 χρόνια, ενώ μόνο η μάχη στο Μποροντινο γυριζόταν 2 χρόνια.

Ivansxtc  (Μία Δεύτερη Ευκαιρία) του Bernard Rose

Το 1997 ήταν μία κακή χρονιά για τον Bernard Rose, καθώς το φιλμ του, «Anna Karenina» υπέστη «τρομακτικό» κόψιμο στο μοντάζ από τους παραγωγούς. Ο σκηνοθέτης δεν πτοήθηκε πάντως και 3 χρόνια μετά ασχολήθηκε με ένα ακόμα έργο του Τολστόι, αυτή τη φορά με χαμηλό μπάτζετ και τελείως δικό του τρόπο. Βασισμένος στο «The Death of Ivan Ilyich», ο Rose μετέφερε τη δράση στη μοντέρνα εποχή και συγκεκριμένα στο Χόλιγουντ, έχοντας ως πρωταγωνιστή τον Danny Huston.

Anna Karenina του Joe Wright

O Joe Wright έκανε όνομα ως ένας πολύ καλός σκηνοθέτης ταινιών εποχής, χάρη στο «Εξιλέωση» του 2007 και το «Περηφάνια και Προκατάληψη» του 2005. Το 2012 αποφάσισε να καταπιαστεί με τον Λέων Τολστόι και συγκεκριμένα με το «Άννα Καρένινα». Παρότι σίγουρα δεν πρόκειται για μία ταινία που θα θυμόμαστε σε όλη μας τη ζωή, αποτελεί μία πολύ αξιόλογη προσπάθεια, με πρωταγωνιστικό δίδυμο τους Keira Knightley και Jude Law. Το βιβλίο έχει περάσει από αρκετές μεταφορές, μία από αυτές με πρωταγωνίστρια τη θρυλική μπαλαρίνα Μάγια Πλισέτσκαγια και το μπαλέτο των Μπολσόι.

The Last Station(O Τελευταίος Σταθμός) του Michael Hoffman

Ρωσία, εν έτει 1910: η φήμη του Λέον Τολστόι έχει πάρει διαστάσεις θρύλου. Οι λεγόμενοι Τολστοϊστές τον θεωρούν προφήτη και συρρέουν στο σπίτι του για να πάρουν μια μικρή δόση από το «ναρκωτικό» τους. Και ο ίδιος, 82 ετών πλέον, έχει απαρνηθεί τα πάντα εν ονόματι της ιδεολογίας του. Ακόμα και την επί μισό αιώνα σύζυγό του…Η ενδιαφέρουσα αυτή περίοδος της ζωής του μεγάλου ρώσου συγγραφέα έγινε ταινία με πρωταγωνιστές τους Κρίστοφερ Πλάμερ και Ελεν Μίρεν. Η βρετανή ηθοποιός κέρδισε μια υποψηφιότητα για Οσκαρ πρώτου γυναικείου ρόλου. Ο «Τελευταίος σταθμός», σε σκηνοθεσία Μάικλ Χόφμαν παρακολουθεί τον τελευταίο χρόνο της ζωής του Τολστόι. Το σενάριο αποτελεί διασκευή του ομότιτλου μπεστ σέλερ του Τζέι Παρίνι (εκδόσεις Τόπος), το οποίο άντλησε το υλικό του από τα ημερολόγια του ίδιου του Τολστόι και των συγγενών και φίλων του. Σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, «στην καρδιά της ταινίας βρίσκεται η διαμάχη του ιδεαλισμού και του ρεαλισμού. Ο Τολστόι αντιμετωπιζόταν σαν άγιος εν ζωή και ταυτόχρονα σαν προφήτης του τέλειου έρωτα».

«Ο άνθρωπος μοιάζει με κλάσμα όπου ο αριθμητής είναι ο πραγματικός εαυτός του και ο παρονομαστής η ιδέα που έχει για τον εαυτό του. Όσο μεγαλύτερος ο παρονομαστής, τόσο μικρότερη η αξία του κλάσματος. Και όσο ο παρανομαστής διογκώνεται προς το άπειρο, τόσο το κλάσμα τείνει προς το μηδέν».

Λέον Τολστόι

Αποτέλεσμα εικόνας για leo tolstoy

DIA DE LOS MUERTOS: Η “ΗΜΕΡΑ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ” ΣΤΟ ΜΕΞΙΚΟ

DIA DE LOS MUERTOS

Η “ΗΜΕΡΑ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ” ΣΤΟ ΜΕΞΙΚΟ

Αποτέλεσμα εικόνας για dia de los muertos

Αποτέλεσμα εικόνας για dia de los muertos 2017

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

 

Η ανθρωπότητα βρίσκεται συνεχώς κάτω από την επικυριαρχία των νεκρών. Για κάθε ανθρώπινο πλάσμα που ζει σήμερα στη Γη αντιστοιχούν πάνω από τριάντα φαντάσματα ανθρώπων που κάποτε περπάτησαν στον πλανήτη μας. Μπορεί ο Άρθουρ Κλαρκ να αποφαίνεται ποιητικά πως «για κάθε άνθρωπο που κάποτε έζησε, λάμπει στο διάστημα κι ένα αστέρι», αυτό όμως δεν μειώνει καθόλου το γεγονός ότι ζούμε σ’ έναν πλανήτη στοιχειωμένο από φαντάσματα αδικαίωτων νεκρών. Έναν πλανήτη βαρύ από το αίμα, συνήθως αδικοχαμένων νεκρών, το βάρος της μνήμης των οποίων είναι συχνά ασήκωτο στις συνειδήσεις των ζωντανών και τις στοιχειώνουν…

Αποτέλεσμα εικόνας για dia de los muertos

Την ίδια περίοδο που ο αγγλόφωνος κόσμος γιορτάζει το Halloween, το Μεξικό γιορτάζει την «Dia de Los Muertos», την Ημέρα των Νεκρών. Πρόκειται για μια γιορτή σχετικά με το θάνατο, αλλά με μια τελείως διαφορετική προσέγγιση από αυτή που έχουμε εμείς συνηθίσει. Είναι μια έκρηξη των χρωμάτων και της ζωής, που θυμίζει το ¨Χαρούμενο Νεκροταφείο” και τα ταφικά έθιμα στο Μαραμούρες της Ρουμανίας, τα οποία κατάγονται από τους αρχαίους Θράκες.

Αποτέλεσμα εικόνας για dia de los muertos 2017

Την Ημέρα των Νεκρών σε κάθε γωνιά του Μεξικού, πλήθος συγκεντρώνεται για να τραγουδήσει και να χορέψει, τιμώντας τους νεκρούς, με την παράδοση να θέλει όλα αυτά να γίνονται σε νεκροταφεία, τα βράδια των δύο πρώτων ημερών του Νοεμβρίου. Είναι μια γιορτή γεμάτη συμβολισμούς προς τιμή των αγαπημένων προσώπων που έχουν φύγει. Οι ρίζες αυτής της βρίσκονται στα βάθη της ιστορίας, στον πολιτισμό των Αζτέκων, αλλά και πολύ παλαιότερα στην εποχή των Τολτέκων και των Ναχούα, τότε που το πένθος ήταν ασέβεια προς τους νεκρούς. Για αυτούς τους προ-ισπανόφωνους πολιτισμούς, ο θάνατος αποτελούσε ένα φυσικό στάδιο στη συνέχεια της ζωής. Οι νεκροί συνέχιζαν να αποτελούν μέλη της κοινότητας, μέσω της μνήμης και του πνεύματός τους. Τη μέρα των νεκρών επέστρεφαν στη Γη για να γιορτάσουν μαζί με τους ζωντανούς.

Σχετική εικόνα

Οι ζωντανοί σε βωμούς, που κατασκευάζονταν σε σπίτια ή νεκροταφεία, αφήνουν φαγητό, νερό, ποτό και ό,τι άλλο επιθυμούν να προσφέρουν, πιο προσωπικό ή πιο κοινό, καλωσορίζοντας τους ταξιδιώτες από τον άλλο κόσμο. Με αυτόν τον τρόπο αποδεικνύουν και την αγάπη τους και το σεβασμό τους προς τους νεκρούς. Για να τους καλωσορίσουν στήνουν γλέντια σε δρόμους και πλατείες και ολονυκτίες σε νεκροταφεία. Κατά τη διάρκεια αυτής της μέρας στην Πόλη του Μεξικού πραγματοποιείται μεγαλειώδη παρέλαση με εκατοντάδες χιλιάδες να ξεχύνονται στους δρόμους για να τιμήσουν τους αγαπημένους τους νεκρούς. Ανταλλάσσουν calaveras, ποιήματα με μακάβριους στίχους (ακόμα και σπουδαίοι ποιητές γράφουν calaveras), τα οποία απαγγέλλουν με χιούμορ και χαρά.

Σχετική εικόνα

Αποτέλεσμα εικόνας για dia de los muertos

Βασικό στοιχείο της Ημέρας των Νεκρών είναι και τα cempasuchitl (κατιφέδες, στη γλώσσα Ναουάτλ), λουλούδια που αποτελούν μέρος της παράδοσης, καθώς “έχουν τη μυρωδιά του θανάτου και της ζωής”. Το έντονο κιτρινοπορτοκαλί χρώμα τους φωτίζει τον βωμό που δημιουργούν οι Μεξικανοί για τους προγόνους τος και τους βοηθά να επιστρέψουν εκεί που τους περιμένουν με φαγητό, φρούτα και με ό,τι τους ευχαριστούσε όταν ήταν ζωντανοί.

Αποτέλεσμα εικόνας για dia de los muertos

ΣΤΟ ΛΥΚΟΦΩΣ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

Η Ιστορία και η μνήμη, αυτό είναι που μας κάνει ανθρώπους. Αυτό και η επίγνωση του θανάτου. “Με τον άνθρωπο εμφανίστηκε και ο άνθρωπος”, υποστήριξε ο Χέγκελ (1770-1831). Η επίγνωση του θανάτου μας κάνει να επιθυμούμε να επεκτείνουμε τη ζωή μας εις βάρος των άλλων, κι αυτή είναι η ρίζα του αγώνα για εξουσία. Μας κάνει επίσης να θέλουμε να μείνουμε “αθάνατοι”, έστω και εμμέσως, διαμέσου της αναπαραγωγής των γονιδίων μας ή μέσα από το έργο μας. Για κάποιους συγγραφείς ο θάνατος είναι συχνά “επιλογή καριέρας”, εκτοπίζοντας μετά θάνατον τους ζωντανούς ανταγωνιστές τους από τα ράφια των βιβλιοπωλείων. Άλλωστε οι νεκροί δε θα γεράσουν ποτέ, όπως γερνάμε εμείς που μείναμε ζωντανοί… 

Αποτέλεσμα εικόνας για dia de los muertos

MATRIX KAI ANTIMATRIX: Ο “Κόσμος Φυλακή” και η Απόδραση στην “Έρημο του Πραγματικού”

MATRIX KAI ANTIMATRIX

Η Αποκωδικοποίηση μιας Τεχνο-Γνωστικιστικής Ταινίας,

Ο “Κόσμος Φυλακή” και η Απόδραση στην “Έρημο του Πραγματικού”

«Δεν εκπέσαμε εξαιτίας ενός ηθικού σφάλματος· εκπέσαμε εξαιτίας ενός διανοητικού σφάλματος: πήραμε τον κόσμο των φαινομένων για αληθινό. Οπότε ηθικά είμαστε αθώοι. Αυτό που μας λέει πως αμαρτήσαμε είναι η Αυτοκρατορία με τις διάφορες μασκαρεμένες πολυμορφές της. Η Αυτοκρατορία ποτέ δεν τελείωσε». 

Φίλιπ Κ. Ντικ, συγγραφέας ε.φ., VALIS

 

«Το Σύμπαν δεν μπορεί να περιοριστεί στα σύνορα της αντίληψης, πράγμα που έκαναν μέχρι σήμερα οι άνθρωποι. Απεναντίας, η αντίληψη είναι εκείνη που πρέπει να αναπτυχθεί για να χωρέσει το Σύμπαν…»  

Φράνσις Μπέηκον

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Σχετική εικόνα

Όταν πρωτοείδα το Τhe Matrix σ’ έναν κινηματογράφο της Θεσσαλονίκης είχα την ατυχία να κάθεται στη θέση δίπλα μου, όχι οποιοσδήποτε θεατής, αλλά ένας γνωστός μου 30άρης διανοούμενος, ο οποίος ήταν φανατικός σινεφίλ και λάτρης της μεταμοντέρνας φιλοσοφίας. Η ταινία τον είχε απορροφήσει ολοσχερώς, τόσο που δεν τολμούσα να ξεστομίσω το παραμικρό σχόλιο κατά τη διάρκεια της. Όταν τελείωσε και βγήκαμε έξω, παρατήρησα πως το πρόσωπο του είχε μια παράξενη έξαψη, λες και είχε πυρακτωθεί από τις πολλές σκέψεις. Ήταν ολοφάνερο πως η ταινία του είχε πυροδοτήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση σκέψεων. Αναρωτιόμουν πόσες φανερές και μυστικές της προεκτάσεις θα είχε ήδη ανακαλύψει. Δεν έπεσα έξω. Όταν έκανα το λάθος να ζητήσω τη γνώμη του για το Τhe Matrix, εκείνος, παίρνοντας ένα περισπούδαστο και συνάμα συγκαταβατικό προς την «άγνοιά» μου ύφος, άρχισε τη διανοουμενίστικη λογόρροια του: «Πάντοτε πίστευα πως κάτι δεν πάει καλά μ’ αυτόν τον κόσμο των φαινομένων, πως η ‘’πραγματικότητα’’ μας δεν είναι αυτή που νομίζουμε. Η φύση της πραγματικότητας, ξέρεις, είναι κάτι που…».

Καλά να πάθω. Το επόμενο δίωρο το μυαλουδάκι μου έγινε κόσκινο από έναν καταιγισμό από διανοουμενίστικα σχόλια, εκλεπτυσμένες φιλοσοφικές και ψυχαναλυτικές έννοιες, μυστικιστικές αλληγορίες, αποκρυφιστικούς συμβολισμούς και θεολογικές ερμηνείες. Ο Ιησούς κι ο Βούδας, ο Πλάτωνας, ο Ντεκάρτ, ο Ζαν Μπωντριγιάρ, ο Ζακ Λακάν, ο Σλάβοϊ Ζίζεκ, ο Φίλιπ Ντικ, ο Γουίλιαμ Μπάροουζ, ο Γουίλιαμ Γκίμπσον, ο Ρέι Κούτσβεϊλ και μια ακόμη πλειάδα σύγχρονων φιλοσόφων και συγγραφέων, όλοι μαζί δεμένοι σ’ ένα αξεδιάλυτο κουβάρι, παρέλασαν μέσα από τα λόγια του συνομιλητή μου προκειμένου να με διαφωτίσουν για το βάθος του Matrix. Και βέβαια, ως «light αριστερός» που ήταν, δεν παρέλειψε να μου υπενθυμίσει πως το Matrix μπορούσε να ερμηνευτεί, σύμφωνα με τη Σχολή της Φρανκφούρτης, ως «μια αλληγορία του κεφαλαίου που αποίκισε την κουλτούρα και την υποκειμενικότητα ή ως μια πραγμάτωση της ίδιας της συμβολικής τάξης». Είχα μείνει μ’ ανοικτό το στόμα. Κι εγώ που νόμιζα πως το Τhe Matrix ήταν απλώς μια ταινία!

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix

Ήταν φανερό πως ο συνομιλητής μου είχε πάρει την ταινία, που μόλις είχαμε δει, πολύ στα σοβαρά. Μπορεί να τον θεωρούσα λιγάκι «Καραγκιόζη», ως ένα βαθμό δήθεν, αλλά όμως –έπρεπε να το παραδεχτώ– είχε καταληφθεί από έναν γνήσιο ενθουσιασμό σχετικά με το Matrix. Δεν αναλώθηκε σε γενικολογίες. Βούτηξε στα βαθιά και, πριν χαθεί μέσα στη δίνη των αναζητήσεων του, πρόλαβε να παρασύρει κι εμένα. Δεν χρειαζόμουν βέβαια και πολύ. Το «τραβούσε ο οργανισμός» μου. Υπήρχε και στο δικό μου το μυαλό όχι μία, αλλά πολλές «σκλήθρες» που δεν μ’ άφηναν στιγμή να ησυχάσω. Υπαρξιακά ερωτήματα σχετικά με τη φύση της πραγματικότητας και ανησυχίες για τη «λάθος» κατεύθυνση που ακολουθεί ο κόσμος μας. Αμφιβολίες για την καθημερινή πραγματικότητα και ανατρεπτικές ιδέες για το Σύστημα και την κατεστημένη τάξη των πραγμάτων. Φόβοι για την επελαύνουσα Αυτοκρατορία (όχι όμως και για τη δήθεν «παγκοσμιοποίηση» που είναι ουσιαστικά μια παραπλανητική έννοια), αλλά και μια ενθουσιώδης ορμή για αντίσταση και για απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τη νέα πλανητική φυλακή που της ετοιμάζουν.Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix human slaves

Κι εγώ ένιωθα το «Matrix» κάθε φορά που πήγαινα στο σούπερ μάρκετ, που πλήρωνα τους λογαριασμούς και τους φόρους μου. Το έβλεπα έξω από το παράθυρό μου ή όταν άνοιγα την τηλεόραση μου. Έβλεπα τον κόσμο που μου κατέβασαν μπροστά στα μάτια για να με τυφλώσουν και να μου κρύψουν την αλήθεια. Την αλήθεια πως τόσο εγώ, όσο και δισεκατομμύρια άλλοι συνάνθρωποι μου, δεν ήμουν παρά ένας σκλάβος, παγιδευμένος σε μια αόρατη φυλακή ειδικά για το μυαλό μου…

ΤΟ MATRIX ΜΑΣ ΕΧΕΙ… –ΟΛΟΥΣ!

The Matrix has You

Δεν ήμουν, ευτυχώς, ο μόνος που έκανα τέτοιες σκέψεις. Δεν άργησα να αντιληφθώ πως παρόμοιες σκέψεις έκαναν και πολλοί άλλοι «υποψιασμένοι» άνθρωποι που είδαν αυτή την ταινία. Σύντομα συνειδητοποίησα πως άνηκα σε μια μυστική στρατιά «Ματριξόπληκτων», που συνωμοτούσαν σιωπηλά χρησιμοποιώντας ειδικούς κώδικες και εξαπολύοντας «διανοητικούς ιούς» σ’ έναν ακήρυκτο μεταμοντέρνο πόλεμο κατά της κατεστημένης αντίληψης των πραγμάτων. Κατάλαβα πως το Matrix είναι μια από εκείνες τις ταινίες, που θέτουν σε κίνηση τη γενική λειτουργία της αναγνώρισης, σαν τις παλιές εικονογραφήσεις του Θεού που φαίνεται να σε κοιτά αυστηρά στα μάτια απ’ όποια γωνία και να τον βλέπεις. Το Matrix σε κοιτούσε κατάματα από όποια πλευρά κι αν το έβλεπες. Το φιλμ μιλούσε λίγο-πολύ σε όλους και τους έλεγε αλήθειες που γνώριζαν βαθιά μέσα τους ή τις είχαν απωθημένες. Στον κάθε «υποψιασμένο» θεατή της η ταινία ψιθύριζε κι από κάτι. Έτσι ο καθένας ερμήνευε το Matrix μέσα από τι δική του οπτική γωνία και κοσμοθέαση.

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix

Οι κυνικοί είδαν το Matrix ως μια μοντέρνα συρραφή από μια σειρά από συνηθισμένες πετυχημένες Χολιγουντιανές ταινίες, ένα «ραφινάτο πλιάτσικο» από τους αδελφούς Γουατσόφσκι διάφορων πολιτιστικών στοιχείων και μια παράδοξη συνάντηση του Μπάτμαν με το Κουνγκ φου! Για τους αναγεννημένους Χριστιανούς αυτό το φιλμ ήταν μια τεχνομυστικιστική παραλλαγή της εβραιοχριστιανικής κοσμοθεωρίας –όχι, άσχετα, προβλήθηκε μάλιστα για πρώτη φορά το Πάσχα του 1999–, μια μεσσιανική ιστορία με τον Νίο (Neo ή αναγραμματισμένος One) στο ρόλο του «Εκλεκτού»-Ιησού, τον Μορφέα στο ρόλο του Πατέρα Θεού αλλά και του Ιωάννη Πρόδρομου, την Τρίνιτι στο ρόλο της Αγίας Τριάδας αλλά και της Μαρίας Μαγδαληνής και τον Σάιφερ (Lucifer) στο ρόλο του Ιούδα –καθώς και μια παραβολή για τη Δευτέρα Παρουσία.

Σχετική εικόνα

Για τους Βουδιστές το Matrix δεν ήταν παρά η υπενθύμιση του απατηλού τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, προβάλλοντας ως λύση την αφύπνιση (κάτι που έκανε ο Βούδας αλλά και ο Νίο), την αποικοδόμηση του προσαρμοσμένου τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα και τη μεταμόρφωση της συνείδησης μας έτσι ώστε να αντιλαμβάνεται την αληθινή φύση της πραγματικότητας.

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix

Για τους Νεοπλατωνιστές το Matrix ήταν μια σύγχρονη αλληγορία της «πλατωνικής σπηλιάς», με τη διαφορά βεβαίως πως οι δραπέτες δεν ανακαλύπτουν μια ηλιόλουστη επιφάνεια της γης αλλά μια νεκρή «έρημο του πραγματικού». Για τους νεογνωστικιστές η ταινία ήταν μια σύγχρονη παραβολή της «Μαύρης Σιδερένιας Φυλακής», δηλαδή του υλικού μας κόσμου που δημιούργησε ο Κοσμοποιητής Σατανάς για να εγκλωβίσει τα «θεία σπέρματα», όπως αποκαλούσαν τις ανθρώπινες ψυχές. Ο Νίο ήταν η ενσάρκωση του «Σωτήρα» και του Απελευθερωτή, που θα Αφύπνιζε και θα έδειχνε στους σκλαβωμένους ανθρώπους τον δρόμο προς την Ελευθερία Επιλόγής και τον Ουρανό.

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix take the red pill coy Baudrillard

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix

Για τους οπαδούς του New Age το φιλμ ήταν μια επιβεβαίωση πως ο κόσμος μας είναι απλώς ένας αντικατοπτρισμός που γεννιέται από έναν «πλανητικό Νου» ενσαρκωμένο από το Internet. Για τους υπαρξιστές το Matrix ήταν μια πραγματεία πάνω στη φύση της πραγματικότητας και των υποτιθέμενων επιλογών που έχουμε ή δεν έχουμε. Για τους αριστερούς η ταινία μιλούσε για τη συμβολική τάξη της απρόσωπης μεγαλο-μηχανής του καπιταλισμού, για το κεφάλαιο που αποίκισε την ενδοχώρα του ίδιου του εαυτού μας χρησιμοποιώντας μας ως πηγή «ενέργειας», δηλαδή κέρδους. Για τους διανοούμενους το Matrix ήταν μια «πανεπιστημιακή μελέτη» πάνω στη συνείδηση, καμουφλαρισμένη ως ταινία δράσης. Για τους μεταμοντέρνους ήταν ένα κήρυγμα μιας νέας μυθολογίας, μιας «θρησκείας» του 21ου αιώνα που χρησιμοποίησε το Χόλιγουντ ως άμβωνα για να προσηλυτίσει τα πλήθη. Οι τεχνοφοβικοί το εξέλαβαν ως επιβεβαίωση των φοβιών τους πως η τεχνολογία μας σκλαβώνει. Οι απαισιόδοξοι το είδαν ως μια μεταφορά της παγίδας στην οποία έχει μετατραπεί ο κόσμος μας. Και οι πιο φιλοσοφημένοι, τέλος, εξέλαβαν το Matrix ως ένα είδος καθρέπτη στον οποίο αντίκρισαν την αντανάκλαση του εαυτού τους και της «πραγματικότητας» τους –και σίγουρα δεν τους ικανοποίησε το θέαμα που είδαν…

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix

ΖΟΥΣΕΣ ΜΕΣΑ Σ’ ΕΝΑΝ ΟΝΕΙΡΟΚΟΣΜΟ ΓΕΩΡΓΙΕ, Σ’ ΕΝΑ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΜΠΩΝΤΡΙΓΙΑΡ…

Για μένα η ταινία ήταν λίγο απ’ όλα αυτά, αλλά και κάτι πιο συγκεκριμένο: μια υπενθύμιση πως «όλα είναι στο μυαλό μας». Μου θύμισε κάτι που είχε γράψει ο Φίλιπ Κ. Ντικ στις σημειώσεις του VALIS: «Ο φαινομενικός κόσμος δεν υπάρχει· είναι η υπόσταση των πληροφοριών τις οποίες επεξεργάζεται ο Νους».

Παραδέχομαι πως δεν ανήκω σ’ αυτούς που μπορούν να καυχηθούν πως έχουν καλή επαφή με αυτό που έχουμε αποφασίσει να αποκαλούμε «πραγματικότητα». Τουναντίον. Κατοικώ στην κορυφή του κεφαλιού μου και τείνω να τα βλέπω όλα εγκεφαλικά. Πήρα, βλέπετε, από νωρίς το «κόκκινο χάπι» κι έπεσα, με το θάρρος που σου δίνει το νεανικό θράσος και η άγνοια του πραγματικού κινδύνου, μέσα στη «λαγοφωλιά» αναζητώντας την Αλήθεια.

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix take the red pill coy Baudrillard

Μπορεί να την αναζητώ ακόμη αλλά, βαθιά μέσα μου, πιστεύω πως, σε μεγάλο βαθμό, ο κόσμος έτσι όπως τον βιώνω είναι μια «προβολή» της συνείδησης μου, δηλαδή ένα «τέχνασμα». Κι όμως, ζώντας την καθημερινότητα μου, τα ξεχνάω όλα αυτά και χάνω την ικανότητα να διακρίνω το τεχνητό από το αληθινό. Τείνω μάλιστα να μη θυμάμαι ότι όλα είναι παροδικά. Λάθος! Δεν είμαι και τόσο αφελής για να θεωρώ τον εαυτό μου μόνιμο κάτοικο αυτού του κόσμου. Είμαι, είμαστε όλοι μας, απλοί επισκέπτες, προσωρινοί κάτοικοι, «αλλοδαποί με βίζα» σ’ αυτόν τον κόσμο –από τον οποίο, σημειωτέον, δεν φεύγουμε ποτέ ζωντανοί– αλλά όμως πρέπει να νοηματοδοτήσουμε την παρουσία μας εδώ.

Σχετική εικόνα

Σε στιγμές έκλαμψης τα βλέπω όλα καθαρά. Όσο λιγότερο το μυαλό μου δεσμεύεται από τις ψευδαισθήσεις του, τόσο περισσότερο αντιλαμβάνεται το εύρος της εξαπάτησής του από το Matrix της πραγματικότητας μας. Όσο αποφεύγω τις εγωιστικές παγίδες που στήνω στον εαυτό μου, τόσο πιο αληθινός αισθάνομαι και μπορώ έτσι να δω την ουσία πίσω από τα φαινόμενα, να αντιληφθώ τη σχετική αξία των πραγμάτων. Βέβαια, χρειάζομαι κάποιες στιγμές κι εγώ έναν Μορφέα για να με σοκάρει με τα αποκαλυπτικά του λόγια: «Ζούσες σ’ έναν ονειρόκοσμο Γεώργιε… Όπως στο όραμα του Μπωντριγιάρ όλη σου η ζωή ξοδεύτηκε μέσα στον χάρτη κι όχι στον αληθινό τόπο…».

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix take the red pill coy Baudrillard

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Στην εποχή μας και στην κοινωνία που ζούμε η διασκέδαση έχει πάψει προ πολλού να είναι αληθινή κι έγινε εικονική, ένα είδος προσομοίωσης. Στο βιβλίο του Ομοιώματα και Προσομοίωση (Simulacra and Simulation) –μέσα στο οποίο, αν θυμάστε, ο Νίο, στην αρχή της ταινίας, είχε κρύψει το παράνομο λογισμικό που έδωσε στον Τσόι– ο μεταμοντέρνος Γάλλος φιλόσοφος Ζαν Μπωντριγιάρ (Jean Baudrillard) υποστηρίζει πως ζούμε πλέον σε μια «πραγματικότητα» που την έχουν γεννήσει κώδικες και μοντέλα, κι έχουμε χάσει έτσι ακόμη και την ανάμνηση του πραγματικού.

Στο μετανεωτερικό μας κόσμο όλα τα φαινόμενα είναι τεχνητά. Δεν υπάρχει πλέον Φύση, με την έννοια πως πλέον τα δάση κ.α. δεν νοούνται ως Έξω από εμάς, ως πρωτότυπα και ανεξάρτητα, αλλά ως τεχνήματα, σαφέστατα οριοθετημένα και «προστατευμένα». Άλλωστε, όπως μας λέει ο Φρέντρικ Τζέιμσον, η «μετανεωτερικότητα είναι αυτό που απομένει όταν η διαδικασία του εκσυγχρονισμού έχει ολοκληρωθεί και η Φύση έχει εξαφανιστεί για τα καλά».

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix

Παντού γύρω μας οι προσομοιώσεις προπορεύονται του «πραγματικού», καθορίζοντας την «πραγματικότητά» μας. Πλέον ο χάρτης προπορεύεται του αληθινού τόπου. Κατά τη γνώμη του Μπωντριγιάρ η απόσταση που μας χωρίζει από την αληθινή πραγματικότητα τείνει να γίνει αβυσσαλέα. Αυτό συμβαίνει με την αστικοποίηση, εξ αιτίας της οποίας έχουμε χάσει την επαφή με τον φυσικό κόσμο, με τη βιομηχανοποίηση, χάρη στην οποία χάσαμε την επαφή μας με την πραγματικότητα των προϊόντων που καταναλώνουμε, με το χρήμα, εξ αιτίας του οποίου αρχίσαμε να σκεφτόμαστε ακόμη και τη ζωή μας με χρηματικούς όρους, και, το κυριότερο, με τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας (τηλεόραση, κινηματογράφος, έντυπα, διαφημίσεις, Internet κ.α.), τα οποία διαμορφώνουν την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας και για τον κόσμο. Δεν εξαιρούνται, βεβαίως, και τα θεματικά πάρκα: «Η Ντίσνεϊλαντ παρουσιάζεται φανταστική για να πιστέψουμε πως όλα τα υπόλοιπα είναι πραγματικά», υποστηρίζει ο Μπωντριγιάρ, ο οποίος θεωρεί πως η Αμερική, που έγινε πλέον εξωπραγματική, ομοιωματική και μη αληθινή χώρα, προσπαθεί απεγνωσμένα να ανασυνθέσει μια χαμένη αίσθηση της πραγματικότητας, όπως ο Τρούμαν Μπέρμπανκ στο Truman Show προσπαθεί να δραπετεύσει από το κινηματογραφικό σκηνικό που ζούσε και να βγει στον αληθινό κόσμο.

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix take the red pill coy Baudrillard

Έξω από τη Ντίσνεϊλαντ το Λος Άντζελες και ολόκληρη η Αμερική δεν είναι πλέον αληθινή αλλά μια «προσομοίωση τρίτης τάξης», δηλαδή μια προσομοίωση που «καλύπτει την απουσία μιας βαθύτερης πραγματικότητας».

Η Αμερική, και κατ’ επέκταση ολόκληρος ο μεταμοντέρνος Δυτικός κόσμος, ανήκει ήδη στη σφαίρα του υπερ-πραγματικού, δημιουργημένου από σύμβολα, κώδικες και μοντέλα που δεν έχουν πλέον καμιά πραγματική υπόσταση αλλά στοχεύουν στη μέγιστη λειτουργικότητα και στον απόλυτο έλεγχο –δηλαδή ένα κανονικό Matrix! Όσο για το «αληθινά πραγματικό», ο Μπωντριγιάρ υποστηρίζει πως –εφόσον ακόμη και οι φυσικοί χώροι είναι πλέον οροθετημένοι (ακόμη και με πινακίδες) και «προστατευόμενοι», σε αντιδιαστολή προς την αστική μας «πραγματικότητα»– επιβιώνουν μονάχα κάποια απομεινάρια του «εδώ κι εκεί στις ερημιές… Στην ίδια την έρημο του πραγματικού». Και, πιστέψτε με, κανείς απ’ όσους γνωρίζω δεν θα τολμούσε εύκολα να δραπετεύσει από τον «προσομοιωμένο» κόσμο μας, από τα ομοιώματα που κυβερνούν τις ζωές μας, και να εγκατασταθεί στην «έρημο του πραγματικού».

Σχετική εικόνα

Αν απελευθερωθείς από το πραγματικό, λέει ο Μπωντριγιάρ, μπορείς να γίνεις πραγματικότερος του πραγματικού, δηλαδή υπερ-πραγματικός. Τι θέλει να πει ο «ποιητής»; Αν απελευθερωθώ από τον «πραγματικό Γιώργο», μπορώ να γίνω «πιο Γιώργος από τον Γιώργο», δηλαδή υπερ-Γιώργος (Γιώργος στη νιοστή); Υπερ-πραγματικό (Huperreel) θεωρείται από τον Γάλλο φιλόσοφο και «βιρτουόζο στυλίστα της θεωρητικής επιστημονικής φαντασίας» ένα πραγματικό, που δημιουργείται από μοντέλα και προσομοιώσεις, δίχως να έχει καταγωγή από την πραγματικότητα. Από τη σύγχρονη προσομοιωμένη πραγματικότητα στην οποία ζούμε, τη γεμάτη ωκεανούς από σύμβολα και εικόνες, δεν υπάρχει τίποτε για να δεις, εφόσον ακόμη κι αυτές οι εικόνες είναι το «ίχνος κάποιου πράγματος που έχει εξαφανιστεί» (Μπωντριγιάρ «speaking»)…

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix take the red pill coy Baudrillard

Ο μεταμοντέρνος Γάλλος φιλόσοφος Ζαν Μπωντριγιάρ (Jean Baudrillard) .

«Πραγματικότητα είναι αυτό που δε λέει να φύγει ακόμα και αν πάψεις να πιστεύεις σε αυτό».

Φίλιπ Κ. Ντικ, συγγραφέας ε.φ., VALIS

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix take the red pill coy Baudrillard

ΠΡΟΣΟΧΗ: Όσοι έχετε διαβάσει αυτό το κείμενο είστε ήδη ο Επόμενος Στόχος της Υ.Δ.Ο. 

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…

Αποτέλεσμα εικόνας για The Matrix

ΜΟΛΙΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ!

Το Απαγορευμένο» Βιβλίο

 

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ

ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

στη Σκιά του Άλλου Θεού

Γνωστικοί  Ζωροάστρες  Μιθραϊστές ● Μανιχαίοι Μεσσσαλιανοί  Αλαουίτες 

 Γεζίντι ● Μπεκτασήδες ● Παυλικιανοί

 

ΕΝΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΥΣ,

ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΑΜΕΝΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ!

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ COVER

 

 

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ”;

Το νέο βιβλίο του Γιώργου Στάμκου

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ

ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

στη Σκιά του Άλλου Θεού

Γνωστικοί  Ζωροάστρες  Μιθραϊστές ● Μανιχαίοι Μεσσσαλιανοί Αλαουίτες 

 Γεζίντι ● Μπεκτασήδες ● Παυλικιανοί

 

κοστίζει 20 ευρώ (με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής/αντικαταβολής μέσω ΕΛΤΑ),

κυκλοφορεί σε περιορισμένα αντίτυπα, αποκλειστικά για ειδικούς, συλλέκτες, μελετητές της ιστορίας της Γνώσης, ερευνητές και «υποψιασμένους» αναγνώστες της Απαγορευμένης Ιστορίας και μπορείτε να το παραγγείλετε άμεσα στο τηλέφωνο:

2392.110215

ή στο 

6945522050

 (μπορείτε να στείλετε και SMS, γράφοντας τα στοιχεία της ταχυδρομικής σας διεύθυνσης και «Οι Πρόδρομοι των Βογόμιλων»)

ή στο mail: stamkos@post.com

Διαβάστε το, πριν προλάβει να καεί κι αυτό στην Πυρά της μεταμοντέρνας Ιεράς Εξέτασης

 

ΕΝΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΑΜΕΝΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ!

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ jpg