Author Archives: zenithmag

ΙΒΑΝ ΙΒΑΝΙ (Ivan Ivanji): Η Γιουγκοσλαβία και ο ΤΙΤΟ μέσα από τα μάτια του Διερμηνέα του

ΙΒΑΝ ΙΒΑΝΙ (Ivan Ivanji)

Συγγραφέας και Διερμηνέας του ΤΙΤΟ

Η Γιουγκοσλαβία και ο ΤΙΤΟ μέσα από τα μάτια του Διερμηνέα του

Josip Broz Tito i Jovanka Broz se potpisuju u pcasnu knjigu grada Bona 25.06.1974. (Με τον Τίτο και τη συζυγό του Γιόβανκα στη Βόννη το 1974).

Με αφορμή τα 18 χρόνια από την έναρξη των Νατοϊκών βομβαρδισμών της Γιουγκοσλαβίας…

Αποκλειστική συνέντευξη στη Μίλιτσα Κοσάνοβιτς  


Ο Ιβάν Ιβάνι (Ivan Ivanji) γεννήθηκε το 1929 στo Μεγάλo Μπέτσκερεκ, το σημερινό Ζρένιανιν της Σερβίας. Οι γονείς του, και οι δύο γιατροί, σκοτώθηκαν ως Εβραίοι από τους Γερμανούς Ναζί το 1941, και αυτός ως παιδί ακόμα κρυβόταν στους συγγενείς του στο Νόβι Σάντ, μέχρι που τον συνέλαβαν το 1944 και τον έστειλαν πρώτα στο Άουσβιτς κι έπειτα στο Μπούχενβαλντ όπου κατάφερε κι επιβίωσε τα δύο χρόνια της πρώιμης εφηβείας του. Μετά τον πόλεμο σπούδασε στο Βελιγράδι αρχιτεκτονική αλλά και τη γερμανική γλώσσα. Αργότερα εργαζόταν ως δάσκαλος, δημοσιογράφος, θεατρικός συγγραφέας, διπλωμάτης και τελικά ως διερμηνέας του Τίτο για τη γερμανική γλώσσα επί 25 χρόνια. Ταυτόχρονα όλη τη ζωή του έγραφε ασταμάτητα και πίσω του έχει ένα τεράστιο λογοτεχνικό και δημοσιογραφικό έργο. Τα τρία πρώτα βιβλία του ήταν συλλογές ποιημάτων που δημοσιεύτηκαν το 1951, 1952, και 1953. Το πρώτο μυθιστόρημα του “Ο Άνθρωπος που δεν τον Σκότωσαν” κυκλοφόρησε το 1954. Έχει πίσω του 153 έργα, από μυθιστορήματα γραμμένα σε σερβικά και γερμανικά, ιστορίες, παραμύθια, δοκίμια, ποίηση, θεατρικά έργα, ραδιοφωνικά θεατρικά έργα κ.α.

Ο 88χρονος συγγραφέας και πρώην διερμηνέας του Τιτο Ίβαν Ιβάνι στο σπίτι του στο Βελιγράδι.

Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί από τον ίδιο στα ουγγρικά, σλοβενικά, τσέχικα, σλοβάκικα, ιταλικά και αγγλικά, καθώς είναι γραμμένα στα γερμανικά, σέρβικα ή ουγγρικά. Βρέθηκε ως νεαρός ανταποκριτής το 1956 στην Ουγγαρία τις δέκα μέρες της Ουγγρικής Επανάστασης, τις οποίες περιγράφει πρώτα στο βιβλίο “Ένα Ουγγρικό Φθινόπωρο” (1986) και το 2016, με αφορμή τα 60 χρόνια της επανάστασης, δημοσιεύεται το δεύτερο σχετικό βιβλίο του με περισσότερα στοιχεία και με μεγαλύτερη ιστορική απόσταση, με τίτλο “Η Ουγγρική Επανάσταση του 1956”. Γράφει επίσης τα μυθιστορήματα “Διοκλητιανός” (1973), “Ένας Εβραίος του Μπαρμπαρόσα στη Σερβία” (1998), “Στο Τέλος Μένει η Λέξη” (1980), “Κωνσταντίνος” (1988), “Γκουβερνάντα” (2002), “Μπαλαρίνα και ο Πόλεμος” (2003), “Άνθρωπος από Στάχτη” (2006), “Το Ξίφος του Στάλιν” (2008), “Ιουλιανός” (2008), αλλά και βιβλία διηγημάτων: “Ο Καθένας Παίζει το Ρόλο του” (1964), “Η Άλλη Πλευρά της Αιωνιότητας” (1994), “Το Μήνυμα στο Μπουκάλι” (2005). Οι πολιτικές και δημοσιογραφικές έρευνες του αποτελούν τα βιβλία: “Τα Γράμματα από την Αβάνα” (1984), “Ο Διερμηνέας του Τίτο” (2005), “Τα Γερμανικά Θέματα” (1975) κ.α. Πέρσι δημοσιεύτηκε και η αυτοβιογραφία του με τίτλο Η όμορφή μου Ζωή στην Κόλαση”, που είναι μία καταπληκτική αναφορά του συγγραφέα στον ίδιο τον εαυτό του για τη ζωή του, με ένα ύφος αυτο-ειρωνικό και σχεδόν καθόλου συναισθηματικό…

Όταν τον ρώτησαν κάποτε, στα πρώτα χρόνια της μεταπολεμικής Γιουγκοσλαβίας του Τίτο, ποια είναι η εθνικότητα του απάντησε σαν να αισθάνθηκε προσβεβλημένος: “Δεν καταλαβαίνω την ερώτηση σας, αλλά αν θέλετε να το πάμε με τη γραμμή του Χίτλερ, τότε είμαι ένας Εβραίος, αν με ρωτήσετε απ’ τον ήχο του επωνύμου μου, είμαι Ούγγρος, αν το δείτε από τη γλώσσα που μιλούσα με τους γονείς μου στο σπίτι, τότε είμαι Γερμανός. Αν με ρωτάτε τι γλώσσα μιλάω σήμερα με την οικογένεια μου, είμαι Σέρβος. Αν με ρωτάτε πως νιώθω μέσα στη καρδιά μου τότε είμαι ένας Βανάτιος (σ.σ. περιοχή της Βοϊβοντίνα) στο Βόζντοβατς (περιοχή του Βελιγραδίου)”. Όπως το λέει αλλιώς πιο σύντομα: έχει τρεις μητρικές γλώσσες, δυο υπηκοότητες, και μία πατρίδα, την πρώην Γιουγκοσλαβία. Σήμερα είναι 88 χρονών και ζει και εργάζεται στο Βελιγράδι και στη Βιέννη.


ΜΙΛΙΤΣΑ ΚΟΣΑΝΟΒΙΤΣ: Αν το τείχος του Βερολίνου δεν έπεφτε και δεν κατάρρεε η Σοβιετική Ένωση, θα διαλυόταν η Γιουγκοσλαβία και μάλιστα με αυτό τον αιματηρό τρόπο;

ΙΒΑΝ ΙΒΑΝΙ: Λαμβάνοντας υπόψιν την κοινωνική και πολιτική ανάπτυξη ορισμένων τμημάτων του σύγχρονου κόσμου, παρατηρούμε μια μεγάλη αλληλεξάρτηση μεταξύ τους, η οποία εξάρτηση με τα σύγχρονα Μέσα Ενημέρωσης και τη δική τους αστραπιαία ανάπτυξη, γίνεται όλο και πιο γρήγορη και μεγαλύτερη. Από αυτή την άποψη, η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας όπως και η εμφάνιση των κρατών και κρατιδίων στο πρώην έδαφος της, πρέπει να εκληφθεί και σε σχέση με την κατεδάφιση του Τείχους του Βερολίνου και την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Παρόλα αυτά, εγώ δε νομίζω ότι αυτή είναι η αιτία της τραγωδίας στη χώρα μου. Ο ιός του εθνικισμού, θα έλεγα, της εθνικής μη αυτο-εκπλήρωσης, της εθνικής συναισθηματικότητας, της φαντασιακής ξεχωριστής ταυτότητας, υπήρχε εκεί και νωρίτερα, αν και βρισκόταν σε καταστολή με ορισμένα μέτρα και καθυστερούσε να εκραγεί, ακριβώς όπως ένας καρκίνος με ισχυρά φάρμακα ή με χημειοθεραπεία, αργεί στην ανάπτυξη του, ωστόσο μια μέρα θα σκάσει.

Οι Σλοβένοι, οι Κροάτες και οι Μουσουλμάνοι της Βοσνίας (σλαβικής καταγωγής), όπως και οι “Μακεδόνες” της ΠΓΔΜ ποτέ δεν είχαν το δικό τους κράτος, ενώ οι Μαυροβούνιοι το έχασαν το 1918. Η γιουγκοσλαβική κυβέρνηση του Τίτο φυσικά ένιωθε τις προσδοκίες αυτών των λαών, γιατί υπήρξε μια μεγαλύτερη ομοσπονδία και με το Σύνταγμα του 1974 πλησίαζε στο επίπεδο συνομοσπονδίας, αλλά αντί να περιορίσει αυτές τις εθνικιστικές τάσεις, τις ενθάρρυνε ώσπου το τρελό φαινόμενο ξέσπασε και μάλιστα στη μεγαλύτερη δημοκρατία, τη Σερβία, με τον Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς. Έτσι άναψε η φωτιά και στις υπόλοιπες δημοκρατίες. Θέλω να πω ότι η αιτία της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας δε βρίσκεται στους εξωτερικούς παράγοντες όσο μέσα στην ίδια.

Μ.Κ. Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής σας το περάσατε στη Γιουγκοσλαβία του Τίτο. Έχετε γνωρίσει από κοντά τη χώρα αυτή και το σύστημά της, με όλα τα πλεονεκτήματα και τα ελαττώματά του. Ποιοι είναι κατά τη γνώμη σας οι βασικοί λόγοι για τους οποίους η Γιουγκοσλαβία κατέρρευσε;

Ι.Ι. Νόμιζα κάποτε ότι ο εθνικισμός των διαφόρων εθνών που αποτελούσαν τη Γιουγκοσλαβία ήταν χαρακτηριστικό των παλαιότερων γενεών. Ήξερα ότι υπάρχει, αλλά πίστευα ότι θα ξεπεραστεί! Το ιδανικό μοντέλο χώρας για έμενα ήταν η Ελβετία, στην οποία δεν ζούνε μόνο οι Γερμανοί αλλά και οι Γάλλοι, οι Ιταλοί, οι Ρετορομάνοι… Ο κάθε λαός έχει τη δική του εθνική ταυτότητα και τη συνείδηση της δικής του γλώσσας, κουλτούρας, αλλά ταυτόχρονα όλοι τους έχουν και μία ισχυρή συνείδηση ότι ανήκουν στην Ελβετική Συνομοσπονδία. Ήλπιζα ότι και σε μας θα αναπτυχθεί μία παρόμοια ιδέα του Γιουγκοσλαβισμού, όχι σαν έθνους, αλλά κάτι σα να μοιραζόμαστε μια αμοιβαία πίστη στα ίδια ιδανικά και να έχουμε τη συνείδηση ότι αυτό είναι το καλύτερο μοντέλο για την συμβίωση όλων, και ταυτόχρονα ο καθένας να μπορεί να είναι αυτό που θέλει: Σλοβένος, Κροάτης, Σέρβος, Ούγγρος, Αλβανός, Ρομά, Σλοβάκος κλπ. Ήμουν αφελής.

Σχετικά με ελαττώματα της σοσιαλιστικής Γιουγκοσλαβίας, εκτός από το εθνικό ζήτημα, είναι πολλά… θα μπορούσα να γράφω επί ώρες, αλλά θα σας αναφέρω δύο μόνο παραδείγματα: Η εξαιρετική ιδέα της αυτοδιαχείρισης των εργαζομένων έχει αποτύχει διότι, παρά την δημοκρατική επινόησή της, το Κόμμα επέβαλε τις απόψεις του όσον αφορά το προσωπικό (kadrovska resenja), αλλά το μεγάλο λάθος ήταν και σε σχέση με την επίλυση του πάντα φλεγόμενου προβλήματος της στέγασης. Επειδή για τη λύση του στεγαστικού προβλήματος και για τη στεγαστική πολιτική το κράτος έπαιρνε εισφορές από τον καθένα, αλλά τα διαμερίσματα, που τα περισσότερα έκτιζε το κράτος, μοιράζονταν αυθαίρετα μέσω των εργοστασίων ή μέσω των δημοτικών αρχών στους ημετέρους.

Μεταφράζοντας για τον Τίτο σε μια συνάντησή του με Γερμανούς πολιτικούς.

Μ.Κ. Αν μπορούσατε να κρατήσετε κάτι από την πρώην Γιουγκοσλαβία, κάτι θετικό, όσον αφορά τους πρώην Γιουγκοσλάβους αλλά και για τον υπόλοιπο κόσμο, τι θα ήταν αυτό;
Ι.Ι. Πρώτα απ’ όλα θέλω να ξεκαθαρίσω κάτι: είναι λανθασμένο και επιπόλαιο να μιλάει κανείς για την Γιουγκοσλαβία ως “κομουνιστική δικτατορία”. Μιλάμε για την περίοδο από το 1945, ειδικά από το 1948 όταν χώρισε από την Σοβιετική Ένωση, μέχρι και τον θάνατο του Τίτο, το 1980. Αυτό που στη Δύση το ονομάζουν “κομουνισμό” προσωπικά το αποκαλώ “Σταλινισμός” και η Γιουγκοσλαβία δεν ήταν σταλινιστική χώρα! Το πιο ενδιαφέρον χαρακτηρισμό της χώρας, κατά τη γνώμη μου, τον έδωσε κάποτε η συγχωρεμένη γυναίκα μου που είπε:
“δεν υπάρχει ούτε μία Δυτική χώρα στην οποία η κοινωνική ισότητα και ασφάλεια να είναι τόσο μεγάλη όσο στη Γιουγκοσλαβία, και δεν υπάρχει ούτε μια σοσιαλιστική χώρα στην οποία υπάρχει τόσο μεγάλη ελευθερία”. Θέλω να πω ότι σε σχέση με τον Δυτικό “κοινοβουλευτισμό” και τον ανατολικού τύπου κομουνισμό, το κοινωνικό πολιτικό σύστημα στην Γιουγκοσλαβία εκείνες τις δεκαετίες ήταν για κάποιους καλύτερο, για τους άλλους χειρότερο, αλλά σίγουρα ήταν κάτι τρίτο. Το καλύτερο που είχαμε στη Γιουγκοσλαβία σίγουρα ήταν η αλληλεγγύη, η κοινωνική ασφάλεια, η ελευθερία σε παγκόσμιο κλίμακα… Σας υπενθυμίζω ότι στη μαύρη αγορά το γιουγκοσλάβικο διαβατήριο ήταν το πιο ακριβό στον κόσμο, γιατί κανένα άλλο δεν επέτρεπε ελεύθερη είσοδο σε τόσο μεγάλο αριθμό χώρων του κόσμου. Σ’ όλο τον κόσμο ένιωθες υπερήφανος λέγοντας ότι είσαι Γιουγκοσλάβος.

Image result for ΤΙΤΟ

Ο εμβληματικός Στρατάρχης Τίτο, ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας από το 1945 μέχρι το θάνατό του το 1980.

Μ.Κ. Τι ήταν ο Τίτο, κατά τη γνώμη σας: Ένας κομμουνιστής δικτάτορας ή ένας φωτισμένος και χαρισματικός ηγέτης των λαών, οποίος χρησιμοποίησε την κομμουνιστική ιδεολογία όχι τόσο ως ευκαιρία για την επίτευξη των προσωπικών του φιλοδοξιών, όσο για την υλοποίηση μιας αντι-εθνικιστικής ιδέας περί της “αδελφότητας–ενότητας”, ειρήνης, ανάπτυξης και της ευημερίας των λαών της Γιουγκοσλαβίας;

Ι.Ι. Κατά τη γνώμη μου ο Τίτο ήταν πάνω απ΄ όλα ένας κομμουνιστής μαρξιστικού τύπου. Ήταν πιστός ακόλουθος των ιδεών και των ιδεωδών του Μαρξ και του Ένγκελς και δεν είχε καμία σχέση με την ανάπτυξη της Σοβιετικής Ένωσης κάτω από το Στάλιν. Μην ξεχνάτε ότι οι διαφορές των απόψεών τους, έφεραν τον Στάλιν και τον Τίτο στα όρια της σύγκρουσης ήδη από το 1942, όταν το Κρεμλίνο δε συμφωνούσε να ονομαστούν οι επιθετικές δυνάμεις των Παρτιζάνων (Task Force) ως “προλεταριακές” (“Proleterske Udarne Brigade”), όπως δεν συμφωνούσε με την συγκρότηση των Λαϊκών Επιτροπών (Narodni Odbori) ως οργάνων της κυβέρνησης στις απελευθερωμένες περιοχές της Γιουγκοσλαβίας. Σε μια επιστολή που υπέγραψε ως Παππούς («дед”), που ήταν η κωδική ονομασία του Στάλιν, αυτή η εξέλιξη ονομάστηκε “χτύπημα μαχαιριού στη πλάτη της Σοβιετικής Ένωσης”.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου η σοβιετική αντιπροσωπεία έφτασε στο αρχηγείο του Τίτο μετά από την αγγλική και την αμερικανική, και σε πολύ χαμηλότερο στρατιωτικό-πολιτικό επίπεδο.
Όταν ο αγώνας του Τίτο και η πολιτική του, μετά τη νίκη κατά του φασισμού και του Χίτλερ, πέτυχε ακόμα περισσότερο, ο Στάλιν και ο Τσόρτσιλ συμφώνησαν να είναι η Γιουγκοσλαβία «Fifty-Fifty» (50%-50%) κάτω από την επιρροή τους, αλλά στο τέλος έγινε 100% Κομμουνιστική. Τότε ο Στάλιν είχε μαλακώσει και από το 1944 ως το 1948, αποκαλούσε τον Τίτο ως τον καλύτερο από όλους τους υποστηρικτές του. Αλλά έκανε λάθος, γιατί οι Γιουγκοσλάβοι κομμουνιστές δεν ήθελαν να υπακούν στον Στάλιν, αλλά να πάρουν το δικό τους δρόμο.

Απορρίπτω την ιδέα ότι ο Τίτο, λόγω των προσωπικών φιλοδοξιών, εκμεταλλεύτηκε την κομμουνιστική ιδεολογία, αντίθετα! Η φιλοδοξία του ήταν βασισμένη στις μαρξιστικές ιδέες και προσπαθούσε όσο το δυνατόν περισσότερο να συμβάλει στην πραγματοποίησή τους και, όπως λέτε, υπέρ της ειρήνης στον κόσμο και της χώρας, αλλά και της ευημερίας όλων των λαών της Γιουγκοσλαβίας. Ο δικός του λόγος συνήθως ήταν και ο τελευταίος, αλλά δεν θα τον αποκαλούσα δικτάτορα, διότι στις σημαντικότερες διασκέψεις ποτέ δε μιλούσε πρώτος, αλλά τελευταίος. Πάντα άφηνε όλους τους άλλους να πούνε ό,τι έχουν να πουν, και στο τέλος θα έπαιρνε κάποια απόφαση. Και απ’ όσο γνωρίζω εγώ δεν ήταν λίγες οι φορές που έκανε πίσω σε ισχυρά επιχειρήματα, καμιά φορά ίσως και λανθασμένα, όπως στο τέλος της μεγάλης ρήξης μεταξύ των μεγαλύτερων Σέρβων κομμουνιστών: από την μία ήταν ο Νίκεζιτς και η ομάδα του, και απ την άλλη ο Ντράζα Μάρκοβιτς με τους δικούς του. Όταν λόγω της απόφασης του Τίτο προς το όφελος της πιο συντηρητικής ομάδας ο τότε υπουργός παρατήθηκε, ο Τίτο προσπάθησε να τον κρατήσει, λέγοντας “καλά κι εσύ με αφήνεις”;

Στο άγαλμα του Τίτο στο Βελιγράδι.


Μ.Κ. Ποιες είναι οι εντονότερες αναμνήσεις σας με τον Τίτο; Τι άνθρωπος ήταν;
Ι.Ι. Ο Τίτο ήταν, κατά κάποιο τρόπο, ματαιόδοξος ακόμα από τα παιδικά του χρόνια. Κατά τη γνώμη μου, αυτός ήταν πάντα κάπως υπερβολικά ντυμένος. Του άρεσαν οι στολές και τα μετάλλια, επέτρεπε στους κομμωτές να βάφουν τα μαλλιά του με ένα περίεργο καφεκόκκινο χρώμα, ενώ οι δέκα και είκοσι χρόνια νεότεροι συνεργάτες του ήταν ήδη γκριζομάλληδες. Ακόμη κι ως μαθητής δημοτικού είπε ότι θέλει να γίνει σερβιτόρος για να μπορέσει να φοράει πάντα μαύρα κοστούμια και λευκά πουκάμισα. Όταν πέρασε στις εξετάσεις για τεχνίτης και αγόρασε το καινούργιο κουστούμι, του το κλέψανε πριν προλάβει να πάει να καυχηθεί στο χωριό του, και όλη τη ζωή έλεγε ότι αυτό ήταν απ’ τους χειρότερους “σεισμούς” της ζωής του. Ο Τίτο ήταν μέχρι το τέλος της ζωής του ένας άνθρωπος χαρούμενος και με καλή αίσθηση του χιούμορ, που απολάμβανε το καλό φαγητό, ποτό, που του άρεσε να ακούει και να λέει ανέκδοτα, να ακούει μουσική, να χορεύει, και να βρίσκεται σε όσο μεγαλύτερη παρέα γίνεται. Τα τελευταία χρόνια είχα παρατηρήσει ότι αυτά τα πράγματα του έπεφταν όλο και πιο δύσκολα. Όταν νόμιζε ότι δεν τον βλέπει κανείς άλλαζε την έκφραση του προσώπου του, σαν να έβγαζε τη μάσκα από πάνω του. Προσωπικά το εξηγούσα με τους σωματικούς πόνους που τον βασάνιζαν συνεχώς. Θα αναφέρω ένα γεγονός, όταν μπροστά του και σε κάποιους ξένους επισκέπτες του, παρουσιάστηκε ένα γνωστό πολιτιστικό καλλιτεχνικό συγκρότημα, το “Ίβο Λόλα Ρίμπαρ” με παραδοσιακούς χορούς. Του είπα ότι ανάμεσά τους βρίσκεται και η κόρη μου, ελπίζοντας ότι θα την καλέσει να βγούμε μαζί του μία φωτογραφία, αλλά αυτός απλά μούγκρισε: «Κανένας από αυτούς δεν πονάει…» Αργότερα σκέφτηκα ότι ο λόγος για την κακή του διάθεση ήταν η ανησυχία ότι η Γιουγκοσλαβία θα καταρρεύσει μόλις αυτός δεν θα υπάρχει πια. Όλες τις αναμνήσεις μου με τον Τίτο τις έχω καταγράψει στο βιβλίο μου “Ο Διερμηνέας του Τίτο”. Ίσως μπορώ να ξεχωρίσω μία από τις πιο δυνατές στιγμές που ήμουν μαζί του τη στιγμή που στο Ντίσελντορφ με τους περιφερειάρχες πολιτικούς ήμασταν σε γεύμα, όταν ο πρόεδρος της επαρχίας της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας Heinz Kühn, κάνοντας την πρόποση του, ρώτησε: “Υπήρξατε ένας εργαζόμενος στο Μάνχαϊμ, αλλά μου λένε ότι πριν τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο παραλίγο να μεταναστεύσετε στην Αμερική. Τι θα γινόταν με σας και τη χώρα σας αν εσείς φεύγατε στην Αμερική;” Ο Τίτο μου ψιθύρισε στο αυτί ότι τώρα δεν μπορεί να διαβάσει αυτά που του έγραψαν οι συνεργάτες για να πει ως πρόποση, και είπε το εξής: “Ναι, ήμουν ένας οδηγός δοκιμών της Daimler-Benz και σκεφτόμουν μήπως να πάω στην Αμερική για να αποφύγω την υπηρεσία στον Αυστροουγγρικό στρατό. Δεν ξέρω, βέβαια, τι θα γινόταν με τη χώρα, αλλά ξέρω τι θα γινόταν με μένα: θα ήμουνα τώρα ένας εκατομμυριούχος στην Αμερική!» Όλοι γέλασαν, νόμιζαν ότι ήταν έτσι πραγματικά, κι εγώ ήμουν περήφανος για αυτόν, και ό,τι μπορώ να είμαι στην παρέα του, ακριβώς επειδή επέλεξε το άλλο, τον πιο επικίνδυνο δρόμο ακολουθώντας τα ιδανικά που πίστευε.

Ο Ιβάν Ιβάνι στον τάφο του Τίτο («στον «Οίκο των Ανθών».


Μ.Κ. Για πολλούς Έλληνες ο Τίτο κρατούσε μια αμφίσημη και οπορτουνιστική στάση απέναντι στην Ελλάδα. Πίστευαν ότι η βασική του πολιτική επιδίωξη ήταν να διαμελίσει και να αποσπάσει ένα σημαντικό κομμάτι της Βόρειας Ελλάδας, την ελληνική Μακεδονία, και να την ενώσει με τη “Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας” υπό τον έλεγχό του. Γι’ αυτό και υποστήριξε σλαβομακεδονικό εθνικισμό και χειραγωγούσε τους Έλληνες κομουνιστές παρτιζάνους οι οποίοι ενώ πίστευαν ότι πολεμούσαν για να αλλάξουν το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα, βρέθηκαν να κατηγορούνται ως όργανα των φιλοδοξιών του Τίτο να γίνει Βαλκανιάρχης. Τι πιστεύετε εσείς πάνω σε όλα αυτά; Πότε και γιατί άλλαξε η πολιτική του Τίτο απέναντι στην Ελλάδα;


Ι.Ι. Πιστεύω ακράδαντα ότι τέτοιες εικασίες δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα. Υπήρχε, πράγματι, μία ιδέα πως η Γιουγκοσλαβία, η Βουλγαρία και η Αλβανία θα έπρεπε να δημιουργήσουν ένα ενιαίο ομοσπονδιακό κράτος, και το είχαν συζητήσει αυτό ο Δημήτρωφ, ο Τίτο και ο Έμβερ Χότζα. Τη δημιουργία του είχε τότε εμποδίσει
o Στάλιν, αλλά από όσο γνωρίζω, η Ελλάδα ή κάποιο τμήμα της Ελλάδας δεν έχει συνδεθεί ποτέ με αυτό. Ο Τίτο υποστήριζε τον στρατηγό Μάρκο και τον ΕΛΑΣ πάνω στη γραμμή της κομμουνιστικής αλληλεγγύης. Αν κάποιος τώρα, αργότερα, θα αναφερόταν στο πρόβλημα της Ηπείρου και των Αλβανών που ζούσαν εκεί (σ.σ. εννοεί στους Τσάμηδες που ζούσαν στη Θεσπρωτία πριν τον Β’ Π.Π.), θα έλεγα ότι ο Μάρκος ποτέ σε κανέναν και με κανένα τίμημα δε θα έδινε οποιοδήποτε κομμάτι της Ελλάδας. Είναι αλήθεια ότι μέσα στον ΕΛΑΣ αγωνίζονταν άνθρωποι, που θεωρούσαν τον εαυτό τους εθνικά “Μακεδόνες”, αλλά ταυτόχρονα ήταν και κομμουνιστές. Ο Μάρκος Βαφειάδης ήταν 100% Έλληνας. Ο μεγάλος Σέρβος συγγραφέας Όσκαρ Νταβίτσο, το 1946 πέρασε μερικούς μήνες στην Ελλάδα και ήδη το 1947 δημοσίευσε το βιβλίο “Ανάμεσα στους Παρτιζάνους του Μάρκο”, αλλά επειδή ένα χρόνο μετά δήλωσε υπέρ της Απόφασης του Ινφορμ-μπιρό (Informbiro Rezolution), το Βελιγράδι διέκοψε όλες τις σχέσεις μαζί του.

Θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι στις 28 Φεβρουαρίου του 1953 στην Άγκυρα ολοκληρώθηκε η λεγόμενη Βαλκανική Συμφωνία (Balkanski Pakt) ανάμεσα σε Γιουγκοσλαβία, Ελλάδα και Τουρκία, με την οποία η χώρα του Τίτο έμμεσα, αλλά πολύ σοβαρά συνδέθηκε με το ΝΑΤΟ για την υπεράσπιση της από την ΕΣΣΔ. Στη σημερινή Σερβία, κανείς δεν θέλει να θυμηθεί ότι τότε πρακτικά ήδη ήμασταν ένα τμήμα του Συμφώνου του ΝΑΤΟ που υπεγράφη με διάρκεια 20 ετών, που θα μπορούσε να επεκταθεί, αλλά η Γιουγκοσλαβία δεν το επιδίωξε, ώστε έπαψε να υφίσταται το 1973.

Κατά τη διάρκεια του καθεστώτος του Τίτο, συνεχώς διατηρούνταν ορθές και ρεαλιστικές σχέσεις με κάθε ελληνική κυβέρνηση, όσο ήταν υπό την επιρροή της βασιλικής οικογένειας, τόσο και κατά τη διάρκεια της Χούντας του Παπαδόπουλου, και μετά την πτώση της Χούντας με όλες τις δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις στην Αθήνα. Ανάμεσα στους Γιουγκοσλάβους “Μακεδόνες” υπήρχε η ιστορία για την “Vardarska, Egejska I Pirinska Makedonija” (Η Μακεδονία του Βαρδάρη, του Αιγαίου και του Πίριν), η οποία περιείχε κάποια νύξη για τη «μεγάλη Μακεδονία» σε βάρος της Βουλγαρίας και της Ελλάδας, αλλά αυτή ποτέ δεν ήταν η στάση της κυβέρνησης του Τίτο. Υπήρχε μάλιστα κι ένα ανέκδοτο εις βάρος της «Λαϊκής Δημοκρατίας της Μακεδονίας» του στυλ: “Καημένη η χώρα για την οποία η Αλβανία είναι η Δύση!»

Image result for ΤΙΤΟ και Γιουγκοσλαβια


Μ.Κ. Έχετε δηλώσει πρόσφατα ότι είστε άπατρις, αλλά πολίτης του Βελιγραδίου. Μπορείτε να μας το διαφωτίσετε λιγάκι; Τι είναι για σας η πατρίδα; Γλώσσα; Θρησκεία; Οικογένεια; Μια Ιδέα; Κατά πόσο έχει νόημα να μιλάμε για την πατρίδα και πατριωτισμό στον 21. αιώνα;
Ι.Ι. Ήθελα να πω ότι δεν παίζω με τις έννοιες όπως είναι η πατρίδα και πατριωτισμός. Για μένα υπήρξε μια ιδεώδη σχέση με τη Γιουγκοσλαβία της εποχής του Τίτο. Αυτή ήταν η χώρα μου. Ιδιαίτερη πατρίδα μου είναι το Μπάνατ (Βανάτο της Βοϊβοντίνα). Θρησκεία; Είμαι άθεος. Γλώσσα; Στην οικογένεια μου παράλληλα μιλιόταν τρεις γλώσσες: Γερμανικά, Ουγγρικά και Σέρβικα. Καμία φορά λέω μεταξύ αστείου και σοβαρού ότι δεν έχω μητρική γλώσσα αλλά τη γλώσσα της γκουβερνάντας μου, γιατί πιστεύω ότι καλύτερα γράφω στη Γερμανική γλώσσα, χάρη στη γκουβερνάντα μου η οποία ήταν Αυστριακή. Οι Γερμανοί που καταλαβαίνουν τις αποχρώσεις της γλώσσας τους, μου λένε ότι μιλάω Αυστριακά, που μ’ αρέσει να το ακούω. Αν συνεχίζαμε να αστειευόμαστε θα το έκανα ακόμη πιο στενό και τον όρο Βελιγραδέζο, θα τον έκανα άνθρωπος από Βόζντοβατς, που είναι η περιοχή του Βελιγραδίου στην οποία μένω εδώ και πενήντα χρόνια. Ανήκω στην ράτσα του Homo Sapiens! Ο Μάξιμ Γκόρκι έγραψε “Άνθρωπος! Τι μεγαλειώδες που ακούγεται αυτό!” Δυστυχώς ούτε με αυτό δεν συμφωνώ πια.

Image result for μιλοσεβιτς σερβικος εθνικισμός

Μ.Κ. Πιστεύετε πως υπάρχει κάποιος σέρβικος εθνο-αυτισμός; Μετά το εμπάργκο, τον πόλεμο, την απομόνωση και μεταμόρφωση της Σερβίας σε μία τριτοκοσμική χώρα, την απομόνωση από την παγκόσμια κοινότητα, ήταν αναμενόμενο ότι οι πολίτες της Σερβίας, απογοητευμένοι και απατημένοι, θα κλείνονταν μέσα στον εαυτό τους… Αλλά πέρασαν πάνω από 20 χρόνια και παρατηρείται ένα είδος συλλογικού αυτισμού στους Σέρβους. Ασχολούνται υπερβολικά μόνο με τον εαυτό τους, με την εσωτερική πολιτική σκηνή. Με πιο τρόπο πιστεύετε θα μπορούσε η Σερβία να ξανανοίξει προς τον κόσμο και να γίνει ένα πιο ενεργό μέλος στην δημιουργία ενός καλύτερου αύριο για όλους μας;

Ι.Ι. Κατά τη γνώμη μου, το κακό που κατέστρεψε τη “δική μου” Γιουγκοσλαβία ξεκίνησε από τον Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς, τον οποίον ήξερα προτού έρθει στην εξουσία, ως το μικρότερο αδελφό του φίλου μου και συναδέλφου Μπόρο Μιλόσεβιτς, διερμηνέα του Τίτο για τη Ρωσική γλώσσα. Φυσικά, ο Μιλόσεβιτς δεν θα κατάφερνε να προωθήσει την ανοησία του, χωρίς τον Φράνιο Τούτζμαν (Κροάτη) και τον Αλία Ιζετμπέγκοβιτς (Βόσνιο Μουσουλμάνο), αλλά και χωρίς άλλων τύπων εθνικιστών, όπως ο Σέσελι. Τι να πούμε σήμερα, μετά από μια σχετικά σύντομη προσπάθεια του εκδημοκρατισμού που έληξε με τη δολοφονία του Ζόραν Τζίντζιτς, όταν ανενόχλητος κυβερνάει ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος ήταν Υπουργός Πληροφοριών επί του Μιλόσεβιτς και Γενικός Γραμματέας του κόμματος του Σέσελι, ενώ ο πρόεδρος της χώρας είναι ο Τόμισλαβ Νίκολιτς, πρώην αναπληρωτής του Σέσελι και “Βοϊβόντα των Τσέτνικ” (Αρχηγός των Τσέτνικς). Και ο Ίβιτσα Ντάτσιτς, ο επικεφαλής προπαγανδιστής του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, που σήμερα είναι Υπουργός; Ενώ η αδύναμη αντιπολίτευση είναι σε τέτοιο βαθμό κατακερματισμένη, που στο προβλεπτό μέλλον δεν δίνει καμία ουσιαστική απάντηση στον Βούτσιτς, ο οποίος στην εσωτερική πολιτική κάνει κυριολεκτικά ό,τι θέλει, ενώ προς το Βερολίνο, τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον είναι εντελώς υποταγμένος. Πώς σε μια τέτοια κατάσταση οι πολίτες της Σερβίας να μην είναι αυτιστικοί; Πώς αυτό θα αλλάξει; Δεν ξέρω… Αν το ήξερα και αν ήμουν νεότερος θα είχα κάνει δικό μου κόμμα και θα αγωνιζόμουν. Αστειεύομαι… Κάποια στιγμή τα πράγματα θα αλλάξουν, αλλά εγώ είμαι 88 χρονών και δεν ξέρω πως και πότε θα γίνει αυτό.

Με τη σύζυγό του Ντράγκανα και τον νομπελίστα Γερμανό συγγραφέα Γκίντερ Γκρας.

Μ.Κ. Γνωρίζατε προσωπικά τα δύο από τα ιερά τέρατα της μεταπολεμικής γερμανικής λογοτεχνίας: τους Νομπελίστες συγγραφείς Χάινριχ Μπελ και Γκίντερ Γκρας. Για τον Γκίντερ Γκρας λένε ότι ως έφηβος ήταν μέλος της Ναζιστικής Νεολαίας. Έχετε ποτέ συζητήσει μαζί του αυτό το θέμα, ειδικά που ως γνωστόν εσείς ήσασταν εκείνη την εποχή από την άλλη πλευρά της ίδιας της Κόλασης, σε εκείνη τη χειρότερη, καθώς περάσατε από δύο γερμανικά Στρατόπεδα Συγκέντρωσης, το Μπούχενβαλντ και το Άουσβιτς.

Ι.Ι. Δεν ήταν μυστικό ότι ο Γκίντερ Γκρας σαν παιδί ήταν ενθουσιασμένος οπαδός του Χίτλερ, αλλά ήδη μέσα στα πρώτα του μυθιστορήματα ξεκαθαρίζει με το παρελθόν του. Σ’ ένα από τα λιγότερο γνωστά βιβλία του με τίτλο “Από το Ημερολόγιο ενός Σαλιγκαριού” σε πρώτο πρόσωπο εξηγεί στους γιους του πως έγιναν τα πράγματα. Ως δεκαεφτάχρονος επιστρατεύτηκε. Ο ίδιος ήθελε να πάει στα υποβρύχια αλλά τον έστειλαν στις μονάδες των SS. Ξέρω σίγουρα ότι το 1944 τους νεοσύλλεκτους στρατιώτες τους στέλνανε στις μονάδες SS σαν να ήταν ένα κανονικό σώμα της Βέρμαχτ. Πάντα αναρωτιόμουν πως θα συμπεριφερόμουν κι εγώ αν είχα γεννηθεί Γερμανός και ήμουν εκτεθειμένος στη δική τους τότε προπαγάνδα. Μπορώ να ορκιστώ ότι θα συμπεριφερόμουν διαφορετικά; Εμείς σήμερα στη Σερβία μπορούμε να δούμε πως οι άνθρωποι γίνονται θύματα του εθνικισμού, εκτεθειμένοι καθημερινά στην πυρά των εθνικιστικών συνθημάτων. Με αυτή την έννοια δεν είχα κανένα πρόβλημα με τον Γκρας. Εμείς οι δύο παρεξηγηθήκαμε το 1999 όταν είπε ότι ήταν σωστό η Γιουγκοσλαβία να βομβαρδιστεί. Στον ανοιχτό διάλογο μαζί μου στην Κολονία δεν ήρθε. Μετά δημόσια ζήτησε συγνώμη, και είπε “δεν μπορώ εγώ να τα ξέρω όλα”. Κι εγώ του απάντησα “Βεβαίως, δεν χρειάζεται να τα ξέρεις όλα, αλλά να μη μιλάς για πράγματα που δεν ξέρεις…” Αλλά τα βρήκαμε μετά και πάλι…

Περπατώντας μαζί με τον Γερμανό καγκελάριο του SPD Βίλυ Μπράντ (αριστερά ο Ιβάνι και δεξιά ο Μπραντ).

Μ.Κ. Ο Χάινριχ Μπελ, επίσης Νομπελίστας, υπηρετούσε το Βέρμαχτ κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στις επιστολές του προς τους γονείς ζητούσε συνεχώς Pervitin, ένα ψυχότροπο φάρμακο με το οποίο ο Γερμανικός Στρατός ντοπάριζε ως γνωστόν τους στρατιώτες του. Πρόσφατες αποκαλύψεις μιλούν για 200 εκατομμύρια χαπάκια που δόθηκαν στους Γερμανούς στρατιώτες, για να πολεμάνε καλύτερα, με λιγότερο φόβο, άγχος, και γενικώς να αντέχουν… Ένας απ αυτούς ήταν και ο Χάινριχ Μπελ όπως το παραδέχθηκε και ο ίδιος. Με αφορμή και αυτή την αποκάλυψη, εσείς τι πιστεύετε; Οι Ναζί και οι Γερμανοί γενικότερα κατά τη διάρκεια του πολέμου έκαναν εγκλήματα επειδή τους ανάγκασαν ή ήταν κάτι άλλο;

Ι.Ι. Με τον Μπελ δεν ήμουν τόσο οικείος όσο με τον Γκρας. Δεν το συζητήσαμε αυτό το θέμα, αλλά από τα βιβλία του μπορεί να δει κανείς πόσο μετανιώνει και ντρέπεται στο όνομα του λαού του. Είναι χαρακτηριστικό για την πλειοψηφία των Γερμανών συγγραφέων, που άρχισαν να δημοσιεύουν μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ότι έχουν μιλήσει ανοιχτά για τα εγκλήματα που έγιναν στο όνομα της Γερμανίας. Για αυτό το λόγο η ευαισθητοποίηση και συνείδηση για τη φρίκη της εποχής του Χίτλερ έγινε αρκετά διαδεδομένη, ειδικά στις νέες γενιές. Στη Γερμανία είναι μια νομική υποχρέωση ότι οι μαθητές απ’ όλα τα σχολεία, τουλάχιστον μία φορά και όλοι μαζί πρέπει να επισκεφτούν κάποιο μνημείο αφιερωμένο σε ένα από τα Στρατόπεδα Συγκέντρωσης. Είναι λίγοι οι Γερμανοί -περίπου 5 %- που αρνούνται τα εγκλήματα πολέμου των Ναζί, και αν αυτό γίνεται και δημόσια τιμωρείται ακόμη και με φυλάκιση. Μακάρι να ήταν έτσι και στις χώρες που δημιουργήθηκαν πάνω στα ερείπια της Γιουγκοσλαβίας…

Ως προς το ντόπινγκ, αυτό το πράγμα πάντα υπήρχε στην ιστορία. Και οι Ρωμαϊκές λεγεώνες έπιναν πολύ κρασί πριν τη μάχη. Και στα αρχαία χρόνια υπήρχαν επίσης μαζικές καταστροφές των άμαχων πολιτών. Για παράδειγμα, η Άννα Κομνηνή, η κόρη του Αλέξιου Α’, στο έργο της Αλεξιάδα σε 15 βιβλία, τον ενδέκατο αιώνα περιγράφει μαζικές δολοφονίες που σήμερα θα τις ονομάζαμε γενοκτονία. Εγώ δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί οι Γερμανοί στρατιώτες έκαναν μαζικές δολοφονίες, αλλά δυστυχώς αργότερα το κατάλαβα. Κατάλαβα ότι το Κακό είναι μέσα στον άνθρωπο και όχι σε κάποιο συγκεκριμένο λαό, όταν οι δικοί μου συμπατριώτες Σέρβοι, Κροάτες και Βόσνιοι, άρχισαν να αλληλοσκοτώνονται με τον ίδιο τρόπο.

Με τον Γερμανό καγκελάριο Χέλμουτ Σμιτ και τον υπ. Εξωτερικών Χανς Ντίντριχ Γκένσερ.

M.K. Πέρυσι, με αφορμή τα 60 χρόνια της ουγγρικής εξέγερσης, κυκλοφόρησε η νέα έκδοση του βιβλίου σας “Η Ουγγρική Επανάσταση του 1956″. Εσείς εκείνες τις ημέρες (23.10- 4.11. 1956) ήσασταν εκεί ως ανταποκριτής. Μ’ αυτό το βιβλίο ρίχνετε φως σ’ ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός, ειδικά όσον αφορά τους δύο πρωταγωνιστές: τον Ίμρε Νατζ, που η Δύση αργότερα τον εμφάνισε ως “αγωνιστή και ήρωα της δημοκρατίας”, και τον Γιάνος Κάνταρ, που για την Δύση πάλι ήταν ένας αντεπαναστάτης που πρόδωσε τη Δημοκρατία και τους Ούγγρους συντρόφους του, που αγωνίστηκαν για την δημοκρατία και την απελευθέρωση από την Σοβιετική Ένωση. Με το βιβλίο σας δείχνετε ότι τα πράγματα δεν ήταν ακριβώς έτσι, και ρίχνετε φως σε πολλές ανακρίβειες. Στις 27 Ιουνίου του 1989 είχαν πλέον κοπεί συρματοπλέγματα μεταξύ της Αυστρίας και της Ουγγαρίας, τα οποία επί 45 χρόνια χώριζαν την Ανατολή από τη Δύση. Σήμερα η Αυστρία και η Ουγγαρία είναι κράτη μέλη της ΕΕ και δύο χώρες που υπερηφανεύονται για τη δημοκρατία τους. Ωστόσο την ίδια στιγμή είμαστε μάρτυρες της ξενοφοβικής πολιτικής στην Αυστρία, όπου παραλίγο στην εξουσία να έρθει η ακραία Δεξιά, ενώ στην Ουγγαρία κυβερνά ο Όρμπαν που υπερηφανεύεται για τα καινούργια συρματοπλέγματα που θα προκαλούν ηλεκτροσόκ σε όσους πλησιάσουν, γιατί δεν θέλει στο έδαφος του να δεχτεί ούτε ένα πρόσφυγα από τις μουσουλμανικές χώρες, παρόλο που πρόκειται για τους ανθρώπους που προσπαθούν να σώσουν τις ζωές τους και των παιδιών τους, φεύγοντας απ την κόλαση του πολέμου, όπως ακριβώς έκαναν και οι Ούγγροι πολίτες 60 χρόνια πριν. Ποιο είναι το δικό σας σχόλιο για μία τέτοια κατάσταση σήμερα στην Ευρώπη και τον κόσμο; 

I.I. Συμφωνώ με τις διαπιστώσεις σας. Στο να γράψω αυτό το μοναδικό μου ιστορικό-δημοσιογραφικό βιβλίο, βοήθησε πολύ το γεγονός ότι ήμουν εκεί κατά την διάρκεια των επαναστατικών γεγονότων αλλά έτυχε να είμαι εκεί και μερικούς μήνες νωρίτερα, έτσι ώστε δεν είχα μόνο τους συνομιλητές αλλά και φίλους κι απ τις δύο πλευρές των οδοφραγμάτων. Ίσως ακόμα πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι είχα πρόσβαση στα αρχεία, αλλά και την ευκαιρία να μιλήσω με μερικούς από τους κορυφαίους εκπροσώπους τόσο των Αμερικάνικων όσο και των Σοβιετικών υπηρεσιών πληροφοριών και μάλιστα σε μεγάλη ιστορική απόσταση, οι οποίοι μιλούσαν δημόσια αλλά και μεταξύ μας ειδικά, αρκετά ειλικρινά. Είχα την ευκαιρία λοιπόν να μιλάω και με αρκετούς συμμετέχοντες στην εξέγερση αφού αφέθηκαν ελεύθεροι από τις σταλινικές φυλακές. Μια τεράστια βοήθεια στην έρευνα μου είχα από την ιστορικό Καταρίνα Κοβάτσεβιτς. Έχω την αίσθηση ότι σήμερα όχι μόνο η Ουγγαρία αλλά η Δυτική Ευρώπη γενικότερα και η Βόρεια Αμερική, αποχαιρετούν το πολιτικό σύστημα που γεννήθηκε με την Γαλλική Επανάσταση, απομακρύνονται από τον κοινοβουλευτισμό. Η εμφάνιση των κοινωνικών δικτύων περιλαμβάνει τα προβλήματα και τις λύσεις τους. Κάθε πολίτης που ενδιαφέρεται και έχει χάσει την εμπιστοσύνη του στα παλιά πολιτικά κόμματα μπορεί μόνος του να κάνει την έρευνά του και να βγάζει συμπεράσματα. Σκέφτομαι πως οι Έλληνες το γνωρίζουν περισσότερο, επειδή το φαινόμενο Τσίπρας και ΣΥΡΙΖΑ είναι μία από τις πρώτες ενδείξεις αυτής της καινούργιας τάσης στον κόσμο. Θα μπορούσαμε να μιλάμε πολύ ώρα για αυτό. Μερικοί ονομάζουν τους σύγχρονους πολιτικούς λαϊκιστές. Ο λαϊκισμός μπορεί να πάει προς τα Δεξιά, όπως αποδεικνύεται από την επιλογή του Τραμπ για τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και προς τα Αριστερά, όπως στην περίπτωση της Ελλάδας. Στη Γαλλία, με την πρώτη ματιά, υπάρχει η συνεχής άνοδος της Λεπεν στα Δεξιά, αλλά από την Αριστερά πολύ καλά της αντιστέκεται ο Εμάνουελ Μακρόν. Στην Ολλανδία απειλούσε σοβαρά τη δημοκρατία ο ακροδεξιός Γκέρτ Βίλντερς αλλά προς το παρόν δεν το κατάφερε. Όμως στη Γερμανία βλέπουμε μία καταπληκτική νέα ώθηση στη σοσιαλιστική πολιτική που δίνει ο Μάρτιν Σουλτς ο οποίος απειλεί σοβαρά την Άνγκελα Μέρκελ, αν και ο Σουλτς, βλέπω, είναι ο μοναδικός σημαντικός πολιτικός στην Ευρώπη που δεν έχει τελειώσει ούτε το Λύκειο. Όλα αυτά είναι σημάδια της απονέκρωσης των καθιερωμένων κομμάτων και της γέννησης των καινούργιων συστημάτων και θα δούμε τι θα συμβεί μετά, αφού περάσουν οι πόνοι της γέννας. Ωστόσο, αυτό είναι μόνο ένα μέρος του σύγχρονου κόσμου. Σχετικά με την ανάπτυξη στην Κίνα, στην Ινδία και στη Νότια Κορέα και ούτω καθεξής, θα πρέπει να κάνουμε μία άλλη συζήτηση γιατί αυτά είναι εντελώς διαφορετικά συστήματα.


Μ.Κ. Χρειάστηκαν 40 χρόνια για να ολοκληρωθεί η τριλογία των ιστορικών σας μυθιστορημάτων “Διοκλητιανός”, “Κωνσταντίνος” και “Ιουλιανός”, για τους τρεις Ρωμαίους αυτοκράτορες που κυβερνούσαν και τις δικές μας περιοχές. Όταν γράψατε το “ Διοκλητιανός” την δεκαετία του 1970 ξέρατε ότι θα κάνετε την τριλογία που θα τέλειωνε με τον Ιουλιανό τον Αποστάτη; Ποια θα ήταν η τύχη του ευρωπαϊκού πολιτισμού, αν ο Ιουλιανός δεν είχε δολοφονηθεί 32 χρονών και κατάφερνε να γυρίσει την ανθρωπότητα πίσω στον δωδεκαθεϊσμό;
Ι.Ι. Όταν άρχισα την έρευνά μου για να γράψω το μυθιστόρημα για τον Διοκλητιανό ακόμα δεν ήξερα προς ποια κατεύθυνση θα αναπτύξω τον μυθιστορηματικό χαρακτήρα αυτού του τόσο σημαντικού ιστορικού προσώπου, αλλά κατά τη διάρκεια της συγγραφής κατάλαβα ότι απλά πρέπει να συνεχίσω την ιστορία με τον Κωνσταντίνο, ο οποίος εμφανίζεται με ένα σημαντικό τρόπο σε σχέση με τον Διοκλητιανό. Είχα ένα προαίσθημα ότι πρέπει να γράψω μια τριλογία, αλλά για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν ήξερα ποιος θα είναι ο τρίτος. Σε σχέση με τον Ιουλιανό ανησυχούσα λίγο γιατί ο Merezhkovsky (Dmitri Sergejewitsch Mereschkowski) έγραψε για αυτόν ένα πολύ σημαντικό μυθιστόρημα, παρουσιάζοντάς όμως τον Ιουλιανό ως έναν 100% αρνητικό χαρακτήρα. Για μένα όμως αυτός ήταν μια πολύ θετική προσωπικότητα. Κατά τη διάρκεια της δουλειάς πάνω στο βιβλίο κατάλαβα ότι ο Ιουλιανός, σε αντίθεση με τους προηγούμενους δύο, ήταν ένας διανοούμενος, ο οποίος σε νεαρή ηλικία ήθελε να γίνει Χριστιανός ιερέας, αλλά στη συνέχεια σπούδασε φιλοσοφία στην Αθήνα και σε αυτή τη φάση πήρε μια κριτική στάση προς τον Χριστιανισμό ως την μεγαλύτερη θρησκεία και αγκάλιασε μια άλλη κοσμοθέαση που την ονόμασε Ελληνισμός. Με βάση την ελληνική μυθολογία (κατά τη γνώμη μου οι καλύτερες μελέτες είναι εκείνες του Robert Graves), και την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, οι θεοί είναι πάνω από δώδεκα, μαζί με τους θεούς άλλων λαών, ημίθεους και τους ήρωες υπάρχουν τουλάχιστον εκατό. Τι θα συνέβαινε αν ο Ιουλιανός δεν πήγαινε, χωρίς κανένα λόγο, να κατακτήσει την Περσία όπου και πέθανε; Θα κατάφερνε να γυρίσει στον Ελληνισμό; Δεν έχω ιδέα, αλλά αν ήμουν νεότερος αυτή την ερώτησή σας, θα την έπαιρνα ως πρόκληση να γράψω ένα μυθιστόρημα για το πως ήταν ο κόσμος την ώρα που ο Ιουλιανός Αποστάτης γιορτάζει τα 85 γενέθλιά του…

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η συνέντευξη αυτή πρωτοδημοσιεύτηκε σε τρία τμήματα στο http://www.tvxs.gr στις 24.3.2017, στις 25.3.2017 και στις 26.3.2017.

Η Μίλιτσα Κοσάνοβιτς (kosanovic@mail.com)

 είναι αρθρογράφος του Σέρβικου περιοδικού Vreme και συγγραφέας. Το τελευταίο της βιβλίο, που έγραψε μαζί με τον Γιώργο Στάμκο, έχει τίτλο “Άγνωστη Σερβία”.

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ

Εξερευνώντας τα Μυστικά της Σερβίας 

Γιώργος Στάμκος, Μίλιτσα Κοσάνοβιτς

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ Εξώφυλλο βιβλίου

«Οι γέφυρές μας έχουν ψυχή. Εσείς δεν έχετε»

Σύνθημα γραμμένο σε γέφυρα του Βελιγραδίου κατά τη διάρκεια των Νατοϊκών βομβαρδισμών την άνοιξη του 1999

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ»;

 

Το βιβλίο (320 σελίδες και δεκάδες φωτογραφίες)κοστίζει 20 ευρώ, και σας κάνουμε ΔΩΡΟ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής μέσω  ΕΛΤΑ,

για να σας έρθει Άμεσα στο σπίτι σας !

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Άγνωστη Σερβία”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ  – ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

UnknownSERVIA egnarts

ΤΕΧΝΗΤΟ ΝΗΣΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΤΕΧΝΗΤΟ ΝΗΣΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑ

Θα παράγει συνεχώς ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και θα ηλεκτροδοτεί 80 εκατομμύρια Ευρωπαίους από έξι διαφορετικές χώρες!

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Ένα τεχνητό νησί θα κάνει την εμφάνισή του στη Βόρεια Θάλασσα: Δανιέζικες, Ολλανδικές και Γερμανικές επιχειρήσεις, συνεργάζονται από κοινού ξεκινώντας μια κολοσσιαία προσπάθεια για να κάνουν πραγματικότητα κάτι που ως χθες φάνταζε «επιστημονική φαντασία». Το νησί των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα έχει έκταση 6,5 τετραγωνικά χλμ. και θα παίζει τον ρόλο μιας γιγαντιαίας «μπαταρίας» που θα συλλέγει την ενέργεια που θα προκύπτει από ένα δίκτυο από ηλιακούς συλλέκτες και ανεμογεννήτριες, το οποίο θα εκτείνεται στη γύρω θαλάσσια περιοχή του Ντότζερ Μπανκ (Dogger Bank) στα ανοιχτά της Βρετανίας. Το “νησί του μέλλοντος” θα είναι έχει πλήρη αυτονομία, με το λιμάνι και το αεροδρόμιο του, σπίτια για εργαζόμενους και τεχνικούς, κι έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί ως κομβικό σημείο για τα τεράστια νέα υπεράκτια αιολικά πάρκα που θα παρέχουν ρεύμα για περισσότερα από 80 εκατομμύρια ανθρώπους ως το 2050.

Το τεράστιο τεχνητό νησί πρόκειται να βοηθήσει ώστε η Ευρώπη να απαλλαγεί μια ώρα αρχύτερα από την κατάρα των ορυκτών καυσίμων και γι’ αυτό τα σχέδια που καταρτίζονται από δύο εταιρείες, της Γερμανικής επιχείρησης ηλεκτρισμού TenneT και της Δανέζικης εταιρείας Energinet, έχουν και τις ευλογίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μ’ αυτόν τον τρόπο η Βόρεια Θάλασσα θα μετατραπεί σ’ ένα τεράστιο Wind Power Hub και θα λειτουργήσει ως κόμβος τόσο για τις υπεράκτιες ανεμογεννήτριες αλλά και για ηλιακούς συλλέκτες, που θα παράγουν άφθονη και καθαρή ενέργεια. Οι δύο επιχειρήσεις υπέγραψαν στις 23 Μαρτίου 2017 στις Βρυξέλλες, μια συμφωνία για τη δημιουργία μιας κοινοπραξίας για την ανάπτυξη του σχεδίου, παρουσία του Ευρωπαίου Επιτρόπου Ενέργειας Maos Sefcovic.

Ο Torben Glar Nielsen, τεχνικός διευθυντής της Δανέζικης εταιρείας Energinet, δήλωσε πως «ίσως ακούγεται λίγο τρελό και επιστημονική φαντασία αλλά ένα τεχνητό νησί στη Dogger Bank θα μπορούσε να κάνει την αιολική ενέργεια του μέλλοντος πολύ φθηνότερη και πιο αποτελεσματική». To νησί -ή ενδεχομένως κι άλλα τεχνητά νησιά- θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως κόμβος για χιλιάδες νέες ανεμογεννήτριες, που θα προσφέρουν τελικά πράσινη ηλεκτρική ενέργεια για περισσότερα από 80 εκατομμύρια καταναλωτές. Σύμφωνα με τις προτάσεις, το νησί θα πρέπει να συνδεθεί με καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας με το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Ολλανδία, τη Γερμανία, τη Δανία και το Βέλγιο.

Στην περιοχή του Ντότζερ Μπανκ, που βρίσκεται περίπου 100 χλμ. μακριά από τα ανατολικά παράλια της Βρετανίας, τα νερά είναι σχετικά ρηχά με βάθος που κυμαίνεται μεταξύ 15-36 μέτρων και για τον λόγο αυτόν έχει επιλεγεί για την τοποθέτηση των 10.000 ανεμογεννητριών. Το νησί πέρα από τη μονάδα συλλογής ενέργειας, θα διαθέτει τεχνητή λίμνη, λιμάνι και διάδρομο προσγείωσης μικρών αεροσκαφών. Το κόστος του συνολικού σχεδίου εκτιμάται πως θα φθάσει τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ.

Ο Mel Kroon, διευθύνων σύμβουλος της TenneT, δήλωσε: “Αυτό το έργο μπορεί να συμβάλει σημαντικά σε ένα εντελώς νέο μοντέλο ανανεώσιμων πηγών προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στην βόρειο-δυτική Ευρώπη… Η TenneT και η Energinet έχουν και οι δύο μεγάλη εμπειρία στους τομείς των χερσαίων δικτύων, τη διασύνδεση της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας και των διασυνοριακών συνδέσεων”.

«Είμαι χαρούμενος που πρόκειται να κάνουμε αυτό το βήμα με τους Δανούς συναδέλφους μας και προσβλέπω στη συμμετοχή των άλλων φορέων εκμετάλλευσης συστημάτων μεταφοράς και, ενδεχομένως, άλλων εταίρων.» Σε άλλη δήλωσή του υπενθύμισε τους ευρωπαϊκούς στόχους για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα ως το 2050, που σημαίνει πως απαιτούνται σημαντικές νέες πηγές ηλιακής και αιολικής ενέργειας, καθώς και σχετικές επενδύσεις. “Η αιολική και η ηλιακή ενέργεια αλληλοσυμπληρώνονται: υπάρχει περισσότερο ήλιος από την άνοιξη έως το φθινόπωρο, και πιο πολύ άνεμος στις ψυχρότερες και σκοτεινότερες μήνες του έτους», ανέφερε.

«Οι άνεμοι που πνέουν στις θαλάσσιες περιοχές έχουν αποδειχθεί τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα ανταγωνιστικοί από παραγωγικής άποψης και για εμάς είναι σημαντικό να εστιάζουμε στην περαιτέρω μείωση των τιμών μας» εξηγεί ο διευθύνων σύμβουλος της Energinet Πέντερ Όστερμαρκ. «Χρειάζονται ωστόσο κι άλλα καινοτόμα σχέδια μεγάλης κλίμακας ώστε οι άνεμοι που πνέουν στα ανοιχτά να παίξουν ακόμα μεγαλύτερο ρόλο στο μέλλον της ηλεκτροδότησης».

Tesla99inspiration COV Ok

 

ΒΙΒΛΙΑ ΤΕΣΛΑ

Μυηθείτε στον ανεξερεύνητο κόσμο του Νίκολα Τέσλα και της Ελεύθερης Ενέργειας μ’ ένα μοναδικό πακέτο βιβλίων…

TESLA ANoigma Thinker

ΝΙΚΟΛΑ ΤΕΣΛΑ

ΟΙ ΕΦΕΥΡΕΣΕΙΣ ΜΟΥ (MY INVENTIONS)

Η Παράξενη Αυτοβιογραφία του Τέσλα

(100 σελ. Τιμή: 5 ευρώ)

 nikola-tesla-i-efefresis-mu-ebook

Νίκολα Τέσλα: Επιστήμονας, εφευρέτης, οραματιστής, ανθρωπιστής, εκκεντρικός, φιλόσοφος, προφήτης… Μια αινιγματική και παρεξηγημένη μορφή, που παραμένει ο μύθος και το αρχέτυπο όλων των επιστημόνων του 20ου αιώνα. Ο Τέσλα δεν ήταν μόνον ένας από τους σημαντικότερους επιστήμονες και εφευρέτες της εποχής του, ήταν στη κυριολεξία ο «Προμηθέας» του ηλεκτρισμού και ο άνθρωπος που «ανακάλυψε» τον 20ο αιώνα. Ήταν ένας πρωτοπόρος, που με την ευαισθησία ενός ποιητή ξεκλείδωσε τα μυστικά της Φύσης και τα χάρισε στην ανθρωπότητα. Ένας ονειροπόλος που τόλμησε με τη σκέψη του ν’ αγγίξει τα άστρα.

Το βιβλίο αυτό είναι η παράξενη αυτοβιογραφία του Νίκολα Τέσλα με τίτλο “Οι Εφευρέσεις Μου”. Τα χρόνια που έρχονται θα φωτίσουν ακόμη περισσότερο το ημιτελές έργο του Τέσλα κι ενδεχομένως θα επιβεβαιώσουν και πολλές από τις προβλέψεις του για το μέλλον της ανθρωπότητας. Όπως είχε πει και ο ίδιος ο Νίκολα Τέσλα: “Το παρόν είναι δικό τους. Το μέλλον είναι δικό μου”.

Anoigma

ΝΙΚΟΛΑ ΤΕΣΛΑ

ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

(The Problem of Increasing Human Energy )

100 σελ. Τιμή: 5 ευρώ

 NIKOLA TESLA FREE ENERGY BOOK

Οι τεχνολογίες της Ελεύθερης Ενέργειας έχουν τη δική τους «μυστική» ιστορία, γεμάτη με ανθρώπινους θριάμβους, αγώνες, συγκρούσεις και αποτυχίες. Στην προσπάθεια τους να κατασκευάσουν συσκευές Ελεύθερης Ενέργειας οι πρωτοπόροι αυτού του χώρου έπρεπε συχνά να αψηφήσουν τους γνωστούς νόμους της Φυσικής και να εξερευνήσουν μόνοι τους αχαρτογράφητες «ηπείρους γνώσεων», κτίζοντας σ’ αυτές μνημεία του ανθρώπινου πνεύματος. Εργαζόμενοι στα όρια της παραδοσιακής επιστήμης και με ελάχιστη υποστήριξη, κράτησαν με «αίμα και ιδρώτα» ζωντανές τις έρευνές τους. Ωστόσο τα επιτεύγματα τους δεν εμφανίστηκαν ποτέ στα σχολικά βιβλία. Αγνοήθηκαν σκόπιμα για δεκαετίες και παρέμειναν άγνωστοι στο ευρύ κοινό μέχρι πρόσφατα. Τα τελευταία όμως χρόνια οι ιστορίες τους άρχισαν να γίνονται ευρύτερα γνωστές και να αποκαθίσταται αναδρομικά η μνήμη τους. Αυτή είναι και η περίπτωση του Νίκολα Τέσλα (NikolaTesla), του ανθρώπου που “ανακάλυψε” το μέλλον.

Για ένα σχεδόν χρόνο (1899-1900) στο Κολοράντο Σπρινγκς και σε υψόμετρο 2.300 μέτρων, ο Τέσλα πραγματοποίησε μια σειρά από σημαντικά πειράματα πάνω στην ασύρματη μεταφορά ενέργειας.Εκεί κατόρθωσε όχι μόνο να δημιουργήσει τεχνητές αστραπές μήκους 40 μέτρων, αλλά και ν’ ανάψει λαμπτήρες και να θέσει σε λειτουργία συσκευές σε απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων!

Στο Κολοράντο Σπρινγκς ανακάλυψε κάτι που ήδη διαισθανόταν: πως η Γη ήταν μια τεράστια «ενεργειακή πισίνα», ένας καλός ενεργειακός αγωγός, πράγμα που σήμαινε ότι το παγκόσμιο σύστημα ασύρματης μετάδοσης ενέργειας, που οραματιζόταν, θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί. Ολόκληρος ο πλανήτης μπορούσε να διασυνδεθεί ενεργειακά αν κατασκευαζόταν, σύμφωνα με το σχέδιό του, ένα δίκτυο από πύργους εκπομπής και λήψης ηλεκτρικής και ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας. Ακόμη και η ίδια η γη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά τεράστιων ποσοτήτων ενέργειας, έτσι ώστε ο καθένας να ήταν σε θέση ν’ αντλήσει ενέργεια χώνοντας απλά μια μεταλλική ράβδο στο έδαφος!

Το Ιούνιο του 1900 ο Τέσλα δημοσίευσε στο περιοδικό Century μια μακροσκελή μελέτη του με τον τίτλο The Problem Of Increasing Human Energy (Το Πρόβλημα της Αυξανόμενης Ανθρώπινης Ενέργειας), στην οποία γινόταν ειδική αναφορά στους τρόπους τιθάσευσης της ηλιακής ενέργειας:«Ο ήλιος είναι η πηγή που καθοδηγεί τα πάντα. Ο ήλιος συντηρεί όλη την ανθρώπινη ζωή και εφοδιάζει την ανθρώπινη ενέργεια…»

Πρόκειται για ένα δοκίμιο γεμάτο με ιδέες, σχέδια και οράματα του Τέσλα για την επίτευξη της Ελεύθερης Ενέργειας και δημοσιεύεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα.

Η Κοινωνία αντέχει μια αλλαγή κάθε φορά.

Την πρώτη φορά που πήγα ν’ αλλάξω τον κόσμο με είπαν οραματιστή.

Την δεύτερη, μου ζήτησα ευγενικά ν’ αποσυρθώ…”

Νίκολα Τέσλα

 TESLA KERAYNOI

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

& ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

(100 σελ. Τιμή: 7 ευρώ)

cover TEXNOLOGIES MELONTOS TEL

  • Γιατί ο Νίκολα Τέσλα θεωρείται ως ο «Πατέρας της Ελεύθερης Ενέργειας»;
  • Τι ξέρετε για τον Βίκτωρ Σάουμπεργκερ και τα μυστικά του ζωντανού νερού;
  • Είναι εφαρμόσιμη η Ψυχρή Σύντηξη;
  • Γιατί το Υδρογόνο αποτελεί το «καύσιμο του μέλλοντος»;
  • Ποια είναι η ενεργειακή επανάσταση του Υδρογόνου;
  • Υπάρχουν τεχνολογίες εκμετάλλευσης του «Αιθερικού Πεδίου»;
  • Ποια είναι η Ενέργεια του Μηδενικού Σημείου;
  • Τι γνωρίζετε για την Thestadistatica, τη μυστηριώδη συσκευή Ελεύθερης Ενέργειας μιας Ελβετικής Κοινότητας;
  • Ποιες είναι οι Νέες Τεχνολογίες Ηλιακής Ενέργειας;
  • Τα Βιοκαύσιμα και η ενέργεια από τα φυτά, αποτελούν λύση για την εξάντληση του πετρελαίου;
  • Πότε θα κορυφωθεί η άντληση του Πετρελαίου, σύμφωνα με την περίφημη Peak OilTheory;
  • Ποιοι είναι οι Εφευρέτες των Συσκευών Ελεύθερης Ενέργειας;
  • Ποιοι εμποδίζουν τη νέα ενεργειακή επανάσταση;

TESLA 23

«Δεν μ’ ενοχλεί που έκλεψαν τις ιδέες μου. Μ’ ενοχλεί που δεν είχαν τις δικές τους»,  Nikola Tesla

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΕΣΛΑ;
 

Και τα τρία βιβλία στοιχίζουν μόνο 17 ευρώ και αποστέλλονται ως πακέτο.

Τα βιβλία σας αποστέλλονται άμεσα (μέσω ΕΛΤΑ) στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής.

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Βιβλία Τέσλα”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: tesla.plate.gr@gmail.com

TESLA ANOIGMA

«Η ενέργεια βρίσκεται παντού και σε αφθονία. Εμείς όμως διψάμε. Μοιάζουμε με κάποιον που βρίσκεται πάνω σε μια βάρκα που πλέει μέσα σ’ ένα ποτάμι, αλλά πεθαίνει από τη δίψα, γιατί δε διαθέτει ένα ποτήρι για να πιει νερό».

Νίκολα Τέσλα

ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΩΝ: Το Memes της Αυτοκτονίας Απλώνεται στην Ελλάδα

ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΩΝ

Το Memes της Αυτοκτονίας Απλώνεται στην Ελλάδα

ΜΝΗΜΌΝΙΑ ΜΝΗΜΌΣΥΝΑ! 

Image result for suicide Greece

Επιδημία αυτοκτονιών στην Ελλάδα της Κρίσης και των Μνημονίων; Για κάποιους αποτελούν μία ακόμη «επιδημία μιμητισμού». Για κάποιους άλλους είναι «Μνημονιακές Δολοφονίες». Το σίγουρο είναι πως η έξαρση των αυτοκτονιών στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, αποτελεί ένα καινούργιο, αλλά και παράξενο κοινωνικό φαινόμενο στο οποίο δεν είχαμε συνηθίσει. Γιατί κι εμείς οι, εξωστρεφείς Μεσογειακοί Έλληνες, αρχίσαμε να αυτοχειριαζόμαστε; Γιατί οι περισσότεροι που αυτοκτονούν είναι άνδρες; Τι είναι τελικά η αυτοκτονία; Μιμητισμός, Ηρωισμός ή Δειλία;

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

 

Έμοιαζε με μια συνηθισμένη μέρα. Ο 45χρονος δικηγόρος ξύπνησε το πρωί, μίλησε τυπικά με τους δικούς του χωρίς να τους πει τίποτε. Το μεσημέρι της ίδιας μέρας μπήκε σε κτίριο στην οδό Απόλλωνος 11 στο κέντρο της Αθήνας, χωρίς να τον αντιληφθεί κανείς, ανέβηκε στον τελευταίο όροφο και αφού άφησε το χαρτοφύλακά και το σακάκι του πήδηξε στο κενό. Σκοτώθηκε ακαριαία, αφήνοντας πίσω του πλήθος ερωτηματικών, καθώς και μία γυναίκα με δύο παιδιά…

Στο Γαλάτσι ένας 65χρονος χαμηλοσυνταξιούχος, που χρωστούσε κάποια ενοίκια στους ιδιοκτήτες του σπιτιού του, όταν αυτοί αποφάσισαν να κινηθούν δικαστικά εναντίον του, εκείνος αποφάσισε να γράψει την τελευταία σελίδα στο βιβλίο της ζωής. Όταν ένας δικαστικός επιμελητής τον ενημέρωσε ότι θα πρέπει να εγκαταλείψει το διαμέρισμά του, στο οποίο έμενε τα τελευταία 15 χρόνια, εκείνος βγήκε στο μπαλκόνι του σπιτιού του και διαμαρτυρόταν για την αδικία. Στο τέλος πήρε την απόφαση να βουτήξει στο κενό, παρά να αντιμετωπίσει την προοπτική να μείνει άστεγος. Εξέπνευσε προτού μεταφερθεί στο πλησιέστερο νοσοκομείο. Και το θλιβερό είναι πως στον ίδιο ακριβώς δρόμο, πριν λίγους μήνες, είχε αυτοκτονήσει ακόμη ένας απελπισμένος άνθρωπος…

Image result for suicide Greece

Τριπλασιάστηκαν με τα Μνημόνια

Τα τελευταία τρία χρόνια δεν περνάει μέρα στην Ελλάδα που να μην αυτοχειριάζεται κι ένας άνθρωπος. Μέχρι το 2008, δηλαδή πριν από την επίσημη έναρξη της Κρίσης, αυτοκτονούσε στη χώρα μας κατά μέσον όρο ένας άνθρωπος την ημέρα, κυρίως για ψυχολογικούς, συναισθηματικούς και πιο σπάνια για οικονομικούς λόγους. Πλέον αυτοκτονούν κατά μέσον όρο 2-3 άνθρωποι καθημερινά, δηλαδή τριπλάσιος αριθμός απ’ ότι συνήθως –και πολλαπλάσιος, αν λάβουμε υπόψιν μας, πως υπάρχουν και οι αποτυχημένες απόπειρες αυτοκτονίας (τις οποίες και κρατούν μυστικές για ευνόητους λόγους), που αφήνουν πίσω τους ανθρώπους ψυχικά και σωματικά ανάπηρους. («Το χειρότερο από μια αποτυχημένη ζωή, είναι μια αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας», Τζακ Κεβορκιάν).

Κάποτε περηφανευόμασταν πως η Ελλάδα ήταν μια από τις χώρες με τα λιγότερα ποσοστά αυτοκτονιών παγκοσμίως –το φως, το κλίμα και η ιδιοσυγκρασία μας έκαναν αισιόδοξους– αφήνοντας για τις Σκανδιναβικές χώρες και την Ιαπωνία τα θλιβερά πρωτεία. Πλέον αυτό δεν ισχύει και αρχίσαμε ως λαός να προβαίνουμε μαζικά σε πράξεις απόγνωσης Σκανδιναβικού τύπου.

Τι είναι αυτό που σπρώχνει όλο και περισσότερους Έλληνες στο να αφαιρέσουν την ίδια τους τη ζωή; Η οικονομική κρίση, θα πείτε, με την ανεργία, τη φτώχεια, τις χρεοκοπίες, που οδηγούν στην κατάθλιψη, απόγνωση και σε πλήθος ψυχολογικών διαταραχών, που κάνουν τη ζωή ανυπόφορη και τους ανθρώπους να θέλουν να δραπετεύσουν απ΄ αυτή. Η αυτοενοχοποίηση, που στρέφει την οργή ενάντια στον ίδιο μας τον εαυτό, που τον κατηγορούμε για την ανυπόφορη κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε. Ποιος φταίει για την κατάσταση; Εγώ, θα πει εύκολα ο υποψήφιος αυτόχειρας, άνθρωπος συνήθως ευαίσθητος, που είναι αναγκασμένος να ζει μέσα σε μια συναισθηματική έρημο, χωρίς να μπορεί να μοιράσει τις ανησυχίες του σε ανθρώπους που τον καταλαβαίνουν. Κι έτσι στρέφεται εναντίον του εαυτού του, καθώς «αυτοκτονία είναι μια μομφή του ατόμου προς τον ίδιο του τον εαυτό», όπως λέει και η ψυχολόγος Μυρτώ Νίλσεν. Είναι μια δολοφονία που έχασε το δρόμο της…

Image result for suicide Greece

Αυτοκτονίες ή μνημονιακές δολοφονίες;

Οι αυτόχειρες αρνούνται το δώρο της ζωής, θεωρώντας πως η ζωή τους δεν αξίζει πλέον. Οι περισσότεροι είναι, φυσικά, άνδρες –αυτή η πολυέξοδη και υψηλού ρίσκου βιολογική επένδυση της Φύσης. Για τη Φύση τα αρσενικά είναι απλώς «παράσιτα» που ζουν εις βάρος των θηλυκών. Αν υποτίθεται είναι σήμερα κυρίαρχα στις ανθρώπινες κοινωνίες είναι επειδή έμαθαν να συνεργάζονται στενά και ιεραρχικά από την εποχή ακόμη που ήταν κυνηγοί. Στην εποχή όμως του καπιταλισμού η συνεργασία έγινε σκληρός ανταγωνισμός, σκέτη αλληλοεξόντωση και τώρα ήρθε η Κρίση για ν’ αποτελειώσει την κυριαρχία των ανδρών..

Δεν είναι όμως οι περισσότεροι ψυχασθενείς ή αδιάγνωστοι καταθλιπτικοί, όπως θέλουν να τους παρουσιάσουν ορισμένοι. Είναι συνήθως άνθρωποι, συχνά υπεράνω κάθε υποψίας, στις ζωές των οποίων συσσωρεύονται με γεωμετρική πρόοδο πολλοί στρεσογόνοι παράγοντες. Ένας από αυτούς είναι και η οικονομική κρίση, που λειτούργησε ως πυροκροτητής για την έκρηξη μιας επιδημίας αυτοκτονιών στην Ελλάδα. «Κανονικά» στην Ελλάδα αυτοκτονούσε κατά μέσο όρο ένας άνθρωπος την ημέρα –ελάχιστο ποσοστό, σε σχέση με την Ιαπωνία, όπου αυτοκτονούν περισσότεροι από 30.000 άνθρωποι το χρόνο–, ενώ στις σημερινές συνθήκες της οικονομικής κρίσης και της αυστηρής λιτότητας που μας επιβάλουν οι δανειστές μας, αυτοκτονούν καθημερινά τρεις άνθρωποι, δηλαδή τριπλάσιος αριθμός. Γι’ αυτό δεν θα ήταν λάθος να μην τις αποκαλούσαμε αυτοκτονίες αλλά μνημονιακές δολοφονίες.

Image result for suicide Greece

Στην Ελλάδα έχουν πραγματοποιηθεί ως τώρα πάνω 5.000 «μνημονιακές δολοφονίες» ή «αυτοκτονίες του ΔΝΤ». O όρος αυτοκτονίες του ΔΝΤ πρωτοεμφανίσθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1990, σε χώρες στις οποίες, ο διεθνής αυτός οργανισμός των αδίστακτων τοκογλύφων, παρενέβη «ναυαγοσωστικά» για να «σώσει τις κοινωνίες και τα κράτη, από την οικονομική καταστροφή»! Στη χώρα μας αυτός ο όρος άρχισε να χρησιμοποιείται από το 2009, όταν παρατηρήθηκε αλματώδης αύξηση των αυτοκτονιών. Να υπενθυμίσουμε πως μόνο το 2011 κατεγράφησαν 500 αυτοκτονίες από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη σε ολόκληρη την Ελλάδα, ενώ μέσα σε δύο χρόνια (2009-2011) τα κρούσματα έφτασαν τα 1700, ενώ ο αριθμός τους είναι διπλάσιος αν λάβουμε υπόψιν μας και τις αποτυχημένες απόπειρες αυτοκτονίας. Και για το 2012 οι προβλέψεις είναι ακόμα πιο δυσοίωνες, καθώς τα κρούσματα έχουν διπλασιαστεί, αν όχι τριπλασιαστεί, και ο πραγματικός αριθμός αυτοκτονιών είναι πολύ μεγαλύτερος, καθώς πολλοί συγγενείς δεν καταγράφουν τα περιστατικά από ντροπή και τα παρουσιάζουν ως δυστύχημα. Επιπλέον, η ελληνική επιστημονική κοινότητα έχει πια επιβεβαιώσει ότι μέσα σε μία τριετία έχουν τριπλασιαστεί οι αυτοκτονικές τάσεις. Έτσι, η πίεση που έχουν δεχθεί οι Έλληνες από την οικονομική κρίση, έδωσε στη χώρα μας τη θλιβερή πρωτιά στις αυτοκτονίες στην Ευρώπη με ποσοστό αύξησης το 2011 που άγγιξε το 40%. Σύμφωνα ακόμη με τους ειδικούς ψυχίατρους και κοινωνιολόγους, το 75% εκείνων που αυτοκτονούν πάσχουν από κατάθλιψη. Οι υπόλοιποι προχωρούν σ’ αυτή την ενέργεια ως αντίδραση στα προβλήματα που τους προέκυψαν, προκειμένου να βρουν «διέξοδο» απ’ αυτά. Πριν από την οικονομική κρίση αυτά τα νούμερα ήταν ασύλληπτα για την Ελλάδα. Πλέον όλο και περισσότεροι φλερτάρουν επικίνδυνα με την αυτοκτονία…

Image result for suicide Greece

Ο μαύρος κατάλογος των επιπτώσεων της εφαρμογής στην Ελλάδα των «προγραμμάτων σταθεροποίησης» της Τρόικα θα μπορούσε να γεμίσει πολλές σελίδες, καθιστώντας έτσι το Μνημόνιο πραγματικό «όπλο μαζικής καταστροφής» της ελληνικής κοινωνίας. Ένας ιστορικός θα συμφωνούσε πως τέτοιες δραματικά αρνητικές επιπτώσεις συμβαίνουν σε μια οικονομία και κοινωνία μόνον σε περίπτωση μακροχρόνιων πολεμικών συγκρούσεων ή κοσμογονικών πολιτικών αναταραχών, όπως π.χ. ήταν η πτώση του λεγόμενου Ανατολικού Μπλοκ μετά το 1989. Όχι όμως σε μια ειρηνική περίοδο και σε μια δημοκρατική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Image result for suicide

TIPPING POINT: Όταν η Αυτοκτονία γίνεται «μόδα»

Υπάρχει όμως και μια άλλη θεωρία ερμηνείας της έξαρσης των αυτοκτονιών στην Ελλάδα. Σύμφωνα μ’ αυτή δεν φταίει αποκλειστικά η οικονομική κρίση αλλά το φαινόμενο του Μιμητισμού, που είναι σύνηθες στις ανθρώπινες κοινωνίες. Αν κάποιος άνθρωπος αυτοκτονεί και η πράξη του γνωρίζει δημοσιότητα από τα MME, τότε θα διασπαρθεί το «meme» της αυτοκτονίας και υπάρχει πιθανότητα να αυξηθούν οι αυτοκτονίες στη χώρα. Αν κάποιος αυτοκτονήσει στην ίδια γειτονιά με ‘σένα και γίνει γνωστό, τότε ο επόμενος ίσως να είσαι εσύ…

Το φαινόμενο του μιμητισμού στις αυτοκτονίες έχει μελετηθεί, ακόμη και σε εξωτικά μέρη όπως η Μικρονησία. Στο νησιωτικό σύμπλεγμα της Μικρονησίας στον Ειρηνικό Ωκεανό μέχρι τη δεκαετία του 1950 δεν αυτοκτονούσε κανείς. Τριάντα χρόνια όμως αργότερα η Μικρονησία είχε το μεγαλύτερο ποσοστό αυτοκτονιών στον κόσμο. Σ’ ένα άρθρο του 1976 στην εφημερίδα Micronesian Independent αναφέρονταν πως οι αυτοκτονίες είχαν γίνει η πρώτη αιτία θανάτου για τους νέους μεταξύ 15 και 30 ετών, αρκετά πάνω από τα τροχαία ατυχήματα. Ποιος ήταν ο λόγος;

Image result for suicide micronesia

Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο Malcolm Gladwell, συγγραφέα του βιβλίου The Tipping Point, η εξάπλωση των αυτοκτονιών σε μια κοινωνία ακολουθεί τον τρόπο μετάδοσης μια επιδημίας! Εφόσον «μολυνθεί» μια κρίσιμη μάζα ανθρώπων, φτάνουμε στο λεγόμενο «tipping point» και απ’ εδώ και στο εξής η διασπορά του φαινομένου αυξάνει ταχύτητα σχεδόν με γεωμετρική πρόοδο. Ο ίδιος υποστηρίζει πως οι αυτοκτονίες σε μια κοινωνία αυξάνονται με τη μορφή επιδημίας, ακολουθώντας τα ίδια μοντέλα που ακολουθεί π.χ. η αύξηση των ποσοστών των νέων που καπνίζουν, αν καπνίζει σε μια παρέα έστω και ένας.

Image result for suicide

Το «Σύνδρομο του Βέρθερου»

Στη φιλήσυχη εξωτική Μικρονησία η αρχή έγινε όταν νεαρά αγόρια άρχισαν να αυτοκτονούν εξαιτίας φαινομενικά ασήμαντων διαφωνιών με τις οικογένειές τους. Όταν οι ειδήσεις για τις πρώτες αυτοκτονίες διαδόθηκαν και συζητήθηκαν στις μικρές κοινωνίες των νησιών, βρήκαν σύντομα μιμητές. Το φαινόμενο «έγινε μόδα», πήρε γρήγορα το ρυθμό χιονοστιβάδας κι έγινε πολύ σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα σε μια κοινωνία ασυνήθιστη στις αυτοκτονίες.

Ο David Philips, ένας κοινωνιολόγος από το Σαν Ντιέγκο που μελέτησε το φαινόμενο των αυτοκτονιών σε διάφορες κοινωνίες και για πολλά χρόνια κατέληξε σε κάποια εκπληκτικά συμπεράσματα. Ανάμεσα στις διαπιστώσεις του ήταν πως ο αριθμός των αυτοκτονιών σε μια περιοχή αυξανόταν όταν η είδηση μιας αυτοκτονίας αποκτούσε μεγάλη προβολή στα τοπικά Μedia. Αν μάλιστα είχε πανεθνική προβολή τότε οι αυτοκτονίες αυξάνονταν σε ολόκληρη τη χώρα. Ως παράδειγμα έφερε και την αυτοκτονία της Μέριλιν Μονρόε, που λόγω του μιμητισμού οδήγησε σε αύξηση των αυτοκτονιών στις ΗΠΑ κατά 12%! Σύμφωνα με τον Philips: «Οι ειδήσεις για αυτοκτονίες είναι κάτι σαν διαφήμιση για έναν τρόπο αντιμετώπισης των προβλημάτων μας. Υπάρχουν τόσοι δυστυχισμένοι άνθρωποι που δυσκολεύονται να πάρουν αποφάσεις επειδή έχουν κατάθλιψη. Ζουν με μόνιμο πόνο. Σ’ αυτούς εμφανίζονται «διαφημίσεις» για διάφορους τρόπους αντίδρασης». O ίδιος αποκάλεσε το φαινόμενο «Σύνδρομο του Βέρθερου» από το μυθιστόρημα του Γκέτε «Τα Πάθη του Νεαρού Βέρθερου», που προκάλεσε μια επιδημία αυτοκτονιών στα τέλη του 18ου αιώνα. Γι’ αυτό και πολλές χώρες με παραδοσιακά προβλήματα αυτοκτονιών, όπως οι Σκανδιναβικές, φτάνουν στο σημείο να απαγορεύσουν από τα Media κάθε δημοσιοποίηση ειδήσεων σχετικές με αυτοκτονίες. (Αν ίσχυε βέβαια κάτι τέτοιο και στην Ελλάδα, τότε πιθανότατα δεν θα διαβάζατε αυτό το άρθρο).

Image result for suicide

Θυμώνω άρα ζω

Γράφοντας αυτές τις γραμμές διαβάζω πως ακόμη ένας συνταξιούχος στην Κρήτη έφτασε στο απονεννοημένο διάβημα πέφτοντας στο κενό από τον τρίτο όροφο του διαμερίσματός του στο Ηράκλειο. Αντιμετώπιζε κι αυτός οικονομικά προβλήματα και θέλησε να θέσει τέλος στη ζωή του ελπίζοντας οι δικοί να εισπράξουν την ασφάλεια ζωής του. Αυτός μπορεί να έφυγε, αλλά οι δικοί του, ειδικά τα παιδιά του, έμειναν για να υποφέρουν. Αυτή είναι ίσως και η σημαντικότερη «παράπλευρη απώλεια» των αυτοκτονιών: τα αγαπημένα πρόσωπα που μένουν πίσω και ίσως ποτέ να μην συνέλθουν από το σοκ και το τραύμα, για το οποίο αποφεύγουν να μιλάνε. Ωστόσο είναι καλύτερος ο θυμός, η έκφραση της οργής, παρά η απελπισία και η αίσθηση του αδιεξόδου. Κάθε εμπόδιο στη ζωή μας είναι μια περιπέτεια, ένα μάθημα –αρκεί να μην το παίρνουμε υπερβολικά στα σοβαρά. Πρέπει πάντα να προχωράμε μπροστά –πάντα. Γιατί έχουμε χιλιόμετρα να διανύσουμε και όνειρα να εκπληρώσουμε…

Image result for suicide

Σημείωση: Αν, παρόλα αυτά σας μπει ποτέ κάποια «μαύρη σκέψη», μη διστάσετε, καλέστε την Τηλεφωνική Γραμμή Παρέμβασης 1018.

Η Ελλάδα μέσα από 16 Ιστορικές Ρήσεις

Αυτή Είναι η Ελλάδα!

Η Ελλάδα μέσα από 16 Ιστορικές Ρήσεις

Τι έχουν πει διάσημες προσωπικότητες για την Ελλάδα

 Image result for ελληνικο καφενείο

 

Του Γιώργου Στάμκου

Mερικά από τα πιο διεισδυτικά, περιεκτικά και εντυπωσιακά λόγια που είπαν για την Ελλάδα, διάσημοι διανοητές διαμέσου της Ιστορίας. Προσωπικότητες προερχόμενες από κάθε χώρο και κάθε εποχή αποκαλύπτουν απόψεις και αλήθειες που διαφάνηκαν σε στιγμές αισιοδοξίας, απόγνωσης, κυνισμού, βεβαιότητας, σκωπτικής ή χιουμοριστικής διάθεσης, δίνοντας το απόσταγμα της ψυχής τους συμπυκνωμένο σε λίγες λέξεις.

Image result for Ελλαδα καφενειο

 

«Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει. Συνεχώς ξεψυχά». Δημήτρης Χορν

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Τι άνθρωποι αυτοί οι Έλληνες! Δεν υπάρχουν ερωτήματα που δε θέτουν και ελάχιστα υπάρχουν στα οποία δεν έχουν απαντήσει. Κι όταν δεν έχουν τίποτε άλλο να πουν, μιλούν για την ομιλία, αν δεν έχουν τίποτε άλλο να σκεφτούν, σκέφτονται για τη σκέψη».

Ρος Λέκι, Αννίβας ο Καρχηδόνιος  

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Είμαστε συγκεντρωμένοι γύρω από τη Μεσόγειο, όπως τα βατράχια γύρω από ένα βάλτο». Πλάτων

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Ο πλούτος και η δύναμη των Ελλήνων βρίσκεται εκεί όπου βρισκόταν και στην εποχή του Οδυσσέα: στη θάλασσα».

Ζακ Λακαριέρ, Γάλλος ελληνιστής

Image result for beautiful Greece cafeneion

«Η Δύση, ακολουθώντας την παράδοση της λογικής και της έρευνας, ορμάει να κατακτήσει τον κόσμο· κι η Ανατολή, σπρωγμένη από τρομακτικές υποσυνείδητες δυνάμεις, χιμάει κι αυτή να κατακτήσει τον κόσμο· κι η Ελλάδα, ανάμεσά τους, γεωγραφικό και ψυχικό σταυροδρόμι του κόσμου …»

. Νίκος Καζαντζάκης, Αναφορά στον Γκρέκο

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Η Ελλάδα είναι το αιώνιο κόσκινο μέσα από το οποίο οι επιθέσεις της Ανατολής στη Δύση και της Δύσης στην Ανατολή, πρέπει να περάσουν και να αποθέσουν αμέσως τα κατακάθια τους». Ρόρπερτ Κάπλαν, Φαντάσματα των Βαλκανίων

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Το πιο αρχαιολογικό ερείπιο της Ελλάδας είναι ο ελληνικός λαός».

Ε. Άμποτ

Related image

«Πολιτισμός των Ελλήνων. Καμιά λατρεία της δύναμης. Το χρονικό ήταν μονάχα μια γέφυρα. Στις ψυχικές καταστάσεις δεν ζητούσαν την ένταση, αλλά την καθαρότητα».

Σιμόν Βάιλ

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Η Ελλάδα δημιουργήθηκε πάνω στο ιδεολόγημα ότι η μόνη αξία των σημερινών Ελλήνων είναι η καταγωγή τους απ’ τους αρχαίους -για μένα αυτή είναι η πραγματική ελληνική τραγωδία».

Μάικλ Χέρτσφελντ, ανθρωπολόγος

Related image

«Όποιος λαός κι αν καταγόταν απ’ τους αρχαίους Έλληνες, θα ήταν αυτόματα δυστυχισμένος. Εκτός αν μπορούσε να τους ξεχάσει ή να τους ξεπεράσει».

Νίκος Δήμου, Η Δυστυχία του να Είσαι Έλληνας

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Τελικά τι είμαστε; Οι Ευρωπαίοι της Ανατολής ή οι ανατολίτες της Ευρώπης; Οι ανεπτυγμένοι του νότου ή οι υποανάπτυκτοι του βορρά; Οι (κατ’ ευθείαν) απόγονοι των Αχαιών ή η πανσπερμία της Βαβυλωνίας;»

Νίκος Δήμου, Η Δυστυχία του να Είσαι Έλληνας

Image result for ελληνικο καφενείο

«Δεν μπορείς με μια αερογέφυρα 25 αιώνων να συνδέσεις τους σημερινούς ‘Έλληνες με το αρχαίο παρελθόν».

Χρηστός Γιανναράς

«Η Ελλάδα είναι μια χώρα που χρωστάει σε μεγάλο βαθμό την ανεξαρτησία της στην επιθυμία του ευρωπαϊκού ρομαντισμού ν’ αναβιώσει την κλασική αρχαιότητα».

Γιώργος Πρεβελάκης, γεωπολιτικός

Image result for Ελλαδα καφενειο

 

«Οι Έλληνες είναι ο μόνος λαός των Βαλκανίων που δεν απελευθέρωσε την κοιτίδα του γένους, την Κωνσταντινούπολη. Κάνουμε ένα πήδημα στην αρχαιότητα, προς τον Περικλή, και μένουμε με όλον αυτό τον ψυχαναλυτικό τραυματισμό, παραλείποντας το Βυζάντιο».

Ελένη Αρβελέρ, Βυζαντινολόγος

Image result for beautiful Greece

«Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μία ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσο την ξαναφτιάχνεις».

Οδυσσέας Ελύτης, Ο Μικρός Ναυτίλος

Related image

«Δεν είμαι Αθηναίος, ούτε Έλληνας  πολίτης, αλλά πολίτης του κόσμου».

Σωκράτη, από τα Ηθικά του Πλούταρχου

Related image

«Όπου κι αν ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει».

Γεώργιος Σεφέρης, Νομπελίστας ποιητής

Από το βιβλίο μου «999 Μαργαριτάρια της Ανθρώπινης» Σκέψης, εκδ. Άγνωστο 2010

999

Αναζητήστε το βιβλίο 999 Μαργαριτάρια της Ανθρώπινης Σκέψης,

 Εμπλουτίστε το διανοητικό σας οπλοστάσιο με τα καλύτερα αποφθέγματα των πιο ανήσυχων προσωπικοτήτων που χάραξαν το δικό τους δρόμο στην ιστορία του ανθρώπινου πνεύματος. Κάποιοι σκέφτηκαν και ανακάλυψαν πριν από μας μεγάλες αλήθειες. Θα τις αφήσετε να τις παρασύρει το ποτάμι της λησμονιάς;

999 Kontino

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΑ “999 Μαργαριτάρια της Ανθρώπινης Σκέψης»,

 

Το βιβλίο (224 σελ) στοιχίζει μόνον 12 ευρώ,  θα σας έρθει άμεσα στο σπίτι σας  με τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής (μέσω ΕΛΤΑ) Εντελώς ΔΩΡΕΑΝ!

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “999 Μαργαριτάρια της Ανθρώπινης Σκέψης»,
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: tesla.plate.gr@gmail.com 

999

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΙΝΑΙ ΕΞΑΝΤΛΗΜΕΝΟ ΑΠΟ ΟΛΑ ΤΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

999 biblio

«Τώρα υποψιάζομαι ότι το Σύμπαν δεν είναι μόνο πιο παράξενο απ’ όσο υποθέτουμε αλλά πιο παράξενο απ’ όσο θα μπορούσαμε να φανταστούμε».
J.B.S. Halfane, Possible Worlds and Other Papers, 1927

MΑΡΙΟΣ ΒΕΡΕΤΤΑΣ: «Λάθε Βιώσας», Ένας Επικούρειος στην Ελλάδα της Κρίσης

MΑΡΙΟΣ ΒΕΡΕΤΤΑΣ

Το Αρχαιοελληνικό Ρεύμα κατέληξε χλαμυδοπανηγύρια και εθνικιστικός χουλιγκανισμός!”

 

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΣΤΑΜΚΟ

Στα χρόνια που πέρασαν από τότε που άρχισα να διαβάζω και να γράφω κι έμαθα να είμαι πάνω απ’ όλα ένας Σκεπτόμενος Άνθρωπος, έμαθα ν’ αναγνωρίζω και τις λαμπρές δράσεις και δημιουργίες και των άλλων Σκεπτόμενων Ανθρώπων, ζωντανών ή νεκρών. Δυστυχώς η Ελλάδα έχει περισσότερες διάνοιες νεκρές, που ακτινοβολούν μέσα από την Ιστορία, παρά ζωντανές. Οι ζωντανοί Έλληνες, που σκέπτονται πραγματικά και κριτικά και δρουν συνειδητά, είναι ελάχιστοι. Οι περισσότεροι που παριστάνουν σήμερα τους διανοούμενους είναι Δήθεν, κούφια ολογράμματα, συσκευασίες και τίτλοι χωρίς ουσία και περιεχόμενο. Όχι όμως και ο Μάριος Βερέττας, ένας πουγραφότατος συγγραφέας, παραγωγικότατος μεταφραστής, ποιοτικός εκδότης και πάνω απ’ όλα ένας Σκεπτόμενος Έλληνας.

Αν στη μικρή, αλλά τόσο σημαντική από την άποψη της Ιστορίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς, Ελλάδα δεν υπήρχε ο Μάριος Βερέττας θα έπρεπε οπωσδήποτε να τον εφεύρουμε. Ο άνθρωπος αυτός δεν κρατάει απλώς το “κεράκι αναμμένο” απέναντι στα απομεινάρια του σκοταδιστικού Μεσαίωνα, αλλά μια μεγάλη ΔΑΔΑ που φωτίζει το δρόμο μιας ολόκληρης γενιάς νέων Ελλήνων για περισσότερη Ελευθερία, Δημοκρατία, Δικαιοσύνη, Γνώση και Ευδαιμονία.

Σύμφωνα με το τυπικό βιογραφικό του ο Mάριος Bερέττας γεννήθηκε στην Aθήνα το 1947. Σπούδασε σκηνοθεσία και ανέβασε κατά καιρούς θεατρικές παραστάσεις για παιδιά σε σχολειά και πνευματικά ιδρύματα. Έχει ταξιδέψει πολύ και μιλά έξι γλώσσες. Πριν κατασταλάξει ως «άνθρωπος του βιβλίου» έκανε πολλές δουλειές, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Με τον τρόπο αυτό ταξίδεψε σε όλη την Ευρώπη, Μέση Ανατολή, Καναδά, Άπω Ανατολή κ.ά. Έχει διασχίσει πολλές φορές την Ευρώπη, την Ινδία αλλά και άλλες χώρες με μοτοσυκλέτα. Από το 1975 κι έπειτα ασχολείται κατά κύριο λόγο με τον κόσμο του βιβλίου, ως συγγραφέας, μεταφραστής, επιμελητής εκδόσεων και εκδότης. Έχει γράψει δεκάδες δημοφιλή βιβλία (πενήντα συνολικά), έχει μεταφράσει περίπου εκατόν πενήντα βιβλία από τα αγγλικά και τα γαλλικά, έχει επιμεληθεί την έκδοση άλλων πενήντα βιβλίων διαφόρων εκδοτών, κι έχει εκδόσει ακόμη εκατόν πενήντα βιβλία από τον δικό του εκδοτικό οίκο (http://www.verettasbooks.gr). Εκατοντάδες επίσης είναι τα άρθρα του σε διάφορα περιοδικά και εφημερίδες καθώς και τα ραδιοφωνικά πολιτιστικά του σχόλια. Τον Μάρτιο του 1997, το βιβλιοπωλείο ΒΕΡΕΤΤΑ στα Εξάρχεια κάηκε από δυο βόμβες μολότοφ από φανατικό Χριστιανό. Ωστόσο, η εκδοτική δραστηριότητα ξανάρχισε σε άλλο χώρο, ενώ ο Μάριος Βερέττας ξεκίνησε περιοδείες, συμμετοχές σε εκθέσεις βιβλίου, διαλέξεις σε πνευματικά ιδρύματα, και εμφανίσεις στην τηλεόραση. Συνέχισε τη συγγραφική και εκδοτική παραγωγή και το 2007 εξέδωσε το τριμηνιαίο φιλοσοφικό περιοδικό «Ο κήπος του Επίκουρου», προκειμένου να διασφαλίσει την επικοινωνία και την ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των φίλων της Επικούρειας Φιλοσοφίας. Τον Ιούλιο του 2009, ο Μάριος Βερέττας μετέφερε τον εκδοτικό οίκο του στη Ρόδο απ’ όπου συνεχίζει με την ίδια δυναμική τη συγγραφική, μεταφραστική και εκδοτική του δραστηριότητα, μακριά από την πολύβουη και αγχωτική πρωτεύουσα Άλλωστε το αγαπημένο του Επικούρειο ρητό είναι το “Λάθε βιώσας”…

Πνεύμα ανήσυχο, ακούραστο και δημιουργικό ο Μάριος Βερέτας είναι ένας αιώνια νέος με τη λάμψη του πνεύματος στο βλέμμα και στο λόγο του. Είναι ένας “πνευματικός πρόσφυγας” που περιφέρεται ανερμάτιστος σ’ έναν κόσμο εχθρικό προς της Ελευθερία και την Ευδαιμονία, αλλά εκείνος όμως έχει κατορθώσει να είναι εσωτερικά ήρεμος και σε κατάσταση μόνιμης συνειδησιακής έξαρσης, πλημμυρισμένος από τη δύναμη της νοημοσύνης, της ήρεμης διαύγειας και του καθαρού Νου. Ο Μάριος Βερέττας δεν κλωθογυρνά στα τυχαία και επίκαιρα περιστατικά, αλλά εφορμεί στα ουσιώδη, σε όλα εκείνα που μας κάνουν Ανθρώπους. Κι επειδή σπάνια δίνει συνεντεύξεις καθώς οι περισσότεροι τον θεωρούν “Μαύρο Πρόβατο” , η παρακάτω συνέντευξη είναι σίγουρο πως θα συζητηθεί…

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ

Γιώργος Στάμκος: Μάριε συμπληρώνεις σχεδόν σαράντα χρόνια στο χώρο του βιβλίου ως συγγραφέας, μεταφραστής, επιμελητής εκδόσεων και εκδότης. Έχεις γράψει 50 συγγράμματα, μετέφρασες 140 βιβλία κι έχεις εκδώσει ήδη πάνω από 200 βιβλία και συνεχίζεις ακάθεκτος χωρίς να σε καταβάλλει το βάρος του χρόνου. Τι σε ώθησε να γίνεις “βιβλιάνθρωπος” και ποιο είναι το μυστικό αυτής της αστείρευτης παραγωγικότητας και δημιουργικότητας σου;

Μάριος Βερέττας; Κατ’ αρχήν ευχαριστώ το περιοδικό για τη φιλοξενία. Σπάνια μου συμβαίνει να δώσω συνέντευξη σε περιοδικό, κι αυτό για δύο λόγους. Αφενός οι συντάκτες των εντύπων του κατεστημένου με θεωρούν «μαύρο πρόβατο» και εντελώς ακατάλληλο για τα… έγκριτα περιοδικά τους – άποψη που με τιμά! – κι αφετέρου ως φίλος της Επικούρειας φιλοσοφίας εφαρμόζω το «Λάθε βιώσας», που πάει να πει ζήσε όσο το δυνατόν στην αφάνεια και εμφανίσου μόνον όταν στο ζητήσουν φίλοι. Εάν λοιπόν δεν σε θεωρούσα φίλο, αυτή η συνέντευξη δεν θα γινόταν…

Όσον αφορά τώρα στο επαγγελματικό ερώτημα, αγαπούσα από παιδί τόσο πολύ τα βιβλία, ώστε αποφάσισα από νωρίς να επιβιώσω ασχολούμενος με το βιβλίο. Οποιαδήποτε δουλειά του βιβλίου. Έχω δουλέψει ως παραγιός σε εκδοτικό οίκο, βοηθός τυπογράφου, στοιχειοθέτης, βιβλιοδέτης, πωλητής εγκυκλοπαιδειών, και φυσικά διορθωτής κειμένων, μεταφραστής, επιμελητής εκδόσεων, συγγραφέας, μέχρι που έγινα στο τέλος και… εκδότης βιβλίων. Όλα αυτά για χάρη της λατρείας του βιβλίου. Έτσι το μυστικό της παραγωγικότητάς μου είναι ο έρωτας για το βιβλίο. Γράφω βιβλία, σχεδιάζω βιβλία, εκδίδω βιβλία, ονειρεύομαι βιβλία…

Έχεις μετανιώσει ποτέ που ακολουθούσες το δρόμο των βιβλίων, το μοναχικό και συνάμα δύσκολο δρόμο του συγγραφέα; Αν οι καλλιτέχνες είναι είδος τρελών που αυτοθεραπεύτηκαν μέσω της Τέχνης τους, μήπως και “η συγγραφή είναι μια κοινωνικά αποδεκτή μορφή σχιζοφρένειας”, όπως έλεγε και ο Ε. Λ. Ντόκτοροου;

Η λέξη «μετανιώνω» δεν υπάρχει στο λεξιλόγιό μου. Ό,τι έχω κάνει στη ζωή μου το έχω ευχαριστηθεί. Ως εκ τούτου ο «μοναχικός» όπως λες δρόμος των βιβλίων, όχι μόνον δεν υπήρξε δύσκολος, αλλά αντίθετα παρουσιάζει διαρκώς τεράστιο ενδιαφέρον και παραμένει πάντοτε απαράμιλλα απολαυστικός. Διότι ένα βιβλίο είναι η αποτύπωση γνώσεων, εμπειριών και απόψεων αλλά συνάμα και η έκφραση μιας σύνθετης αισθητικής απόλαυσης. Με δυο λόγια το βιβλίο είναι έργο τέχνης και οι ενασχολούμενοι με αυτό, παραμένουν καλλιτέχνες, δημιουργοί και φυσικά …παλαβοί!

Εκτός από την πολυεπίπεδη Κρίση, που μαστίζει την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια προκαλώντας πλήθος δεινών στον ελληνικό λαό, υπάρχει και η κρίση στον εκδοτικό χώρο του μικρού, έτσι κι αλλιώς, ελληνικού αναγνωστικού κοινού, που οδηγεί μαθηματικά, όπως και ο ίδιος έχεις γράψει, στον επικείμενο “θάνατο του ελληνικού βιβλίου”. Θεωρείς ότι αυτό είναι αναπόφευκτο; Μήπως υπάρχει εναλλακτική λύση και τρόπος για να μην εξαφανιστεί η ελληνική βιβλιοπαραγωγή;

Τη γνώμη μου για την γενική και πολυεπίπεδη «κρίση» θα στην πω παρακάτω. Όσον αφορά ειδικά στο βιβλίο, κρίση είχαμε ανέκαθεν. Και ιδού γιατί. Σε έναν ελληνόφωνο πληθυσμό των δέκα εκατομμυρίων, οι αναγνώστες δεν ξεπερνούν τις τριακόσιες χιλιάδες, δηλαδή, το 3%. Αυτοί είναι όλοι κι όλοι, μετρημένοι από τον «Ιχνευτή» το εξαίρετο βιβλιογραφικό περιοδικό που εξέδιδε επί είκοσι και πλέον χρόνια ο αείμνηστος στατιστικολόγος φίλος μου Κώστας Βουκελάτος. Εάν λοιπόν αυτές οι τριακόσιες χιλιάδες αναγνωστών ξόδευαν μέχρι το 2010 εκατό ευρώ το χρόνο για βιβλία, τώρα ξοδεύουν μετά δυσκολίας είκοσι, όχι επειδή δεν θέλουν αλλά επειδή δεν μπορούν. Άρα η λεγόμενη «αγορά» του βιβλίου μοιάζει με μια σειρά από απότιστες γλάστρες στη μέση της ερήμου. Βέβαια, όσο πιο λίγο νερό πίνει ένα φυτό τόσο πιο αρωματικός γίνεται ο καρπός του. Και πράγματι από χρόνο σε χρόνο εκδίδονται όλο και πιο ενδιαφέροντα και καλογραμμένα βιβλία, με αποτέλεσμα η σύγχρονη νεοελληνική βιβλιοπαραγωγή να παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, για όποιον θέλει να ασχοληθεί μαζί της. Αλλά ποιος να ασχοληθεί; Μήπως τα εννέα εκατομμύρια εφτακόσιες χιλιάδες ελληνοφώνων που μπερδεύουν ακόμη το βιβλίο με την… τυρόπιτα;

Πάντως, όσο θα υπάρχουν αναγνώστες-εραστές του βιβλίου, θα υπάρχει και βιβλίο. Και το ελληνικό βιβλίο επιβιώνει – ή μάλλον φυτοζωεί – για δύο λόγους. Ο ένας είναι το πάθος των ολιγάριθμων αναγνωστών, που στερούνται τα πάντα για να αποκτήσουν ένα καλό βιβλίο, κι εμείς οι βιβλιάνθρωποι τους οφείλουμε ένα μεγάλο «Ευχαριστώ», και το άλλο η εξέλιξη της τυπογραφικής τεχνολογίας, που μείωσε το κόστος παραγωγής, κι έτσι σήμερα μπορούμε να εκδίδουμε καλά βιβλία με λίγα σχετικά χρήματα.

Έπειτα από πολλά χρόνια διαμονής και εργασίας στην Αθήνα αποφάσισες τα τελευταία χρόνια να μετακομίσεις στο νησί της Ρόδου, όπου και μετέφερες την εκδοτική σου δραστηριότητα. Τι σε οδήγησε σ’ αυτή την απόφαση; Τι θα συμβούλευες σε πολλούς Έλληνες, που ζουν στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, και σκέφτονται λόγω της Κρίσης να μετακομίσουν στην επαρχία; Μπορεί να υπάρξει επιτέλους αποκέντρωση στην Ελλάδα;

Το Δεκέμβριο του 2008, λίγα μέτρα μακριά από το βιβλιοπωλείο μου στα Εξάρχεια, δυο ένστολοι παρανοϊκοί σκοτώσανε ένα αθώο παιδάκι, τον Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο. Από τη μέρα εκείνη η ζωή στην περιοχή κατάντησε αφόρητη. Μέχρι και ταυτότητες μας ζητάγανε τα ΜΑΤ για να μας επιτρέψουν να πάμε στα μαγαζιά μας. Κι ούτε λόγος για να πλησιάσουν πελάτες. Ως εκ τούτου οι περισσότεροι άνθρωποι του βιβλίου εγκαταλείψαμε την περιοχή. Ως εσωτερικοί μετανάστες. Διωγμένοι από τους σκοτεινούς εκείνους μηχανισμούς που υποβαθμίζουν συστηματικά χρόνια τώρα το κέντρο της Αθήνας, για να το αγοράσουν πάμφθηνα και να το «αξιοποιήσουν» προς όφελός τους, με τα τεράστια σχέδια πολεοδομικής ανάπλασης που έχουν ήδη αναγγείλει. Γι’ αυτό σκότωσαν το παιδάκι. Γι’ αυτό συντηρούν ένα καθεστώς «Γάζας» στα Εξάρχεια.

Εμείς ήρθαμε στη Ρόδο, διότι έτυχε να υπάρχει ένας διαθέσιμος χώρος… Αναμφίβολα η ποιότητα ζωής εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων είναι ασύγκριτα καλύτερη. Καλά θα κάνουν να ακολουθήσουν κι άλλοι το παράδειγμά μας. Πολλοί το κάνουν ήδη. Οι λόγοι για τους οποίους κάποτε στοιβάχθηκαν οι άνθρωποι στις δυο μεγάλες πόλεις της Ελλάδας, εξέλειπαν. Τώρα η ζωή στην περιφέρεια είναι ασύγκριτα καλύτερη…

Και μια που μιλάμε για Κρίση ποια θεωρείς ως την καλύτερη λύση στο “ελληνικό πρόβλημα”; Πιστεύεις ο ελληνικός λαός, με τη συλλογική του δράση, θα καταφέρει να ανατρέψει την υπάρχουσα δυσμενή κατάσταση που τον σκλαβώνει ή μήπως τα θεωρείς όλα αυτά μάταια και είναι καλύτερα ο καθένας μας να ασχοληθεί με τον εαυτό του και να μην τον ενδιαφέρουν τα κοινά και η πολιτική;

Ας μιλήσουμε λοιπόν τώρα για την λεγόμενη γενική και πολυεπίπεδη «κρίση»… Εάν μελετήσει κανείς στοιχειωδώς ελληνική ιστορία, θα διαπιστώσει ότι από συστάσεως του ελληνικού κράτους, η «κρίση» αποτελεί μια… συχνά επαναλαμβανόμενη εμπειρία. Δηλαδή την «κρίση» την προκαλούν κάθε τρεις και λίγο αυτοί που έχουν συμφέρον να το κάνουν. Πρόκειται για το τέλειο κόλπο των πλουσίων προκειμένου να γδάρουν τη φτωχολογιά και να γίνουν πλουσιότεροι. Και οι πλούσιοι σ’ αυτή τη χώρα, είτε λέγονται τραπεζίτες, μεγαλο-επιχειρηματίες, εφοπλιστές και ρασοφόροι, όλοι μα όλοι επωφελούνται από τις εκάστοτε κρίσεις και επιβάλουν διάφορα «μνημόνια» ή όπως αλλιώς τα λένε, για να κατακλέψουν τους φτωχούς και να αυγατίσουν με τις σκανδαλώδεις φορο-απαλλαγές τα εισοδήματά τους. Το θλιβερό σ’ αυτή την ιστορία είναι πως τα θύματα των κρίσεων, ζαλισμένα από τη θρησκευτική και τηλεοπτική μαστούρα, δεν αντιλαμβάνονται τι ακριβώς τους συμβαίνει και συνεχίζουν να στηρίζουν τους ληστές, δηλαδή τους φαιδρούς υπαλλήλους-πολιτικούς του μεγάλου κεφαλαίου ή τους κατ’ επάγγελμα και επί μισθώ «επαναστάτες».

Δεν νομίζω ότι ο ελληνικός λαός έχει καμιά όρεξη να ανατρέψει την υπάρχουσα δυσμενή κατάσταση. Εάν το ήθελε, θα την είχε ήδη ανατρέψει. Αλλά δεν θέλει. Βολεύεται με τα ψίχουλα που πέφτουν κάτω από το μεγάλο τραπέζι. Η ραγιάδικη χριστιανική υποκουλτούρα, καλά κρατεί… Βοήθησε βέβαια και το γεγονός ότι ζούμε σε μια από τις πιο αστυνομοκρατούμενες χώρες του κόσμου, όπως και η… ποιότητα των ισραηλινών δακρυγόνων, που αγόρασαν αφειδώς οι κυβερνήσεις των μνημονίων, και τη γεύτηκαν οι λίγοι που σήκωσαν κεφάλι. Όπως γεύτηκαν και τα συχνά χτυπήματα από τους στρατολογημένους από τα γήπεδα μπαχαλάκηδες, δήθεν «αντεξουσιαστές», που έσπαγαν τα πάντα σε δρόμους και σε πλατείες της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, μόνο και μόνο για να κρύψουν τα αιτήματα των διαδηλώσεων, πίσω από τους καπνούς των βανδαλισμών. Οι ίδιοι που εξελίχθηκαν στη συνέχεια σε ψηφοφόρους των ακροδεξιών μορφωμάτων.

Κατά συνέπεια, καλό είναι να ασχοληθεί κανείς με την πολιτική, εάν αυτό τον ευχαριστεί, όπως καλό είναι και να μην ασχολείται, εάν αυτό τον ευχαριστεί περισσότερο. Διότι όποιος ασχολείται με την πολιτική, γρήγορα διαπιστώνει ότι δεν εργάζεται για το κοινό καλό αλλά προς όφελος συγκεκριμένων παλιανθρώπων, ενώ όποιος δεν ασχολείται, γρήγορα καλείται να πληρώσει τον λογαριασμό της αδιαφορίας του…

Ίσως το καλύτερο είναι να διαμορφώνει κανείς μια γνώμη, συλλέγοντας όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες, και, εάν του ζητηθεί, να προσφέρει τη βοήθειά του, χωρίς όμως να διακινδυνεύσει ούτε την αρτιμέλειά του ούτε και την ηρεμία της ψυχούλας του.

Θεωρείσαι Μάριε ένας από τους πρωτεργάτες του κινήματος της λεγόμενης αρχαιοελληνικής αναβίωσης στη σύγχρονη Ελλάδα. Τα βιβλία σου, οι εκδόσεις σου και οι δημόσιες παρεμβάσεις σου βοήθησαν το κίνημα αυτό να βγει από το περιθώριο κατά τη δεκαετία του 1990 και κατόπιν να γνωρίσει μια πρωτοφανή ακμή, αποκτώντας χιλιάδες οπαδούς εντός κι εκτός της Ελλάδας. Ποιοι ήταν οι λόγοι και γιατί επέλεξες να κινηθείς προς αυτή την κατεύθυνση;

Προσωπικά δεν ενδιαφέρθηκα ποτέ για τη δημιουργία κάποιου «κινήματος». Απλά συνειδητοποίησα κι εγώ όπως και πολλοί άλλοι, ότι έπρεπε να επιλέξω ανάμεσα στην κληρονομιά του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και σ’ εκείνην του χριστιανικού μεσαίωνα. Και προτίμησα την πρώτη. Διότι χωρίς τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, έννοιες όπως ελευθερία, δημοκρατία, καλές τέχνες, γράμματα, φιλοσοφία και επιστήμη θα ήταν άγνωστες και αδιανόητες. Όλα τούτα ωστόσο είναι ασυμβίβαστα προς την παράδοση του χριστιανικού μεσαίωνα, που απαιτεί τυφλή πίστη στα σκοταδιστικά λεγόμενα των αυτόκλητων εκπροσώπων ενός ανύπαρκτου θεού και διαρκή περιφρόνηση προς όλα τα επιτεύγματα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Αυτή είναι και η θεμελιώδης αντίφαση του νεοελληνικού κατεστημένου, που δεν αφήνει τίποτα να πάει μπροστά σ’ αυτή τη χώρα. Και η υπέρβαση της συγκεκριμένης αντίφασης ήταν που με ώθησε να κινηθώ προς αυτή την «κατεύθυνση» ή μάλλον να έρθω σε επαφή και να συμπορευτώ για ένα διάστημα με ανθρώπους που εξέφραζαν παρόμοιους προβληματισμούς. Αλλά έως εκεί. Διότι ούτε όλα τα βιβλία μου ασχολούνται με αυτό το ζήτημα, ούτε ενδιαφέρθηκα ποτέ – όπως άλλοι – με την άγρα «οπαδών». Αντίθετα, εγκατέλειψα κάθε είδους «συμπόρευση» όταν διαπίστωσα ότι πολλοί από τους… ομοϊδεάτες το πήγαιναν «αλλού»!

Σήμερα πολλοί υποστηρίζουν πως το κίνημα της αρχαιοελληνικής αναβίωσης, που σε ορισμένες εκφάνσεις του εξέλαβε και τη μορφή του νεοπαγανισμού, βρίσκεται σε παρακμή, πως είναι διεσπασμένο και, όπως υποστηρίζουν οι επικριτές του, είναι εκφυλισμένο σε διάφορα cargo cult και χλαμυδοπανηγύρια τύπου «Προμήθεια». Συμβαίνει όντως κάτι τέτοιο ή απλά περνάει κι αυτό μια κρίση όπως και όλη η Ελλάδα;

Θα προτιμούσα τον όρο «ρεύμα», παρά «κίνημα». Εκφράζει καλύτερα την πραγματικότητα. Εφόσον λοιπόν αυτό το «ρεύμα» άρχισε να εκδηλώνεται δημόσια, προέκυψαν διαλέξεις, ομιλίες, συζητήσεις, δημοσιεύσεις, ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εμφανίσεις. Ακολούθησαν συγκεντρώσεις. Και θεατρικά δρώμενα. Και καλόγουστες ή κακόγουστες «τελετές». Προέκυψαν επίσης και παρέες «ομοϊδεατών» που κάποια στιγμή πλήθυναν, έπειτα διαφώνησαν, μετά χώρισαν, τα παράτησαν ή άλλες που συνεχίζουν με τον ένα ή τον άλλον τρόπο τις «πολυθεϊστικές» δραστηριότητές τους. Το κακό όμως είναι ότι πολύ συχνά σ’ αυτές τις ομάδες – όχι σε όλες! – παρεισέφρησαν φασιστοειδή που δυσφήμισαν στο έπακρο την όλη ιστορία.

Αποτελεί κοινό μυστικό πως η Χρυσή Αυγή και οι εγχώριοι Νεοναζί εκμεταλλεύτηκαν για τους σκοπούς τους το κίνημα της αρχαιοελληνικής αναβίωσης. Ο Κασιδιάρης υποστήριζε πως η ναζιστική σβάστικα, που έχει τατουάζ στο μπράτσο του, είναι απλά το αρχαιοελληνικό Γαμμάδιον. Οι εκδηλώσεις της Χ.Α. επιδίωκαν να έχουν κάτι από την ατμόσφαιρα των αρχαιοελληνικών τελετών σπαρτιατικού τύπου, ενώ είναι γνωστός και ο αντιχριστιανισμός των Νεοναζί που αποτελεί κοινό στοιχείο και πολλών Ελλήνων νεοπαγανιστών. Πιστεύεις πως οι Νεοναζί, στην προσπάθεια τους να αλώσουν το αρχαιοελληνικό κίνημα, έκαναν ανεπανόρθωτη ζημιά; Πως μπορεί αυτός ο χώρος να προστατευτεί και να ξεφύγει από τον θανάσιμο εναγκαλισμό του με τον Φασισμό;

Υπήρξα από τους πρώτους ή μάλλον ο πρώτος που κατάγγειλε δημόσια -γραπτά και – τον κίνδυνο δυσφήμισης και υπονόμευσης του «ρεύματος» από τα κάθε λογής φασιστοειδή, που επιδίδονταν στον εθνικιστικό χουλιγκανισμό και πίσω από τη ψευδο-λατρεία τους για την Αρχαία Ελλάδα έκρυβαν τη νοσταλγία τους για τον Χίτλερ, τον Μουσολίνι, τον Μεταξά, τον Παπαδόπουλο.

Οι δημόσιες καταγγελίες μου είχαν ως αποτέλεσμα να δεχθώ συχνά απειλές, ενώ το 2010, στα «Προμήθεια» – τα οποία ξεκίνησαν ως ένα υπαίθριο θεατρικό δρώμενο, όπου υποδυόμουν τα πρώτα χρόνια, λόγω της θεατρικής μου παιδείας, τον Προμηθέα – μια συμμορία ακροδεξιών όρμησε να με λυντσάρει, επειδή δεν έβρισκε του γούστου της τα κείμενά μου, κι ένας από αυτούς μου έβγαλε και μαχαίρι.

Οι διοργανωτές των «Προμηθείων», όμως, όχι μόνον δεν με υπερασπίστηκαν, αλλά ανέχθηκαν την εν λόγω συμμορία, όπως την ανέχθηκαν και διάφοροι άλλοι «ομο-ιδεάτες», οι οποίοι από μικροαστικό φόβο – κυρίως αυτόν – επιμένουν να μην κάνουν σαφή και ξεκάθαρη διάκριση ανάμεσα στην φιλοσοφική προσέγγιση του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και στον εθνικιστικό χουλιγκανισμό.

Κάπως έτσι όμως, τόσο τα «Προμήθεια» όσο και οι παρόμοιες δημόσιες εκδηλώσεις του «ρεύματος» εκφυλίστηκαν σε χλαμυδοπανηγύρια, όπως τα είπες, και ακροδεξιές στρούγκες – με… ασπίδες κοντάρια και άλλες γελοιότητες! – με τις οποίες δεν είχα ούτε να θέλω να έχω καμία απολύτως σχέση. Ως εκ τούτου το όλο αρχαιοελληνικό «ρεύμα», εξαιτίας ακριβώς της απροθυμίας του να κλείσει ερμητικά την πόρτα στα φασιστοειδή, ξεστράτισε και κατέληξε κατά ένα μεγάλο μέρος στον… βόθρο του υστερικού εθνικισμού!


Για τους φανατικούς Χριστιανούς θεωρείσαι σκληροπυρηνικός νεοπαγανιστής, που μισείς το Χριστιανισμό και προωθείς την αναβίωση της αρχαίας ελληνικής θρησκείας. Τι απαντάς πάνω σ’ αυτό;

Ο εν λόγω εμπρηστής συνελήφθη, δικάστηκε και καταδικάστηκε σε δύο χρόνια φυλακή, ενώ διακήρυσσε στο δικαστήριο ότι είναι το… «χέρι του θεού». Εγώ πάντως δεν αποζημιώθηκα ποτέ. Κι ας μου έκαψε τους κόπους μιας ζωής…

Πέραν τούτου, δεν αντιπαθώ μόνον τον χριστιανισμό, αλλά όλες ανεξαιρέτως τις θρησκείες, εφόσον αποβλακώνουν τους ανθρώπους και τους κάνουν υποχείρια των εκπροσώπων των ανύπαρκτων θεών. Όλη η ζημιά από τους «εκπροσώπους» ξεκινάει. Αυτοί αυτο-αποκαλούνται «εκπρόσωποι» του Χριστού, του Μωάμεθ, του Μωυσή, του Βούδα, του Δία, και απαιτούν ειδικά προνόμια από τις κοινωνίες, ενώ πολύ συχνά βάζουν τους «οπαδούς» τους να σφάζονται μεταξύ τους.

Όσον αφορά ειδικά στην αρχαία ελληνική θρησκεία, έχω συμμετάσχει κατά καιρούς σε διάφορες – καλές, μέτριες ή «κακές» – προσπάθειες «αναβίωσης», για τη χαρά της εμπειρίας, χωρίς να «πιστεύω» σε τίποτα θεούς. Απλούστατα ξέρω ότι η προοπτική της «αναβίωσης» της αρχαίας ελληνικής θρησκείας, εκνευρίζει πολύ τους ζάπλουτους «εκπροσώπους» του «πάμφτωχου» Χριστούλη, κι αυτό το βρίσκω εξαιρετικά διασκεδαστικό. Προσωπικά πάντως παραμένω φίλος της επικούρειας διδασκαλίας, και ο Επίκουρος απάλλαξε τον ανθρώπινο νου από το τέρας της θρησκείας, της κάθε θρησκείας, συμπεριλαμβανομένης και της αρχαίας ελληνικής. Θεωρώ λοιπόν ότι η σπουδαιότερη ανακάλυψη του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, μαζί με τη δημοκρατία, είναι η αθεΐα.

Πόσο τελικά έβλαψε ο Χριστιανισμός τον Ελληνισμό; Δεν υπήρξαν και κάποια θετικά στοιχεία που πήραμε ως λαός και κουλτούρα από την υιοθέτηση της χριστιανικής θρησκείας αυτά τα δύο χιλιάδες χρόνια;

Όταν ο Κωνσταντίνος καθιέρωσε τον χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, επειδή έτσι τον συνέφερε πολιτικά, ο ελληνισμός στέναζε ήδη πέντε και πλέον αιώνες κάτω από τον ρωμαϊκό ζυγό. Οι Έλληνες με την έννοια των ελεύθερων και σκεπτόμενων και δημιουργικών πολιτών, δεν υπήρχαν πια. Υπήρχαν απλά οι τοποτηρητές των αρχαίων ελληνικών παραδόσεων, όπως και οι δάσκαλοι συγκεκριμένων φιλοσοφικών σχολών. Παρόλα αυτά, ο χριστιανισμός μόλις έγινε καθεστώς εξαπέλυσε λυσσαλέες επιθέσεις ενάντια στον ελληνισμό – χωρίς να του έχει φταίξει σε τίποτα – αλλά και ενάντια σε κάθε τι το ελληνικό. Τους βαθύτερους λόγους αυτού του μίσους, τους έχω διερευνήσει στο τρίτομο έργο μου με τίτλο «Η Βίβλος και οι Έλληνες», όπως και στο βιβλίο μου Ο Σαούλ-Παύλος στην Ελλάδα. Το ίδιο μίσος συντηρείται και σήμερα διαμέσου της χριστιανικής «κατηχητικής» παιδείας, κι έτσι ενώ πολυάριθμοι ξένοι λαοί θαυμάζουν και σέβονται τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, ο μέσος «ορθόδοξος» νεοέλληνας διδάσκεται να τον περιφρονεί και να τον χλευάζει. Κι αυτή είναι μια θεμελιώδης εννοιολογική αντίφαση, η οποία οδηγεί κατευθείαν προς την… εθνική μας σχιζοφρένεια.

Τη στιγμή που εμείς κάνουμε αυτή τη συνέντευξη, όχι πολύ μακριά από τη χώρα μας οι Τζιχαντιστές, που είναι οι πράκτορες ενός νέου Μεσαίωνα, αποκεφαλίζουν όποιον δεν πιστεύει τα ίδια μ’ αυτούς. Γιατί η θρησκευτική μισαλλοδοξία εξελίχθηκε κατά την ιστορία ως ο υπ’ αριθμόν ένα μαζικός δολοφόνος της ανθρωπότητας; Θεωρείς πως όλες οι θρησκείες φέρουν το ίδιο μερίδιο ευθύνης;

Οι σύγχρονοι Τζιχαντιστές – ύποπτα κατασκευάσματα των μυστικών υπηρεσιών που στρατολογούν και στέλνουν στο σφαγείο άνεργα αγράμματα παιδάκια – θα κοπιάσουν πολύ μέχρι να προσεγγίσουν σε φρίκη τα φονικά «επιτεύγματα» των Ισραηλινών ενάντια στους Παλαιστίνιους, των Αμερικανών ενάντια στους Βιετναμέζους, των Τούρκων ενάντια στους Αρμένιους και τους Έλληνες, των Γερμανών ενάντια στους Εβραίους κι ενάντια σε όλους σχεδόν τους Ευρωπαίους, των Ιαπώνων ενάντια στους Κινέζους, των Σταλινικών ενάντια στους αντιφρονούντες, των Χούτου ενάντια στους Τούτσι, των Λευκών ενάντια στους Μαύρους κ.ο.κ. Δυστυχώς ούτε οι θρησκείες αλλά ούτε και η επιστήμη δεν βρήκαν ακόμη την αποτελεσματική συνταγή για την απαλλαγή της ανθρωπότητας από τους πολέμους. Ίσως η ιδέα ενός παγκόσμιου αφοπλισμού να ήταν το πρώτο βήμα προς την σωστή κατεύθυνση. Αλλά άντε να πείσεις τους βιομήχανους όπλων, τους… εργαζομένους στις πολεμικές βιομηχανίες, τους μίσθαρνους στρατιωτικούς, τους ανεγκέφαλους στρατόκαυλους και τους καταλαδωμένους πολιτικούς, που δεν χάνουν ευκαιρία να προκαλέσουν κρίσεις, για να εισπράξουν τα οφέλη των κρίσεων. Αργεί πολύ ο άνθρωπος να γίνει… άνθρωπος!

Μάριε θα ήθελα να σου κάνω τώρα μια πολύ προσωπική ερώτηση κι αν θέλεις απαντάς: Πιστεύεις στο Θεό, σε κάποιο θεό ή σε κάποια άλλη μεταφυσική δοξασία; Τι είναι αυτό που κάνει κάποιους ανθρώπους να πιστεύουν σε κάποια υπερβατική οντότητα και άλλους να μην έχουν ανάγκη κάτι τέτοιο;

Δεν είναι αδιάκριτη ερώτηση… Όχι, δεν πιστεύω σε κανέναν θεό και σε καμία «μεταφυσική» δοξασία. Είμαι φίλος της επικούρειας φιλοσοφίας, κι αυτό τα λέει όλα. Όσο για εκείνους που πιστεύουν στη μια ή στην άλλη «υπερβατική οντότητα», το βαθύτερο αίτιο που τους ωθεί στην πίστη είναι ο φόβος του θανάτου. Κι από αυτόν ακριβώς τον φόβο απαλλάσσει, όποιον το θέλει, η επικούρεια διδασκαλία.

Ως γνωστόν μια από τις μεγάλες αγάπες σου είναι ο Επίκουρος και η φιλοσοφία του. Από το 2007 εκδίδεις μάλιστα και το τριμηνιαίο περιοδικό “Ο Κήπος του Επίκουρου”, με φιλοσοφική, πολιτική, επιστημονική, καλλιτεχνική, οικολογική και σατιρική ύλη. Τι είναι αυτό που σε τράβηξε στον Επίκουρο και γιατί να θεωρείται η φιλοσοφία του επίκαιρη και χρήσιμη στην εποχή μας;

Το περιοδικό μου Ο Κήπος του Επίκουρου – που έφτασε αισίως στα 30 εκατοντασέλιδα τεύχη! – είναι η ελάχιστη προσωπική μου συμβολή στην διαχρονική επικούρεια παράδοση. Είναι το μοναδικό περιοδικό στην Ελλάδα που ασχολείται συστηματικά με την διδασκαλία του Επίκουρου, κι ακόμη με τον αρχαίο υλισμό, την αθεΐα, την επιστήμη, την ιστορία, την πολιτική, τις καλές τέχνες και την οικολογία, χωρίς να λείπουν οι σελίδες της επικούρειας οπτικής επάνω στα τρέχοντα σύγχρονα ζητήματα, αλλά ούτε και οι σελίδες σάτιρας – αρκετά χυδαίες ενίοτε – για να προσφέρουν άφθονο γέλιο στους αναγνώστες. Διότι το γέλιο είναι το πρώτο συστατικό της επικούρειας ευδαιμονίας.

Με ποιον τρόπο ο Επίκουρος υπήρξε ένας αληθινός “λυτρωτής” από τον φόβο του θανάτου, του θεού και της εξουσίας, και ταυτόχρονα δίδαξε τον άνθρωπο να απολαμβάνει κάθε στιγμή την ανεπανάληπτη ζωή του; Πως θα συνόψιζες σε μια παράγραφο την Επικούρεια φιλοσοφία;

Ο Επίκουρος υπήρξε ένας πάμφτωχος δάσκαλος, που ίδρυσε το 306 π.Χ. στην Αθήνα, στην σημερινή περιοχή του Μεταξουργείου, τη φιλοσοφική σχολή του «Κήπου», προσφέροντας μαθήματα ζωής σε όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους, άνδρες και γυναίκες, ελεύθερους και δούλους. Θεμελίωσε τη διδασκαλία του επάνω στην ατομική θεωρία του Δημόκριτου και προσάρμοσε την φυσική αλήθεια επάνω στην ηθική πραγματικότητα. Με δυο λόγια δεν μπορεί ο άνθρωπος να πιστεύει ότι είναι δημιούργημα κάποιου ανύπαρκτου θεού της φαντασίας του, όταν η φυσική επιστήμη διδάσκει ότι κάθε ζωντανό ον είναι μια πρόσκαιρη εναρμονισμένη διάταξη περιδινιζόμενων ατόμων. Με βάση λοιπόν την ατομική θεωρία ο Επίκουρος δίδαξε την απαλλαγή του ανθρώπου από τον φόβο του θανάτου, των θεών και της εξουσίας, πρότεινε ως μέσο επαφής μεταξύ των ανθρώπων τη φιλία και καθιέρωσε ως κριτήριο ευτυχίας την Ηδονή, δηλαδή την απουσία σωματικού πόνου και ψυχικής ταραχής…

Ο καθένας λοιπόν που διαβάζει αυτές τις γραμμές είναι ελεύθερος να κρίνει εάν η επικούρεια φιλοσοφία είναι ή όχι επίκαιρη και χρήσιμη στην εποχή μας. Κι όσο για τη «σύνοψη» που μου ζήτησες, θα σου απαντήσω με μια περίφημη επικούρεια φράση από την «Επιστολή προς Μενοικέα» που έγραψε ο ίδιος ο Επίκουρος: «…Το πιο φριχτό από όλα τα κακά, ο θάνατος, δεν είναι τίποτα για μας, επειδή όταν υπάρχουμε εμείς, θάνατος δεν υπάρχει, κι όταν επέλθει ο θάνατος τότε δεν υπάρχουμε εμείς…»

Αν ζούσε ο Επίκουρος σήμερα, στη σημερινή Ελλάδα της Κρίσης τι πιστεύεις πως θα συμβούλευε τους ψυχοπλακωμένους Έλληνες; Πως θα μπορούσε η Επικούρεια φιλοσοφία να εφαρμοστεί στην υπερκαταναλωτική εποχή μας;

Το σύνολο της επικούρειας διδασκαλίας συνοψίζεται σε σαράντα διδάγματα, τα οποία είναι γνωστά από την αρχαιότητα ως «Κύριες Δόξες». Εάν λοιπόν ζητούσαν από τον Επίκουρο – διότι ούτε ο ίδιος ούτε οι φίλοι του δεν έδιναν συμβουλές, χωρίς κάποιος να τις ζητήσει – τότε ο Δάσκαλος του Κήπου θα επαναλάμβανε πιθανότατα την 29η Κύρια Δόξα: «Από τις επιθυμίες άλλες είναι φυσικές και αναγκαίες, άλλες φυσικές και όχι αναγκαίες, κι άλλες ούτε φυσικές ούτε αναγκαίες, φτιαγμένες από ματαιοδοξία»

Πόσες λοιπόν από τις διάφορες επιθυμίες που προκαλούν οι δόλιες διαφημιστικές εταιρίες, δεν είναι εντελώς άχρηστα παράγωγα της ματαιοδοξίας; Για τον Επίκουρο δεν είσαι πλούσιος όταν έχεις πολλά αλλά όταν αρκείσαι – κυριολεκτικά και ειλικρινά – στα λίγα.

Συχνά αναφέρεσαι στην Ευδαιμονία, δηλαδή να τα έχει ένας άνθρωπος “καλά με τους δαίμονες του”, με τα πάθη του κ.α. Πιστεύεις πως αυτός είναι και ο σκοπός του ανθρώπου;

Αναφέρομαι στην ευδαιμονία, μόνον με την επικούρεια έννοια, όπου ευδαιμονία είναι η μακαριότητα, η ευτυχία αν θέλεις, που παρέχει η Ηδονή. Σύμφωνα με την επικούρεια διδασκαλία, κανένα είδος ηδονής δεν απαγορεύεται, αρκεί η απόλαυσή της να μην προκαλεί σωματικό πόνο και ψυχική ταραχή. Διότι η υπέρτατη επικούρεια ηδονή είναι η απουσία σωματικού πόνου και η έλλειψη ψυχικής ταραχής. Αυτός είναι και ο σκοπός όποιου ανθρώπου μαθητεύει στον επικούρειο κήπο. Η Ηδονή.

Τέλος, αν είχες μπροστά σου ένα 17χρονο ανήσυχο παιδί, τι θα τον συμβούλευες για τη ζωή του, γνωρίζοντας πως η Ιστορία του έλαχε να ανήκει στη λεγόμενη “Γενιά της Κρίσης”;

Ως Επικούρειος δεν έχω δικαίωμα να συμβουλεύσω κανέναν χωρίς να μου το ζητήσει ο ίδιος. Εάν όμως μου το ζητούσε, θα του έλεγα ότι… «απ’ όλα όσα μπορεί να προσφέρει η φιλοσοφία για την ευτυχία της ζωής, το σπουδαιότερο είναι η απόκτηση φίλων», κι ακόμη ότι «η φιλία στήνει χορό, γύρω από την οικουμένη, κηρύσσοντας με τον χορό της τον ξεσηκωμό για την ευτυχία», κι αυτά βέβαια δεν είναι λόγια δικά μου αλλά του Επίκουρου. Διότι όταν αράζει κανείς παρέα με τους φίλους του, ξεφυλλίζοντας αγαπημένα περιοδικά και πίνοντας μπυρόνια, βιώνει ήδη την ευτυχία της ζωής !..

Στις 5 Μαρτίου του 1997 ένας θρησκόληπτος εμπρηστής έριξε δύο βόμβες μολότωφ κι έκαψε το βιβλιοπωλείο σου στα Εξάρχεια για να το “εξαγνίσει”…

Οικουμενικός Ουμανισμός στον 21ο Αιώνα και Αταξική Δημοκρατία

Οικουμενικός Ουμανισμός στον 21ο Αιώνα

και  Αταξική Δημοκρατία  [1]

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

adbusters_128_mona-hatoum-tate-modern

 

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

 

«Όπως ακριβώς η αθεΐα, ως το ξεπέρασμα της έννοιας του Θεού, αποτελεί την ανάδειξη του θεωρητικού ουμανισμού, έτσι και η κοινοκτημοσύνη, ως το ξεπέρασμα της ατομικής ιδιοκτησίας, αποτελεί τη δικαίωση της πραγματικής ανθρώπινης ζωής με την έννοια του ‘ανθρώπου που ανήκει στον εαυτό του’, και αναδείχνει τον πρακτικό ουμανισμό. Η αθεΐα είναι ουμανισμός που συνδέεται με τον εαυτό του μέσω του ξεπεράσματος της θρησκείας και η κοινοκτημοσύνη είναι ουμανισμός που συνδέεται με τον εαυτό του μέσα από το ξεπέρασμα της ατομικής ιδιοκτησίας. Μόνο όταν ξεπεράσουμε αυτή τη διαμεσολάβηση, η οποία είναι, ωστόσο, μια απαραίτητη προϋπόθεση, θα μπορέσει να υπάρξει θετικά και αυθεντικά ως προς τον εαυτό του ο θετικός ουμανισμός»

Karl Marx[2]

 

Η άμεση δημοκρατία δεν είναι ‘ουτοπία’ και δεν ‘έρχεται από το μέλλον’, τόσο γιατί το μέλλον δεν υπάρχει μέχρι να το δημιουργήσουμε, όσο και γιατί είναι μια πραγματικότητα που έρχεται από το μακρινό παρελθόν και από όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη. Και δεν έρχεται τυχαία, αλλά από την ανάγκη που γεννάει η κοινωνική ανισότητα και στην πορεία γίνεται αναγκαιότητα και αγώνας της ανθρωπότητας για την κοινωνική ισότητα. Στη μακρόχρονη, αργόσυρτη και βασανιστική διαδρομή της συγκρούεται με την εκάστοτε ανισότητα, αχρηστεύει υπομονετικά, αργά αλλά σταθερά, ιδεολογίες και κραταιές εξουσίες, αλλάζει και δοκιμάζει μορφές, αποκρυσταλλώνει αρχές και αξίες, διαμορφώνει και ολοκληρώνει τα δομικά της στοιχεία, τους υλικούς όρους, τις αναγκαίες και ικανές συνθήκες, δηλαδή τον ‘τόπο’ πάνω στον οποίο σταδιακά αυτοοικοδομείται ως αυτοπραγμάτωση του Ανθρώπου, της ανθρώπινης κοινωνίας και συνολικά της Ανθρωπότητας[3].

Αυτό τo κείμενο αποτελεί απόπειρα χαρτογράφησης των συστατικών-δομικών στοιχείων της άμεσης δημοκρατίας και του θετικού ουμανισμού και με αυτή την έννοια προσπαθεί να μετακινήσει τη συζήτηση, από τις αποσπασματικές προσεγγίσεις και τα ιδεολογικά απολιθώματα του 19ου και 20ου αιώνα, στο πεδίο της κοινωνικής θεωρίας του 21ου αιώνα, με στόχο τη συνειδητοποίηση της πραγματικότητας πως, ο φόβος και η αδράνεια των ‘από κάτω’ αναπαράγει την υποταγή τους στους ‘από πάνω’, ενώ η συνειδητοποίηση της δύναμής τους και η δράση τους καταργεί τις αντιλήψεις και τις δομές ‘πάνω και κάτω’, παράγει την απελευθέρωσή τους με τη μορφή της άμεσης δημοκρατίας και ολοκληρώνεται ως αταξική κοινωνία και με πολλούς καλύτερους κόσμους στα πλαίσια ενός οικουμενικού ουμανιστικού πολιτισμού.

 

 Image result for direct democracy

Διαχρονικότητα και οικουμενικότητα της Άμεσης Δημοκρατίας

 

Η άμεση δημοκρατία, όχι απλά ως μια διαδικασία λήψης αποφάσεων, ή ως μια ‘άλλη πολιτική’, ‘ένα πολιτικό σύστημα διακυβέρνησης’, ‘καθεστώς’ ή ‘πολίτευμα’, αλλά ως ένα ολοκληρωμένο μη-ιεραρχικό και μη-εξουσιαστικό, εξισωτικό σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και ως μια αυθεντικά ανθρωπιστική μορφή οικουμενικού πολιτισμού, χαρακτηρίζει, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, σύμφωνα με τα συμπεράσματα πολλών σχετικών με το αντικείμενο επιστημών, όπως λ. χ. της επιστήμης της παλαιοανθρωπολογίας, της αρχαιολογίας και της κοινωνικής ανθρωπολογίας[4] ιδιαίτερα, όλες τις μορφές κοινωνικής συμβίωσης των ανθρώπων στην εκατομμυριόχρονη προϊστορία της ανθρωπότητας[5], μέχρι την εμφάνιση του δουλοκτητικού κράτους, της ατομικής ιδιοκτησίας της πατριαρχικής οικογένειας και της οργανωμένης θρησκείας. Το ίδιο συμβαίνει και με τις σύγχρονες, ασύνδετες με το σημερινό ‘πολιτισμό’ ‘πρωτόγονες’ κοινωνίες. Και οι δυό αυτές κατηγορίες καταγράφονται ως ‘πρωτόγονος κομμουνισμός’[6], ως κοινωνίες μοιράσματος[7], ή ως εξισωτικές κοινωνίες[8], από τις οποίες κληρονομήσαμε την έννοια της ισότητας.

Η συλλογική προσπάθεια και ο συνεχώς διευρυνόμενος και ανάλογος με τη σωματική ρώμη, την εμπειρία και τις δεξιότητες του καθενός αναγκαίος τεχνικός καταμερισμός της καθημερινής δραστηριότητας της κοινότητας, δεν βελτίωνε μόνο τις συνθήκες ασφάλειας και διαβίωσης της κοινότητας, αλλά διεύρυνε ασταμάτητα τη ατομική και τη συλλογική νοόσφαιρα καθώς και τα μέσα και τους τρόπους επικοινωνίας τόσο στο εσωτερικό, όσο και μεταξύ των διάφορων κοινοτήτων. Αυτή η βελτίωση των όρων ζωής οδήγησε στην πληθυσμιακή αύξηση στους καταυλισμούς των μόνιμα εγκαταστημένων καλλιεργητών και κτηνοτρόφων, πράγμα που έσπρωξε στην αναζήτηση νέων εύφορων εδαφών. Αυτές οι μετακινήσεις έφερναν, κατά κανόνα, σε σύγκρουση τις περιπλανώμενες ανθρώπινες ομάδες, από την οποία σύγκρουση προέκυπταν νικητές και ηττημένοι, αφέντες και δούλοι, στη δουλειά των οποίων στηρίχτηκε η εξουσία των νικητών. Έτσι γεννήθηκε βίαια ο μη αναγκαίος κοινωνικός καταμερισμός της εργασίας, που δίχασε τις κοινωνίες σε εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους, σε ιδιοκτήτες γης και ανθρώπων και σε δούλους χωρίς κανένα δικαίωμα, που έμελε να διατηρεί αυτή τη διάσπαση των κοινωνιών μέχρις ότου να δημιουργηθούν οι αντικειμενικοί και υποκειμενικοί όροι της άρσης αυτής της διάσπασης.

Στον ελλαδικό χώρο οι νικητές, οι ‘ελεύθεροι’ επέλεξαν, αν και κάτω από καινούργιες συνθήκες, από τους μυθικούς ακόμα χρόνους να κυβερνώνται με τρόπους ανάλογους των προγενέστερων χρόνων, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονταν στις λαοσυνάξεις, για να μπορούν ‘ενωμένοι’ να υπερασπίζονται την εξουσία τους, την ιδιοκτησία τους πάνω στη γη και στους σκλάβους, οι οποίοι αποτελούσαν και τη μοναδική πηγή πλούτου. Αυτά τα συμπεράσματα επιβεβαιώνονται σε πολύ μεγάλο βαθμό και από τις πρώτες γραπτές μαρτυρίες, για την ύπαρξη της προϊστορικής άμεσης δημοκρατίας, όπως τις βρίσκουμε, ως κατάλοιπα προγενέστερων χρόνων, στα ομηρικά έπη[9], σύμφωνα με τις οποίες οι «συνάξεις», οι «μαζώξεις» και οι «συνελεύσεις» του λαού, σε κάποιο δημόσιο χώρο, τον αποκαλούμενο αγορά[10], ήταν ο θεσμός με τον οποίο λαμβάνονταν οι αποφάσεις για όλα τα κοινά ζητήματα και πλάθονταν οι κώδικες του ατομικού και του κοινωνικού Είναι, του Εγώ και του Εμείς. Σύμφωνα και με την ομηρική παράδοση αυτός ο αρχέγονος τρόπος κοινωνικής συμβίωσης φαίνεται ότι διατηρήθηκε σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό σε όλο τον αρχαιοελληνικό ιστορικό χωροχρόνο[11].

Image result for direct democracy athens

Στους ιστορικούς χρόνους η ‘αγορά’ κάνει δυναμικά την επανεμφάνισή της στον ελλαδικό χώρο και ολοκληρώνεται ως ‘εκκλησία του δήμου’ και ως άμεση δημοκρατία, ως ‘κράτος’, ως κοινωνικός αυτοπροσδιορισμός, ως δύναμη προερχόμενη από την ενιαία έκφραση της βούλησης του όλου Δήμου, δηλαδή όλων των Πολιτών, κατά την περίοδο της αρχαίας Αθηναϊκής Δημοκρατίας[12], η οποία βεβαίως δεν αποτελεί ‘ελληνική πρωτοτυπία’, αφού όπως είδαμε προηγήθηκε, αν και σε χαλαρότερη μορφή, ως κατάκτηση προγενέστερων κοινωνιών[13], αλλά ήταν η μοναδική που εξάντλησε όλα τα ιστορικά προσφερόμενα περιθώρια και ξεδίπλωσε όλες τις δυνατότητές της με αποτέλεσμα ένα πολιτισμό πολιτισμών. Η άμεση δημοκρατία εμφανίζεται ως μορφή λαϊκής εξουσίας και αντίπαλη κοσμοαντίληψη, στάση ζωής, πολιτική επιλογή και κοινωνική λειτουργία, απέναντι στην αριστοκρατία, την ολιγαρχία και την τυραννία[14]. H επιλογή αυτή του δήμου, υποδηλώνει την, μεταξύ των άλλων, από κοινού επιδίωξη μιας αρμονικής κοινωνικής συμβίωσης που στηρίζεται στην «πίστη στην κοινωνική ισότητα και στην πρόοδο»[15], γιατί με τη δημοκρατία η Πολιτεία διοικείται καλύτερα, επειδή «όταν κυβερνούν οι λίγοι διαφθείρονται ευκολότερα για το κέρδος ή τα ρουσφέτια από όταν κυβερνούν οι πολλοί»[16].

Οι εσωτερικές αντιφάσεις της Αθηναϊκής Δημοκρατίας που συνδέονταν με το χαμηλό βαθμό ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων και τον αντίστοιχο βαθμό καθυστέρησης των δουλοκτητικών παραγωγικών σχέσεων, ωθούσαν την Αθηναϊκή Δημοκρατία σε πολιτικές ιμπεριαλιστικής επεκτατικότητας, πράγμα που την έφερνε σε διαρκή σύγκρουση με τις άλλες αρχαιοελληνικές πόλεις-κράτη. Αυτή η σύγκρουση με τη μορφή ενός διαρκούς καταστροφικού εμφύλιου πολέμου μεταξύ των ελληνικών πόλεων, αποδυνάμωσε το κοινωνικό μέτωπο που αποτελούσε τη βάση της Αθηναϊκής Δημοκρατίας με αποτέλεσμα να καταργηθεί από τις δυνάμεις της αριστοκρατικής ολιγαρχίας, αφήνοντας όμως στην ανθρωπότητα τη βαριά κληρονομιά της δημοκρατίας με την έννοια της λαϊκής εξουσίας και της αυτοδιεύθυνσης του Δήμου.

Ακολούθησε η λεγόμενη «Ελληνιστική Περίοδος» και στη συνέχεια η Pax Romana, η οποία κατάληξε στη μονοθεϊστική φονταμενταλιστική θεοκρατική φεουδαρχία και στον Ευρωπαϊκό Μεσαίωνα. Βέβαια αυτή η διαδικασία κράτησε αρκετούς αιώνες, όσο χρειάστηκε για να ωριμάσει η αντίληψη σύμφωνα με την οποία η κυρίαρχη δουλοκτητική τάξη θα μπορούσε να μετεξελιχθεί, χάρη στην «παγίδα του Σόλωνα»[17], σε γαιοκτητική τάξη που κατανόησε πως μπορεί να κατοχυρώσει και να διευρύνει την εξουσία της με τη μετατροπή των δούλων σε δουλοπάροικους, από τους οποίους θα εισέπραττε φόρους σε είδος ή σε χρήμα, πράγμα που θα διευκόλυνε τη συσσώρευση πλούτου και εξουσίας. Καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου οι δούλοι και οι δουλοπάροικοι πραγματοποίησαν εκατοντάδες μικρές και μεγάλες εξεγέρσεις και επαναστάσεις με αίτημα την απελευθέρωσή τους, την κατάργηση της δουλείας και της φεουδαρχίας και την κοινωνική συγκρότηση στη βάση της κοινωνικής ισότητας όπως τη μετέφερε η παράδοση συμπληρωμένη από τις κάθε φορά επίκαιρες δυνατότητες και εμπειρίες[18].

Image result for direct democracy athens

Το πέρασμα από το δουλοκτητικό στο φεουδαρχικό σύστημα προκάλεσε τη μετατόπιση της πηγής πλούτου από τον δούλο στο δουλοπάροικο και κατά συνέπεια στην εντατική καλλιέργεια της φεουδαρχικής μεγαλογαιοκτησίας, η οποία σε συνδυασμό με την επέκταση του εμπορίου προκάλεσε την εξέλιξη των παραγωγικών δυνάμεων, οι οποίες έσπρωχναν σταδιακά στην αλλαγή των παραγωγικών σχέσεων, πράγμα που διευκόλυνε την εμφάνιση και την διευρυμένη ανάπτυξη της βιοτεχνίας-βιομηχανίας. Ένας καινούργιος τρόπος παραγωγής αγαθών και πλούτου προκάλεσε τη σταδιακή μετακίνηση του πληθυσμού από την αγροτική ενδοχώρα προς τα κομβικά σημεία χερσαίας, ποτάμιας και θαλάσσιας συγκοινωνίας. Έτσι άρχισε ο σχηματισμός των πρώτων μεγάλων πόλεων που ανταγωνίζονταν τα φεουδαρχικά λατιφούντια, διαμορφώνοντας μια παράλληλη εξουσία. Αυτή η εξέλιξη προκάλεσε πληθυσμιακή έκρηξη στα αστικά κέντρα και συνεπώς μεγαλύτερη ζήτηση για αγροτικά προϊόντα και ακόμα όλο και μεγαλύτερη προσφορά μη αγροτικών προϊόντων, με αποτέλεσμα το κέντρο της ζωής και της συσσώρευσης πλούτου να μετακινείται από τους πύργους των φεουδαρχών προς τους νέους θεσμούς που έφερε η βιοτεχνική και στη συνέχεια η βιομηχανική παραγωγή[19].

Στον αγώνα τους ενάντια στη φεουδαρχία οι απελεύθεροι κολίγοι και τώρα πια τεχνίτες και εργάτες των μεσαιωνικών πόλεων οργάνωσαν κατά κανόνα την κοινωνική ζωή τους πάνω σε αμεσοδημοκρατικές αρχές και θεσμούς, επειδή αυτό τους εξασφάλιζε ενότητα, βελτίωση του επιπέδου διαβίωσης και αυξημένη ικανότητα αντιμετώπισης των βίαιων επιθέσεων του ντόπιου φεουδάρχη και της κεντρικής μοναρχικής εξουσίας. Είναι αυτός ο αγώνας που παράκαμψε το σκοταδισμό και τη θεοκρατία αναζητώντας επιστημονικά έγκυρη και κοινωνικά χρήσιμη γνώση, πράγμα για το οποίο χιλιάδες φωτεινά μυαλά με κορυφαίες μορφές την Υπατία, και αργότερα τον Τζορντάνο Μπρούνο, έδωσαν τη ζωή τους, όπως και εκατομμύρια λαϊκές αγωνίστριες και αγωνιστές πέθαναν στα βασανιστήρια της Ιεράς Εξέτασης και στα εκτελεστικά αποσπάσματα των μπουρζουάδων και των μοναρχών. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες «οι καλοί θεσμοί των αρχαϊκών κοινωνιών επανέρχονται εκ νέου κάθε τόσο στο ιστορικό προσκήνιο, επανέρχονται μάλιστα συχνά ανανεωμένοι και εμπλουτισμένοι με νέες δυνατότητες ελευθερίας»[20].

Το καινούργιο άρχισε να διαμορφώνεται μέσα στο παλιό και σε βάρος του παλιού, και το θέμα ανατροπής του παλιού ήταν ζήτημα χρόνου, για την επίσπευση του οποίου το καινούργιο ανακάλυψε την ανατρεπτική δύναμη του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και της αρχαίας Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Έτσι φτάσαμε στην Αναγέννηση και στο Διαφωτισμό με κατάληξη τη Γαλλική Επανάσταση που ανάτρεψε τη φεουδαρχική τάξη πραγμάτων και κατοχύρωσε τη νίκη των νέων παραγωγικών σχέσεων, τη νίκη του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής, ο οποίος θα απελευθέρωνε, υποτίθεται, τον άνθρωπο, την κοινωνία και την ανθρωπότητα από τη μεσαιωνική-φεουδαρχική βαρβαρότητα.

Αν κοιτάξει κανείς, σήμερα, πίσω στον ορίζοντα του 1789 όταν η Γαλλική επανάσταση στη θέση του φεουδάρχη έβαλε τον βιομήχανο και στη θέση της ‘ελέω θεού’ μοναρχίας έβαλε την αστική, την αντιπροσωπευτική, την κοινοβουλευτική δημοκρατία, θα διαπιστώσει πως το αίτημα για Ελευθερία, Ισότητα, Συναδέλφωση έμεινε ανεκπλήρωτο, γιατί οι δυνάμεις που κυριάρχησαν, έχτισαν την δική τους ταξική εξουσία πάνω στην ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής. Αυτή η επιλογή των εξουσιαστών οδήγησε την κοινωνία σε μεγαλύτερη και συνεχώς διευρυνόμενη ανισότητα, με συνέπεια το βάθεμα της εχθρότητας και το πλάτεμα τη ανελευθερίας, η οποία πήρε τη μορφή της μισθωτής δουλείας των αποξενωμένων από τα μέσα παραγωγής και από τα προϊόντα της εργασίας τους, ‘ελεύθερων’ υποτίθεται ανθρώπων, πράγμα που σημαίνει την αποξένωσή τους από ουσιαστικά και βασικά δικαιώματα και σε τελική ανάλυση σε αποξένωση από τον ίδιο τον εαυτό τους.

Με αυτό τον τρόπο η Ελευθερία, η Ισότητα και η Συναδέλφωση περιορίστηκαν μόνο μεταξύ των εξουσιαστών[21] και μάλιστα μόνο και εν μέρει σε πολιτικό επίπεδο, γιατί στο οικονομικό επίπεδο επικράτησε ο αλληλοεξοντωτικός ανταγωνισμός και η λογική «ο θάνατός σου η ζωή μου». Αντίθετα οι απελεύθεροι κολίγοι αποκλείστηκαν από αυτά τα αγαθά και περιορίστηκαν στο ρόλο του μισθωτού δούλου, του οπαδού, του κάθε τέσσερα χρόνια ψηφοφόρου και του καταναλωτή, ιδιότητες που σε τελική ανάλυση περιορίζουν δραματικά τον οικονομικό, κοινωνικό, πολιτιστικό, πνευματικό και δημιουργικό χώρο της ύπαρξής τους και ευνουχίζουν το ίδιο τους το κοινωνικό Είναι, διαμορφώνοντας τη νόθα συνείδησή τους.

Η αδυναμία του νέου τρόπου παραγωγής να ικανοποιήσει το σύνολο των κοινωνικών αναγκών σε συνδυασμό με την προκλητική συσσώρευση πλούτου στους λίγους και φτώχεια στους πολλούς, οδήγησε τις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού στην επαναδιεκδίκηση της ελευθερίας, της ισότητας και της συναδέλφωσης. Αυτός ο αναπροσανατολισμός των κοινωνικών δυνάμεων εξελίχθηκε σταδιακά στο αίτημα της κατάργησης του καπιταλισμού για την ανοικοδόμηση του σοσιαλισμού-κομμουνισμού στη βάση της κοινωνικής ισότητας. Ο αγώνας για τον ουμανιστικό σοσιαλισμό με τη μορφή της Συμβουλιακής Δημοκρατίας κορυφώθηκε ως Οκτωβριανή Επανάσταση με το παλλαϊκό σε Ανατολή και Δύση αίτημα «Όλες οι Εξουσίες στα Συμβούλια» του λαού. Η επιλογή της ηγεσίας του ΚΚΣΕ να εκτρέψει βίαια την Οκτωβριανή Επανάσταση από την ουμανιστική, συμβουλιακή σοσιαλιστική κατεύθυνση, οδήγησε στον κρατικό καπιταλισμό των Γκουλάγκς, ο οποίος δεν είχε καμιά σχέση με τον ουμανιστικό σοσιαλισμό και με τον αγώνα της σοβιετικής κοινωνίας για συμβουλιακή δημοκρατία και κοινωνική ισότητα. Όμως αν και οι κοινωνικές επιστήμες έχουν, εδώ και πολλές δεκαετίες αποφανθεί πως το λεγόμενο ‘σοβιετικό καθεστώς’, δεν ήταν τίποτα λιγότερο και τίποτα περισσότερο από κρατικός καπιταλισμός και συνεπώς δεν είχε καμιά σχέση με το σοσιαλισμό[22], οι δογματικοί απολογητές του, αλλά και οι θεωρητικοί ‘επαγγελματίες αντικομουνιστές’ απολογητές του νεοφιλελευθερισμού επιμένουν, ο καθένας για διαφορετικούς λόγους, αντεπιστημονικά και ανιστόρητα, να το χαρακτηρίζουν ως σοσιαλισμό ή κομμουνισμό. Γεγονός πάντως παραμένει πως είτε ως κρατικός καπιταλισμός, είτε ως κρατικός ‘σοσιαλισμός-κομμουνισμός’ δεν είχε καμιά σχέση με την ουμανιστική αντίληψη του σοσιαλισμού για την κοινωνική ισότητα και από αυτή την άποψη κάθε απόπειρα ταύτισης του ‘σοβιετικού κομμουνισμού’ με τον αταξικό ουμανισμό γίνεται νοητή ως απόπειρα συκοφάντησης του αγώνα των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού για κοινωνική ισότητα, άμεση δημοκρατία και αταξική κοινωνία.

Ο εκβαρβαρισμός του δυτικού ιδιωτικού καπιταλισμού και του ανατολικού κρατικού καπιταλισμού και η από τα πάνω βίαιη εκτροπή της Οκτωβριανής Επανάστασης από το στόχο της Άμεσης Συμβουλιακής Δημοκρατίας στην κομματική ‘δικτατορία του προλεταριάτου’, ενάντια στο ίδιο το προλεταριάτο και στην κοινωνία συνολικά, ξανάβαλαν στην ημερησία διάταξη της ιστορίας το αίτημα για Άμεση Δημοκρατία. Ένα αίτημα που εκφράστηκε με εκατοντάδες εξεγέρσεις και επαναστάσεις σε Ανατολή και Δύση, σε Βορρά και Νότο, με διαφορετική κατά περίπτωση ένταση και μορφή, αλλά με το ίδιο πάντα περιεχόμενο, την κοινωνική ισότητα.

Το απάνθρωπο και καταστροφικό καπιταλιστικό σύστημα, αφού κατάφερε να ενσωματώσει στη στρατηγική του ακόμα και θεσμούς που υποτίθεται ότι εκφράζουν την εργαζόμενη κοινωνία, όπως κόμματα, συνδικάτα, συνεταιρισμούς, τοπική αυτοδιοίκηση και διάφορα άλλα κοινωνικά κινήματα, οργανώνει την άμυνά του, απέναντι στην εργαζόμενη ανθρωπότητα καταφεύγοντας στη θεσμική, δομική και ένοπλη βία, στον εξουσιαστικό Φόβου[23] και στην παραπλάνηση με τη βοήθεια της φθοράς της γλώσσας και της διαφθοράς των εννοιών, με αποτέλεσμα η σύγχυση γύρω από την έννοια, όχι μόνο της άμεσης δημοκρατίας αλλά ακόμα και της αστικής δημοκρατίας, να λειτουργεί παραπλανητικά.

Ακόμα και ως άμεση δημοκρατία εμφανίζεται ο καπιταλισμός, άλλοτε με τη μορφή του λεγόμενου ‘λαϊκού καπιταλισμού’ και άλλοτε με το μύθο της λεγόμενης ‘ελβετικής άμεσης δημοκρατίας’ του κλεπτοκαπιταλισμού[24], προκειμένου να ενισχύσει τη σύγχυση γύρω από τη φύση και τη μορφή της πραγματικής άμεσης δημοκρατίας. Μέσα σ’ αυτές τις συνθήκες η ‘ελεύθερη αστική δημοκρατία’ αλλάζει μορφές και περιεχόμενο και γίνεται καρικατούρα του εαυτού της, ως ολιγαρχική κοινοβουλευτική δικτατορία, είτε ως ‘πειθαρχημένη δημοκρατία’ υπό την επίβλεψη κάποιας ΝΑΤΟϊκής στρατιωτικής, ή/και κάποιας παρένθετης και για λογαριασμό του σκληρού πυρήνα της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης πολιτικής χούντας. Στον ύστερο πια καπιταλισμό του μονοπωλιακού κεφαλαίου και της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης δεν μπορούμε να μιλάμε για αστική δημοκρατία, γιατί αυτή έχει μεταλλαχθεί σε μια αποκρουστική δημοκρατορία του κεφαλαίου πάνω στην κοινωνία και έχει ολοκληρωθεί σε Demokratur[25], (Demokratie + Diktatur = Demokratur), ένα ερμαφρόδιτο πολιτικό σύστημα που δεν είναι πια δημοκρατία, αλλά δικτατορία με χιτώνα δημοκρατίας.

Συνέπεια όλων αυτών ήταν η διαμόρφωση μεγάλης και διαχρονικής σύγχυσης τόσο ως προς τη μορφή όσο και ως προς το περιεχόμενο της άμεσης δημοκρατίας, με αποτέλεσμα η έννοια της δημοκρατίας να φορτωθεί, από την επικράτηση του καπιταλισμού και την εμφάνιση της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και μετά, με δεκάδες επιθετικούς προσδιορισμούς[26]με τους οποίους δεν χάνεται μόνο η ουσία της έννοιας της δημοκρατίας, αλλά εμφανίζεται και η άμεση δημοκρατία ως μια μεταξύ των πολλών κενών περιεχομένου εννοιών. Είναι προφανές πως ο καθένας από αυτούς τους προσδιορισμούς υπαγορεύτηκε από τα ιδιαίτερα συμφέροντα κάποιας τάξης, κάποιου επιμέρους τμήματος του πληθυσμού του ‘δήμου’ με συνέπεια να επιφέρει αλλαγή στη μορφή και φυσικά στο περιεχόμενο της έννοιας της δημοκρατίας γενικά και της άμεσης δημοκρατίας ιδιαίτερα. Το αποτέλεσμα ήταν αυτή η κάθε φορά ‘νέα’ μορφή δημοκρατίας να μην ανταποκρίνεται στο ρόλο της ως ‘κράτος του όλου δήμου’, αλλά ως κράτος μέρους του δήμου, ή και ως κράτος εκτός και εναντίον του δήμου[27].

Ως δήμος, και υπό την ευρεία έννοια, ως Πολιτεία, στην αρχαία Αθήνα ορίζονταν το σύνολο των ‘εν συνελεύσει’ ενήλικων ελεύθερων πολιτών που βρίσκεται σε μια διαρκή διαδικασία κατά την οποία οι πολίτες αποφασίζουν στην ‘αγορά’ και στην ‘εκκλησία του δήμου’ για το σύνολο των θεμάτων που τους αφορούν ως άτομα, ως οικογένειες, ως Δήμο, ως Συμπολιτεία και τελικά ως ενιαία κοινωνία.

Η συνειδητή φθορά της γλώσσας και η διαφθορά των εννοιών έβαλε στη θέση της αρχαίας αγοράς του λαού την αγορά των εμπόρων, των σαράφηδων, των χρηματιστηρίων και των συνειδήσεων και στη θέση της Εκκλησίας του Δήμου έβαλε την ‘εκκλησία του θεού’ και του αγύρτικου ιερατείου. Στόχος των αλχημιστών της εξουσίας ήταν να παρασύρουν τους εργαζόμενους από τη διεκδίκηση ενός καλύτερου κόσμου της κοινωνικής ισότητας στη ζωή, στην παραίτηση από τον αγώνα για την πραγματική ζωή και στη διεκδίκηση της ‘ισότητας μετά θάνατο’ και μιας θέσης στον παράδεισο της υποτιθέμενης μετά θάνατο ζωής, μέσω της υποταγής σε μια ‘θεοποιημένη’ αφηρημένη αλλά υπαρκτή και ανελέητη καπιταλιστική εξουσία.

Image result for direct democracy

Από τη σύντομη ιστορική αναδρομή στην εξέλιξη της Άμεσης Δημοκρατίας, από τις ρίζες της στις αρχαϊκές μορφές των εξισωτικών κοινωνιών μέχρι τα σύγχρονα κοινωνικά κινήματα που επαναφέρουν το αίτημα για Άμεση Δημοκρατία Τώρα και Παντού, προκύπτει ένα βασικό συμπέρασμα πως, η Άμεση Δημοκρατία που έρχεται από τα βάθη του χρόνου και απ’ όλα τα μήκη και πλάτη του χώρου και φυσικά όχι μόνο από την αρχαία Αθήνα, ήταν και παραμένει ένα διαχρονικό και ταυτόχρονα οικουμενικό αίτημα για όλες τις κοινωνίες και συνολικά για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Αυτή η διαπίστωση μας υποχρεώνει να αναζητήσουμε την ουσία της Άμεσης Δημοκρατίας[28], τις αξίες, δηλαδή, πάνω στις οποίες μέρα τη μέρα δομείται, δοκιμάζεται στους αιώνες και δημιουργεί στο χρόνο και στο χώρο το όραμα για ένα καλύτερο κόσμο, για να μπορέσουμε να φύγουμε από απλουστεύσεις πως τάχα ‘υπάρχουν πολλές δημοκρατίες’, ή πως ‘όλες οι δημοκρατίες λίγο πολύ ίδιες είναι’, ή ότι ‘η δημοκρατία είναι μία και χωρίς επιθετικούς προσδιορισμούς’, όταν από άγνοια ή από σκοπιμότητα υπάρχει γύρω μας τόση σύγχυση η οποία τελικά νοθεύει την ουσία και θολώνει τη μορφή της.

Image result for direct democracy

  1. Αταξικότητα

 

Όπως είδαμε, η ανθρωπότητα ξεκίνησε με τη μορφή των μικρών αταξικών κοινοτήτων-κοινωνιών το μεγάλο ταξίδι της προς την κοινωνική ισότητα και την ισοκατανομή[29] και ποτέ δεν απομακρύνθηκε από την αφετηρία της, πασχίζοντας να επαναφέρει την αταξικότητά της με κάθε ευκαιρία και σε πιο ολοκληρωμένη μορφή, αντίστοιχη στις κάθε φορά καινούργιες συνθήκες και δυνατότητες.

Η κοινωνική ανισότητα δεν είναι ένα κάποιο φυσικό φαινόμενο και δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με τη φυσική διαφορετικότητα, όπως είναι το χρώμα του δέρματος, το ύψος, το βάρος, η σωματική ρώμη, η πνευματική ωριμότητα και η ατομική ευφυΐα. Όλα αυτά τα ανθρώπινα γνωρίσματα υπήρχαν από τότε που οι αρχάνθρωποι συγκρότησαν ομάδες και κοινότητες στα πλαίσια των οποίων συνειδητοποίησαν την κοινωνική υπόστασή τους και αποφάσισαν πως, για να επιβιώσουν και να ζήσουν καλύτερα θα πρέπει να είναι ίσοι στο μοίρασμα της τροφής ακόμα και όταν για φυσικούς ή συγκυριακούς λόγους η προσφορά τους είναι άνιση

Το ερώτημα λοιπόν είναι, τι συνέβη και η ισότητα που χαρακτήριζε τις ανθρώπινες κοινωνίες, για εκατομμύρια χρόνια, ανατράπηκε σε ανισότητα, δηλαδή σε ένα ανειρήνευτο κοινωνικό πόλεμο; Η απάντηση είναι σαφής και κατηγορηματική και παραπέμπει στην, με τη βία των όπλων, των θεσμών και των οικονομικών δομών, επιβληθείσα ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής, η οποία εισάγει τον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας και διασπά την κοινωνία σε τάξεις εξουσιαστών και εξουσιαζόμενων, με αποτέλεσμα την άνιση κατανομή του κοινωνικού πλούτου, πράγμα που σημαίνει ανισότητα στις ευκαιρίες, στα δικαιώματα, στην ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας, στην ευτυχία.

Δεν είναι μόνο η ιστορία της ανθρωπότητας, αλλά και η ζωή του καθενός μας γεμάτη από παραδείγματα, εμπειρίες και γνώση πως η ανισότητα που συσσωρεύει αμύθητο πλούτο σε μια μικρή μειοψηφία και ασύλληπτη φτώχεια στην αποφασιστική πλειοψηφία της ανθρωπότητας είναι συνώνυμο της κοινωνικής αδικίας, της ανελευθερίας, της βίας, του εγκλήματος, της αλλοτρίωσης και συνακόλουθα η αποκλειστική πηγή της ανθρώπινης δυστυχίας. Γι’ αυτό οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού σπρώχνουν ασταμάτητα με τους αγώνες τους την εξέλιξη προς τη δημιουργία των υλικών προϋποθέσεων για την κοινωνική ισότητα και την άμεση δημοκρατία μέχρι τη σημερινή εποχή, όπου η επιστήμη, η τεχνολογία και ο πολιτισμός μπορούν να ανατρέψουν τα τελευταία μεγάλα εμπόδια για την κατάργηση του εξουσιαστικού κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας, την κατάκτηση της κοινωνικής ισότητας με την καθιέρωση σχέσεων κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης και την οικοδόμηση της άμεσης δημοκρατίας παντού στην οικονομία, στην κοινωνία και στον πολιτισμό.

Ποτέ άλλοτε στην ανθρώπινη ιστορία οι αντικειμενικές συνθήκες δεν ήταν τόσο ώριμες για την αποκατάσταση της κοινωνικής ισότητας, γιατί ποτέ άλλοτε το επίπεδο ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, ανθρώπινου δυναμικού, επιστημονικής γνώσης, ψηφιακής τεχνολογίας, αυτοματισμού και πολιτισμού δεν μπορούσε να εξασφαλίσει στην εργαζόμενη ανθρωπότητα τον αναγκαίο ελεύθερο χρόνο για να μπορεί να διαχειριστεί η ίδια την παραγωγή και την κατανομή του παραγόμενου κοινωνικού πλούτου με κριτήριο την καθολική ευημερία την κοινωνική ισότητα και δικαιοσύνη, την ισορροπία μεταξύ Φύσης και κοινωνίας και τη φροντίδα για τις μελλούμενες γενιές. «Η μακροχρόνια εμπειρία ισότητας διαμόρφωσε το παρελθόν μας. Παρά τη φαινομενική προσαρμογή μας στη ζωή σε ιεραρχικές κοινωνίες και παρά τη ζοφερή κατάσταση των ανθρώπινων δικαιωμάτων σε πολλά μέρη του κόσμου, υπάρχουν σημάδια που δείχνουν πως η ανθρωπότητα διατηρεί ένα βαθιά ριζωμένο αίσθημα ισότητας, μια βαθιά ριζωμένη δέσμευση στον κανόνα της αμοιβαιότητας, ένα βαθιά ριζωμένο… αίσθημα κοινότητας»[30]. Αν αυτό το συμπέρασμα της επιστήμης της κοινωνικής ανθρωπολογίας είναι, και είναι, σωστό, τότε δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πως ο διαχρονικός αγώνας για την Κοινωνική Ισότητα αποτελεί την ‘ιστορική σταθερά’ του κοινωνικού γίγνεσθαι και συνεπώς η Άμεση Δημοκρατία είναι καταγραμμένη στο DNA της ανθρωπότητας και ως τέτοια νοείται:

Image result for direct democracy

  • Ο Δημόσιος Χώρος[31], στα πλαίσια του οποίου Πολιτεία είναι όλοι ανεξαίρετα οι Πολίτες που επιλέγουν να συνδιαμορφώνουν το κοινωνικό τους Είναι και την Πολιτική του Εμείς, να αυτοπραγματώνονται σε σχέση αμοιβαιότητας ως Εγώ και ως Εμείς και να δημιουργούν το δικό τους διαχρονικά δυναμικό Πολιτισμό. Δημόσιος χώρος με αυτή την έννοια έπαψε να υπάρχει από την εμφάνιση της ατομικής ιδιοκτησίας, του κράτους και της πατριαρχικής οικογένειας, από τότε δηλαδή που ο ιδιωτικός χώρος εκτοπίζει το δημόσιο χώρο και αποφασίζει αυθαίρετα για το σύνολο της οικογένειας, της κοινότητας, του δήμου και της κοινωνίας συνολικά. Η ατομική ιδιοκτησία, ως ατομική και ταξική εξουσία, θρυμμάτισε τον κοινοτικό-κοινωνικό-κοινοκτησιακό δημόσιο χώρο σε πολλούς ανταγωνιζόμενους ιδιωτικούς χώρους που επιβάλλουν τη συγκυριαρχία τους πάνω στην κοινωνία με διάφορους κατά καιρούς τύπους ταξικής εξουσίας, τους οποίους και για ευνόητους λόγους τους βάφτιζαν και συνεχίζουν να τους βαφτίζουν ‘δημοκρατία’. Ο δημόσιος χώρος είτε υπάρχει ως ικανότητα διαχρονικής αυτοθέσμισης, αυτοδιαχείρισης, αυτοδιεύθυνσης και αυτοπραγμάτωσης μιας χωροχρονικά προσδιορισμένης κοινωνίας και όσο αυτή διαθέτει αποκλειστικά και ορίζει άμεσα η ίδια τους υλικούς όρους της ύπαρξής της, είτε δεν υπάρχει. Κάτι διαφορετικό και ενδιάμεσο δεν είναι δημόσιος χώρος, αλλά ‘δημόσια’ παράσταση ατομικής, ταξικής, ιμπεριαλιστικής εξουσίας.
  • Η κοινοκτημοσύνη πάνω στα μέσα παραγωγής, χωρίς την οποία δεν μπορεί να υπάρξει δημόσιος χώρος και συνεπώς άμεση δημοκρατία, αποτελεί την αναγκαία και ικανή συνθήκη για την επανασύσταση του δημόσιου χώρου. Κοινοκτημοσύνη όμως ως ατομική ακτημοσύνη και ως κοινωνική ισοκτησία και αντικειμενικά ως κοινοχρησία όλων των υλικών όρων της ατομικής και κοινωνικής ύπαρξης. Κοινοκτημοσύνη πλούτου και πραγμάτων υλικών και άϋλων, για να ανήκουν όλα σε όλους και τίποτα σε κανέναν, που σημαίνει καθολική ισότητα, ίσες και ελεύθερες ευκαιρίες συμμετοχής στη δημιουργία του κοινωνικού πλούτου και του πολιτισμού, ανάλογα με την προτίμηση, το ταλέντο, τις δεξιότητες κα τις ανάγκες του καθενός. Κοινοκτημοσύνη, η οποία ολοκληρώνεται ως καθολικό δικαίωμα για την ανάλογη με τις ανάγκες ισοκατανομή των αγαθών, χωρίς την οποία δεν μπορεί να υπάρξει ο δημόσιος χώρος και συνεπώς καμιά ελευθερία, ισονομία, ισοπολιτεία και ισηγορία δεν είναι δυνατή. Κοινοκτημοσύνη στο εσωτερικό ολόκληρης της κοινωνίας και για όλους ανεξαίρετα τους Πολίτες και όχι ως εταιρική, ταξική, κομματική και συνεπώς ως αντικοινωνική κοινοκτημοσύνη. Κοινοκτημοσύνη με την έννοια της απόλυτης και καθολικής αντίθεσης στο δικαίωμα της ατομικής ιδιοκτησίας[32], το οποίο στην πραγματικότητα οδηγεί την αποφασιστική πλειονότητα της κοινωνίας-ανθρωπότητας στη βίαιη, στρεβλή και απαξιωτική συμμετοχή στη διαμόρφωση του πλούτου και του πολιτισμού, στην αποξένωση και στον απόλυτο αποκλεισμό από το δικαίωμα της απόλαυσής τους, πράγμα που σημαίνει στέρηση του δικαιώματος της αξιοπρέπειας και της ύπαρξης, με αποτέλεσμα η ατομική και επικουρικά η κρατική και η λεγόμενη δημόσια ιδιοκτησία να συσσωρεύεται στα χέρια των λίγων και να καταλήγει ως αλλοτριωτική και βάρβαρη εξουσία των λίγων μεγαλοϊδιοκτητών σε βάρος των πολλών μικροϊδιοκτητών και ακτημόνων. Κοινοκτημοσύνη ως υλική βάση της κοινωνικής ισότητας και όχι ως ιδεολόγημα άσκησης ταξικής εξουσίας.
  • Η κοινωνική αυτοδιεύθυνση, ως άμεση δημοκρατία παντού, η οποία αποτελεί τη μοναδική εγγύηση της κοινοκτημοσύνης με την έννοια της κοινωνικής ισοκτησίας και της ύπαρξης του δημόσιου χώρου, προϋποθέσεις αναγκαίες και ικανές για τη δημόσια λειτουργία του ενοποιημένου χώρου της πολιτικής, της οικονομίας και του πολιτισμού, πράγμα που σημαίνει την απουσία κάθε μορφής ιεραρχικής εξουσίας, γιατί χωρίς το κοινωνικό αυτεξούσιο είναι αδιανόητη η ύπαρξη της κοινωνικής ισότητας, η ομαλή συνύπαρξη κοινωνίας και Φύσης και εντελώς αδύνατη η καθολική ευημερία, η κοινωνική ειρήνη και η ανθρώπινη ευτυχία.

Σήμερα οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού συνειδητοποιούν σταδιακά πως η κοινωνική ανισότητα δεν είναι φυσικό φαινόμενο ή κάποια ‘θεϊκή’ κατάρα, ούτε βέβαια το αποτέλεσμα της δράσης κάποιων άτεγκτων οικονομικών νόμων, οι οποίοι άλλωστε βρίσκονται μόνο στα κεφάλια κάποιων καλοπληρωμένων αλχημιστών, ακαδημαϊκών οικονομοτεχνοκρατών νεοκλασικής και νεοκεϋνσιανής κοπής, αλλά η φυσική συνέπεια των θεμελιωδών συνταγματικών διατάξεων που κατοχυρώνουν, με την πολύμορφη ταξική βία, θεσμικά, δομικά και λειτουργικά το κοινωνικοοικονομικό σύστημα της ατομικής και κρατικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, γνωστό και ως ‘σύστημα της ελεύθερης αγοράς’, που προκαλεί την κοινωνική διάσπαση και συνακόλουθα την κοινωνική ανισότητα, και λειτουργεί αλλοτριωτικά σε βάρος της πλειονότητας του κοινωνικού συνόλου και καταστροφικά σε βάρος της γήινης βιόσφαιρας.

Σ’ αυτή τη φάση οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού προσπαθούν να ξεπεράσουν τις ιδεολογίες και τα προγράμματα, ακόμα και της παραδοσιακής ‘αριστεράς’, που υπόσχονται μια καλύτερη, τάχα αριστερή με τη μορφή της σοσιαλδημοκρατίας ή του κρατικού καπιταλισμού, διαχείριση του καπιταλισμού, αφού «υποστηρίζοντας την αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων εντός του σημερινού συστήματος είναι γιατί δεν θεωρούν πως είναι απαραίτητο να επανιδρυθεί η κοινωνία πάνω σε καινούριες, ανθρώπινες βάσεις… τα συμφέροντα και η δραστηριότητα της εργατικής τάξης υποτάσσονται στα συμφέροντα και την δραστηριότητα της αριστεράς, και όχι ανάποδα… ‘Οι εργάτες του κόσμου, (όπως έλεγε ο Eugene V. Debs) έχουν περάσει υπερβολικά πολύ καιρό περιμένοντας να έρθει ένας Μωυσής να τους οδηγήσει μακριά από την σκλαβιά.., αλλά, εάν μπορεί κάποιος να σας οδηγήσει έξω από αυτήν, μπορεί εξίσου άνετα να σας οδηγήσει και πίσω σε αυτήν’… Οι εργαζόμενοι πρέπει να εμπιστευθούν την δική τους δυνατότητα να οργανώσουν τις ζωές τους και να επανιδρύσουν μια κοινωνία πάνω σε καινούριες, ανθρώπινες βάσεις. Οι απόπειρες να εναποθέσουν την μοίρα τους στα χέρια αστών πολιτικών, ακόμα και αυτών που ανήκουν στην αριστερά, καθιστούν την εργατική τάξη παθητική και ανέτοιμη να αντιμετωπίσει οποιεσδήποτε απαραίτητες αλλαγές προς το καλύτερο… Έχει έρθει η ώρα να κοιτάξουμε πέρα από τα παραδοσιακά πολιτικά σχήματα και πέρα από το σημερινό κοινωνικο-οικονομικό σύστημα για να βρούμε λύσεις»[33].

Το επόμενο βήμα είναι η συνειδητοποίηση, ότι μπορούν και είναι θέμα χρόνου να αποφασίσουν να αντικαταστήσουν τις καθυστερημένες καπιταλιστικές παραγωγικές σχέσεις[34] με τις σχέσεις της κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης στη μορφή της οικονομικής αυτοδιαχείρισης, της άμεσης δημοκρατίας και της αταξικής κοινωνίας. Αυτή η διαδικασία τρέχει ταυτόχρονα σε πολλά επίπεδα μέσα από το δημόσιο διάλογο και τη συλλογική πράξη που αποτελεί απόπειρα επανασύστασης του κατεστραμμένου Δημόσιου Χώρου και εμφανίζεται με διάφορες μορφές, όπως:

  • Απόπειρες διαμόρφωσης ενός τρίτου τομέα κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, που «κινείται μεταξύ αγοράς και κράτους» και προσπαθεί να φτάσει από το «πολιτικά αδύνατο… στο πολιτικά αναπόφευκτο»[35], αλλά τελικά περι-ορίζεται ως «το σύνολο των οικονομικών, επιχειρηματικών, παραγωγικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων, οι οποίες αναλαμβάνονται από νομικά πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων, των οποίων ο καταστατικός σκοπός είναι η επιδίωξη του συλλογικού οφέλους και η εξυπηρέτηση γενικότερων κοινωνικών συμφερόντων»[36], για να λειτουργήσει τελικά, και ανεξάρτητα από τις προθέσεις των πρωταγωνιστών του, ως βαλβίδα κοινωνικής εκτόνωσης και όχι ως εναλλακτικό μοντέλο απέναντι στο σύστημα της αγοράς.
  • Καταλήψεις κλειστών ή χρεοκοπημένων εργοστασίων που επαναλειτουργούν σε σχέσεις αυτοδιαχείρισης της παραγωγής, από τους ίδιους τους εργαζόμενους, πρακτική που εφαρμόζεται σε μεγάλη έκταση στη Λατινική Αμερική, προς το παρόν ακόμα σποραδικά στον υπόλοιπο κόσμο και πρόσφατα και στην Ελλάδα με την περίπτωση της ΒΙΟ.ΜΕ.[37]. Όμως το μεγάλο πρόβλημα του εγχειρήματος των καταλήψεων είναι, πως αν δεν συμβούν σε μεγάλη κλίμακα και ως συνειδητή επιλογή μεγάλων αντισυστημικών κοινωνικών δυνάμεων, τότε δεν θα αντέξουν και δεν θα μπορέσουν να αλλάξουν τις ιδιοκτησιακές σχέσεις σε επίπεδο κοινωνίας, οπότε κάποια στιγμή οι πρώην ιδιοκτήτες τους θα γυρίσουν με την άδεια της αστικής δικαιοσύνης και με τη βία της αστυνομίας να τα επαναδιεκδικήσουν, όταν βέβαια ξαναγίνουν κερδοφόρα.
  • Συστηματική ανάπτυξη τοπικών, διατοπικών και διεθνών κοινωνικών δικτύων που είναι ανοιχτά και αποσκοπούν στην αδιαμεσολάβητη οργάνωση ενός εναλλακτικού τρόπου ζωής με κυριότερες μορφές την αχρήματη οικονομία, τις τράπεζες χρόνου, την αλληλεγγύη σε όλες τις πιθανές μορφές της και την αχρήματη ανταλλαγή, τις οικοκοινότητες, τα διάφορα κοινόβια και πολλές άλλες μορφές. Το γεγονός όμως πως είναι ανοιχτά δεν σημαίνει πως δεν έχουν αρχές και κανόνες λειτουργίας που τους συναποφασίζουν οι συμμετέχοντες στις συνελεύσεις τους[38]. Όταν όμως βρίσκονται υπό τον έλεγχο εκκλησιαστικών και κομματικών κύκλων τότε λειτουργούν ως προθάλαμοι στρατολόγησης οπαδών και ως υποκατάστατα του απόντος καπιταλιστικού κοινωνικού κράτους και συνεπώς ως μηχανισμοί αστικής φιλανθρωπίας και αλληλεγγύης, δηλαδή, ως εξάτμιση εκτόνωσης της κοινωνικής δυσαρέσκειας, πράγμα που ανακουφίζει κύρια το καπιταλιστικό κράτος και τα αφεντικά του.
  • Αυθόρμητη ανάπτυξη αυτόνομων κοινωνικών κινημάτων, τοπικών και διεθνών δικτύων πολιτικής διαμαρτυρίας, γνωστά και ως ‘αντικαθεστωτικά’, ή ‘κινήματα της πλατείας’, ή ‘άμεσης δημοκρατίας τώρα’, ή ‘οccupymovement’, μερικά από τα οποία αρνούνται συνολικά τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής και το συνυφασμένο μ’ αυτόν κοινοβουλευτικό πολιτικό σύστημα και κινούνται, πέρα από την κοντόθωρη πολιτική της εξουσιαστικής αριστεράς, με στρατηγικό στόχο την άμεση δημοκρατία στην οικονομία και στην κοινωνία.
  • Την σταθερά αυξανόμενη δημιουργική αξιοποίηση του Διαδικτύου για την ανάπτυξη μιας ενωτικής, ελεύθερης και δημιουργικής παγκόσμιας και χωρίς σύνορα οριζόντιας επικοινωνίας. Πρόκειται για ένα νέο ‘ά-τοπο, εικονικό δημόσιο χώρο’, αλλά και για μια νέα πραγματικότητα η οποία επιτρέπει βέβαια στους ‘διαδικτυοκράτες’ την παγκόσμια κερδοσκοπική δράση και τη χειραγώγηση του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά και γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, δεν μπορεί να αποκλείσει την επικοινωνία, την ανταλλαγή απόψεων, τη μεταφορά τεχνογνωσίας, τη δημιουργία ελεύθερου λογισμικού και εναλλακτικών δικτύων και το συντονισμό των «χρηστών» και των δυνάμεων της Εργασίας της Επιστήμης και του Πολιτισμού σε πραγματικό χρόνο. Αυτό το γεγονός όμως αλλάζει και το χαρακτήρα της αντικαπιταλιστικής πάλης, μεταμορφώνει τον προσωπικό υπολογιστή από εργαλείο χειραγώγησης σε όπλο απελευθέρωσης και στη δεύτερη περίπτωση διαμορφώνει σχέσεις συμπληρωματικότητας μεταξύ των τοπικών δημόσιων χώρων και του παγκόσμιου διαδικτυακού δημόσιου χώρου, στα πλαίσια του οποίου το τοπικό και το παγκόσμιο συνυπάρχουν ως μια νέα, ενιαία, ζωντανή και μαχόμενη πραγματικότητα.

Βέβαια «το δημοκρατικό αίτημα στον αναδυόμενο οικουμενικό κοινωνικό χώρο είναι το αίτημα της άμεσης δημοκρατίας κατ’ αντίθεση προς την οικονομική-πολιτική ολιγαρχία»[39], αλλά παραμένει αίτημα χωρίς αποδέκτη, όσο από μόνες τους όλες αυτές οι παρεμβάσεις που κινούνται ακόμα ως παράλληλες προσπάθειες δεν μπορούν, κάποιες μπορεί και να μην έχουν καμιά τέτοια πρόθεση, να αχρηστέψουν το καπιταλιστικό σύστημα, πριν αυτό τις αχρηστέψει. Για να καταστεί όμως δυνατή η αχρήστευση του συστήματος της καπιταλιστικής βαρβαρότητας είναι αναγκαίο να λειτουργήσουν άμεσα ως καταλύτες συνειδητοποίησης αυτής της αναγκαιότητας από το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας που υποφέρει αλλά αποπροσανατολισμένο όπως είναι δεν γνωρίζει πως και προς τα πού να κινηθεί. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει όλα αυτά τα κινήματα:

  • Να απεγκλωβιστούν από θρησκευτικές, κρατικές, ιδεολογικές, τεχνοκρατικές και κομματικές επιρροές και οικονομικές εξαρτήσεις, (γιατί κάποιες από αυτές τις προσπάθειες ενισχύονται άμεσα ή έμμεσα από κρατικά, ευρωπαϊκά, κομματικά και ιδιωτικά ταμεία) και να αναζητήσουν νέες ανοιχτές, ασπόνδυλες, αντιιεραρχικές, αντιαυταρχικές και ανυπονόμευτες μορφές συλλογικής δράσης που θα ξεδιπλώνονται σαν άσβεστη πυρκαγιά και σαν δημιουργικό πάθος και θα αναπαράγονται συχνά και ασταμάτητα, όπως όλοι οι πολυκυτταρικοί οργανισμοί μέχρι να καλύψουν όλο τον κοινωνικό, δημόσιο χώρο και να εκτοπίσουν ότι τα απαξιώνει.
  • Να συμφωνήσουν να ακολουθήσουν μια αυτόνομη, ενωτική, αλληλέγγυα και συγκλίνουσα πορεία, η οποία αποτελεί τη μοναδική εγγύηση για να αντιμετωπίσουν την εχθρότητα του συστήματος, για να αντέξουν στη δοκιμασία του χρόνου, για να αποδείξουν την ανωτερότητα των κοινωνικών μορφών ισότιμης και αλληλέγγυας συνεργασίας.
  • Να ενημερώσουν και να εμπνεύσουν την υπόλοιπη απληροφόρητη ή/και παραπληροφορημένη κοινωνία να βγει από την παθητικότητά της και να μπει ως συνειδητή και συμπαγής κοινωνική δύναμη στον αγώνα ανατροπής της καπιταλιστικής βαρβαρότητας και με την ορμή ενός Νέου Ουμανιστικού Διαφωτισμού να δημιουργεί ασταμάτητα τις υποκειμενικές προϋποθέσεις για την οικοδόμηση ενός καλύτερου κόσμου.
  • Να πρωτοστατήσουν στην ενίσχυση όλων των εναλλακτικών μορφών ανάπτυξης και συνεργασίας των συλλογικών δραστηριοτήτων με την ανάπτυξη εναλλακτικών τεχνολογιών στον τομέα της επικοινωνίας, της ενέργειας[40] και της παραγωγής βασικών αγαθών, με στόχο τη μεγαλύτερη δυνατή απαγκίστρωση κοινωνικών συλλογικοτήτων από την αγορά και το κράτος για να αυξήσουν τους βαθμούς ελευθερίας όλο και μεγαλύτερων τμημάτων της κοινωνίας, και τελικά,
  • Να αναζητήσουν την ουσία της ζωής του Νέου Ανθρώπου και όχι του οπαδού και καταναλωτή, επαναπροσδιορίζοντας την έννοια του πλούτου, μετακινούμενοι από τον ψεύτικο πλούτο του καταστροφικού και απάνθρωπου εγωιστικού Έχειν που μετριέται σε ιδιοκτησίες, χρήματα, όπλα, έχθρα και εξουσία, στον δημιουργικό πλούτο του αλληλέγγυου ατομικού, συλλογικού και αταξικού Είναι που θα μετριέται σε βαθμούς ατομικής και συλλογικής ελευθερίας και ευτυχίας. Related image

Από τη στιγμή που θα δρομολογηθεί αυτή η στροφή, από τη στείρα πολιτική διαμαρτυρία και τη διεκδίκηση λύσεων από την κυρίαρχη τάξη στις οποίες μας κρατούν καθηλωμένους τα κόμματα και τα συνδικάτα, στο χτίσιμο μιας ευρείας ισότιμης συνεργασίας και αλληλέγγυας οικονομικής αυτονομίας, στα πλαίσια της οποίας η ίδια η κοινωνία θα μάθει πως, και τελικά θα καταφέρει, να γίνει ο γκρεμιστής του καπιταλισμού και ο χτίστης της άμεσης δημοκρατίας και της αταξικής κοινωνίας[41].

Και για να μην υπάρξουν αμφιβολίες για το τι σημαίνει αταξική κοινωνία θα πρέπει να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Πρώτα-πρώτα πρέπει να ξανά-υπογραμμιστεί ότι, η ταξική κοινωνία προέκυψε ως το αποτέλεσμα της βίαιης επιβολής της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, πράγμα που διάσπασε την κοινωνία σε τάξεις επιβάλλοντας με τη βία ένα ταξικό και άδικο κοινωνικό καταμερισμό της παραγωγής και της κατανομής του κοινωνικού πλούτου που επικράτησε να λέγεται σχέσεις παραγωγής. Αυτές οι σχέσεις παραγωγής, που στηρίζονται στην ατομική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής, διαμορφώνουν τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων ανάλογα με τη θέση που παίρνει ο καθένας στη διαδικασία της παραγωγής. Θα πρέπει να υπογραμμιστεί παράλληλα πως τα μέσα παραγωγής, πράγμα που γίνεται εύκολα αντιληπτό σε συνθήκες καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, δεν είναι παρά ανθρώπινη εργασία σε ‘νεκρή’, ιστορική, μετουσιωμένη σε αποξενωμένα από τους εργαζόμενους δημιουργούς τους αντικείμενα και υπηρεσίες που αντιπροσωπεύουν αξίες χρήσης, οι οποίες ως εμπορεύματα γίνονται ανταλλακτικές αξίες που αποφέρουν κέρδος, η ιδιοποίηση και η ιδιωτική συσσώρευση του οποίου μεταβάλλεται σε εξουσιαστική κοινωνική σχέση και επικράτησε να λέγεται κεφάλαιο.

Συνάγεται λοιπόν το συμπέρασμα πως η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής δίνει στους κατόχους τους την αποκλειστική εξουσία να αποσπούν, ερήμην των εργαζόμενων και της υπόλοιπης κοινωνίας, αξίες, που τις παράγουν οι εργαζόμενοι, και που έχουν τη μορφή νέων μέσων παραγωγής για τη διεύρυνση της παραγωγής, ή εμπορευμάτων που θα πωληθούν στην αγορά αποφέροντας τεράστια κέρδη στους ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής, αδιαφορώντας για την κατάσταση των εργαζόμενων.

Από τη σύντομη ανάλυση που προηγήθηκε και σύμφωνα με την εκατομμυριόχρονη ιστορική εμπειρία που έχει αποκτηθεί, γίνεται κατανοητό πως η αταξική κοινωνία θα προκύψει ακολουθώντας την ίδια διαδικασία, ξεκινώντας από την επανοικειοποίηση των μέσων παραγωγής από την εργαζόμενη κοινωνία συνολικά, πράγμα που προϋποθέτει κατ’ αρχήν την κατάργηση της ατομικής ή/και κρατικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, δηλαδή την κοινωνικοποίησή τους και την υπαγωγή τους στο σύστημα της κοινωνικής αυτοδιαχείρισης της οικονομικής δραστηριότητας. Την απόφαση γι’ αυτό το ριζοσπαστικό θεσμικό βήμα μπορεί να την προκαλέσει και να την πάρει στα πλαίσια μιας ειρηνικής κοινωνικής επανάστασης, κάθε ενημερωμένη, ενωμένη, αυτοοργανωμένη, αυτενεργή και αποφασισμένη κοινωνική πλειοψηφία με ένα παλλαϊκό δημοψήφισμα, ή με τοπικές και περιφερειακές συνελεύσεις των κατοίκων που θα καταλήγουν σε μια Απελευθερωτική Συντακτική Εθνοσυνέλευση, ακόμα και σε συνθήκες παρακμής του αστικού κοινοβουλευτισμού. Μόνο που για να συμβεί αυτό θα πρέπει αυτή η κοινωνική πλειοψηφία:

  • Να έχει ιδεολογικά, πολιτικά και ηθικά αφοπλίσει την εξουσία του κεφαλαίου πάνω στην κοινωνία, προϋπόθεση αναγκαία για την λειτουργική αποσύνθεση και την αλλαγή θέσης της κρατικής γραφειοκρατίας και των δυνάμεων καταστολής, που ενώ ανήκουν στους εργαζόμενους-εκμεταλλευόμενους λειτουργούν ως θεσμικές φυλακές και ως δεσμοφύλακες της κοινωνίας και συνεπώς,
  • Να έχει αφοπλίσει πολιτικά και ηθικά τις απολίτικες και συχνά ύποπτες μειοψηφίες που επιλέγουν την τακτική της σύγκρουσης στο προνομιακό για την εξουσία πεδίο, όπως είναι αυτό της ένοπλης βίας, γιατί αυτό ευνοεί την ίδια την εξουσία, από την οποία άλλωστε και συχνά υποκινείται, και καταλήγει σε βάρος της κοινωνίας.
  • Και τέλος να έχει, πέρα από τα θεωρητικά εφόδια, και εμπειρίες από την άμεση δημοκρατία στην πράξη, πράγμα που φαίνεται να συνειδητοποιούν σταδιακά, οι τοπικές κοινωνίες, όπως δείχνουν όλες οι πρωτοβουλίες αυτοοργάνωσης και αυτοθέσμισης που αναλαμβάνουν, για να είναι κάθε στιγμή έτοιμες, ώστε, σε περίπτωση κάποιας έκτακτης ανάγκης, εξαιτίας της προϊούσας παρακμής του καπιταλιστικού συστήματος, να αποκρούσουν το φασιστικό παρακράτος και να επιβάλουν την αταξική συγκρότησή τους αποτρέποντας μια χαοτική διάλυση του κοινωνικού ιστού και την έφοδο των εξουσιαστικών πολιτικών και οικονομικών συμμοριών.

Related image

Μετά από αυτό το πρώτο βήμα που θα έχει καταργηθεί το κεφάλαιο ως ατομική ιδιοκτησία, ως κοινωνική σχέση, δηλαδή ως εξουσία των λίγων πάνω στους πολλούς, δεν θα υπάρχει ‘έδαφος’ για εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους, για καπιταλιστές και μισθωτούς δούλους, για σφετεριστές του κοινωνικού πλούτου και φτωχούς, άνεργους και πένοντες. Οπότε δεν θα υπάρχει ‘έδαφος’ ούτε για ταξικό καταπιεστικό κράτος, αφού οι αποφάσεις θα λαμβάνονται από τους πολίτες στα πλαίσια της άμεσης δημοκρατίας και θα υλοποιούνται από τους ίδιους εναλλάξ, διαδοχικά με κλήρωση και ανάκληση και φυσικά σε συνδυασμό των ταλέντων, των προσωπικών προτιμήσεων και των κοινωνικών αναγκών, σε όλα τα αναγκαία επίπεδα και τους απόλυτα αναγκαίους θεσμούς.

Σε συνθήκες άμεσης δημοκρατίας δεν υπάρχουν ψευτοδιλήμματα για το ποιος έχει το πάνω χέρι μεταξύ οικονομίας και πολιτικής, γιατί εδώ αποφασίζει η κοινωνία συνολικά για την οικονομία και όχι η οικονομία, ή επαγγελματίες πολιτικοί για την κοινωνία, πράγμα που σημαίνει ότι η κοινωνία συνολικά αποφασίζει και ιεραρχεί τις ατομικές και τις κοινωνικές ανάγκες και η οικονομία λειτουργεί συμπληρωματικά για την κάλυψη των αναγκών με κριτήριο την καθολική ευημερία, την αρμονική συνύπαρξη με τη Φύση και τη φροντίδα για ένα οικουμενικό πολιτισμό και ένα κοινό μέλλον για όλες τις κοινωνίες.

Με την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας και της σύμφυτης με αυτήν ταξικής κρατικής ιδιοκτησίας, γιατί η ‘σοβιετική’ εμπειρία έδειξε πως εκμετάλλευση μπορεί να υπάρξει και χωρίς ατομική ιδιοκτησία, η κοινωνία θα απαλλαγεί από τις τεράστιες δαπάνες που ήταν αναγκαίες για τη διατήρηση της εξουσίας των ιδιωτών και συλλογικών κεφαλαιοκρατών, με αποτέλεσμα η οικονομική δραστηριότητα, που στο μεταξύ θα κάνει τη μεγαλύτερη δυνατή χρήση της επιστήμης και της τεχνολογίας, να έχει πολύ μικρότερες απαιτήσεις παραγωγικής απασχόλησης από τον ενεργό πληθυσμό, πράγμα που σημαίνει πως οι πολίτες θα έχουν όσο ελεύθερο χρόνο χρειάζονται για να καλλιεργούν την προσωπικότητά τους, την άμεση δημοκρατία τους και τον θετικό ουμανιστικό πολιτισμό τους. Επιγραμματικά, κλείνοντας αυτή την ενότητα, ας κρατήσουμε τις δυό εξισώσεις:

  1. Ατομική και κρατική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής = ταξική κοινωνία = ταξική κρατική εξουσία = εκμετάλλευση = κοινωνική ανισότητα = αυταρχική εξουσία + φασισμός.+ καπιταλιστική βαρβαρότητα. Αντίθετα:
  2. Κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής + οικονομική αυτοδιαχείριση + κοινωνική αυτοδιεύθυνση = άμεση δημοκρατία = αταξική κοινωνία = κοινωνική ισότητα = καθολική ευημερία = ελευθερία = ουμανιστικός πολιτισμός.

Image result for direct democracy

  1. Παγκοσμιοτοπικότητα

 

Με δεδομένη την πραγματικότητα πως ο άνθρωπος δεν είναι μόνο ένας ταξιδιώτης στο χρόνο, αλλά και ένας κάτοικος που δρα δημιουργικά, εξελίσσεται και επιδιώκει την ευτυχία του σε κάποιο συγκεκριμένο χώρο, που ορίζεται αυστηρά και ιεραρχημένα, ως τοπικό, εθνικό, παγκόσμιο και οικουμενικό ποσοτικό και ποιοτικό μέγεθος. Η τοπικότητα του ανθρώπου και της κοινωνίας του, ως ένα πολυεπίπεδο μέγεθος, τον υποχρεώνει αντικειμενικά και προκειμένου να μεγιστοποιεί στον κάθε φορά δοσμένο χωροχρόνο του την ευτυχία του να σκέπτεται και να δρα τοπικά, χωρίς να παραγνωρίζει την οικουμενική, την παγκόσμια και την εθνική παράμετρο της υπόστασής του, πράγμα που σημαίνει ότι εκφράζεται δημιουργικά με τρόπο που η προσωπική, συλλογική, κοινωνική, εθνική και οικουμενική ευτυχία του να μην γίνεται προκαλώντας δυστυχία στους συνανθρώπους άλλων τόπων, αλλά και χωρίς να υποβαθμίζει την ποιότητα του χώρου του σε όλα τα επίπεδα.

Όλοι ξεκινάμε τη ζωή μας από ένα ξεχωριστό για τον καθένα μας σημείο τομής του χώρου και του χρόνου και αυτό είναι ο τόπος που γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε[42]. Κατά κανόνα όλη μας η ζωή δεν είναι παρά μια αναφορά σ’ αυτό το χωροχρονικό σημείο, ακόμα κι’ αν από κάποια ηλικία και μετά αναγκαζόμαστε ή επιλέγουμε να ζήσουμε σε κάποιον άλλο τόπο. Αυτό συμβαίνει γιατί οι πρώτες εμπειρίες και γνώσεις μας έχουν τοπικό χαρακτήρα και αναφορά τον τόπο που γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε. Όσο τα μέσα μετακίνησης και επικοινωνίας εξελίσσονται, τόσο περισσότερο μας πληροφορούν για το γίγνεσθαι σε άλλους κοντινούς και μακρινούς τόπους και χρόνους εφοδιάζοντάς μας με γνώσεις και εμπειρίες έξω από το χώρο μας, πράγμα που συνδέει την τοπικότητά μας με την διατοπικότητα και τη διαχρονικότητά μας. Αυτή η οικοτοπικότητα, ορίζεται ως τόπος του οίκου και της οικονομίας και σε συνθήκες ύστερου καπιταλισμού γίνεται αντιληπτή ως αναγκαιότητα για επανοικειοποίηση και επανατοπικοποίηση της οικονομικής και της κοινωνικής ζωής[43]. Πρόκειται για μια διαδικασία που ξεκινά ως αμεσοδημοκρατικά αυτοδιαχειριζόμενη οικοκοινότητα, εξελίσσεται σε διατοπικά αυτοδιαχειριζόμενη εθνική οικονομία και αυτοδιευθυνόμενη κοινωνία και ολοκληρώνεται ως παγκοσμιοτοπικότητα, (globality+locality=glocality) με την έννοια ότι είμαστε όλοι πλήρωμα στο ίδιο διαστημόπλοιο και συνεπώς «σκέψου παγκόσμια, δράσε τοπικά»[44] και από εκεί εκδηλώνεται ως οικουμενικότητα η οποία προσδιορίζει την πλανητική-οικουμενική διάσταση του ανθρώπου και του πολιτισμού του. Με αυτή την έννοια το τοπικό και το διατοπικό συνδέονταν πάντα οργανικά, και ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή της ψηφιακής τεχνολογίας, σε μια σχέση αλληλεπίδρασης με το παγκόσμιο και το οικουμενικό και συνεπώς το ένα όχι μόνο δεν αποκλείει το άλλο, αλλά συνδέονται μεταξύ τους σε μια σχέση μέρους προς όλον και σε μια λειτουργία από το τοπικό προς τον γενικό, από το μέρος προς το Όλον.

Η διαβάθμιση, όμως, της ενιαίας και αδιαίρετης τοπικότητας του ανθρώπου και του πολιτισμού του διαταράσσεται κάθε φορά που ο χώρος κατακερματίζεται σε ανταγωνιστικές και εχθρικές τοπικές, εθνικές ή διεθνικές γεωγραφικές ενότητες, επειδή κάποιες εξουσίες επιδιώκουν με τη βία των όπλων, των επενδύσεων και των δανείων να καταργήσουν την αυτονομία κάποιων χώρων, για να τους εντάξουν ως ενδοχώρα στο δικό τους σύστημα οικονομίας και κυριαρχίας, προκειμένου να ενισχύσουν την καπιταλιστική συσσώρευση και συγκεντροποίηση του παγκόσμιου πλούτου. Για να το καταφέρουν αυτό τα μεγάλα οικονομικά συγκροτήματα φροντίζουν να ελέγχουν απόλυτα τις πηγές ενέργειας[45] και το πιστωτικό σύστημα, για να μπορούν να κατακερματίζουν τη βιομηχανική παραγωγή τους σε φάσεις ώστε κάθε φάση να αναπτύσσεται σε διαφορετική γεωγραφική περιοχή του κόσμου, ανάλογα με το συγκριτικό πλεονέκτημα που κάθε περιοχή διαθέτει και προσφέρεται για τις συγκεκριμένες ανάγκες κάθε παραγωγικής φάσης. Με αυτό τον τρόπο περιορίζουν το ρίσκο από τον κίνδυνο της κοινωνικοποίησης και αποτρέπουν τη διάχυση ολοκληρωμένης τεχνογνωσίας στις επιμέρους περιοχές, κατακερματίζοντας έτσι την οικουμενικότητα του χώρου που θα διευκόλυνε την επικοινωνία, την ανεξαρτησία και την αμοιβαία συνεργασία των λαών του πλανήτη.

Όταν καταργείται η αυτονομία, το αυτοδιοίκητο της τοπικότητας για λογαριασμό κάποιας τοπικής ή διατοπικής εξουσίας που στηρίζεται στην ανισότητα και στη βία, τότε συσσωρεύονται αντιθέσεις που καταλήγουν σε καταστροφικές συγκρούσεις και εκτρέπουν την πορεία της ανθρωπότητας από τη συνεργασία των τόπων και την αρμονία των πολιτισμών προς κάποια βαρβαρότητα. Βρισκόμαστε σ’ αυτή τη φάση, όπου ο σκληρός πυρήνας της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης σπρώχνει την ανθρωπότητα προς την καπιταλιστική βαρβαρότητα και τον παγκόσμιο φασισμό, ενώ οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού προσπαθούν να ξαναβρούν τη δύναμη να επανασυνθέσουν το τοπικό και να το επανασυνδέσουν με το διατοπικό και το παγκόσμιο, για να ξαναμπούν στο δρόμο προς την αμεσοδημοκρατική τοπική αυτονομία, την αυτοδιαχειριζόμενη οικονομία, την κοινωνική ισότητα, την αμοιβαία και αλληλέγγυα συνεργασία των τόπων σε συνθήκες οικουμενικής αρμονίας και ειρήνης. Για να τα καταφέρουν χρειάζονται ένα καινούργιο όραμα για ένα καλύτερο κόσμο, μια καινούργια συνείδηση για την προστασία της βιόσφαιρας και φυσικά ένα καινούργιο ενεργειακό σύστημα που θα λειτουργεί ως ασπίδα της ζωής και ως παράγοντας καθολικής ευημερίας, ελευθερίας, ειρήνης και ευτυχίας Αυτό είναι το όραμα που η ανθρωπότητα το υφαίνει με τον ιδρώτα της, με το αίμα της, με τις σάρκες της, με το μυαλό της, με τη σοφία της και με τους αγώνες της, από το ξεκίνημά της και δεν θα το εγκαταλείψει μέχρι την οριστική επικράτηση της άμεσης παγκοσμιοτοπικής δημοκρατίας.

Related image

  1. Η βιοσυνειδητότητα

 

Για να κατανοήσουμε το φαινόμενο άνθρωπος ως φυσική οντότητα δεν φτάνει μόνο να ξέρουμε πως αυτό προσδιορίζεται από το σημείο τομής των συντεταγμένων του χρόνου και του χώρου, κι’ όχι του τόπου με τη στενή του έννοια, γιατί ο άνθρωπος είναι μια μορφή και μάλιστα η κορυφαία μορφή ζωής, πράγμα που μας αναγκάζει να συμπεριλάβουμε στο οπτικό πεδίο αυτής της προσέγγισης για την άμεση δημοκρατία στον 21ο αιώνα, το σύστημα των υλικών όρων εμφάνισης, ανάπτυξής και επιβίωσής του. Αυτό το σύστημα με την ευρεία και όχι με τη στενή βιολογική έννοια το λέμε βιόσφαιρα[46]. Ο James Lovelock χρησιμοποιεί με την ίδια περίπου έννοια τον όρο Γαία, που «αρχίζει από το σημείο όπου τα πετρώματα του φλοιού συναντιόνται με το καυτό μάγμα στο εσωτερικό της Γης, περίπου 150 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια και επεκτείνεται για άλλα 150 χιλιόμετρα πάνω από τους ωκεανούς και τον αέρα, μέχρι την ακόμα πιο καυτή θερμόσφαιρα, στο σημείο που αρχίζει το διάστημα»[47].

Αν λοιπόν μιλάμε για το μέλλον της ανθρωπότητας και για την προοπτική της αμεσοδημοκρατικής συγκρότησης της κοινωνίας, τότε είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τα όρια και τις προοπτικές της βιόσφαιρας για να προσδιορίσουμε και τις σχέσεις της κάθε κοινωνίας και της ανθρωπότητας συνολικά με τη γήινη βιόσφαιρα, με το συνολικό ζωτικό χώρο του ανθρώπινου είδους. Και επειδή σήμερα, όπως όλες οι επιστήμες διαπιστώνουν, οι σχέσεις της ανθρωπότητας με τη βιόσφαιρά της έχουν διαταραχθεί επικίνδυνα για την ανθρωπότητα και τη ζωή γενικά και γι’ αυτό επισημαίνουν ότι, η αλλαγή της στάσης της ανθρωπότητας απέναντι στη βιόσφαιρα και στη φύση γενικά είναι θέμα ζωτικής σημασίας και πως αν βιαστούμε μπορεί και να προλάβουμε να αφοπλίσουμε την έτοιμη να εκραγεί οικολογική βόμβα και να σώσουμε το μέλλον μας.

dark age america

Από αυτή την οπτική είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τα παρακάτω:

  1. Ο άνθρωπος είναι δημιούργημα εξελικτικών διαδικασιών της Φύσης[48] και ειδικότερα διαδικασιών που έλαβαν χώρα στη γήινη βιόσφαιρα, την οποία οφείλει να σέβεται ως δημιουργό του.
  2. Ο άνθρωπος δεν είναι το αφεντικό της Φύσης, αλλά η συνείδησή της, που πρέπει να την προστατεύει γιατί είναι οργανικό τμήμα της.
  3. Ο κοινωνικός άνθρωπος είναι ο διαχρονικός δημιουργός του εαυτού του και του πολιτισμού του και συνεπώς οφείλει, ως προσωπικότητα, ως Πολίτης του Δήμου, ως κάτοικος του πλανήτη του και ως μοναδική συμπαντική διάνοια, να φροντίζει για τη διασφάλιση της ίδιας της ύπαρξής του λειτουργώντας ως φύλακας και εγγυητής της ασφάλειας του πλανήτη Γη.
  4. Ο άνθρωπος δεν είναι θηρίο ούτε ‘θεός’, αλλά έλλογο κοινωνικό και πολιτικό ον που διαχρονικά παλεύει συλλογικά για την κοινωνική ισότητα, την καθολική ευημερία, την πανανθρώπινη ειρήνη και για ένα κάθε φορά καλύτερο κόσμο.
  5. Ο άνθρωπος δεν μπορεί από δική του ελεύθερη επιλογή, γιατί κάτι τέτοιο είναι αντίθετο με την ανθρώπινη φύση, να είναι άδικος, σκληρός, μισάνθρωπος και οπαδός σκοταδιστικών φονταμενταλιστικών, εθνικιστικών, φασιστικών, ρατσιστικών και εξουσιαστικών ιδεολογιών και μύθων, ούτε μοιρολάτρης και θανατόφιλος, αλλά πρωταγωνιστής και ποιητής της ζωής, και
  6. Ο άνθρωπος δεν είναι καταστροφέας, αλλά δημιουργός πολιτισμών με τη μόνιμη επιδίωξη, όλοι οι πολιτισμοί να συναντηθούν, ως οργανικά και δημιουργικά στοιχεία, στον ένα ενιαίο, οικουμενικό, πανανθρώπινο πολιτισμό, δίνοντας έτσι στην έννοια της προόδου το ουμανιστικό της περιεχόμενο.

Κατανοώντας αυτές τις αλήθειες, θα πρέπει να αρνηθούμε τρία μεγάλα ψέματα που μας φορτώνουν το καθένα με τη δική του ταυτότητα για να μην αποκτήσουμε Γνώση, Αυτογνωσία και Επίγνωση και συνεπώς την δική μας Εαυτότητα και συνείδηση:

  1. Το ένα είναι το ψέμα του σκοταδιστικού ‘ευφυούς σχεδίου’ των αγύρτικων θρησκευτικών και εξουσιαστικών ιερατείων, σύμφωνα με το οποίο δημιουργός της ζωής είναι το δικό τους τερατούργημα, ένα κάποιος προστάτης της εξουσίας και μισάνθρωπος υποτιθέμενος θεός και όχι η βιόσφαιρα.
  2. Το άλλο ψέμα είναι αυτό της καπιταλιστικής ιδεολογίας και των εξωνημένων ψευδοεπιστημόνων, οικονομολογούντων και οικολογούντων, σύμφωνα με το οποίο για τη σημερινή καταστροφή της βιόσφαιρας «φταίει ο άνθρωπος», γενικά και αφηρημένα, και όχι το καταστροφικό ενεργειακό σύστημα των ορυκτών καυσίμων[49] και το απάνθρωπο κεφαλαιοκρατικό σύστημα, που στο βωμό της με κάθε θυσία μεγιστοποίησης του κέρδους καταστρέφει τα πάντα, ακόμα και τους όρους της ίδιας της ζωής[50] και
  3. Το τρίτο μεγάλο ψέμα είναι πως η γήινη βιόσφαιρα δεν επαρκεί για τη διατροφή τόσων πολλών ανθρώπων και συνεπώς, υποστηρίζουν εκείνοι που παράγουν τη φτώχεια για να μπορούν να εξουσιάζουν τους συνανθρώπους τους, είναι ανάγκη να εφαρμοστούν νεομαλθουσιανές πολιτικές μείωσης του πληθυσμού, πράγμα που τα κυρίαρχα οικονομικά συμφέροντα το επιδιώκουν με διάφορους ‘θεμιτούς’, όπως η φτώχεια, η ανεργία, ο έλεγχος των γεννήσεων και με αθέμιτους τρόπους, όπως οι πόλεμοι και οι ελεγχόμενες επιδημίες μέσω της νόθευσης τροφών, της χρήσης απαγορευμένων ουσιών στην παραγωγή και της ραδιενεργού ρύπανσης της βιόσφαιρας.

Αν προσπαθήσουμε να κρίνουμε με σύμβουλό μας την λογική του ‘μέτρον άριστον’, την φιλοσοφία του ‘πάντων πραγμάτων μέτρον άνθρωπος’, την απεραντοσύνη και τη σοφία της Φύσης και την πλούσια διδαχή της ιστορίας, τότε θα δούμε το φρικτό πρόσωπο της ‘οικονομίας της αγοράς’, θα καταδικάσουμε τόσο την πανουργία των απάνθρωπων, σπάταλων και καταστροφικών εξουσιαστικών ιερατείων, όσο και την κεφαλαιοκρατική απληστία και καταστροφικότητα και θα αθωώσουμε την τάχα τσιγκούνα βιόσφαιρα και τον υποτιθέμενο ‘θύτη’ Άνθρωπο και την Ανθρωπότητα.

Και επειδή αυτό δεν φτάνει, τότε θα αναζητήσουμε το φάρμακο της θεραπείας του κακού. Στα πλαίσια αυτής της αναζήτησης θα διαμορφώνεται σταδιακά μια νέα συνειδητότητα στη βάση της παραδοχής πως βιόσφαιρα και ζωή βρίσκονται στην ακατάλυτη σχέση αίτιου και αιτιατού και σε μια πιο ανθρώπινη διατύπωση σε σχέση μάνας και κόρης, όπου η μάνα είναι η βιόσφαιρα και κόρη η κοινωνία-ανθρωπότητα. Αναπτύσσοντας αυτή τη βιοσυνειδητότητα θα φτάσουμε κάποια στιγμή στη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας υπέρβασης των εξουσιαστικών θρησκειών και του καπιταλισμού, αλλά και της χρησιμότητας μιας αναδιοργάνωσης των κοινωνιών μας και της ανθρωπότητας συνολικά στη βάση της κοινής λογικής και του εξισωτικού οικονομικού ορθολογισμού, της αταξικής δημοκρατίας και της αρμονικής συνύπαρξης με τη μήτρα της ζωής, τη βιόσφαιρά μας, τη μόνη ιερότητα που μπορεί να γίνει αποδεκτή και δικαιούται τη στοργή και το σεβασμό μας, κάτι που της το στέρησε με την απληστία και την αλαζονεία του, την ύβριν του, ο καπιταλισμός και μπορεί να της το προσφέρει η αμεσοδημοκρατική κοινωνία-ανθρωπότητα.

Image result for direct democracy

  1. Η ουμανιστική πολυπολιτισμικότητα

 

Ο άνθρωπος, από τότε που εξελικτικά, και ως αποτέλεσμα της αναγκαίας προσπάθειάς του για επιβίωση, ολοκληρώθηκε η ανθρωπινότητά του, η ανθρωποσύνη, η ανθρωπία του[51] και ξεχώρισε οριστικά από τα άλλα ζώα, δεν περιορίστηκε ποτέ, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, στην εξασφάλιση μόνο της τροφής του και στην ικανοποίηση των βασικών αναγκών του. Όσο περισσότερο κατανοούσε τον περίγυρό του τόσο περισσότερο ανακάλυπτε πως η βιόσφαιρα μπορεί να του δώσει περισσότερα για μια καλύτερη ζωή και με τη φαντασία του έκτιζε τον κάθε φορά καλύτερο κόσμο, που στη συνέχεια τον βίωνε μέσα από την περιέργεια, με το ψάξιμο, τη δημιουργική προσπάθεια, το παιχνίδι, το τραγούδι, την δημιουργική ‘τεμπελιά’, τον έρωτα, το ποίημα, το θέατρο και τόσες άλλες ατομικές, συλλογικές και κοινωνικές μορφές έκφρασης, αίσθησης ελευθερίας, ψυχαγωγίας, πολιτισμού, αλλά και αγώνα ενάντια σε ότι στέκονταν εμπόδιο στην πραγμάτωσή του. Ένας καλύτερος, ανθρωπιστικός κόσμος ήταν πάντα και παραμένει ακόμα το ζητούμενο για όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες και σ’ αυτόν τον κόσμο πλησιάζει όλο και περισσότερο η ανθρωπότητα, όσα εμπόδια κι’ αν έχουν στηθεί και θα στηθούν σ’ αυτήν την πορεία από τις δυνάμεις του σκοταδισμού, της εξουσίας, της ιδιοτέλειας και της παρακμής.

Ο απάνθρωπος και καταστροφικός καπιταλισμός δεν υποβάθμισε τον άνθρωπο μόνο σε ζώο εργασίας που δουλεύει χωρίς δικαιώματα τα δύο τρίτα του 24ώρου για μισό μεροκάματο, αλλά τον μετάτρεψε και σε καταναλωτή παγιδευμένων τροφών, ληγμένων ιδεολογιών και πολιτιστικών σκουπιδιών, με τα οποία το κεφάλαιο προσπαθεί να κερδοσκοπήσει, να οπαδοποιήσει και μέσω της βιομηχανίας του star system να καλουπώσει την πολιτισμική δημιουργικότητα, γιατί η αυθόρμητη και αυθεντική πολιτισμική δημιουργικότητα των ανθρώπων είναι συνήθως αντισυστημική και ανατρεπτική της κοινωνικής ανισότητας και της καπιταλιστικής βαρβαρότητας.

Και όλα αυτά στον 21ο αιώνα και όταν οι επιστήμες, η ψηφιακή τεχνολογία και ο αυτοματισμός μπορούν να υποκαταστήσουν τον άνθρωπο στη διαδικασία παραγωγής αγαθών καθολικής ευημερίας και πολιτισμού σε βαθμό που να έχει άφθονο ελεύθερο χρόνο, για να οργανώσει ορθολογικά τη ζωή του και την κοινωνία του και να δημιουργεί αδιάκοπα τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας και της ελευθερίας, της αλληλεγγύης, της άμιλλας και της ευτυχίας, της αταξικής δημοκρατίας και του οικουμενικού ουμανισμού.

Ο καπιταλισμός στη σημερινή φάση της παγκοσμιοποιημένης παρακμής του γνωρίζει πως η ιστορία, ως οικουμενική συνείδηση της ανθρωπότητας, τον ξεπερνάει σταδιακά και γι’ αυτό προσπαθεί να αμυνθεί με όποιο τρόπο μπορεί για να παρατείνει στη ζωή του, να γίνει ‘η μοίρα’ της ανθρωπότητας, πράγμα που τον κάνει πιο απάνθρωπο, εφιαλτικότερο και καταστροφικότερο, ωθώντας τις εξελίξεις από το καπιταλιστικό κράτος προς την παγκοσμιοποιημένη καπιταλιστική βαρβαρότητα των ‘αγορών’.

Οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού συνειδητοποιούν σταδιακά όλο και περισσότερο το ρόλο τους στη διαμόρφωση ενός ιδεολογικά, πολιτικά και οργανωτικά αυτόνομου πλειοψηφικού αντικαπιταλιστικού, αντισυστημικού, αμεσοδημοκρατικού κινήματος, όπως δείχνουν η σύγχρονη λατινοαμερικάνικη εμπειρία, τα νέα κοινωνικά κινήματα στο χώρο της Μεσογείου και όχι μόνο, αλλά και το επίπεδο του σύγχρονου δημόσιου διαλόγου για τον υπαρκτό καπιταλισμό, τον κρατικοκαπιταλισμό και για την άμεση δημοκρατία.

Αυτό το κίνημα, κάποια στιγμή, ως ολοκληρωμένη ουμανιστική επανάσταση, «όχι αυτή που μας αφορά προσωπικά, αλλά αυτή που έχει ανάγκη η κοινωνία για να επιζήσει και να ανατρέψει τις αιτίες των καταστροφών που την απειλούν»[52], «η επανάσταση ωςυπεράσπιση της ζωής»[53], που για να λύσει την αντίθεση μεταξύ προχωρημένων παραγωγικών δυνάμεων και των καθυστερημένων παρακμασμένων και επικίνδυνων πια καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, θα παρακάμψει την εξουσία των ‘αγορών’, του αστικού κράτους, του ‘κεντρικού σχεδιασμού’ και των εξουσιαστικών ‘πρωτοποριών’, υπέρ της κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης και της αταξικής δημοκρατίας.

Στο βαθμό που ο καθένας μας ατομικά θα κατακτούμε την Εαυτότητά μας, επιστρέφοντας όλες τις δανικές ταυτότητες στους εξουσιαστικούς εκδότες τους, στον ίδιο βαθμό θα ξεφορτώνεται την ιδεολογική-σκοταδιστική σαβούρα, οπότε οι κοινωνίες και η ανθρωπότητα θα αυτονομούνται πνευματικά, θεωρητικά και πολιτικά από εξουσιαστικές ιδεολογίες, στον ίδιο βαθμό θα αξιοποιούν την ιστορική εμπειρία τους από τους διαχρονικά ατέλειωτους αμεσοδημοκρατικούς αγώνες τους. Το επόμενο βήμα θα είναι η συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας κατάργησης του ιδιοκτησιακού και εμπορευματικού χαρακτήρα της παραγωγής, διευρύνοντας ταυτόχρονα και προοδευτικά τον τομέα των κοινών αγαθών, την κοινωνικοποίηση της τεχνογνωσίας και το δημόσιο χώρο, με συνέπεια να ολοκληρώνεται ως διαδικασία της ιστορικής ωρίμανσής της, η αφοπλιστική ουμανιστική επανάσταση, που οδηγεί στην κοινωνική ισότητα, στην άμεση δημοκρατία, στην οικουμενική συνεργασία στην πανανθρώπινη ειρήνη και στον ανθρωπισμό.

Image result for direct democracy

Σ’ αυτή τη διαδικασία δεν θα ξεπεραστούν μόνο στείρες παραδόσεις, όπως δόγματα και μηχανισμοί σκοταδιστικών και εξουσιαστικών θρησκειών και ιδεολογιών, αλλά και οι στρεβλές και απατηλές εικόνες για την ίδια την άμεση δημοκρατία. Με αυτή την έννοια κάθε απόπειρα παραδοσιακών ιεραρχικών και εξουσιαστικών οργανώσεων και κομμάτων, να δώσουν τη συνταγή τους για τη δική τους άμεση δημοκρατία, ως τεχνούργημα κάποιας ‘εξουσιαστικής αριστερής πρωτοπορίας’, μοιάζει με ιδεολογικό-πολιτικό μαγειρείο που θέλει να προδιαγράψει, ενώ στην ουσία θέλει να αποπροσανατολίσει, τη σκέψη και να προκαταλάβει τη δράση των αυριανών κοινωνιών που θα αποφασίσουν να οικοδομήσουν μέσα στις δικές τους συνθήκες και με τους δικούς τους όρους την άμεση δημοκρατία. Όχι όπως την υπαγορεύουν κάποιες σκοπιμότητες, αλλά όπως αυτή ιστορικά διαμορφώνεται μέσα στους κοινωνικούς αγώνες και όπως εκείνες θα την αντιλαμβάνονται και θα την πραγματοποιήσουν, ως απόλυτη άρνηση κάθε μορφής κοινωνικής ανισότητας και ιεραρχικής εξουσίας και ως απόλυτη θέση πως η άμεση δημοκρατία δεν είναι δόγμα, αλλά κοσμοαντίληψη για την ενότητα των πραγμάτων, φιλοσοφία για την ολότητα της ανθρωπότητας και στάση ζωής με κέντρο τον άνθρωπο και στόχο τον Νέο Άνθρωπο, τον homo humanisticus universalis.

Βέβαια ο Νέος, ο Καινούργιος, ο Άνθρωπος του 21ου αιώνα[54], όπως διαχρονικά τον οραματίζεται η νεολαία, θα προκύψει μετά από άπειρα αγκομαχητά και πολλές γέννες της ιστορίας και οπωσδήποτε «από μια άλλη σχέση μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής και από μια αντίστοιχη πολιτική ηθολογία, πέρα από ότι εκφράζουν οι φιγούρες του κομισάριου και του πολιτευτή»[55] και μάλιστα όταν τα μιλιούνια «οι ανώνυμοι πάψουν να είναι το αντικείμενο της ιστορίας και γίνουν το υποκείμενό της», επιλέγοντας μορφές οργάνωσης όπου «το κυρίαρχο αποφασιστικό όργανο είναι η συνέλευση… και η άμεση δημοκρατία στην πράξη»[56], με την έννοια του σύγχρονου δημοκρατικού ουμανισμού.

Image result for direct democracy

Ο μεγάλος ουμανιστής ανθρωπολόγος Claude Levi-Straus μετά από τις πολύχρονες μελέτες και έρευνές του καταλήγει στο συμπέρασμα πως ο σύγχρονος οικουμενικός δημοκρατικός ουμανισμός «θα αποδειχθεί ικανότερος από τις προγενέστερες μορφές του στο να φέρει λύσεις στα μείζονα προβλήματα με τα οποία βρίσκεται αντιμέτωπη η ανθρωπότητα σήμερα»[57].

Καταλήγοντας, θέλω να υπογραμμίσω τη βαθειά πεποίθησή μου πως:

  • Η διαχρονικά ακατανίκητη, επίμονη και πολύμορφη πίεση των εξουσιαζόμενων όλων των εποχών και όλων των περιοχών για οικονομική και κοινωνική ισότητα και άμεση δημοκρατία, αποτελεί τη μοναδική κινητήρια δύναμη της ιστορίας και δημιουργεί ασταμάτητα τους υλικούς όρους, τις αντικειμενικές και υποκειμενικές προϋποθέσεις, για την ανατροπή της μιας μετά της άλλης των εξουσιών, ακόμα και εκείνων που κατάφεραν με τη βία να αναδειχθούν σε παγκόσμιες αυτοκρατορίες, πασχίζοντας να ακινητοποιήσουν την ασταμάτητα κινούμενη ανθρωπότητα. Η πορεία της ανθρωπότητας στη φορά του βέλους του χρόνου και στο ρυθμό του ιστορικού κύκλου αποτελεί τη συνισταμένη όλων των ιστορικών συνιστωσών και ‘διακλαδώσεων’[58], χωρίς ποτέ να αποκλίνει από το μόνιμο στρατηγικό της στόχο, την κοινωνική ισότητα, συνεχίζεται επιταχυνόμενη προδιαγράφοντας το τέλος του καπιταλισμού.
  • Είναι το σημερινό επίπεδο των επιστημών, της τεχνολογίας και του πολιτισμού, αποτέλεσμα της πίεσης των κοινωνιών για κοινωνική ισότητα, αλλά και της άμυνας των εξουσιών να καταστείλουν αυτή την πίεση και να διαιωνίσουν την κοινωνική ανισότητα, που είναι, κάτω από ορισμένες συνθήκες, ικανό να απελευθερώσει οριστικά την ανθρωπότητα από κάθε μορφής εξουσία και να κάνει πραγματικότητα την κοινωνική ισότητα και την άμεση δημοκρατία. Συγκεκριμένα: Η σύγχρονη επιστημονική γνώση και η αντίστοιχη τεχνολογία[59] παραγωγής, μεταφορών, ελεύθερης επικοινωνίας και πληροφορίας[60], ελεύθερου λογισμικού[61], και ελεύθερης υδρογονοενέργειας[62], μπορούν να εξασφαλίσουν την αυτονομία των τοπικών κοινωνιών, αλλά και την ισότιμη συνεργασία μεταξύ τους σε όλα τα επίπεδα. Αχρηστεύοντας, η ανθρωπότητα, κάθε μορφής εξουσία και αντικαθιστώντας την μονοκεντρική καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση που βρίσκεται υπό τον ασφυκτικό έλεγχο του σκληρού πυρήνα μιας χούφτας «παγκόσμιων εταιριών» με σιδηροβραχίονα τις ΗΠΑ, με όργανά του τους διεθνείς οργανισμούς του καπιταλισμού, όπως G8-20, ΠΟΕ, ΔΝΤ, ΟΗΕ, ΝΑΤΟ κ.λπ. και στόχο την παγκόσμια καπιταλιστική διακυβέρνηση, με ένα πολυκεντρικό κόσμο ισότιμων, συνεργαζόμενων και αλληλέγγυων αμεσοδημοκρατικών τοπικών και ομοσπονδιακών κοινωνιών, θα μπορέσει να αλλάξει συθέμελα την αρχιτεκτονική της κοινωνικής συμβίωσης σε τοπική, εθνική κα οικουμενική κλίμακα.
  • Αυτή η άμεση δημοκρατία δεν μπορεί να είναι έργο καμιάς αγοράς, κανενός κράτους, κανενός μεσσία, καμιάς ‘αριστερής πρωτοπορίας’ και καμιάς φλύαρης ‘επαναστατικής’ ιδεολογίας, αλλά θα είναι έργο μιας συμπαγούς συνειδητής και αυτενεργού κοινωνίας[63], που ως σύγχρονη αριστερή αντισυστημική ουμανιστική δύναμη κινείται σταθερά στη φορά του ‘βέλους του χρόνου’[64] και συνεπώς σε έναν καλύτερο κόσμο[65]. Kαι οπωσδήποτε δεν θα είναι ένα ταξικό εξουσιαστικό κοινωνικοοικονομικό σύστημα που θα στηρίζεται στη βία, ακόμα κι’ αν τη βαφτίσουμε αναγκαία, για την έξοδο από τον κόσμο των «χιλίων κινδύνων…, θεϊκή βία»[66], γιατί η βία, η κάθε βία[67], όπως διδάσκει η ιστορία, είναι μαμή (ταυτόχρονα και παιδί) κάποιας εξουσίας και όχι της κοινωνικής ισότητας[68]. Γι’ αυτό εκτιμώ πως η άμεση δημοκρατία δεν μπορεί παρά να είναι η κατάληξη μιας αέναης πολιτισμικής, και όχι απλά πολιτικής ή πολιτιστικής, διεργασίας που ξεκινάει ως πολιτική ανυπακοή με στρατηγική προοπτική την κοινωνική ισότητα και την αταξική κοινωνία, στην οποία δεν υπάρχει έδαφος άσκησης εξουσίας ανθρώπου πάνω σε άνθρωπο, γιατί στην άμεση δημοκρατία είναι το Εμείς ως Όλον που αποφασίζει και εγγυάται την ελεύθερη ολοκλήρωση και την ευτυχία των Εγώ. Κι’ αυτό το όραμα δεν είναι καινούργιο και δεν ήρθε από πάνω ή απ’ έξω, αλλά συνοδεύει την εργαζόμενη ανθρωπότητα από τα γεννοφάσκια της, βρίσκεται σε εξέλιξη ως απελευθερωτική διαδικασία στην εποχή μας και στη διαδρομή θα ολοκληρώνεται ως αυθεντικός πολιτισμός αυτοδιευθυνόμενων τοπικών κοινωνιών, θα αρθρώνεται σε εθνικό επίπεδο ως δέσμη λαϊκών πολιτισμών και θα καταλήγει σε οικουμενικό επίπεδο ως οικουμενικός ουμανιστικός πολυπολιτισμός[69], μιας ενιαίας, ελεύθερης αταξικής αμεσοδημοκρατικής συνομοσπονδιακής ανθρωπότητας.
  • Οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, όχι πια ως ακολουθία κάποιων σκοταδιστικών και ηγεμονικών κοσμοκρατόρων, θεοεμπόρων, πατριδοκάπηλων ‘εθνοσωτήρων’ και μεσσιανικών εξουσιαστικών ‘αριστερών πρωτοποριών’, αλλά ως πολιτικά αυτόνομη δημιουργική αριστερή ουμανιστική κοινωνία, συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο πως το πέρασμα από τη σημερινή καπιταλιστική βαρβαρότητα στην άμεση δημοκρατία αυτού του βάθους και αυτής της έκτασης, δεν μπορεί παρά να γίνει με τη μορφή ενός γεωγραφικά ευρύτερου αν όχι παγκόσμιου, κοινωνικά ευρύτατου, πολιτικά αυτόνομου και με όπλο τη γνώση για το ον και το δέον, οριζόντια και διαδικτυακά συνδεδεμένου παλιρροιακού επαναστατικού ουμανιστικού κύματος, ικανού να αφοπλίσει καθολικά, να παραλύσει, να καθηλώσει και τελικά να καταργήσει τις μειοψηφικές εξουσιαστικές δυνάμεις της καπιταλιστικής βαρβαρότητας. Έτσι, ώστε, στην περίπτωση που αυτές επιλέξουν ένα κάποιο ‘τέλος της ιστορίας’, και μια κάποια ‘τελική λύση’, να αντιμετωπίσουν, αργά ή γρήγορα, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο και με δική τους ευθύνη το δικό τους τέλος, γιατί, το μακραίωνο ταξίδι της, η ανθρωπότητα, προς την κοινωνική ισότητα θα το ολοκληρώσει μέσα στις συνθήκες που η ίδια δημιουργεί. Αλλά και κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Ακόμα κι’ αν απαιτηθούν και άλλες και πιο οδυνηρές περιπέτειες και εμπειρίες η ανθρωπότητα θα ολοκληρώσει αυτό το ταξίδι προς την κοινωνική ισότητα, γκρεμίζοντας θεοκρατικά και εξουσιαστικά βασίλεια και παγκόσμιες ηγεμονίες. Όταν ο καπιταλισμός, σε κάθε πιθανή εκδοχή του, θα έχει γίνει ιστορία, τότε θα κλείσει οριστικά κα η συζήτηση για τη δημοκρατία, ακόμα και για την άμεση δημοκρατία, γιατί θα έχει αποδειχτεί πως Δημοκρατία είναι μόνο η Αταξική Δημοκρατία, με την έννοια του ζωτικού κυττάρου ενός ευρύτερου ενιαίου Αταξικού Οικουμενικού Ουμανιστικού Πολιτισμού.

Άλλη μορφή Άμεσης Δημοκρατίας με ‘σοφούς κυβερνήτες’, ‘φωτισμένες πρωτοπορίες’ και ‘λαϊκές εξουσίες’ και μάλιστα σε συνθήκες καπιταλισμού δεν υπάρχει και δεν μπορεί να υπάρξει, παρά μόνο ως κάποιο πονηρό ή αφελές ιδεολόγημα, ως κάποια εξουσιαστική φάρσα, ή ως παρένθεση εφιαλτικής Demokratur της παγκοσμιοποιημένης καπιταλιστικής βαρβαρότητας.

Το τελικό συμπέρασμα είναι πως η Άμεση Δημοκρατία, το φωτεινό μονοπάτι της ανθρώπινης ιστορίας, είναι σε απόλυτο βαθμό ασυμβίβαστη με κάθε μορφή εξουσίας, ιεραρχίας, θεσμικής και δομικής βίας και αλλοτρίωσης και με αυτή την έννοια δεν είναι παρά η άλλη όψη της διαχρονικής ουμανιστικής επανάστασης για την οικονομική και κοινωνική ισότητα, μιας επανάστασης που έρχεται από μακριά και πηγαίνει ακόμα μακρύτερα, «που δεν απαιτεί, που δεν επαιτεί, που δεν φωνάζει, αλλά δημιουργεί τον κόσμο που θέλει μέσα στον κόσμο που θέλει να ξεπεράσει»[70].

 

Image result for αταξική κοινωνία και αμεση δημοκρατια

 

Βιβλιογραφία

 

Αριστοτέλης, Αθηναίων Πολιτεία, Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Αθήνα 2009.

Γλέζος Μανώλης, Αυτοδιοίκηση όχι Ετεροδιοίκηση, στο περιοδικό ΑΡΔΗΝ, τεύχος 4/2003.

Γκεβάρα Τσε, Πολιτικά κείμενα, ΚΑΡΑΝΑΣΗΣ, Αθήνα χ. χ., 2 τόμοι.

Engels Friedrich, Anti-Dühring, DIETZVERLAG, Brlin 1973.

Ένγκελς Φρίντριχ, Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους, ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΔΗΣ, Αθήνα 1979.

Harris David Russell. The prehistory of tropical agriculture: an ethnoecological model, in The Explanation of Culture Change, Duckworth, London 1973.

Kliman Andrew και Jaclard Anne, Σαν δύο σταγόνες νερό: Για τις προτάσεις αριστερών οικονομολόγων για “έξοδο από την κρίση”, https://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=1453784FirefoxHTML\Shell\Open\Command

Κολέμπας Γιώργος, Τοπικοποίηση. Από το παγκόσμιο στο τοπικό. Ένας οικολογικός κόσμος είναι δυνατός, Αντιγόνη, Θεσσαλονίκη 2009.

Κοροβέσης Περικλής κ. ά.:Η πολιτική βία είναι πάντοτε φασιστική, Εκδόσεις ΔΙΑΠΥΡΟΝ, Αθήνα 2010.

Κοροβέσης Περικλής, Πρόλογος στο: Meinhof Ulrike, Γερμανία, Γερμανία, μεταξύ άλλων, Yafka books, Αθήνα 2010.

Κοροβέσης Περικλής, συνέντευξη (11.06.2011) στην Κρυσταλία Πατούλη, για το http://tvxs.gr

Κωστάκης Βασίλης, Το Ομότιμο Μανιφέστο, Βορειοδυτικές Εκδόσεις, Γιάννενα 2012.

Κωτσάκης Δημήτρης, 3+1 κείμενα, Εκδόσεις των Συναδέλφων, Αθήνα 2012.

Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και παγκοσμιοποίηση, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2009.

Λάμπος Κώστας, Αριστερή διαχείριση του καπιταλισμού ή αυτοδιαχείριση της αριστερής κοινωνίας;, στο περιοδικό ΠΟΛΙΤΕΣ, τεύχος 39/6-2012.

Λάμπος Κώστας, Άμεση δημοκρατία και αταξική κοινωνία, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.

Λάμπος Κώστας, Ποιος φοβάται το υδρογόνο; ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013.

Lee Richard Borshay, The Kung San: Men, Women, and Work in a Foraging Society, Cambridge 1979.

Lee Richard Borshay, Σκέψεις για τον πρωτόγονο κομμουνισμό, στο: Κοινωνίες μοιράσματος, συλλογικός τόμος, Πολιτειακές Εκδόσεις, Αθήνα 2009.

Lee Richard Borshay, Reflexions on the primitive communism, in: From Hunters und Gatherers, Νew York 1991.

Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης, Εκδόσεις Ανδρέου Κορομηλά, Αθήνα 1852

Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας, ΠΑΠΥΡΟΣ, Αθήνα 2007.

Levi-Strauss Glaude, Η ανθρωπολογία και τα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου, ΠΑΤΑΚΗΣ, Αθήνα 2012.

Λιερός Γιώργος, Σκέψεις για την άμεση δημοκρατία, Εκδόσεις των συναδέλφων, Αθήνα 2011.

Λιερός Γιώργος, Υπαρκτός καινούργιος κόσμος. Κοινωνική, αλληλέγγυα και συνεργατική οικονομία, Εκδόσεις των συναδέλφων, Αθήνα 2012.

Lovelock James, Η εκδίκηση της Γαίας, ΛΙΒΑΝΗΣ, Αθήνα 2007.

Λούξεμπουργκ Ρόζα, Η πρωτόγονη κομμουνιστική κοινωνία, Κοροντζής, Αθήνα 1976.

Marx Karl, Early Writings, PENGUIN BOOKS, in association with New Left Review, 1992.

Μαρξ Καρλ, Πρόλογος στο Contribution to the Critique of Political Economy, in: K. Marx & F. Engels, Selected Works, London 1962.

Meyrowitz Joshua, The Rise Glocality New Senses of Place and Identity in the Global Village, στο:http://21st.century.phil-inst.hu/Passagen_engl4_Meyrowitz.pdf

Morgan J., (Jacques de)., Η πρωτόγονη κοινωνία, Αναγνωστίδης, Αθήνα χ.χ.

Morgan Lewis Henry, Η αρχαία κοινωνία, Αναγνωστίδης, Αθήνα χ.χ.,

Sahlins Marshall David , Stone Age Economics, Transaction Publishers, 1972.

Νικολόπουλος Τάκης και Δημήτρης Καπογιάννης, Εισαγωγή στην κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία, Εκδόσεις των συναδέλφων, Αθήνα 2012.

Οικονόμου Γιώργος, Είκοσι χρόνια μετά, στο: Παπαχρήστος Δημήτρης, Εκ των υστέρων, ΛΙΒΑΝΗΣ 1993.

Οικονόμου Γιώργος, Η Άμεση Δημοκρατία και η κριτική του Αριστοτέλη, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ Αθήνα 2007.

Οικονόμου Γιώργος, Η Αριστοτελική Πολιτεία, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2008.

Παπαδημητρίου Ζήσης, Ο ευρωπαϊκός ρατσισμός, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2000.

Παπανικοιλάου Γιώργος, Η ανατρεπτική επικαιρότητα των “κοινών”, στην Εφημερίδα ‘Δράση, τεύχος 10/02.02.2013.

Prigogine Ilya, Οι νόμοι του χάους, Τραυλός, Αθήνα 2003.

Sahlins Marshal, Η πρωταρχική κοινωνία της αφθονίας, στο: Κοινωνίες μοιράσματος, συλλογικός τόμος, Πολιτειακές Εκδόσεις, Αθήνα 2009.

Τερζάκης Φώτης, Κρίση και ιδεολογίες στην αυγή του 21ου αιώνα, FUTURA, Αθήνα 2009.

Τερζάκης Φώτης, Κρίση, στο περιοδικό ΠΑΝΟΠΤΙΚΟΝ, τεύχος Οκτώβρη 2010.

Τερζάκης Φώτης, Τι είναι η άμεση δημοκρατία; στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 28.10.2011.

Τζουβάνος Δημήτρης, Πάντα νιώθουμε λίγο αμήχανοι, στο: Παπαχρήστος Δημήτρης (Επιμέλεια), Εκ των υστέρων, ΛΙΒΑΝΗΣ, Αθήνα 1993.

Tuma Elias H., Ευρωπαϊκή οικονομική ιστορία, από το 10ο αιώνα μέχρι σήμερα. Θεωρία και ιστορία της οικονομικής μεταβολής, Εκδόσεις GUTENBERG, Αθήνα 1971, τόμοι 2.

Woodburn James, Το μοίρασμα δεν πρέπει να συγχέεται με την ανταλλαγή, στο: Κοινωνίες μοιράσματος, συλλογικός τόμος, Πολιτειακές Εκδόσεις, Αθήνα 2009.

Χάρμαν Κρις, Η Λαϊκή ιστορία του κόσμου. Από την εποχή του λίθου μέχρι και τη νέα χιλιετία, Εκδόσεις ΤΟΠΟΣ, Αθήνα 2012.

[1] Πηγή: http://classlessdemocracy.blogspot.gr/2016/11/blog-post_5.html, Συλλογικός τόμος: Άμεση Δημοκρατία στον 21ο αιώνα. Αναζητώντας την ουσία πέρα από ιδεολογίες και μύθους, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013, και .

[2] Karl Marx, Early Writings, PENGUIN BOOKS, in association with New Left Review, 1992, σελ. 395.

[3] Για μια διεξοδική παρουσίαση βλέπε: Λάμπος Κώστας, Άμεση δημοκρατία και αταξική κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012, καθώς επίσης και Χάρμαν Κρις, Η Λαϊκή ιστορία του κόσμου, ΤΟΠΟΣ, Αθήνα 2012.

[4] «Η οποία θεμελιώνει έναν δημοκρατικό ουμανισμό, ο οποίος υπερβαίνει εκείνους που έχουν προηγηθεί και οι οποίοι είχαν δημιουργηθεί από προνομιούχους για προνομιούχους. Επιστρατεύοντας δε μεθόδους και τεχνικές δανεισμένες από όλες τις επιστήμες προκειμένου να τις θέσει στην υπηρεσία της γνώσης του ανθρώπου, κάνει έκκληση για συμφιλίωση του ανθρώπου με τη φύση στο πλαίσιο ενός γενικευμένου, ενός οικουμενικού ουμανισμού», Levi-Strauss Claude, Η ανθρωπολογία και τα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου, ΠΑΤΑΚΗΣ, Αθήνα 2012, σελ. 48-49.

[5] «Όσο μακριά στον χρόνο και στο χώρο κι’ αν αναζητήσουμε παραδείγματα, η ανθρώπινη ζωή και δραστηριότητα εντάσσονται σε πλαίσια, με κοινά πάντα χαρακτηριστικά. Παντού και πάντοτε ο άνθρωπος είναι ένα ον προικισμένο με έναρθρο λόγο. Ζει εν κοινωνία», ό. π., σελ. 19.

[6] Morgan J., (Jacques de)., Η πρωτόγονη κοινωνία. Μελέτη πάνω στη γενική προϊστορία της ανθρωπότητας, ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΔΗΣ, Αθήνα χ.χ., Morgan Lewis Henry, Η αρχαία κοινωνία, Αναγνωστίδης, Αθήνα χ.χ., Λούξεμπουργκ Ρόζα, Η πρωτόγονη κομμουνιστική κοινωνία, Κοροντζής, Αθήνα 1976, Ένγκελς Φρίντριχ, Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους, ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΔΗΣ, Αθήνα 1979 και Lee Richard Borshay, Σκέψεις για τον πρωτόγονο κομμουνισμό, στο: Κοινωνίες μοιράσματος, συλλογικός τόμος, Πολιτειακές Εκδόσεις, Αθήνα 2009.

[7] «Η τροφή δεν καταναλώνεται ποτέ σε επίπεδο οικογένειας γιατί τη μοιράζονται μεταξύ τους όλα τα μέλη της κοινότητας», Lee Richard Borshay, The Kung San: Men, Women, and Work in a Foraging Society, Cambridge 1979, page, 118, Sahlins Marshall David, Stone Age Economics, Transaction Publishers, 1972, βλέπε επίσης WoodburnJames, Το μοίρασμα δεν πρέπει να συγχέεται με την ανταλλαγή, στο: Κοινωνίες μοιράσματος, συλλογικός τόμος, Πολιτειακές Εκδόσεις, Αθήνα 2009.

[8] Sahlins Marshal Η πρωταρχική κοινωνία της αφθονίας, στο: Κοινωνίες μοιράσματος…, ό. π. Βλέπε επίσης SahlinsMarshall David, Stone Age Economics, Transaction…, ό. π.

[9] Τα ομηρικά έπη, δηλαδή η Ιλιάδα και η Οδύσσεια αποτελούν τη σημαντικότερη στην ιστορία της ανθρωπότητας μεγάλη απόπειρα καταγραφής, επεξεργασίας, σύνθεσης, συμπλήρωσης, παράφρασης, σκόπιμης διασκευής ή αλλοίωσης και ολοκληρωμένης παρουσίασης των παλιότερων γεγονότων, παραδόσεων και μύθων που για χιλιάδες χρόνια μεταφέρονταν με τον προφορικό λόγο από γενιά σε γενιά, κύρια μέσω τραγουδιστών-αφηγητών-διασκεδαστών αρχικά, των διάφορων γραφιάδων στη συνέχεια μέχρι την κορύφωσή τους στα έργα των αρχαίων τραγικών, δραματικών, σατυρικών και κωμικών ποιητών, για να καταλήξουν μέσα χειραγώγησης στα χέρια των θρησκευτικών και εξουσιαστικών ιερατείων.

[10] Ο όρος Αγορή και στη συνέχεια Αγορά προέρχεται από το ρήμα αγείρω, που σημαίνει συναθροίζω, συγκεντρώνω όλα τα μέλη της κοινότητας σε δημόσιο τόπο συζήτησης, αγόρευσης και λήψης αποφάσεων για τα κοινά ζητήματα, που στη συνέχεια μετεξελίχθηκε, εξαιτίας των αλλαγών που σημειώθηκαν, σε τόπο αγοραπωλησίας, βλέπε, Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης, Εκδόσεις Ανδρέου Κορομηλά, Αθήνα 1852, σελ. 12, βλέπε επίσης, Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας, ΠΑΠΥΡΟΣ, Αθήνα 2007, σελ. 71.

[11] «Με απόφαση της ‘αγορής’ εδόθη στον Τηλέμαχο, από τη συνέλευση των Ιθακήσιων, πλεούμενο να ταξιδέψει στην Πύλο για να ρωτήσει το Νέστορα για την τύχη του πατέρα του Οδυσσέα», αναφέρεται στο: Γλέζος Μανώλης, Αυτοδιοίκηση όχι Ετεροδιοίκηση, ΑΡΔΗΝ, τεύχος 4/2003.

[12] Για διεξοδική ανάλυση, βλέπε, Λάμπος Κώστας, Άμεση δημοκρατία και αταξική κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας…, ό. π., σελ. 67-92.

[13] Βλέπε την πολύ ενδιαφέρουσα ανάλυση, Τερζάκης Φώτης, Κρίση και ιδεολογίες στην αυγή του 21ου αιώνα, FUTURA, Αθήνα 2009.

[14] Βλέπε αναλυτικά στο: Οικονόμου Γιώργος, Η Άμεση Δημοκρατία και η κριτική του Αριστοτέλη, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ Αθήνα 2007 και Οικονόμου Γιώργος, Η Αριστοτελική Πολιτεία, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2008.

[15] Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας, ΠΑΠΥΡΟΣ, Αθήνα 2007, τόμος 2ος, σελ. 609.

[16] Αριστοτέλης, Αθηναίων Πολιτεία, Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Αθήνα 2009.

[17] Την οποία όλοι γνωρίζουμε μόνο από το περιτύλιγμα της στιγμιαίας Σεισάχθειας και όχι από τη θέσπιση, για πρώτη φορά στην ιστορία, της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στη γη, μέσω της καθιέρωσης του κληρονομικού δικαιώματος, βλέπε, Λάμπος Κώστας, Άμεση δημοκρατία και…, ό. π., σελ. 83-87 και 373-375.

[18] Ό. π., σελ. 107-140.

[19] Βλέπε αναλυτικά, Tuma Elias H., Ευρωπαϊκή οικονομική ιστορία, από το 10ο αιώνα μέχρι σήμερα. Θεωρία και ιστορία της οικονομικής μεταβολής, Εκδόσεις GUTENBERG, Αθήνα 1971, τόμοι 2.

[20] Λιερός Γιώργος, Σκέψεις για την άμεση δημοκρατία, Εκδόσεις των Συναδέλφων, Αθήνα 2011, σελ. 24-25.

[21] «Η ελευθερία δεν ήταν η διακηρυγμένη ελευθερία όλων των ανθρώπων, αλλά η ελευθερία των ιδιοκτητών… και η ισότητα ήταν η κοινωνική εξίσωση των αστών με την μέχρι τότε προνομιούχα τάξη της αριστοκρατίας και με την έννοια αυτή δεν έχει καμιά σχέση με την ισότητα όλων των ανθρώπων», Παπαδημητρίου Ζήσης, Ο ευρωπαϊκός ρατσισμός, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2000, σελ. 125.

[22] Όσοι από άγνοια ή από σκοπιμότητα ταυτίζουν την κρατικοποίηση των μέσων παραγωγής, τον κρατισμό και τον κρατικό καπιταλισμό με το σοσιαλισμό της αυτοδιαχείρισης, ας ανατρέξουν στο: Engels Friedrich, Anti-Dühring, (DIETZVERLAG, Brlin 1973), όπου επισημαίνεται πως αν η κρατικοποίηση των μέσων παραγωγής ήταν σοσιαλιστική τότε θα πρέπει να θεωρούμε ιδρυτές του σοσιαλισμού τον Ναπολέοντα, τον Μέττερνιχ, τον Μπίσμαρκ και τις διάφορες ευρωπαϊκές βασιλικές αυλές που για δικούς τους λόγους έκαναν τις πρώτες κρατικοποιήσεις.

[23] Για μια διεξοδική ανάλυση, βλέπε: Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της παρακμής, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2009.

[24] Βλέπε αναλυτικά, Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και αταξική κοινωνία…, ό. π. σελ. 301-307.

[25] Ο όρος, Demokratur, αν και εμφανίζεται να έχει πρωτοχρησιμοποιηθεί από τον γερμανό κωμικό ηθοποιό Dieter Hildebrand, ως χαρακτηρισμός της κυβέρνησης του Konrad Adenauer στις αρχές τις δεκαετίας του 1960 και τον ξανασυναντάμε ως χαρακτηρισμό της βασιλευόμενης σοσιαλδημοκρατίας της Σουηδίας από τον Vilhelm Moberg, (Dagens Nyheter, 14.12.1965), αποδίδεται στο μεταγενέστερο Γάλλο κοινωνιολόγο Gerard Mermet. Χρησιμοποιήθηκε από τον πρώην πρύτανη του LSE Ralf Dahrendorf για τη λεγόμενη αμερικάνικη δημοκρατία και από τον εκδότη του περιοδικού DER SPIEGEL Rudolf Augstein για το πολιτικό σύστημα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας Γερμανίας. Σήμερα χρησιμοποιείται γενικά για όλες τις αστικές δημοκρατίες, τις δήθεν δημοκρατίες που στην ουσία λειτουργούν ως δικτατορίες με πολιτικό άλλοθι το θέατρο των κοινοβουλευτικών εκλογών.

[26] Όπως λ. χ., αρχαία, σύγχρονη, άμεση…, αστική, αντιπροσωπευτική, συμμετοχική, εργατική, λαϊκή, σοσιαλιστική, σοβιετική, συμβουλιακή, προλεταριακή, προεδρική, προεδρευόμενη…, πραγματική, καθαρή, περιεκτική, αληθινή…, αλλά και αθηναϊκή, ελληνική, αμερικανική, αραβική, γαλλική, γερμανική, λιβυκή…, μέχρι ‘πειθαρχημένη’, ακόμα και βασιλευόμενη δημοκρατία επινοήθηκε με αποτέλεσμα να αλλάζει η μορφή και τελικά να χάνεται το περιεχόμενο, δηλαδή η ουσία της έννοιας της δημοκρατίας.

[27] Εμφανής περίπτωση τέτοιας μορφής κράτους είναι τα αποικιοκρατούμενα και τα υπό άμεση ιμπεριαλιστική στρατιωτική κατοχή, αλλά και τα υπό έμμεση αναγκαστική διαχείριση, οικονομική και πολιτική εξάρτηση ευρισκόμενα κράτη.

[28] Για μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση, βλέπε, Τερζάκης Φώτης, Τι είναι η άμεση δημοκρατία; ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 28.10.2011.

[29] «Οι πρώτες αγροτικές κοινότητες ήταν αταξικές και είχαν εγκατασταθεί σε μέρη με εξαιρετικά εύφορα εδάφη», Harris David Russell, The prehistory of tropical agriculture: an technological model, in: The explanation ofagricultural change, αναφέρεται στο: Χάρμαν Κρις, Η Λαϊκή ιστορία του κόσμου…, ό. π., σελ. 25.

[30] Lee Richard Borshay, Reflexions on the primitive communism, in: From Hunters und Gatherers, Νew York 1991, Vol.I, page 262, αναφέρεται στο: Χάρμαν Κρις, Η Λαϊκή ιστορία του κόσμου…, ό. π., σελ. 7-8.

[31] Για μια διεξοδική ανάλυση βλέπε, Κωτσάκης Δημήτρης, 3+1 κείμενα, Εκδόσεις των Συναδέλφων, Αθήνα 2012, σελ. 166-220.

[32] Βλέπε Κώστας Λάμπος, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας, υπό έκδοαη.

[33] Kliman Andrew και Jaclard Anne, Σαν δύο σταγόνες νερό: Για τις προτάσεις αριστερών οικονομολόγων για “έξοδο από την κρίση”, https://athens.indymedia.org/

[34] «Στην κοινωνική παραγωγή της ζωής τους οι άνθρωποι συνάπτουν καθορισμένες, αναγκαίες και ανεξάρτητες από τη θέλησή τους σχέσεις, τις παραγωγικές σχέσεις, οι οποίες αντιστοιχούν σε μια καθορισμένη βαθμίδα ανάπτυξης των παραγωγικών τους δυνάμεων. Το σύνολο αυτών των παραγωγικών σχέσεων σχηματίζει την οικονομική δομή της κοινωνίας, την παραγωγική βάση πάνω στην οποία οικοδομείται ένα νομικό και πολιτικό οικοδόμημα και στο οποίο αντιστοιχούν συγκεκριμένες μορφές κοινωνικής συνείδησης. Ο τρόπος παραγωγής της υλικής ζωής προσδιορίζει γενικά την κοινωνική, πολιτική και πνευματική διαδικασία της ζωής. Δεν είναι η συνείδηση των ανθρώπων που καθορίζει το Είναι, αλλά αντιστρόφως είναι το κοινωνικό τους Είναι που καθορίζει τη συνείδησή τους. Σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο της ανάπτυξής τους οι υλικές παραγωγικές δυνάμεις της κοινωνίας έρχονται σε αντίθεση με τις υφιστάμενες παραγωγικές σχέσεις ή με τις σχέσεις ιδιοκτησίας, που είναι μόνο μια νομική έκφραση, μέσα στις οποίες είχαν κινηθεί ως τώρα. Από μορφές ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων αυτές οι παραγωγικές σχέσεις μετατρέπονται σε δεσμά τους. Τότε εμφανίζεται μια εποχή κοινωνικής επανάστασης», Μαρξ Καρλ, Πρόλογος στο Contribution to the Critique of Political Economy, in: K. Marx & F. Engels, Selected Works, London 1962, pages362-363, αναφέρεται στο: Χάρμαν Κρις, Λαϊκή ιστορία του κόσμου… ό. π., σελ. 38

[35] Βλέπε αναλυτικά: Νικολόπουλος Τάκης και Δημήτρης Καπογιάννης, Εισαγωγή στην κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία, Εκδόσεις των συναδέλφων, Αθήνα 2012. Βλέπε επίσης, Λιερός Γιώργος, Υπαρκτός καινούργιος κόσμος. Κοινωνική, αλληλέγγυα και συνεργατική οικονομία, Εκδόσεις των συναδέλφων, Αθήνα 2012.

[36] Άρθρο 1 του Νόμου 4019/2011, ΦΕΚ 216/Α/30.9.2011.

[37] «Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι, μέλη και μη του Σωματείου Εργαζομένων της Βιομηχανικής Μεταλλευτικής, υπογράφουμε και συμφωνούμε τα παρακάτω: Αναλαμβάνουμε τη λειτουργία του εργοστασίου με όρους πλήρους αυτοδιεύθυνσης και εργατικού ελέγχου τόσο των παραγωγικών όσο των διοικητικών δομών του. Βασική και κεντρική αρχή λειτουργίας του εργοστασίου, της διεξαγωγής του αγώνα μας και κεντρικός όρος των μελλοντικών μας σχεδίων είναι η ισοτιμία στη συμμετοχή και στη λήψη των αποφάσεων, η οριζοντιότητα και η άμεση δημοκρατία. Κάθε είδους διάκριση, δυσμενής μεταχείριση, αποκλεισμοί και ετεροκαθορισμοί είναι εκτός του πλαισίου λειτουργίας μας και γίνεται κάθε προσπάθεια για την αποφυγή τέτοιων συμπεριφορών και πρακτικών που θέτουν εμπόδια στο χειραφετητικό μας πρόταγμα. Ανώτατο όργανο αποτελεί η Γενική Συνέλευση των εργαζομένων. Αυτή συγκροτείται ως όργανο και αποφασίζει τόσο σε γενικό- προγραμματικό επίπεδο, όσο και για ειδικότερα θέματα…», Παίρνουν μπρος οι μηχανές της αυτοδιαχείρισης, Εφημερίδα ΔΡΑΣΗ, http://efimeridadrasi.blogspot.gr/2013/01/blog-post_26.html

[38] Βλέπε σχετικά Κωτσάκης Δημήτρης, 3+1 κείμενα…, ό. π., σελ. 237-240.

[39] Κωτσάκης Δημήτρης, 3+1 κείμενα…, ό. π., σελ. 212.

[40] Βλέπε σχετικά, Λάμπος Κώστας, Ποιος φοβάται το υδρογόνο;…ό, π.

[41] Lambos Kostas, The End of Capital and the Future of Work, in: http://coto2.wordpress.com/2009/09/29/the-end-of-capital-and-the-future-of-work/

[42] Meyrowitz Joshua, The Rise Glocality. New Senses of Place and Identity in the Global Village, στο:http://21st.century.phil-inst.hu/Passagen_engl4_Meyrowitz.pdf

[43] Για μια διεξοδική ανάλυση του θέματος, βλέπε, Κολέμπας Γιώργος, Τοπικοποίηση. Από το παγκόσμιο στο τοπικό. Ένας οικολογικός κόσμος είναι δυνατός, Αντιγόνη, Θεσσαλονίκη 2009.

[44] Πολλοί μπερδεύουν αυτή τη στρατηγική των τοπικών κοινωνιών με εκείνη του σκληρού πυρήνα της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης που σκέπτεται ταξικά, σχεδιάζει παγκόσμια και δρα με τις επενδυτικές παρεμβάσεις της και με τους προληπτικούς τοπικούς πολέμους τοπικά.

[45] Βλέπε σχετικά, Κώστας Λάμπος, Ποιος φοβάται το υδρογόνο; η Επανάσταση του υδρογόνου, η ελεύθερη ενέργεια και η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την καπιταλιστική βαρβαρότητα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013.

[46] Η βιόσφαιρα είναι το εξωτερικό περίβλημα του πλανήτη και περιλαμβάνει τον αέρα, το έδαφος, το οικολογικό σύστημα που ενσωματώνει όλους τους ζωντανούς οργανισμούς και τις μεταξύ τους σχέσεις, περιλαμβανόμενης της αλληλεπίδρασης τους με τα στοιχεία της λιθόσφαιρας, της υδρόσφαιρας, και της ατμόσφαιρας. Η Γη είναι ο μόνος πλανήτης, στον οποίο γνωρίζουμε την ύπαρξη ζωής. Η εξέλιξη της βιόσφαιρας θεωρείται μια διαδικασία βιογένεσης ή βιο-ποίησης (biopoesis), που ξεκίνησε τουλάχιστον 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, http://el.wikipedia.org/wiki/%

[47] Lovelock James, Η εκδίκηση της Γαίας, ΛΙΒΑΝΗΣ, Αθήνα 2007, σελ. 43.

[48] Δαρβίνος Κάρολος, Η καταγωγή του ανθρώπου, ΓΚΟΒΟΣΤΗΣ, Αθήνα 2006.

[49] Για μια διεξοδική ανάλυση του ενεργειακού προβλήματος, βλέπε: Λάμπος Κώστας, Ποιος φοβάται το υδρογόνο;…, ό. π.

[50] Βλέπε αναλυτικά, Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της Παρακμής, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2009.

[51] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και αταξική…, ό. π.

[52] Κοροβέσης Περικλής, Πρόλογος στο: Meinhof Ulrike, Γερμανία, Γερμανία, μεταξύ άλλων, Yafka books, Αθήνα 2010, σελ. 12.

[53] Κοροβέσης Περικλής, συνέντευξη στην Κρυσταλία Πατούλη, 11 Ιουν 2011 | tvxsteam

[54] Γκεβάρα Τσε, Πολιτικά κείμενα, ΚΑΡΑΝΑΣΗΣ, Αθήνα χ. χ., πρώτος τόμος.

[55] Τζουβάνος Δημήτρης, Πάντα νιώθουμε λίγο αμήχανοι, στο: Παπαχρήστος Δημήτρης (Επιμέλεια), Εκ των υστέρων, ΛΙΒΑΝΗΣ, Αθήνα 1993, σελ. 206.

[56] Οικονόμου Γιώργος, Είκοσι χρόνια μετά, στο: Παπαχρήστος Δημήτρης, Εκ των υστέρων…, ό. π., σελ. 124-125.

[57] Levi-Strauss Claude, Η ανθρωπολογία και τα…, ό. π., σελ. 49.

[58] Prigogine Ilya, Οι νόμοι του χάους, Εκδόσεις ΤΡΑΥΛΟΣ, Αθήνα 2003, σελ. 102 κ. επ.

[59] Η κυρίαρχη ιδεολογία προσπαθεί να εμφανίσει την τεχνολογία ως μορφή ανεξάρτητης εχθρικής εξουσίας απέναντι στην εργαζόμενη κοινωνία για να της προκαλέσει ένα είδος τεχνοφοβίας. Το γεγονός όμως πως η κοινωνία δημιουργεί τεχνολογία και όχι η τεχνολογία κοινωνία, δείχνει ότι η κοινωνία μπορεί, αν το αποφασίσει, να αλλάξει τη φιλοσοφία σχεδιασμού της τεχνολογίας και από τεχνολογία του πολέμου, της εξουσίας, της υποταγής και της εκμετάλλευσης να την κάνει τεχνολογία της απελευθέρωσης, της κοινωνικής δημοκρατίας, της ειρήνης και της ευημερίας, βλέπε σχετικά, Λάμπος Κώστας, Ποιος φοβάται το υδρογόνο; ό. π.

[60] «Τα ψηφιακά αγαθά και η πληροφορία στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες έχουν σχεδόν μηδενικό κόστος διανομής και αναπαραγωγής. Η χρήση τους από κάποιον δεν τα στερεί από τους άλλους, ούτε περιορίζει τα δικαιώματά τους καθιστώντας τον μεταξύ τους ανταγωνισμό ανούσιο. Η οργάνωση της κοινοκτημοσύνης και της κοινής διαχείρισης είναι τεχνικά εφικτή αλλά προσκρούει στο παρωχημένο και οπισθοδρομικό καθεστώς της πνευματικής ιδιοκτησίας», Παπανικοιλάου Γιώργος, Η ανατρεπτική επικαιρότητα των “κοινών”, στην Εφημερίδα ‘Δράση, τεύχος 10/02.02.2013.

[61] Ως ελεύθερο λογισμικό, ορίζεται, από το Ίδρυμα Ελευθέρου Λογισμικού (Free Software Foundation), το λογισμικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί, αντιγραφεί, μελετηθεί, τροποποιηθεί και αναδιανεμηθεί δωρεάν χωρίς περιορισμούς, συνδρομές, άδειες και πνευματικά δικαιώματα. Η δυναμική και τα ιδιαίτερα γνωρίσματα των μοντέλων παραγωγής του Ελεύθερου Λογισμικού αντιμετωπίζονται από πολλούς ως μια σοβαρή παράμετρος μιας νέας μορφής κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής οργάνωσης, βλέπε: http://el.wikipedia.org/wiki/. Βλέπε επίσης, Κωστάκης Βασίλης, Το Ομότιμο Μανιφέστο, Βορειοδυτικές Εκδόσεις, Γιάννενα 2012.

[62] Λάμπος Κώστας, Ποιος φοβάται το υδρογόνο;…, ό. π.

[63] «Οι αποφασιστικές αλλαγές κρίνονται όχι στο επίπεδο των ηγεσιών και της κρατικής πολιτικής αλλά στο επίπεδο της κοινωνικής βάσης, στο επίπεδο της ανθρώπινης συλλογικότητας που είναι σε θέση, όταν πράγματι θέλει, να μεταβάλει το πολιτισμικό παράδειγμα και να πυροδοτεί κοσμοϊστορικές αλλαγές περιεχομένων». Τερζάκης Φώτης, Κρίση, στο περιοδικό ΠΑΝΟΠΤΙΚΟΝ, τεύχος Οκτώβρη 2010.

[64] Prigogine Ilya, Οι νόμοι του χάους…, ό. π., σελ. 95 κ. επ.

[65] Λάμπος Κώστας, Αριστερή διαχείριση του καπιταλισμού ή αυτοδιαχείριση της αριστερής κοινωνίας;, στο περιοδικό ΠΟΛΙΤΕΣ, τεύχος 39/6-2012.

[66] Λιερός Γιώργος, Σκέψεις για την άμεση δημοκρατία…, ό. π., σελ. 59.

[67] Βλέπε: Κοροβέσης Περικλής κ. ά.: Η πολιτική βία είναι πάντοτε φασιστική, Εκδόσεις ΔΙΑΠΥΡΟΝ, Αθήνα 2010.

[68] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία.., ό. π., σελ. 398-406.

[69] Η κοινωνική ανισότητα, όπως και η ανισότητα των πολιτισμών «δεν έχει βιολογικές, αλλά ιστορικές καταβολές…, το μοναδικό πρόσκομμα έγκειται στο να κατανοήσουμε τους πιθανούς λόγους βραδυπορίας ορισμένων κοινωνιών και να τους βοηθήσουμε να καλύψουν την απόσταση που υπολείπεται…, δίνοντας έτσι το νόημα που πρέπει να έχει η έννοια της προόδου», Levi-Strauss Claude, Η ανθρωπολογία και…, ό. π., σελ.105-106.

[70] Κωστάκης Βασίλης, Το Ομότιμο Μανιφέστο.., ό. π., σελ. 16.

Image result for αταξική κοινωνία και αμεση δημοκρατια

Γιατί έγραψα το βιβλίο «ΠΟΙΟΣ ΦΟΒΑΤΑΙ ΤΟ ΥΔΡΟΓΌΝΟ;»

ΠΟΙΟΣ ΦΟΒΑΤΑΙ ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ;

Η Επανάσταση του Υδρογόνου, η Ελεύθερη Ενέργεια και η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την καπιταλιστική βαρβαρότητα

 

Γράφει ο Κώστας Λάμπος 

Όταν γεννιέσαι σε συνθήκες που η μόνη μορφή ενέργειας που γνωρίζεις είναι τα καυσόξυλα για θέρμανση το χειμώνα και ο λύχνος λαδιού ή πετρελαίου για το ελάχιστο φως τις νύχτες και όταν μαθαίνεις πως υπάρχουν εξελιγμένα συστήματα θέρμανσης, ηλεκτρισμός για φωτισμό, πετρέλαιο για την κίνηση του τρακτέρ του Συνεταιρισμού του χωριού σου, και κηροζίνη για να πετάνε τα αεροπλάνα, τότε σε απασχολεί το πρόβλημα της ενέργειας. Όταν στη συνέχεια επιβιώνεις ορφανός μέσα από γερμανική κατοχή, εμφύλιο, πείνα και δυστυχία, μετανάστευση στις φάμπρικες της Γερμανίας και καταφέρνεις εργαζόμενος να σπουδάσεις οικονομικές επιστήμες και μαθαίνεις τη σημασία των πηγών ενέργειας για την οικονομία, αλλά ταυτόχρονα κατανοείς και τη σπουδαιότητά τους για την κοινωνία και την ανθρωπότητα, τότε η περιέργειά σου για την ενέργεια, γίνεται ενδιαφέρον να μάθεις περισσότερα γι’ αυτήν και στη συνέχεια ξυπνάει η αίσθηση του επιστημονικού χρέους να γράψεις όσα έμαθες γι’ αυτήν, για να συμβάλλεις στο σχετικό επιστημονικό διάλογο, αλλά και για να μάθουν όσοι έχουν την ίδια περιέργεια και το αντίστοιχο ενδιαφέρον. Κάπως έτσι γεννήθηκε και μεγάλωνε μαζί μου η ιδέα για να γράψω κάτι για το πρόβλημα της ενέργειας.

Image result for hydrogen energy

Ενέργεια, οικονομία και κοινωνία

Η εξέλιξη της οικονομίας, όπως είναι γνωστό, ήταν πάντα συνάρτηση των μορφών ενέργειας που η εκάστοτε κοινωνία διέθετε και μπορούσε να αξιοποιήσει. Συνεπώς κάθε κρίση στον κλάδο της ενέργειας είχε και συνεχίζει να έχει αντανάκλαση στην πορεία, στην έκταση και στο ρυθμό της οικονομικής ανάπτυξης και συνακόλουθα στην πορεία της κοινωνίας και συνολικά της ανθρωπότητας. Τις τελευταίες δεκαετίες η ενεργειακή κρίση, εξαιτίας της σταδιακής απομείωσης των υφιστάμενων κοιτασμάτων των ορυκτών καυσίμων, πυροδοτεί αλλεπάλληλες οικονομικές κρίσεις που φτάνουν μέχρι τις πολεμικές συγκρούσεις για τον έλεγχο των πηγών ενέργειας. Ταυτόχρονα οι σχετικές επιστήμες εντείνουν τις έρευνες για την ανακάλυψη νέων κοιτασμάτων ορυκτών καυσίμων, αλλά και νέων εναλλακτικών μορφών ενέργειας που θα εξασφάλιζαν την απρόσκοπτη λειτουργία της οικονομίας και θα περιόριζαν τον ανταγωνισμό, την παγκόσμια φτώχεια και τις καταστροφικές συγκρούσεις. Η προσοχή όμως όλων στρέφεται σταδιακά προς τις εναλλακτικές μορφές ενέργειας, γιατί είναι ανανεώσιμες, δηλαδή ανεξάντλητες, λιγότερο ρυπογόνες και προφανώς φτηνότερες. Αυτή η στροφή οδήγησε στην βελτίωση της τεχνολογίας για την παραγωγή ενέργειας από το υδρογόνο, πράγμα που υπόσχεται ένα ριζικό επανασχεδιασμό της τοπικής και παγκόσμιας οικονομίας και κατά συνέπεια και της κοινωνίας.
Όμως όλα αυτά συντελούνται ερήμην και κρυφά από την κοινωνία και την ανθρωπότητα, μέχρι που ο αμερικανός Jeremy Rifkin, ο πρώτος που τόλμησε να αναδείξει σε παγκόσμιο επίπεδο το σχετικό θέμα, θέτοντάς το στο κέντρο του δημόσιου διαλόγου με το πολύκροτο βιβλίο του «Η Οικονομία του Υδρογόνου». Αυτός ο διάλογος και τα καινούργια ερευνητικά προγράμματα οδήγησαν σε καινούργιες πιο προχωρημένες κα πιο ρεαλιστικές προσεγγίσεις τις οποίες προσπαθώ να παρουσιάσω με το βιβλίο μου «ΠΟΙΟΣ ΦΟΒΑΤΑΙ ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ?» που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις ΝΗΣΙΔΕΣ.

Image result for hydrogen energy

Ενέργεια, ενεργειακά συστήματα και παγκόσμια ηγεμονία

Το είδος και η ποσότητα των πηγών ενέργειας που κάθε φορά μπορούσαν και μπορούν να αξιοποιούν οι άνθρωποι καθόριζαν και καθορίζουν ακόμα την ποιότητα και την επάρκεια-ανεπάρκεια των μορφών ενέργειας που χρησιμοποιούν και σε συνδυασμό με το είδος και τον τρόπο κοινωνίας και επικοινωνίας των ανθρώπων καθόριζαν την εξέλιξη των επιμέρους κοινωνιών και διαμόρφωναν πάντα και συνεχίζουν να διαμορφώνουν το αποτύπωμα του ανθρώπινου πολιτισμού. Αυτή η διαδικασία βρίσκεται σήμερα σε κρίσιμη φάση. Το κρισιμότερο πρόβλημα της εποχής μας είναι, χωρίς καμιά αμφιβολία, το ενεργειακό. Κι αυτό, γιατί το υφιστάμενο ενεργειακό σύστημα των ορυκτών καυσίμων δεν μπορεί να καλύψει ούτε τις βασικές ανάγκες της ανθρωπότητας, επειδή η ενέργεια αυτή:
1. Είναι πολύ ακριβή, με αποτέλεσμα να την στερείται απόλυτα ή σχετικά το μεγαλύτερο μέρος του ανθρώπινου πληθυσμού.
2. Ρυπαίνει επικίνδυνα το περιβάλλον και υποβαθμίζει τους όρους ζωής στον πλανήτη.
3. Πυροδοτεί αλλεπάλληλους καταστροφικούς πολέμους για τον έλεγχο των ενεργειακών πηγών.
Η τρέχουσα πολύμορφη, πολυεπίπεδη και πολυδιάστατη παγκόσμια κρίση του καπιταλισμού δεν είναι παρά οι αντικατοπτρισμοί και οι παρενέργειες της ενεργειακής κρίσης, τα χαρακτηριστικά της οποίας αποτελούν αποτύπωμα των χαρακτηριστικών του ενεργειακού συστήματος που στηρίζεται στα ανισοκατανεμημένα, πανάκριβα, επικίνδυνα, ρυπογόνα και ανεπαρκή ορυκτά καύσιμα. Ο καπιταλισμός που οικοδομήθηκε πάνω στο ενεργειακό σύστημα των ορυκτών καυσίμων και εξελίχθηκε ως ύβρις ενάντια στη Φύση και στην Ανθρωπότητα, οδεύει ολοταχώς, όπως ο ‘Τιτανικός’, στη μοιραία σύγκρουσή του με την πραγματικότητα που ο ίδιος δημιούργησε, αυτήν της αμετάκλητα φθίνουσας διαθέσιμης ποσότητας του «μαύρου χρυσού», της ραγδαία αυξανόμενης τιμής του και της ανεπίστρεπτα διογκούμενης περιβαλλοντικής καταστροφής.
Ο καπιταλισμός, στις φλέβες του οποίου κυλάει πετρέλαιο και τρέφεται με τις σάρκες της εργαζόμενης ανθρωπότητας, πάσχει από ένα είδος αθεράπευτης κερδομανιακής βουλιμίας, που οξύνει συνεχώς την καταστροφικότητά του. Όλοι οι πόλεμοι του 20ού αιώνα έγιναν για τα πετρέλαια της Μέσης Ανατολής, της ‘παγκόσμιας ενεργειακής τράπεζας’, για τον έλεγχο της Ευρασίας με στόχο την παγκόσμια ηγεμονία του καπιταλισμού, πότε με τη μορφή του γερμανισμού, ως Drang nach Osten, ως Ostpolitik και ως θλιβερός Blitzkrieg του Τρίτου Ράιχ και πότε με τη μορφή του αμερικανισμού, ως New Deal και με εργαλείο τον βίαιο μιλιταριστικό ιμπεριαλισμό και τώρα με την εξ ίσου βίαιη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση.
Τώρα, όμως, τα ψέματα τελειώνουν μαζί με τα κοιτάσματα των ορυκτών καυσίμων. Οι εγκέφαλοι του καπιταλισμού το γνωρίζουν και, παρά τις φωνές κάποιων να αλλάξει ενεργειακή πορεία ‘ο Τιτανικός της αγοράς’, ο σκληρός πυρήνας της παγκοσμιοποίησης, ως αμερικανισμός, φαίνεται να μην μπορεί να ξεπεράσει την πετρελαιομανιακή κατάθλιψή του και γι’ αυτό, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, ετοιμάζεται, με ένα νέο παγκόσμιο καταστροφικότερο πόλεμο στη γεωγραφική περιοχή του μαύρου χρυσού, να δώσει την οριστική λύση στο πρόβλημα της ενεργειακής κυριαρχίας. Είναι προφανές πως ο στόχος του είναι τριπλός:
• Πρώτον, να εξασφαλίσει τον αποκλειστικό έλεγχο πάνω σε όλα τα υφιστάμενα κοιτάσματα ορυκτών καυσίμων, για να εξαρτά με το μονοπώλιο της ενέργειας ολόκληρο τον πλανήτη.
• Δεύτερον, να εξουδετερώσει, να εμποδίσει τη μεταξύ τους συνεργασία, να καθυποτάξει και στην ανάγκη να διαλύσει, τους ανταγωνιστές του και επίδοξους παγκόσμιους ηγεμόνες που παίρνουν θέση ως νεογερμανισμός, νεοτσαρισμός και νεοκινεζισμός.
• Τρίτον, για να σφετεριστεί τις νέες μορφές ενέργειας και μ’ αυτό να δαμάσει, να αποδεκατίσει και να καθυποτάξει σε καθεστώς Μεσαίωνα την εργαζόμενη ανθρωπότητα.

Συμμαχία Φύσης, Επιστήμης και Τεχνολογίας υπέρ της ανθρωπότητας

Image result for hydrogen engine
Η ανθρωπότητα, όμως, συνειδητοποιεί σταδιακά πως η Φύση διαθέτει πλήθος εναλλακτικών λύσεων για το ενεργειακό της πρόβλημα, οι οποίες μπορούν σήμερα, στον 21ο αιώνα, και χάρη στην κοινωνικά δημιουργημένη και συσσωρευμένη επιστημονική γνώση και εξελιγμένη τεχνολογία, να την απαλλάξουν από την φτώχεια, τη βία, τον Φόβο, την πείνα και την καταστροφή. Η συμμαχία Ανθρωπότητας και Φύσης μπορεί να απαλλάξει και τις δυό από την καταστροφική μανία του καπιταλισμού, προϋπόθεση ικανή και αναγκαία για να αποκατασταθεί και πάλι η ενότητα, η συνεργασία και η αρμονία στη σχέση μεταξύ κοινωνίας-ανθρωπότητας και Φύσης.
Οι εναλλακτικές, οι ήπιες, οι ανανεώσιμες πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές ενέργειας μπορούν συνδυαζόμενες να απαλλάξουν την ανθρωπότητα από το εξουσιαστικό ενεργειακό σύστημα των ορυκτών καυσίμων και να προσφέρουν σε όλους τους κατοίκους του πλανήτη άφθονη, φτηνή, ασφαλή και καθαρή ενέργεια. Είναι προφανές πως μια τέτοια θεμελιακή αλλαγή στο ενεργειακό σύστημα θα προκαλέσει ριζικές αλλαγές στην οικονομία και στην κοινωνία, πράγμα που θα τις απαλλάξει και από τον καταστροφικό καπιταλισμό και θα ανοίξει ορίζοντες για ένα καλύτερο κόσμο και ένα νέο ανθρώπινο πολιτισμό, τον οικουμενικό ουμανιστικό πολιτισμό.
Στην καρδιά αυτής της νέας ενεργειακής προοπτικής βρίσκεται το υδρογόνο, το οποίο ήταν μέχρι πρόσφατα πολιτικός κρατούμενος της εξουσίας των ορυκτών καυσίμων. Η γνώση, όμως, που στο μεταξύ αποκτήθηκε, χάρη στις άοκνες και επίπονες προσπάθειες ανυπότακτων επιστημόνων, ερευνητών, τεχνικών και εμπειροτεχνών, έφερε το υδρογόνο στον οπτικό ορίζοντα και στη συνείδηση της ανθρωπότητας ως την ενεργειακή δύναμη που μπορεί να αλλάξει συθέμελα την αρχιτεκτονική της οικονομίας, της κοινωνίας και της ανθρωπότητας.

Related image

Το Υδρογόνο. Μια λύση για πολλά προβλήματα

Ζούμε τις ιστορικές στιγμές μιας νέας μεγάλης επιστημονικοτεχνικής και ταυτόχρονα κοινωνικής επανάστασης, ως συνέπεια της ενεργοποίησης της μεγάλης αντίθεσης μεταξύ των καθυστερημένων καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής και των προχωρημένων παραγωγικών δυνάμεων που ασφυκτιούν μέσα στα περιορισμένα όρια του καπιταλιστικού συστήματος, η οποία αντίθεση φέρνει πάντα μαζί της τον θάνατο του παλιού και τη γέννηση του καινούργιου κόσμου.
Το συγκεντρωτικό ενεργειακό σύστημα που χτίστηκε πάνω στα ορυκτά καύσιμα και εκφράζεται ως μια ολιγαρχική, συγκεντρωτική, καταστροφική και απάνθρωπη οικονομική και πολιτική εξουσία αποτελεί το ένα σκέλος της αντίθεσης που θέλει να διατηρήσει τις καθυστερημένες παραγωγικές σχέσεις, ακόμα και όταν το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας λιμοκτονεί, ο πλανήτης καταστρέφεται και η ζωή απειλείται.
Οι συνδυασμένες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με κέντρο το υδρογόνο, ως πηγή άφθονης, φτηνής και καθαρής ενέργειας για όλους, σε συνδυασμό με τη σύγχρονη επιστημονικά έγκυρη και κοινωνικά χρήσιμη γνώση και την ειρηνική-απελευθερωτική τεχνολογία, με αιχμή την τεχνολογία της πληροφορικής και του υδρογόνου, αποτελούν τη συμπύκνωση του άλλου σκέλους της αντίθεσης που εκφράζει τις νέες δυνατότητες των παραγωγικών δυνάμεων. Στην πραγματικότητα, μιλάμε για την αντίθεση ανάμεσα στο ελάχιστο, για τις ενεργειακές ανάγκες της ανθρωπότητας, πετρέλαιο και στο ανεξάντλητο και διάσπαρτο παντού υδρογόνο και την απεριόριστη υδρογονοενέργεια, ή για την αντίθεση μεταξύ των ‘πέντε-δέκα’ ενεργειακών κολοσσών και ολόκληρης της εργαζόμενης ανθρωπότητας.
Αυτή η αντίθεση πρέπει να λυθεί, και θα λυθεί, στο πεδίο της κοινωνικής σύγκρουσης των δυνάμεων που στοιχίζονται πίσω από τα δυο σκέλη αυτής της θεμελιακής αντίθεσης, δηλαδή των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού που οραματίζονται και αγωνίζονται για ένα καλύτερο κόσμο από τη μια μεριά, και των δυνάμεων του σκοταδισμού, της συντήρησης και της απάνθρωπης και καταστροφικής καπιταλιστικής εξουσίας που οδηγεί την ανθρωπότητα στην καπιταλιστική βαρβαρότητα από την άλλη μεριά.
Οι δυνάμεις του κεφαλαίου, που στοιχίζονται πίσω από το ένα σκέλος της παραπάνω αντίθεσης, βλέπουν την εξουσία τους να απειλείται από την υδρογονοενέργεια και, επειδή δεν μπορούν να την αποτρέψουν, κάνουν ό,τι μπορούν για να την ελέγξουν. Αυτό ήταν το αντικείμενο του βιβλίου μου Αμερικανισμός και παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της παρακμής (Παπαζήσης 2009). Οι δυνάμεις που ακουμπάνε τις ελπίδες τους στις νέες ειρηνικές τεχνολογίες που απελευθερώνουν την επικοινωνία, ενεργοποιούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ανοίγουν τον δρόμο για την άμεση δημοκρατία και για ένα καλύτερο κόσμο ήταν το αντικείμενο του πρόσφατου βιβλίου μου Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό (Νησίδες 2012).

Image result for hydrogen energy

Η ελεύθερη υδογονοενέργεια, το κλειδί για έναν καλύτερο κόσμο

Ο Αρχιμήδης δίδαξε στην ανθρωπότητα πως, για να κινήσει τη Γη, χρειάζεται, πέρα από την ιδέα να την κινήσει, κάπου να πατήσει και να ακουμπήσει το υπομόχλιο ώστε με την πολλαπλασιαστική, διά του μοχλού, δύναμη της βαρύτητας, να μπορέσει να την κινήσει. Κατ’ αναλογία, αν η ανθρωπότητα θέλει να κουνήσει από τη θέση του και να ανατρέψει τον καπιταλισμό, χρειάζεται, πέρα από τις επαναστατικές θεωρίες και τις φλύαρες πολιτικές ιδεολογίες, ένα καινούργιο τόπο, μια καινούργια αμεσοδημοκρατική κοινωνική πραγματικότητα για να πατήσει, και στη συνέχεια χρειάζεται ένα εργαλείο, τον μοχλό της ανατροπής του καπιταλισμού, και αυτός ο μοχλός φαίνεται να είναι η ελεύθερη υδρογονοενέργεια. Αυτό το εργαλείο στα χέρια μιας αποφασισμένης, σταδιακά, επίπονα και επίμονα αυτοπροσδιοριζόμενης, αυτοθεσμιζόμενης, αυτοδιευθυνόμενης κοινωνίας, μπορεί να δημιουργήσει βήμα-βήμα, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, την αναγκαία υλική βάση, το έδαφος πάνω στο οποίο θα χτιστεί η ενεργειακή και κατ’ επέκταση και η κοινωνική ισότητα που, επίσης σταδιακά, επίπονα και επίμονα, θα πάρει την ολοκληρωμένη μορφή της Άμεσης Δημοκρατίας και της Αταξικής Κοινωνίας.
Αυτός ο μοχλός, για τη μετακίνηση-ανατροπή του καπιταλισμού που δεν είναι παρά η νέα επανάσταση της Πληροφορίας, του Υδρογόνου και της Άμεσης Δημοκρατίας που έχουν ήδη ξεκινήσει, είναι το αντικείμενο αυτού εδώ του βιβλίου, με την ελπίδα πως θα συμβάλει στον προβληματισμό και στη συνειδητοποίηση ότι στα χέρια μας κρατάμε τη ζωή μας, τη ζωή του κοινού σπιτιού μας, του πλανήτη Γη και το μέλλον μας, αλλά και με την προσδοκία πως θα σταθούμε αντάξιοι αυτού του χρέους.
Η υδρογονοενέργεια δεν είναι πια ένα όραμα, γιατί είναι ήδη μια απτή πραγματικότητα που αρνείται, αν και πιέζεται αφόρητα, να υποταχθεί στις δυνάμεις της αλλοτρίωσης της εργαζόμενης κοινωνίας, της καταστροφής του περιβάλλοντος, της βίας των πολέμων και της καπιταλιστικής βαρβαρότητας. Για να δώσει το ανεξάντλητο και διάσπαρτο σε κάθε γωνιά του πλανήτη υδρογόνο ελεύθερη, άφθονη, ασφαλή και καθαρή υδρογονοενέργεια, τη μόνη που μπορεί να απελευθερώσει την ανθρωπότητα από τα δεσμά της ανάγκης και του καπιταλισμού, περιμένει από τις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού να εμποδίσουν το κεφάλαιο που θέλει να σφετεριστεί ένα ελεύθερο αγαθό και να το μετατρέψει σε εμπόρευμα και σε καινούργιες αλυσίδες μιας νέας μεσαιωνικής σκλαβιάς.
Οι επιστήμες, η έρευνα και η τεχνολογία έχουν λύσει όλα τα τεχνικά προβλήματα για την παραγωγή υδρογόνου και ελεύθερης υδρογονοενέργειας, της μόνης πράσινης ενέργειας, για αυτοκατανάλωση, από το επίπεδο του νοικοκυριού μέχρι της Κοινότητας, του Δήμου, της Περιφέρειας, της χώρας και της ανθρωπότητας ολόκληρης. Η ενεργειακή ανεξαρτησία είναι πια μια πραγματική δυνατότητα για τον καθένα μας, για την κοινωνία μας και για την ανθρωπότητα. Η ενεργειακή ανεξαρτησία οδηγεί στην ενεργειακή ισότητα, και αυτή με τη σειρά της, σε συνθήκες άμεσης δημοκρατίας, οδηγεί στην κοινωνική ισότητα, χωρίς την οποία δεν μπορεί να υπάρξει ισηγορία, ισονομία, ισοπολιτεία, ελευθερία, δημοκρατία και ειρήνη.
Όπως είναι γνωστό, η καπιταλιστική ανάπτυξη κινήθηκε παράλληλα με την ανάπτυξη του ενεργειακού συστήματος που έχει ως βάση του τα ορυκτά καύσιμα και γι’ αυτό περιορίστηκε σ’ εκείνες τις ελάχιστες περιοχές του πλανήτη που είχαν στο υπέδαφός τους ορυκτά καύσιμα, ή έλεγχαν τα κοιτάσματα των ορυκτών καυσίμων και τη ροή της ηλεκτρικής ενέργειας. Αντίθετα, η έλλειψη ανάπτυξης στο μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη οφείλεται στο γεγονός της έλλειψης ενεργειακών πηγών και υποδομών που θα τροφοδοτήσουν με την αναγκαία ηλεκτρική ενέργεια τις παραγωγικές προσπάθειες των τοπικών κοινωνιών, πράγμα που συνδέεται άμεσα και ευθέως με τη φύση του υφιστάμενου συγκεντρωτικού μονοπωλιακού ενεργειακού συστήματος των ορυκτών καυσίμων.
Η συνειδητοποίηση των ανεξάντλητων δυνατοτήτων που προσφέρουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που βρίσκονται παντού στον πλανήτη, και ιδιαίτερα το υδρογόνο, ανοίγει για τις τοπικές κοινωνίες απεριόριστους ορίζοντες ανάπτυξης για την καθολική ευημερία. Η κοινωνικοποίηση των ενεργειακών πηγών και υποδομών και η πλήρης αποκέντρωση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία εξ αιτίας της απόλυτης διασποράς του υδρογόνου και της απλής και χαμηλού κόστους τεχνολογίας παραγωγής υδρογονοενέργειας καθιστά την ενέργεια ένα σχεδόν ελεύθερο αγαθό που μπορεί να εξασφαλίσει ενεργειακή αυτονομία σε κάθε χρήστη και συνεπώς ενεργειακή ισότητα, η οποία μπορεί να εγγυηθεί και για την κοινωνική ισότητα.
Το κεφάλαιο, βέβαια, επιχειρεί να συσκοτίσει και να επιβραδύνει την ανερχόμενη πραγματικότητα της υδρογονοενέργειας ως ελεύθερου αγαθού και μιλά για συμπληρωματικότητα στο υφιστάμενο συγκεντρωτικό ενεργειακό σύστημα, για ένταξη της υδρογονοενέργειας στην οικονομία της αγοράς, την οποία αποκαλούν ευφημιστικά και οικονομία του υδρογόνου, για να καλύψουν τον ρόλο του υποκειμένου της καπιταλιστικής οικονομίας. Το υδρογόνο, όμως, δεν είναι υποκείμενο, και η σημερινή οικονομία που κινείται με τα ορυκτά καύσιμα δεν είναι παρά το αντικείμενο πλουτισμού κάποιου υποκειμένου με τη μορφή του μεμονωμένου επιχειρηματία, της τάξης των καπιταλιστών, του καπιταλιστικού κράτους και του σκληρού πυρήνα της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης. Στη μετακαπιταλιστική περίοδο της ανθρωπότητας, υποκείμενο της αυτοδιαχειριζόμενης οικονομίας θα είναι η ίδια η αυτοδιευθυνόμενη κοινωνία, για να διασφαλίζονται η κοινωνική ισότητα, η καθολική ευημερία, η ελευθερία, η άμεση δημοκρατία και η οικουμενική ειρήνη. Και επειδή η οικονομία είναι ή των καπιταλιστών ή της κοινωνίας, γι’ αυτό ο όρος οικονομία του υδρογόνου είναι παραπλανητικός και, αν δεν στοχεύει στη χειραφέτηση της κοινωνίας, τότε διευκολύνει στο να κρατήσει την κοινωνία μακριά από την οικονομία, για να μη γίνει ποτέ η οικονομία υπόθεση ολόκληρης της αυτεξούσιας κοινωνίας.
Ανεξάρτητα από αυτά όμως το βιβλίο Η οικονομία του υδρογόνου του Jeremy Rifkin είναι το μοναδικό βιβλίο στον κόσμο που ανάδειξε, πριν από μια δεκαετία περίπου, τη μεγάλη σημασία του υδρογόνου, αλλά θεωρώ πως ο ρόλος που ο Ρίφκιν επιφυλάσσει για το υδρογόνο ως συμπληρωματική πηγή ενέργειας στα ορυκτά καύσιμα, αδικεί και τον ίδιο και το υδρογόνο. Βέβαια, οι αναγνώστες αυτού του σημαντικού βιβλίου οφείλουμε πολλά στον συγγραφέα του, αλλά η θέση μου είναι πως το υδρογόνο μπορεί, όχι απλά να συμπληρώσει και να διευκολύνει το ενεργειακό σύστημα των ορυκτών καυσίμων, αλλά να απαλλάξει οριστικά την ανθρωπότητα από τα ορυκτά καύσιμα και στη θέση τους να βάλει ένα άλλο ενεργειακό σύστημα που θα προσφέρει άφθονη, φτηνή και καθαρή ενέργεια στον καθένα, από κοινού και ανεξάρτητα, και αυτό στηρίζεται στα συμπεράσματα των επιστημονικών ερευνών και των εφαρμογών των τελευταίων πενήντα χρόνων.
Είναι αυτή η πραγματικότητα που οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού συνειδητοποιούν σταδιακά, πως η υδρογονοενέργεια αποτελεί καταλυτικό παράγοντα απελευθέρωσης της οικονομίας και της κοινωνίας από τα ορυκτά καύσιμα και συνεπώς από το αντικοινωνικό και καταστροφικό κεφάλαιο. Αυτός είναι και ο λόγος που αποφάσισα να γράψω αυτό το βιβλίο, γιατί γνωρίζω πως ένας καλύτερος κόσμος είναι πια μπροστά μας, ας ανοίξουμε τα μάτια μας να τον θαυμάσουμε και ας απλώσουμε τα χέρια μας να τον κάνουμε δικό μας, γιατί σ’ εμάς ως άτομα, ως εργαζόμενη κοινωνία και ως εργαζόμενη ανθρωπότητα ανήκει και σε κανένα άλλον.

Image result for hydrogen energy

Στο δύσκολο δρόμο προς το τυπογραφείο

Κλείνοντας, επαναλαμβάνω τη βαθιά πεποίθησή μου πως, όπως κάθε έργο, και ιδιαίτερα πνευματικό, έτσι και αυτή η εργασία δεν είναι παρά ένα συλλογικό και συνεπώς κοινωνικό δημιούργημα που χωρίς ανάλογα, προγενέστερα περισσότερο ή λιγότερο σχετικά, έργα άλλων δεν θα είχε πραγματοποιηθεί και συνεπώς θεωρώ χρέος μου να ευχαριστήσω όσους με τα βιβλία, τις μελέτες, τα άρθρα, τις πληροφορίες και τα σχόλιά τους στον Τύπο και στο διαδίκτυο συνέβαλαν ώστε αυτό το βιβλίο να μπορέσει να προσεγγίσει την τεχνική πολυπλοκότητα και την τεράστια κοινωνική σημασία του υδρογόνου για την εργαζόμενη κοινωνία-ανθρωπότητα.
Ιδιαίτερα θέλω να συγχαρώ τις δεκάδες των νέων επιστημόνων που στρέφουν όλο και περισσότερο την προσοχή τους στην έρευνα της υδρογονοενέργειας και με τις καταπληκτικές επιστημονικές εργασίες τους συμβάλλουν στην απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα, αλλά και να τους ευχαριστήσω γιατί με αυτές βοήθησαν πολύ στην ολοκλήρωση αυτού του βιβλίου και κατέστησαν εφικτό να πάρει το δρόμο προς το τυπογραφείο και από εκεί να φιλοξενηθεί στα ράφια των βιβλιοπωλείων, περιμένοντας τη γόνιμη κριτική και τον αντίλογο, που θα μας οδηγήσουν, πέρα από την άρνηση του συστήματος των ορυκτών καυσίμων, στη θέση για τη σημασία, την ικανότητα και τη χρησιμότητα της υδρογονοενέργειας και του νέου ενεργειακού συστήματος για τον άνθρωπο, την ανθρωπότητα και τον πολιτισμό της.

Εξωγηινη Ζωή στο Σύμπαν

To Πρόβλημα της Aστροβιολογίας

                 ΠΩΣ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΞΩΓΗΙΝΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΖΩΗΣ;

Image result for astrobiology

Γράφει ο Μάνος Δανέζης

 

Η έννοια της ζωής στο Σύμπαν, στο επίπεδο της Επιστήμης, δεν ταυτίζεται με αυτά που αναφέρονται σε διάφορα περιοδικά και συντηρούν, κοινωνικούς ή θεολογικούς μύθους , κερδοσκοπικές μεθόδους και διαφημιστικές σκοπιμότητες.

Tο αν υπάρχει ζωή στο Σύμπαν, είναι ένα πρόβλημα που δύσκολα μπορεί να μελετηθεί και να λυθεί, γιατί παρουσιάζει αρκετές ιδιομορφίες. Προκειμένου να την αναζητήσουμε στα πέρατα της Δημιουργίας, θα πρέπει να γνωρίζουμε πώς είναι δομημένη αυτή η μορφή ζωής. Αρχικά υποθέταμε ότι θα πρέπει να είναι βιολογικά όμοια με αυτήν της Γης. Γνωρίζουμε όμως τι σημαίνει ζωή, έστω και στο γήινο πεδίο; Είναι η ζωή μια πολύπλοκη συναρμολόγηση ύλης ή υπάρχει και κάτι άλλο, μέσα και πάνω από αυτήν; Για παράδειγμα, ο βιοχημικός ορισμός της γήινης ζωής, ως ένα σύνολο νουκλεϊνικών οξέων, πρωτεϊνών και άλλων πιο σύνθετων μορίων είναι ουσιαστικά προσαρμοσμένος στα γήινα μέτρα. Άλλωστε, όπως αναφέρει σε άρθρο του (20 Iουλίου 1997) ο αναπληρωτής καθηγητής Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης Λουκάς Bλάχος, «Στη μοντέρνα γλώσσα των μη-γραμμικών συστημάτων η ζωή είναι μια ξαφνική εμφάνιση οργάνωσης (τάξης) μέσα στο χάος, ένα φαινόμενο πολύ συνηθισμένο στα αριθμητικά μοντέλα πολύπλοκων συστημάτων».

Image result for astrobiology

Συνεπώς, το πρόβλημα σήμερα θεωρείται πιο σύνθετο, εφ’ όσον όλοι πλέον αποδέχονται ότι πολύ πιθανόν η αναζητούμενη εξωγήινη ζωή να είναι βιολογικά διαφορετική από εκείνη της Γης. Το δύσκολο αυτό πρόβλημα προσπαθεί να λύσει ένας νέος επιστημονικός κλάδος, η «Aστροβιολογία», η οποία έχει την ιδιαιτερότητα να ψάχνει να βρει κάτι που δεν γνωρίζει πώς και τι ακριβώς είναι.

Στις παλαιότερες εποχές, τότε που οι άνθρωποι δεν είχαν τη δυνατότητα να κατανοήσουν τη δομή ενός βιολογικού συστήματος, η γέννηση ενός παιδιού ή η μετατροπή του σπόρου σε δένδρο, αποδιδόταν πολύ φυσικά στην παρέμβαση μιας υπέρλογης «Θείας Δύναμης». H αντίληψη αυτή άλλαξε ριζικά κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επανάστασης, όταν η ανάπτυξη της Ουράνιας Mηχανικής ώθησε την επιστήμη να διατυπώσει την άποψη ότι οι έμβιοι οργανισμοί δεν αποτελούν παρά πολύπλοκους ωρολογιακούς μηχανισμούς. H έρευνα όμως δεν στάθηκε ικανή να ανακαλύψει έναν τέτοιο μηχανισμό, γεγονός που ανάγκασε τους ερευνητές να επινοήσουν την ύπαρξη μιας μυστηριώδους «ζωτικής δύναμης» (vis vitalis). Oι επιστήμονες επικαλούνταν την αδιευκρίνιστη αυτή δύναμη κάθε φορά που τα βιολογικά φαινόμενα δεν ήταν δυνατόν να ερμηνευτούν μέσω κάποιων γνωστών φυσικών μηχανισμών.

Image result for astrobiology

Αργότερα, με την ανάπτυξη της Mοριακής Bιολογίας, η ύπαρξη της ζωτικής δύναμης παραμερίστηκε και άρχισε πάλι να κερδίζει έδαφος η άποψη ότι τα βιολογικά συστήματα δεν είναι παρά δομές μορίων και ατόμων. Στους υποστηρικτές αυτής της άποψης, εντείνεται η βεβαιότητα ότι αφού το Σύμπαν είναι φτιαγμένο από το ίδιο υλικό, υπάρχουν μεγάλες ελπίδες να ζουν και άλλα όντα σαν εμάς στο Σύμπαν.

Το πρόβλημα όμως της ζωής δεν έχει βρει την τελική του λύση. Mέσα σ’ ένα Σύμπαν διαρκών φυσικών εκπλήξεων, που ακόμα δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε ούτε τη δομή ούτε τη φύση του, δεν μπορούμε να αρνηθούμε τη δυνατότητα ύπαρξης κάτι άλλου «έξω από την ύλη», που έχει τη δυνατότητα να την δημιουργεί και να της δίνει την ιδιότητα της ζωής. Εξάλλου οι σύγχρονες ανακαλύψεις της Κβαντομηχανικής έχουν αποκαλύψει ότι αυτό που ονομάζουμε «στοιχειώδη ύλη», δεν είναι παρά η έκφραση ενός στοιχειώδους πεδίου, που δημιουργείται από επιμέρους ενεργειακές συμπυκνώσεις, οι οποίες γίνονται αισθητές ως στοιχειώδη σωμάτια.

Image result for astrobiology

Μοριακή Βιολογία και Κυβερνητική

Επειδή, όπως ήδη αναφέραμε, έχουμε πλέον αντιληφθεί ότι η έννοια ζωή μέσα στο Σύμπαν δεν συνδέεται υποχρεωτικά με τα αντίστοιχα γήινα πρότυπα, και ότι θα μπορούσαν οι λειτουργίες της να ακολουθούν εντελώς διαφορετικές αρχές, δημιουργήθηκε η ανάγκη καθορισμού ενός νέου ορισμού της έννοιας ζωή, που να μην περιορίζεται από τα στενά γήινα πρότυπα.

Λύση σ’ αυτό το πρόβλημα επιχειρεί να δώσει μία νέα επιστήμη, η «Kυβερνητική», η οποία προσπαθεί να απομονώσει τις λειτουργίες που παραμένουν αναλλοίωτες, ασχέτως από τη διαφοροποίηση του εξωτερικού περιβάλλοντος στο οποίο δημιουργείται η ζωή. Οπως πρεσβεύει ο Ρώσος μαθηματικός A.A. Λιαπούνοφ, τα έμβια συστήματα παρουσιάζουν την ιδιότητα —μέσω απόλυτα προσδιορισμένων καναλιών— να μεταβιβάζουν μικρές ποσότητες ενέργειας ή υλικού, που περιέχει συμπυκνωμένο έναν τεράστιο όγκο πληροφοριών.

Προσπαθώντας να περιγράψουμε λεπτομερέστερα την ιδέα αυτή θα μπορούσαμε να σημειώσουμε ότι, μέσω των αισθήσεων, ο κάθε οργανισμός συλλέγει πληροφορίες με τη μορφή κωδικοποιημένων σημάτων ενέργειας. Oι πληροφορίες αυτές, αφού επεξεργαστούν, επανεκπέμπονται με τη μορφή νέων σημάτων, και μέσω προκαθορισμένων καναλιών οδηγούνται σε κέντρα τα οποία ενεργοποιούμενα προκαλούν μια εσωτερική αναδιοργάνωση του συστήματος, που βοηθάει στη διατήρηση της ακεραιότητάς του.

Image result for astrobiology

O μηχανισμός που επεξεργάζεται τις πληροφορίες ονομάζεται «σύστημα ελέγχου». Οι πληροφορίες που συλλέγονται από έναν μεγάλο αριθμό στοιχείων εισόδου, έχουν τη δυνατότητα να αποθηκεύονται σ’ ένα σύστημα μνήμης μέσω ενός δικτύου καναλιών. Mε τον προηγούμενο τρόπο η «Κυβερνητική» προσπαθεί να δώσει έναν λειτουργικό ορισμό της έννοιας ζωή, που ικανοποιεί με μεγάλη ακρίβεια τις αρχές λειτουργίας των ηλεκτρονικών υπολογιστικών μηχανών και, σύμφωνα με πολλές απόψεις, μοιάζει αρκετά με τα γήινα βιολογικά συστήματα.
Iσως στο μέλλον, ένας συνδυασμός των απόψεων της Κυβερνητικής και της Mοριακής Bιολογίας μάς οδηγήσει στην κατανόηση της φύσης της ζωής, που —όπως πρέπει να παραδεχθούμε— ακόμη μας είναι άγνωστη. Image result for astrobiology

* Από το βιβλίο των Μάνου Δανέζη και Στράτου Θεοδοσίου: «Το Σύμπαν που Αγάπησα – Εισαγωγή στην Κοσμολογία», Εκδόσεις Δίαυλος».

Η ατομική ιδιοκτησία και το πρόβλημα της Δημοκρατίας και της Ειρήνης

Η ατομική ιδιοκτησία

και το πρόβλημα της Δημοκρατίας και της Ειρήνης%ce%b1%ce%bd%ce%b5%cf%81%ce%b3%ce%bf%cf%83-%ce%bc%ce%b5%cf%84%ce%ac-%cf%84%ce%bf-%ce%ba%cf%81%ce%b1%cf%87-%cf%84%ce%bf%cf%85-1929

 

 

Γράφει ο Κώστας Λάμπος  claslessdemocracy@gmail.com,

 

Τα τύμπανα του πολέμου χτυπούν λυσσασμένα σε Βορά και Νότο, σε Ανατολή και Δύση, τα αχόρταγα κοράκια της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης κράζουν πάνω από τα κεφάλια μας σε ολόκληρο τον πλανήτη και οι ύαινες του κεφαλαίου κατασπαράζουν χώρες, κοινωνίες και πολιτισμούς για να στήσουν την παγκόσμια φασιστική τάξη πραγμάτων. Κοινοβούλια, κόμματα και κυβερνήσεις, παγκόσμιοι οργανισμοί, Ακαδημίες, ‘αυθεντίες’ ‘πνευματικά’, θρησκευτικά/σκοταδιστικά και εξουσιαστικά ιερατεία χορεύουν υπνοβατώντας στο κροτάλισμα των ‘τριάντα αργυρίων’ για να εμποδίσουν, με το κομματικό/ιδεολογικό τους αφιόνι, με το ψέμα, την παραπλάνηση και τον φόβο, την κοινωνικοπολιτική αφύπνιση των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, την μοναδική κοινωνική δύναμη που έχει ζωτικό συμφέρον και μπορεί να εμποδίσει την καταστροφή του πλανήτη και να ακυρώσει την καπιταλιστική βαρβαρότητα.

Για να συμβεί αυτή η μεταστροφή απαιτείται η απελευθέρωσή μας από τους σκοταδιστικούς μύθους ότι τάχα η μιζέρια μας είναι ‘θέλημα θεού’ και από τις κομματικές ιδεολογίες ότι η εκάστοτε αντιπολίτευση θα διαχειριστεί εντιμότερα από την εκάστοτε κυβέρνηση τον καπιταλισμό με αποτέλεσμα τα πράγματα να πάνε από το κακό στο χειρότερο για εμάς και πάντα προς το καλύτερο για το κεφάλαιο. Απαιτείται, λοιπόν, μια διαφορετική προσέγγιση των πραγμάτων μέσα από μια συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης πραγματικότητας που αποκαλύπτει ότι η πηγή όλων των δεινών μας, από την ανεργία, την απαξίωση της Εργασίας, τον ευνουχισμό της Επιστήμης, τον στραγγαλισμό του Πολιτισμού, την καταστροφή του περιβάλλοντος, την πείνα μέχρι τον απάνθρωπο και καταστροφικό πόλεμο, είναι η οικονομική και κοινωνική ανισότητα, η οποία δεν έχει να κάνει με την φυσική, πνευματική και συναισθηματική διαφορετικότητα των ανθρώπων αλλά με την θεσμική διαφοροποίηση της σχέσης των ανθρώπων με τα μέσα παραγωγής, με την ατομική ιδιοκτησία.

Η ατομική ιδιοκτησία και ιδιαίτερα η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής καθορίζει και τον τρόπο κατανομής του παραγόμενου πλούτου μεταξύ των ανθρώπων, των κοινωνικών τάξεων, των περιφερειών και των εθνών με αποτέλεσμα να υπάρχουν λίγοι πλούσιοι και πολλοί φτωχοί, λίγες, ελάχιστες περιοχές και χώρες πλούσιες και πολλές φτωχές. Κι αυτό γιατί η ατομική ιδιοκτησία και κύρια η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής, που αποτελεί και τη μήτρα του καπιταλισμού, πυροδοτεί έναν ανειρήνευτο ανταγωνισμό μεταξύ των ιδιοκτησιών με σκοπό η μια να κατασπαράξει την άλλη πράγμα που οδηγεί σε οικονομικές, κοινωνικές, περιφερειακές και εθνικές ανισότητες.

Οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες, όμως, προκαλούν κοινωνικές, ταξικές πολιτικές συγκρούσεις που συχνά παίρνουν την μορφή του εμφύλιου, του τοπικού και του παγκόσμιου πολέμου, με ανυπολόγιστες συνέπειες που εμποδίζουν τις κοινωνίες και την εργαζόμενη ανθρωπότητα να πορευτούν ομαλά στην ολοκλήρωση του διαχρονικού στρατηγικού τους στόχου για την επίτευξη της κοινωνικής ισότητας ως προϋπόθεση για την καθολική ευημερία και ειρήνευση της ζωής.

Η ατομική ιδιοκτησία γενικά και η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής ειδικότερα δεν διαταράσσει μόνο τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, των κοινωνικών τάξεων και των εθνών/κρατών, αλλά προκαλεί και την εχθρική συμπεριφορά των ατομικών ιδιοκτησιών απέναντι στην Φύση επειδή κατασπαταλούν τους φυσικούς πόρους και ανατρέπουν φυσικές λειτουργίες και συνθήκες στην προσπάθειά τους να μεγιστοποιήσουν το ατομικό/ταξικό/κρατικό τους κέρδος. Αυτή η εχθρότητα  της ατομικής ιδιοκτησίας και του κεφαλαίου απέναντι στην Φύση και την Βιόσφαιρα παίρνει την μορφή ενός καταστροφικού πολέμου τα οφέλη του οποίου εισπράττει το κεφάλαιο και τις ζημιές που σταδιακά παίρνουν την μορφή ενός μη αναστρέψιμου καταστροφικού ‘σπιράλ του θανάτου’, τις πληρώνει πολλαπλά και στο πολλαπλάσιο η εργαζόμενη ανθρωπότητα, οι φτωχές τάξεις και χώρες.

ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇ - ÏÕÑÅÓ ÊÏÓÌÏÕ ÅÎÙ ÁÐÏ ÊÁÔÁÓÔÇÌÁ PUBLIC ÓÔÇÍ ÔÓÉÌÉÓÊÇ ÓÔÏ ÊÅÍÔÑÏ ÔÇÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÌÅ ÁÖÏÑÌÇ ÔÇ BLACK FRIDAY

Όλα αυτά παίρνουν καθημερινά την μορφή ενός εφιάλτη τον οποίο οι θρησκευτικές συμμορίες τον αφορίζουν με διάφορες μεσσιανικές εσχατολογικές ανοησίες που κινούνται μεταξύ της λεγόμενης ‘αποκάλυψης του Ιωάννη’ και του ανύπαρκτου παραδείσου ενώ η παγκόσμια εξουσιαστική ελίτ με πρωταγωνιστή τον αμερικανισμό[1] τον αντιμετωπίζουν πότε με τον ρατσιστικό trumpουκισμό του ηγεμόνα και πότε με την ‘αποκάλυψη της ΝΑΣΑ’ για τους επτά εξωπλανήτες που μοιάζουν με τη Γη αφήνοντας την φαντασία να οργιάζει για μια μαζική φυγή σωτηρίας από την Γη που την καταστρέφουν προς αυτούς τους πλανήτες, «οι οποίοι απέχουν μόνο 40 έτη φωτός από τη Γη», χωρίς ωστόσο να δίνουν περισσότερες πληροφορίες που θα έδειχναν ότι για τα σημερινά δεδομένα και για τις σημερινές συνθήκες, που απαιτούν άμεσες και οριστικές λύσεις, πρόκειται για συνειδητή εξαπάτηση που παίρνει διαστάσεις μιας ακόμα χίμαιρας.

Κι όλα αυτά συμβαίνουν για να μην ομολογηθεί ότι η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής, που αποφέρει πλούτο με την εκμετάλλευση της μισθωτής δουλείας και προφανώς όχι η μικρή πλασματική και συνήθως υποθηκευμένη ιδιοκτησία που λειτουργεί ως δόλωμα για την υποδούλωση του φορέα της στα συμφέροντα της μεγάλης ατομικής ιδιοκτησίας και εξουσίας, είναι η αποκλειστική αιτία όλων των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων, όλων των δεινών του ανθρώπινου πολιτισμού. Γιατί είναι προφανές ότι όσο υπάρχει ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής και συνεπώς όσο θα υπάρχει αυτή η ακραία ανισοκατανομή του κοινωνικά παραγόμενου πλούτου, τόσο θα υπάρχουν κοινωνικές διακρίσεις, κοινωνικές αναταραχές και ταξικές συγκρούσεις που αντιμετωπίζονται με σκοταδιστικούς μύθους, με τοξικές κομματικές ιδεολογίες, με αυταρχική διακυβέρνηση, με θεία σκιάχτρα και δυνάμεις καταστολής, οπότε δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική δημοκρατία με την έννοια του ‘κράτους του δήμου’, της λαϊκής κυριαρχίας.

Προφανές είναι επίσης ότι όσο υπάρχει ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής τόσο θα διαιωνίζεται ο οικονομικός ανταγωνισμός/πόλεμος που περιοδικά θα παίρνει την μορφή των θερμών, απάνθρωπων και καταστροφικών εμφύλιων, τοπικών και παγκόσμιων πολέμων πραγματικότητα που σημαίνει ότι σε συνθήκες καπιταλισμού δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική ειρήνη σε κοινωνικό, εθνικό και οικουμενικό επίπεδο.

Το λογικό συμπέρασμα όλων των παραπάνω συλλογισμών είναι ότι ο κοινωνικός αγώνας για την πραγματική δημοκρατία, για την αταξική δημοκρατία[2], για την κοινωνική ισότητα και για την κοινωνική και οικουμενική ειρήνη περνάει μέσα από τον θάνατο της ατομικής ιδιοκτησίας[3] πάνω στα μέσα παραγωγής. Ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας μέσα από μεγάλες και πολιτικά αυτόνομες ειρηνικές κοινωνικές πρωτοβουλίες και Λαϊκές Εθνοσυνελεύσεις θα έχει ως φυσικό επακόλουθο και τον θάνατο των ατομικών και ταξικών αντιλαϊκών εξουσιών που θα ολοκληρώνεται, μέσω της διάχυσης της επιστημονικά έγκυρης και κοινωνικά χρήσιμης Γνώσης με τον θάνατο των ψευδαισθήσεων, δηλαδή, με τον θάνατο των θρησκειών και των ‘θεών’ ως φετίχ και συμβόλων των εξουσιών[4].%cf%83%cf%85%ce%b3%ce%ba%cf%81%ce%bf%cf%85%cf%83%ce%b5%ce%b9%cf%82-%ce%b1%cf%83%cf%84%cf%85%ce%bd%ce%bf%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%8e%ce%bd-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%b4%ce%b7%ce%bb%cf%89%cf%84%cf%89%ce%bd

Δεν πρόκειται βέβαια για μια εύκολη υπόθεση γιατί ο καπιταλισμός ως φιλοσοφία, ως τρόπος παραγωγής και ανισοκατανομής του πλούτου, ως σύστημα κυριαρχίας των λίγων πάνω στους πολλούς έχει κατασκηνώσει στα μυαλά μας και μας έχει πείσει ότι είναι αναντικατάστατος και αιώνιος. Κι όμως ο καπιταλισμός δεν είναι η μοίρα της ανθρωπότητας, αλλά ο εφιάλτης της που προσπαθεί με σκοταδιστικούς μύθος και με ψευτοθεωρίες να επιβιώσει. Γι αυτό οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού οφείλουν να συνεχίσουν εντονότερα τον αγώνα τους για την πραγμάτωση του διαχρονικού τους οράματος για κοινωνική ισότητα και για την σωτηρία του πολιτισμού και του πλανήτη.

Τα τελευταία χρόνια το σύστημα της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής λανσάρει την ψευδοεπιστημονική «θεωρία των φυσικών ορίων της παραγωγής αγαθών», που αποσκοπεί στη συσκότιση του ρόλου της ατομικής ιδιοκτησίας και αποσιωπά το γεγονός ότι οι επιστήμες έχουν ήδη δημιουργήσει όλες τις αντικειμενικές προϋποθέσεις, που ξεπερνούν αναχρονιστικές καπιταλιστικές και κρατικοκαπιταλιστικές χίμαιρες, γιατί καταφέρνουν να ξεδιπλώνουν το ρεαλισμό μιας περιβαλλοντικά και κοινωνικά ευαίσθητης επιστημονικοτεχνικής επανάστασης των κοινωνικά απελευθερωτικών παραγωγικών δυνάμεων, η οποία μπορεί με ήπιες τεχνικές να υπερπολλαπλασιάσει τις παραγωγικές δυνατότητες του πλανήτη και της οικονομίας εξασφαλίζοντας καθολική ευημερία, και μάλιστα με πολύ λιγότερο ανθρώπινο κάματο και πόνο και πολύ περισσότερο ελεύθερο χρόνο, αναγκαίο για την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας όλων σε συνθήκες οικονομικής και κοινωνικής ισότητας.

Το τεχνολογικό πακέτο, λ.χ., της υδρογονοενέργειας[5] αχρηστεύει τα ορυκτά καύσιμα και τις μηχανές εσωτερικής καύσης και σε συνδυασμό με τις νέες τεχνολογίες επικοινωνίας, τον κοινωνικό προσανατολισμό της παραγωγής και την ισοκατανομή των αγαθών μπορεί να διευρύνει απεριόριστα τα φυσικά όρια της ορθολογικά και κοινωνικά προσδιοριζόμενης αναγκαίας, για την ευημερία και την ευτυχία της ανθρωπότητας, οικονομικής δραστηριότητας. Να προσθέσουμε τον αγώνα για το ελεύθερο λογισμικό, την τρισδιάστατη εκτύπωση και τους αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς για να κατανοήσουμε ότι ο καινούργιος κόσμος γεννιέται μέρα τη μέρα μέσα στους κόλπους του παλιού που παρακμάζει και πεθαίνει[6]. Αυτές οι εξελίξεις οδηγούν αναπόφευκτα στη λύση της αντίθεσης μεταξύ αναπτυγμένων παραγωγικών δυνάμεων και καθυστερημένων παραγωγικών σχέσεων, πράγμα που σημαίνει πως η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής μπορεί να αντικατασταθεί από την κοινωνικοποίηση, όχι την κρατικοποίηση, των μέσων παραγωγής, για ν’ ανοίξει διάπλατα ο δρόμος για τον καινούργιο κόσμο που, παρά τα εμπόδια που στήνει με την παγκοσμιοποίησή του το κεφάλαιο καθημερινά, γεννιέται μέσα στον παλιό που φεύγει.

Όλα αυτά μπορούν να ξεκινήσουν από την προσωπική, συλλογική και κοινωνική προσπάθεια αποκαπιταλιστικοποίησης του μυαλού μας, προϋπόθεση ικανή και αναγκαία για το ξεπέρασμα του νοσηρού Εγώ και την κατάκτηση του Εγώ ως Εμείς και για την ουμανιστική αποκαπιταλιστικοποίηση της οικονομίας, της κοινωνίας και της ανθρωπότητας.

______________london-is-fallen

Πηγή: http://classlessdemocracy.blogspot.gr/2017/03/blog-post.html,

[1] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της Παρακμής, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2009.

[2] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Αταξική Δημοκρατία και Ουμανισμός στον 21ο αιώνα, στο συλλογικό τόμο: Η Άμεση Δημοκρατία στον 21ο αιώνα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013.

[3] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας, υπό έκδοση.

[4] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Θεός και Κεφάλαιο. Δοκίμιο για τη σχέση μεταξύ θρησκείας και εξουσίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2015.

[5] Βλ. διεξοδικά, Κώστας Λάμπος, Ποιος φοβάται το υδρογόνο; Η επανάσταση του υδρογόνου, η ελεύθερη ενέργεια και η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την καπιταλιστική βαρβαρότητα, Νησίδες, Θεσσαλονίκη 2013.

[6] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.

ΑΡΧΑΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ: Εφευρέσεις Εκτός Τόπου και Χρόνου


Εφευρέσεις Εκτός Τόπου και Χρόνου

Ανακαλύπτοντας το Αδιανόητο

Γράφει ο Νίκος Κανακάρης

Από την αρχή του χρόνου το ανθρώπινο μυαλό πάλευε με το αδιανόητο, προσπαθώντας να υλοποιήσει κάθε σκέψη που θα μπορούσε να του παρέχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει το «αδύνατο». Ο μέσος άνθρωπος συνήθως δεν ξέρει ή δε θέλει να θυμάται ότι για να μπορεί να απολαμβάνει σήμερα όλες αυτές τις δυνατότητες που του προσφέρει η τεχνολογία, κάποιοι άνθρωποι πέρασαν ολόκληρη τη ζωή τους προσπαθώντας να καταφέρουν το ακατόρθωτο. Πρόθεση αυτού του άρθρου είναι να διασπάσει το γνωστό χωροχρονικό συνεχές και να καταλύσει για λίγο τη γραμμική έννοια του χρόνου όπως την αντιλαμβάνεται ο δυτικός ορθολογισμός. Τί θα λέγατε λοιπόν αν μιλούσαμε για εφευρέσεις-«μανιτάρια», που εμφανίστηκαν ξαφνικά εκτός τόπου και χρόνου και ξεχάστηκαν το ίδιο παράδοξα, αφήνοντας πίσω τους αμυδρά ίχνη που συνθέτουν έναν παράξενο θρύλο ή μια παράλληλη, αλλά αποσιωπημένη ιστορία των εφευρέσεων; Ο Νίκος Κανακάρης κάνει μια πρώτη καταγραφή της μυστικής αυτής Ιστορίας.

Υπάρχει μια αρχαία αιγυπτιακή τοιχογραφία που απεικονίζει την επίκληση στο θεό Ρα-Ήλιο. Η τοιχογραφία αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον από άποψη διάταξης των σχεδίων. Στη βάση της υπάρχει μια στήλη (ντζεντ), η οποία στην κορυφή καταλήγει σε έναν αιγυπτιακό σταυρό, από το κέντρο του οποίου ξεκινούν με απόλυτη συμμετρία δυο ανθρώπινα χέρια που υψώνονται για να αγγίξουν τον ηλιακό δίσκο που βρίσκεται στην κορυφή της παράστασης. Δεξιά κι αριστερά, υπάρχουν ζωγραφισμένοι κυματισμοί που μοιάζουν με υλοποιήσεις ηλεκτρικής ροής. Στο κάτω τμήμα της εικόνας υπάρχουν δυο άνθρωποι, ενώ πάνω στον τρίτο κυματισμό, πίθηκοι απλώνουν λατρευτικά τα χέρια προς το θεό Ρα. Κάποιοι επιστήμονες που μελέτησαν αυτή την τοιχογραφία, διαπίστωσαν έκπληκτοι ότι το σχέδιο παρουσίαζε σημαντικές ομοιότητες με μια σύγχρονη γεννήτρια πλάσματος. Οι σχεδιαστικές ομοιότητες ήταν καταλυτικές και η σύγκριση αναπόφευκτη, αφού μια δέσμη πλάσματος που παράγεται από θερμικά μέσα, οδηγείται σε έναν σωλήνα (ντζεντ), στο εσωτερικό του οποίου υπάρχουν δυο ηλεκτρόδια (ανθρώπινα χέρια) που επικοινωνούν σε εσωτερικό κύκλωμα (αιγυπτιακός σταυρός) και όλη η συσκευή βρίσκεται κάτω από την επίδραση ενός ισχυρού ηλεκτρομαγνήτη (Ήλιος-Ρα).

Στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου σώζεται ένας αρχαίος πάπυρος που είναι αντίγραφο παλαιότερου κειμένου, που περιγράφει μια μεταμόσχευση καρδιάς. Η επέμβαση έγινε σε έναν στρατιώτη που υπηρετούσε στην προσωπική φρουρά του Φαραώ. Ο στρατιώτης είχε τραυματιστεί στην καρδιά από ακόντιο και σύμφωνα με το κείμενο του παπύρου, κάποιος γιατρός αποφάσισε να αντικαταστήσει την καρδιά του με την καρδιά ενός μοσχαριού. Η επέμβαση έγινε με απόλυτη επιτυχία, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Φαραώ Ντζεσέρ (3η δυναστεία), χιλιάδες χρόνια πριν ο σύγχρονος άνθρωπος διανοηθεί ότι είναι δυνατή μια τέτοια επέμβαση. Η παραπάνω πληροφορία οφείλεται στον Αιγύπτιο καθηγητή Ντόρου Τοντερίτσιου, όμως υπάρχουν πολυάριθμες αναφορές και για άλλα ιατρικά επιτεύγματα των αρχαίων Αιγυπτίων. Για παράδειγμα, είναι πλέον αποδεκτό ακόμη κι από την επίσημη αρχαιολογία, ότι οι Αιγύπτιοι σφράγιζαν δόντια και κατασκεύαζαν οδοντιατρικές γέφυρες, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι ήταν σε θέση να θεραπεύουν τον καταρράκτη. Σώζονται επίσης αρκετοί πάπυροι που ασχολούνται με ιατρικά θέματα, όπως ο πάπυρος Έμπερς που αναλύει θέματα καρδιολογίας και ο πάπυρος Έντουιν Σμιθ που περιγράφει επιτυχημένες επεμβάσεις στα οστά.

Η επίσημη αρχαιολογία δέχεται ότι οι νωπογραφίες του Λασκό είναι φτιαγμένες με κίτρινη ώχρα και ράβδους μαγνησίου, πυροξειδίου και σιδήρου. Οι ράβδοι σύμφωνα με τους αρχαιολόγους έμοιαζαν με υπερμεγέθη κραγιόνια και χρησιμοποιήθηκαν ευρύτατα από τους αρχαίους καλλιτέχνες. Όμως, έχει ενδιαφέρον να δούμε πώς μπορεί να κατασκευαζόταν μια τέτοια ράβδος. Θεωρητικά, οι καλλιτέχνες του Λασκό, θα πρέπει να έβγαζαν από τη γη το πυροξείδιο του σιδήρου ή το μαγνήσιο (που είναι ένα εξαιρετικά σπάνιο υλικό), να το κοσκίνιζαν, να το καθάριζαν από τις ξένες ουσίες, να το κονιορτοποιούσαν και τέλος να το ανακάτευαν με κάποια λιπαρή ουσία, ώστε η λεπτή σκόνη να αποκτήσει συμπαγή κι εύχρηστη μορφή. Αν όλες οι παραπάνω διαδικασίες δεν αποτελούν μια μορφή χημικής τεχνολογίας, τότε πώς αλλιώς θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε;

Η χρήση και η κατεργασία υλικών που δεν είχαν ακόμη ανακαλυφθεί, ανύπαρκτων δηλαδή σύμφωνα με τη συμβατική αντίληψη που έχουμε γα τον κόσμο μας, φαίνεται να αποτελούσε μια από τις πλέον αγαπητές πρακτικές των προγόνων μας. Ο Σοβιετικός καθηγητής Κοριούν Μεγκερεζιάν ανακάλυψε στο Μενζαμόρ της Σοβιετικής Αρμενίας το αρχαιότερο μεταλλουργείο του κόσμου. Η λειτουργία του τοποθετείται γύρω στο 3000 π.Χ. κι εντοπίστηκαν σε αυτό 200 καμίνια για την κατεργασία μετάλλων. Οι έρευνες που έγιναν, επιβεβαίωσαν την επεξεργασία σε αυτό δεκατεσσάρων ποικιλιών ορείχαλκου, χαλκού, μολύβδου, ψευδαργύρου, σιδήρου, χρυσού, κασσίτερου, αρσενίτη, αντιμονίου, μαγνησίου και χάλυβα! Στην περιοχή βρέθηκαν σχεδόν άθικτες ατσάλινες λαβίδες που χρησιμοποιούνταν για την κατεργασία των μετάλλων. Οι ανακαλύψεις του Μεγκερεζιάν επικυρώθηκαν από επιστημονικά ιδρύματα της ΕΣΣΔ κι ελέγχθηκαν από πανεπιστήμια των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Αγγλίας και της Γερμανίας.

Αλλά και οι αρχαίοι Κινέζοι φαίνεται να είχαν προηγμένες γνώσεις στον τομέα της μεταλλουργίας, όπως προέκυψε από την ανακάλυψη αντικειμένων που ήταν κατασκευασμένα από κράμα αλουμινίου. Οι έρευνες του αρχαιολόγου Γιαν Χανγκ ανέτρεψαν εντελώς όλες τις ιδέες του σύγχρονου κόσμου για την ιστορία του αλουμινίου, που όλοι πίστευαν πως ήταν άγνωστο μέχρι το 1807, οπότε και το ανακάλυψε ο Βρετανός χημικός Χάμφρεϋ Ντέιβυ. Παρά την ύπαρξη αρχαίων κινέζικων αντικειμένων φτιαγμένων από κράμα αλουμινίου, η σύγχρονη επιστήμη κατόρθωσε να το κατασκευάσει εργαστηριακά μόλις το 1827, χωρίς να καταφέρει ακόμη και τότε να δημιουργήσει καθαρό αλουμίνιο, πράγμα το οποίο έγινε εφικτό σχεδόν τριάντα χρόνια αργότερα, χάρη στις ηλεκτρολυτικές μεθόδους των Έρουλ και Χωλ.

Μια επιγραφή που βρέθηκε στην Ελευσίνα το 1893, περιέχει οδηγίες για την κατασκευή «μπρούτζινων κυλινδρικών πόλων», οι οποίοι θα χρησιμοποιούνταν στο Τελεστήριο της Ελευσίνας. Η επιγραφή χρονολογείται τον 4ο π.Χ. και ουσιαστικά επιβεβαιώνει τη χρήση τόρνου και την ύπαρξη κοπτικών εργαλείων φτιαγμένων από σκληρούς χάλυβες. Και βέβαια, δεν μπορούμε παρά να συμπεράνουμε ότι για να γίνει κάτι τέτοιο, ήδη υπήρχε προηγμένη τεχνολογία παραγωγής και θερμικής κατεργασίας του χάλυβα.

Υπάρχουν αναφορές ότι ο Αριστοτέλης χρησιμοποιούσε μια πένα από μέταλλο, ότι ο Πλάτωνας είχε κατασκευάσει μια κλεψύδρα-ξυπνητήρι, ότι στα ανάκτορα του Νέρωνα υπήρχε κάποιου είδους ασανσέρ κι επίσης, ότι οι Ρωμαίοι γνώριζαν το μυστικό της κατασκευής άθραυστου γυαλιού, το οποίο χρησιμοποιούσαν ευρύτατα, μέχρι που ο Τιβέριος διέταξε την καταστροφή των εργαστηρίων παρασκευής του, από φόβο μήπως γίνει πολυτιμότερο από το χρυσό και το ασήμι.

Σε αντίθεση με την επίσημη εκδοχή που δέχεται ότι το αλεξικέραυνο εφευρέθηκε το 1752 από το Βενιαμίν Φραγκλίνο, γνωρίζουμε πως ο ναός του Σολομώντα διέθετε 24 αλεξικέραυνα, 3000 χρόνια πριν εφευρεθούν. Ολόκληρος ο ναός φαίνεται να εξυπηρετούσε αυτό το σύστημα που σκόπευε να υποτάξει τις δυνάμεις της φύσης. Η οροφή ήταν φτιαγμένη από δοκάρια κέδρου και σκεπασμένη με ένα παχύ επίχρυσο στρώμα. Σε τακτά διαστήματα υπήρχαν μακριές σιδερένιες ή ατσάλινες επιχρυσωμένες βέργες, που σκοπό είχαν να προσελκύουν τα ηλεκτρικά φορτία της ατμόσφαιρας. Οι τοίχοι του ναού ήταν σκεπασμένοι από επιχρυσωμένο ξύλο και στο προαύλιο υπήρχαν δεξαμενές στις οποίες έφτανε νερό που διοχετεύονταν μέσα από μεταλλικούς σωλήνες. Ήταν δηλαδή ένα τέλειο σύστημα αποφόρτισης των ηλεκτρικών φορτίων της ατμόσφαιρας, που εκμεταλλεύονταν έξυπνα τα υλικά κατασκευής του κτηρίου, δημιουργώντας μονώσεις και αγωγούς μέσα από τους οποίους έρεαν τα ηλεκτρικά φορτία.

Τη χρήση του αλεξικέραυνου όμως γνώριζαν κι αρκετοί άλλοι εκτός από τους κατασκευαστές του ναού του Σολομώντα. Ο Νουμάς Πομπήλιος, δεύτερος βασιλιάς της Ρώμης, ήξερε να προκαλεί όποτε ήθελε «τη φωτιά του Δία» και κληροδότησε το φοβερό μυστικό στο διάδοχό του Τούλλο Οστίλιο. Η γνώση αυτή ήταν μοιραία για τον Τούλλο Οστίλιο, αφού όπως μας πληροφορεί ο Τίτος Λίβιος, του στοίχισε τη ζωή εξαιτίας ενός λανθασμένου χειρισμού κατά τη διάρκεια μιας θρησκευτικής γιορτής. Τον 6ο π.Χ., ο βασιλιάς της Ετρουρίας Πορσέννας χρησιμοποίησε ένα αλεξικέραυνο για να κεραυνοβολήσει ένα τρομερό ζώο που λυμαινόταν τη χώρα του, το οποίο παραδόξως ονομάζονταν Βολτ! Άλλος ένας που γνώριζε τη χρήση του αλεξικέραυνου ήταν ο Έλληνας ιστορικός και γιατρός Κτησίας που έζησε τον 4ο π.Χ. Έμαθε το μυστικό στην Αίγυπτο ή στην Περσία και χρησιμοποιούσε δυο σπαθιά καρφωμένα ανάποδα στη γη, πιστεύοντας ότι έτσι απομακρύνονταν τα σύννεφα, το χαλάζι και οι καταιγίδες.

Η χαλιναγώγηση όμως του ατμοσφαιρικού ηλεκτρισμού σε καμία περίπτωση δεν είναι τόσο σημαντική όσο η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος με τεχνικές μεθόδους. Στο ημερολόγιο του Ισπανού εξερευνητή και συγγραφέα Μπάρκο Σεντενέρα, που επισκέφτηκε το 1601 τα ερείπια μιας πόλης που ο ίδιος αναφέρει ως Ελ Γκραν Μόχο σώζεται η πρώτη μαρτυρία που σχετίζεται με αυτό το θέμα. Από ότι μπορούμε να συμπεράνουμε, η πόλη αυτή βρισκόταν κοντά στις πηγές του ποταμού Παραγουάη, στην ευρύτερη περιοχή των Επτά Λιμνών που βρίσκεται στο κέντρο του Μάτο Γκρόσσο. Εκεί ανακάλυψε ένα αντικείμενο που περιγράφει ως «ραβδί που είχε μια σφαίρα στην κορυφή, η οποία έλαμπε με δυνατό φως». Σύμφωνα με τις περιγραφές του, το αντικείμενο δε φαινόταν να χρησιμοποιεί κάποια εμφανή πηγή ενέργειας. Οι μελετητές του έργου του Σεντενέρα πιστεύουν πως είχε ανακαλύψει έναν αρχαίο ηλεκτρικό λαμπτήρα που λειτουργούσε χάρη σε κάποιον ηλεκτροχημικό μηχανισμό, ο οποίος παρείχε στη σφαίρα της κορυφής την απαιτούμενη ενέργεια που την έκανε να λάμπει. Παρόμοιες σφαίρες, όμως κατά πολύ μεγαλύτερες, που φαίνεται να λειτουργούσαν βασισμένες στην ίδια αρχή, βρέθηκαν και στην ολλανδική Νέα Γουινέα. Είχαν διάμετρο 3-3,5 μέτρων και ήταν τοποθετημένες πάνω σε κολόνες. Οι σφαίρες αυτές εξέπεμπαν άπλετο φως, ανάλογης φωτεινότητας με αυτή που παράγεται από τις σύγχρονες λάμπες νέον. Είμαστε σίγουροι, πως αν ο Τόμας Έντισον, που ανακάλυψε τον ηλεκτρικό λαμπτήρα το 1879, γνώριζε για την ύπαρξή τους, σίγουρα θα ενδιαφέρονταν πολύ να τις μελετήσει…

Η πιο εντυπωσιακή ανακάλυψη αρχαίου αντικειμένου που σχετίζεται με τον ηλεκτρισμό, είναι σίγουρα το εύρημα που ονομάστηκε Μπαταρία της Βαγδάτης. Βρέθηκε το 1936 σ’ έναν αρχαίο παρθικό οικισμό του Ιράκ και ύστερα από εξέταση που έγινε στα εργαστήρια του ιρακινού μουσείου, από ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής το Γερμανό Βίλχελμ Κένιχ, προέκυψε το συμπέρασμα ότι το αντικείμενο ήταν ένα ηλεκτρικό στοιχείο, δηλαδή μπαταρία, έτοιμη να λειτουργήσει αρκεί να γινόταν η προσθήκη κάποιου αλκαλικού υγρού. Το εκπληκτικό είναι ότι ο παρθικός οικισμός στον οποίο βρέθηκε η μπαταρία, χρονολογείται μεταξύ 248 π.Χ. και 226 μ.Χ.

Το εύρημα ήταν ένα αγγείο σε σχήμα βάζου, κατασκευασμένο από ανοιχτόχρωμο πηλό. Περιείχε έναν χάλκινο κύλινδρο, στερεωμένο στο κέντρο του εσωτερικού χώρου με άσφαλτο. Το αγγείο είχε ύψος 15 εκατοστών και ο κυλινδρικός σωλήνας που ήταν φτιαγμένος από φύλλο χαλκού και κλειστός στη μια άκρη, είχε διάμετρο 26 χιλιοστών και ύψος 9 εκατοστών. Στο εσωτερικό του σωλήνα, συγκρατημένο από ένα ασφάλτινο στήριγμα, υπήρχε μια οξειδωμένη σιδερένια ράβδος, που η κορυφή της προεξείχε περίπου 1 εκατοστό πάνω από το ασφάλτινο στήριγμα και ήταν καλυμμένη από ένα κιτρινόγκριζο οξειδωμένο λεπτό στρώμα κάποιου μετάλλου που έμοιαζε με μολύβι. Η κάτω άκρη του σιδερένιου ραβδιού δεν ακουμπούσε στον πάτο του κυλίνδρου, όπου υπήρχε ένα λεπτό στρώμα ασφάλτου πάχους 3 χιλιοστών. Όταν ο Βίλχελμ Κένιχ ανακοίνωσε το πόρισμά του, λέγοντας πως πρόκειται για μια αρχαία μπαταρία, η επιστημονική κοινότητα γέλασε με την καρδιά της, αφού κάτι τέτοιο δεν ήταν δυνατόν να υπάρχει. Όμως, γελάει καλύτερα όποιος γελάει τελευταίος. Έτσι, ένας συμπατριώτης του Κένιχ, ο αιγυπτιολόγος δρ. Έγκεμπρεχτ, αποφάσισε να εξετάσει κι αυτή την πιθανότητα. Κατασκεύασε λοιπόν με ακριβή αντίγραφα των αρχαίων κομματιών μια μπαταρία, η οποία ως αλκαλικό υγρό χρησιμοποιούσε φρεσκοστυμμένο χυμό σταφυλιών. Μόλις το υγρό έμπαινε στο χάλκινο κύλινδρο, ένα βολτόμετρο συνδεδεμένο με την μπαταρία, κατέγραφε τάση μισού βολτ. Για άλλη μια φορά, κάτι που ήταν αδύνατον να υπάρχει, υπήρχε!

Το μυστικό της παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος φαίνεται να ταξίδεψε μέσω της μυστικής παράδοσης μέσα στο χρόνο. Έτσι, το ξανασυναντάμε το 13ο αιώνα. Σύμφωνα πολλές αναφορές, ο Γάλλος ραβίνος Γιέσελε είχε κατασκευάσει μια «φωτεινή λάμπα που άναβε μόνη της». Αυτή η λάμπα δεν είχε λάδι, ούτε φιτίλι και παρά το γεγονός ότι ο Γιέσελε την είχε παρουσιάσει στο βασιλιά Άγιο Λουδοβίκο, ποτέ δεν αποκάλυψε το μυστικό που την έκανε να λειτουργεί. Τη χρήση του ηλεκτρισμού από το Γάλλο ραβίνο, επιβεβαιώνει και ο Ελίφας Λεβί στο βιβλίο του Ιστορία της Μαγείας, προσθέτοντας ότι ο Γιέσελε χρησιμοποιούσε το ηλεκτρικό ρεύμα και για άλλους σκοπούς. Αγγίζοντας ένα καρφί στον τοίχο του εργαστηρίου του, έβγαινε μια γαλάζια σπίθα κι όποιος άγγιζε το ρόπτρο της πόρτας του ένιωθε σα να τον χτυπούσε κεραυνός.

Την ίδια εποχή με το Γιέσελε έζησε και ο πασίγνωστος Ρότζερ Μπέικον. Ο Μπέικον γεννήθηκε στο Ίλτσεστερ της Αγγλίας το 1214 και οι μελέτες του σε διάφορους τομείς είναι πλέον θρυλικές. Τουλάχιστον στον τομέα της οπτικής φαίνετε να γνώριζε τα φαινόμενα του αντικατοπτρισμού, της εξάπλωσης και της διάθλασης του φωτός. Από το βιβλίο του Πραγματεία περί οπτικής ή προοπτικής, διαπιστώνουμε ότι το 1250 ήταν σε θέση να κατασκευάσει τηλεσκόπια και μικροσκόπια. Επίσης, στα γραπτά του υπάρχει ο χημικός τύπος της πυρίτιδας. Παρ΄ όλα αυτά, η συμβατική ιστορία δέχεται ως εφευρέτη του τηλεσκοπίου τον Ολλανδό Χανς Λίππερσαϋ, που παρουσίασε την εφεύρεσή του το 1608. Όσο για το Ρότζερ Μπέικον, όταν πέθανε, τα χειρόγραφά του θεωρήθηκαν προϊόντα μαγείας και οι γνώσεις του καταδικάστηκαν στην αφάνεια. Ο ίδιος φαίνετε να γνώριζε την αντιμετώπιση που του επιφύλασσαν, τόσο οι σύγχρονοι όσο και οι μεταγενέστεροί του, όταν είχε πει: «Μετανιώνω που μπήκα σε τόσο κόπο για το καλό της επιστήμης».Image result for λεονάρντο ντα βίντσι εφευρεσεις

Δύο αιώνες αργότερα, ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι σχεδίαζε το πρώτο αλεξίπτωτο που είχε μορφή αντίσκηνου. Παρ΄ όλο που οι υπολογισμοί του Ντα Βίντσι και ο σχεδιασμός του αλεξιπτώτου του ήταν τέλειοι, χρειάστηκε να περιμένουμε ως το 1797 για να γίνει αποδεκτή αυτή η εφεύρεση που καταχωρήθηκε στο Γάλλο Ζαν Πιέρ Φρανσουά Μπλανσάρ. Ο Ντα Βίντσι, μεταξύ των πολλών παράξενων εφευρέσεών του είχε κατασκευάσει κι ένα πυροβόλο ατμού. Τόσο ο ίδιος, όσο και ο Ιταλός ποιητής Φραγκίσκο Πετράρχης απέδιδαν το πρωτότυπο του όπλου στον Αρχιμήδη. Αυτό σημαίνει ότι ένα πυροβόλο όπλο είχε κατασκευαστεί εκατοντάδες χρόνια πριν δεχτούμε την ύπαρξή του. Το πυροβόλο του Αρχιμήδη ονομαζόταν Ατμοτηλεβόλο και λειτουργούσε με ατμό. Σύμφωνα με τις περιγραφές, εκσφενδόνιζε σιδερένιες μπάλες βάρους ενός ταλάντου, σε απόσταση έξι σταδίων. Το όπλο αποτελούνταν από έναν μακρύ σωλήνα, το 1/3 του μήκους του οποίου βρισκόταν μέσα σε δοχείο που περιείχε αναμμένα κάρβουνα. Στο πίσω μέρος της κατασκευής υπήρχε δοχείο νερού, το οποίο όταν έπεφτε στο θερμό σωλήνα, εξαερωνόταν στιγμιαία, δημιουργώντας την απαιτούμενη πίεση για την εκτόξευση του βλήματος.Related image

Ένα άλλο όπλο που η κατασκευή του προηγείται της αποδοχής της ύπαρξής του, είναι το μυδραλιοβόλο που κατασκεύασε το 1775 ο Γάλλος μηχανικός Περόν. Το μυδραλιοβόλο αυτό λειτουργούσε με μανιβέλα και μπορούσε να εκσφενδονίζει εικοσιτέσσερις μπάλες. Ο Περόν παρουσίασε το όπλο στο νεαρό Λουδοβίκο ΙΣΤ΄ και το μυδραλιοβόλο προκάλεσε τόση ταραχή στο βασιλιά και τους υπουργούς του, που διατάχθηκε η καταστροφή του και ο εφευρέτης του θεωρήθηκε εχθρός της ανθρωπότητας.

Η εφεύρεση του πρώτου ατμοστροβίλου αποδίδεται στο Βρετανό μηχανικό Τσαρλς Πάρσον κι έγινε το 1884. Παρ΄ όλα αυτά, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι ο Ήρωνας (100 π.Χ.) είχε κατασκευάσει έναν μηχανισμό που αναφέρεται ως Αιολόσφαιρα ή Αιόλου Πύλη. Ο μηχανισμός αυτός αποτελούνταν από μια κοίλη σφαίρα που ήταν τοποθετημένη πάνω από κλειστό λέβητα με τον οποίο επικοινωνούσε. Ο ατμός από το λέβητα διοχετευόταν στη σφαίρα, που είχε δυο διαμετρικά αντίθετα ακροφύσια κι έτσι, η έξοδος του ατμού προκαλούσε την περιστροφή της.

Μια λιγότερο εντυπωσιακή, αλλά εξίσου σημαντική ανακάλυψη που προηγήθηκε της εποχής της είναι η χύτρα ατμού που χρησιμοποιούσε ο γιατρός Φιλομένης το 250 π.Χ. για να μαγειρεύει. Η χύτρα ατμού επανανακαλύφθηκε το 1681 από τον Ντενίς Παπέν και η μόνη διαφορά της με αυτή του Φιλομένη ήταν ότι η χύτρα του Παπέν διέθετε ασφαλιστική δικλείδα.

Άλλη μια σημαντική εφεύρεση που προηγήθηκε της επίσημης ανακάλυψής της είναι και το υποβρύχιο. Η επίσημη ιστορία καταγράφει ως πρώτο υποβρύχιο που κατασκευάστηκε ποτέ, αυτό που έφτιαξε ο Ντέιβιντ Μπρουσνέλ. Ονομάζονταν Χελώνα κι έμοιαζε με τεράστιο βαρέλι που κινούνταν με χειροκίνητη προπέλα. Στις 6 Σεπτεμβρίου 1776 έκανε την πρώτη δοκιμαστική του επιχείρηση στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Τόσο αυτή, όσο και οι επόμενες όμως ήταν αποτυχημένες ως προς την επίτευξη των στόχων του κατασκευαστή. Το πρώτο υποβρύχιο ανοιχτής θαλάσσης αποδίδεται επίσημα στον Αμερικανό Σάιμον Λεκ. Ονομαζόταν Αργοναύτης 1 και το 1898 ταξίδεψε από το Νόρφολκ της Βιρτζίνια ως τη Νέα Υόρκη. Όμως, ήδη από 1620, ο Ολλανδός Κορνέλις Γιάκομπσον Ντρέμπελ είχε κατασκευάσει ένα ξύλινο υποβρύχιο που ταξίδευε επιτυχώς στον Τάμεση, σε βάθος 4,5 μέτρων. Η ύπαρξή του επιβεβαιώνεται κι από το Ρόμπερτ Μπόυλ, που θεωρείται από πολλούς ως ο πρώτος επιστήμονας του νεότερου κόσμου.

Οι πτητικές συσκευές και το αεροπλάνο, όντας ανέκαθεν ένα από τα σημαντικότερα όνειρα του ανθρώπου, δε θα μπορούσαν βέβαια να λείπουν από αυτή την καταγραφή των επανανακαλύψεων. Γνωρίζουμε ότι ο Αχρύτας ο Ταραντίνος είχε κατασκευάσει το 425 π.Χ. μια πτητική συσκευή που ονόμαζε Περιστερά ή Πετομηχανή. Λειτουργούσε χάρη σ’ ένα σύστημα αεροπροώθησης που χρησιμοποιούσε συμπιεσμένο αέρα. Μια μορφή αεροσυμπίεσης που χρησιμοποιήθηκε για πτήση, ήταν λοιπόν γνωστή 2355 χρόνια πριν ο Βρετανός αεροναυπηγός Φρανκ Χουίτλ πάρει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο. Πτητικές συσκευές μικρού μεγέθους παρουσιάστηκαν σε διάφορες εποχές. Μια από τις πιο εντυπωσιακές, που φαίνεται να χρησιμοποιούσε και κάποιο μηχανισμό τηλεκατεύθυνσης ήταν ο Μηχανικός Αετός που παρουσιάστηκε κατά την είσοδο του αυτοκράτορα Μαξιμιλιανού Α’ στη Νυρεμβέργη. Ο αετός απογειώθηκε από το τείχος της πόλης, έκανε μερικούς κύκλους πάνω από το κεφάλι του Μαξιμιλιανού και μετά προπορεύτηκε, οδηγώντας τον στην είσοδο της πόλης.

Όσον αφορά στις πτητικές μηχανές μεγάλου μεγέθους, αντίθετα με τη γενική πίστη που χρονολογεί την εφεύρεσή τους στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα, αναγνωρίζοντας την κατασκευή του ανεμόπτερου στο Λίλιεντελ το 1853, του αερόστατου στο Ζέππελιν το 1900 και του αεροπλάνου στους αδελφούς Ράιτ το 1903, είχε προηγηθεί η πτητική μηχανή του Ιησουίτη Μπαρτολομέο Λοουρένσο ντε Γκουσμάο το 1709. Ο Γκουσμάο πιστεύεται πως ήταν κάτοχος μυστικών γνώσεων που είχε αποκτήσει στη Βολιβία. Όταν το 1708 επέστρεψε στη Λισσαβώνα, ζήτησε άδεια από το βασιλιά της Πορτογαλίας Ζοάο Ε’, για να κατασκευάσει μια πτητική μηχανή. Η άδεια δόθηκε στις 17 Απριλίου 1709, μαζί με μια γενναία επιχορήγηση. Στις 5 Αυγούστου του ίδιου έτους έγινε η πρώτη απόπειρα πτήσης με το παράξενο σκάφος, που σύμφωνα με τις περιγραφές έμοιαζε με πουλί, είχε κεφάλι, ουρά και φτερά και πολλές οριζόντιες σωληνώσεις, μέσα από τις οποίες ένα τεράστιο φυσερό έστελνε ρεύμα αέρα σ’ ένα μεγάλο ιστίο που έμοιαζε με σάκο. Σε αυτή την απόπειρα, η μηχανή πέταξε σε ύψος 20 πιθαμών, αλλά πήρε φωτιά και καταστράφηκε εντελώς. Η δεύτερη απόπειρα πτήσης έγινε στις 30 Οκτωβρίου 1709, μέσα στην αυλή της Κάζα ντα Ίντια και ήταν απόλυτα επιτυχής. Ανάμεσα σε αυτούς που παρακολούθησαν τη δοκιμή, ήταν και ο Πάπας Ιννοκέντιος VIII, ενώ είχε ακόμη το βαθμό του καρδινάλιου. Η μηχανή του Γκουσμάο ονομαζόταν Πασσαρόλα ή Ιπτάμενη Γόνδολα και χάρισε στον κατασκευαστή της τη θέση του ακαδημαϊκού. Παρά το γεγονός ότι για την Πασσαρόλα έχουν γραφτεί πολλά και ήταν χιλιάδες αυτοί που παρακολούθησαν τις δοκιμαστικές πτήσεις της, η εφεύρεση εξαφανίστηκε άδοξα. Ο Γκουσμάο, προσπαθώντας να διατηρήσει μυστικότητα, έφτιαξε μόνο ένα αντίγραφο των κατασκευαστικών σχεδίων του, το οποίο έστειλε στη βιβλιοθήκη του Βατικανό. Λίγο καιρό αργότερα, η Ιερά Εξέταση θεώρησε την εφεύρεσή του επικίνδυνη και σατανική και ο Γκουσμάο αναγκάστηκε να κάψει τα σχέδια και την πρωτότυπη μηχανή του.

Image result for λεονάρντο ντα βίντσι εφευρεσεις

Είναι παράξενο το ότι δεκάδες σημαντικότατες εφευρέσεις έμειναν ανεκμετάλλευτες και χάθηκαν στη λήθη του χρόνου, μέχρι που κάποιος αποφάσισε να τις εφεύρει ξανά. Ίσως το γεγονός αυτό να οφείλεται εν μέρει στο ότι προηγήθηκαν κατά πολύ της εποχής τους κι έτσι αντιμετωπίστηκαν με δυσπιστία ή ακόμη κι εχθρότητα. Ίσως όμως να οφείλεται σε κάτι πολύ πιο παράδοξο και θαυμαστό, που αδιαφορεί για τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος όπως την αντιλαμβανόμαστε κι επιτρέπει στην εξέλιξη να προηγηθεί των αναγκών μας…