Tag Archives: ΣΕΡΒΙΑ

Τα ρευστά βαλκανικά σύνορα: Αλλαγές συνόρων, ανταλλαγές εδαφών και άλλες ιστορίες για αγρίους

Τα ρευστά βαλκανικά σύνορα

Αλλαγές συνόρων, ανταλλαγές εδαφών και άλλες ιστορίες για αγρίους

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Γερμανίδα καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ θέτει τα φαινομενικά δισεπίλυτα προβλήματα στα Βαλκάνια ως την πρώτη προτεραιότητα της Ευρώπης, έγραφε πρόσφατα ο ευρωπαϊκός Τύπος. Στο πλαίσιο αυτό η Μέρκελ μαζί με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν συναντήθηκαν με τους ηγέτες της Σερβίας, του Κοσσυφοπεδίου και άλλων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων. Στο επίκεντρο, το ενδεχόμενο ανταλλαγής εδαφών ανάμεσα στη Σερβία και το Κοσσυφοπέδιο -κάτι που πολλοί στις Βρυξέλλες όσο και στο Βερολίνο φοβούνται ότι θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ντόμινο στην περιοχή.

Την ίδια ώρα, μόλις πριν λίγες ημέρες, υπεγράφη συμφωνία προμήθειας της Σερβίας με πυραυλικά συστήματα αεράμυνας τύπου «Mistral» από την Γαλλία, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία στο Κόσοβο. «Η Σερβία αγοράζει συνεχώς όπλα από τη Ρωσία. Με την Γαλλία υπέγραψαν συμφωνία για αντιαεροπορικούς πυραύλους. Ταυτόχρονα γίνεται λόγος για αλλαγή συνόρων. Εμείς τι πρέπει να κάνουμε; Είμαστε ανεξάρτητο κράτος και από τον διάλογο με την Σερβία επιθυμούμε μόνο την αμοιβαία αναγνώριση. Αν δεν είστε έτοιμοι να δεχθείτε κάτι τέτοιο μήπως θα πρέπει και εμείς να αρχίσουμε να εξοπλιζόμαστε;» αναρωτήθηκε ο πρώην πρωθυπουργός του Κοσσόβου, Ράμους Χαραντινάι, σε συνέντευξη Τύπου, απευθυνόμενος στον διεθνή παράγοντα.

Οι διεθνείς συζητήσεις για το καθεστώς του Κοσόβου ξεκίνησαν το 2007, αλλά αυτό το κομμάτι του βαλκανικού παζλ, βρίσκεται ακόμη στον αέρα. Η τελευταία διπλωματική πρόταση είναι ότι η Σερβία θα πρέπει να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου (πρώην Γιουγκοσλαβική επαρχία) σε αντάλλαγμα της αναδιανομής των εδαφών τους που θα αναπροσαρμόσουν τα σύνορα μεταξύ των χωρών. Αυτό, όπως οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν, θα μπορούσε να προκαλέσει μια αλυσιδωτή αντίδραση στην περιοχή.

Ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλ. Βούτσιτς, δέχεται ανταλλαγή εδαφών με το Κοσσυφοπέδιο [σερβικός τομέας Κοσόβου, έναντι Κοιλάδας του Πρέσεβο] παρά την αντίθεση της πλειοψηφίας του σερβικού λαού, ωστόσο υπάρχουν πολλοί πολιτικοί των γειτονικών χωρών, που δεν συμφωνούν με την Σερβία για ανταλλαγή εδαφών, φοβούμενοι το ντόμινο στην περιοχή. Κατά της αλλαγής των συνόρων, ως μέρος της λύσης στο ζήτημα του Κοσόβου, τάχθηκε και ο πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας Στέβο Πενταρόφσκι. «Τα σύνορα στα Βαλκάνια πρέπει να παραμείνουν ως έχουν. Κάθε διαπραγμάτευση για αλλαγή συνόρων ή – να μην δώσει ο Θεός – ανταλλαγή εδαφών και πληθυσμών θα προκαλούσε φαινόμενο ντόμινο» δήλωσε.

Οι φανταστικές «Μεγάλες Ιδέες»

Ενδεχόμενη αλλαγή των συνόρων θα μπορούσε να εκτοπίσει ανθρώπους, να αναζωπυρώσει την ιδέα μιας «Μεγάλης Αλβανίας» που περιλαμβάνει περιοχή του Κοσσβου αλλά και της Βόρειας Μακεδονίας, αλλά και την ιδέα μιας «Μεγάλης Σερβίας» που συγχωνεύει τη Δημοκρατία της Σερβίας με τη Δημοκρατία Σέρπσκα, το σερβικό τμήμα μιας ακόμα χωρισμένης Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.

Σύμφωνα με την ανάλυση της Le Monde επί δύο αιώνες, οι διπλωμάτες έχουν σταθεροποιήσει την ιδέα της επίτευξης μόνιμης ειρήνης στα Βαλκάνια, θέτοντας δίκαια σύνορα, υποκύπτοντας στην ψευδαίσθηση των εθνικιστών ότι υπάρχουν ιστορικές οριοθετήσεις. Ωστόσο, τα «φυσικά» σύνορα, τα οποία καθορίζονται από σταθερά γεωγραφικά χαρακτηριστικά και είναι ικανά να οριοθετούν τις ανθρώπινες κοινότητες, δεν ανταποκρίνονται σε αυτήν την επβεβλημένη πραγματικότητα. Σε ένα τμήμα της πορείας του, ο Δούναβης χωρίζει τη Σερβία, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, αλλά δεν έχει την ίδια «λειτουργία» μεταξύ Ουγγαρίας και Σερβίας. Οι λαοί, οι γλώσσες και οι θρησκείες ανέκαθεν ανακατεύονται και ανακατεύουν τις πλευρές. Ένα σύνορο, όπως είπε ο γεωγράφος Jacques Ancel, αντιπροσωπεύει πάντοτε μια προσωρινή ισορροπία δυνάμεων, μια «πολιτική ισοβαρή». Και στα Βαλκάνια αυτά τα ισοβαρή μετατοπίστηκαν μέσα σε τέσσερις αιώνες σύμφωνα με τις περιουσίες των μεγάλων αυτοκρατοριών, των Αψβούργων και των Οθωμανών. Αυτοί οι αιώνες κυριαρχίας διέγραψαν σε μεγάλο βαθμό τη μνήμη των προηγούμενων μεσαιωνικών δομών, οι οποίες ποικίλες διακυμάνσεις, οπότε κάθε έκκληση προς τα «ιστορικά» σύνορα βασίζεται στη φαντασία.

Ορισμένες περιοχές των Βαλκανίων υπέφεραν τόσο πολύ από τους εισβολείς στρατούς που σχεδόν έμειναν έρημες όταν έγιναν αυστριακές κατοχές, ειδικά μετά τη συνθήκη του Karlowitz του 1699. Οι Αψβούργοι απευθύνθηκαν σε εποίκους από όλη την αυτοκρατορία τους για να ζωντανέψουν και να υπερασπιστούν αυτές τις περιοχές, που βρίσκονται σήμερα στη Σλαβονία (Κροατία) και στη Βοϊβοντίνα (Σερβία). Η Military Frontier -ή Militärgrenze στα Γερμανικά ή Vojna Krajina στα Σέρβικα – ήταν μια παραμεθόρια περιοχή της Αψβούργικης Μοναρχίας και αργότερα της αυστριακής και αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας, και κατοικούνταν από πρόσφυγες από άλλες κατεχόμενες περιοχές. Οι αγρότες των χωρικών που εγκαταστάθηκαν σε αυτήν την περιοχή αγωνίστηκαν για τον αυτοκράτορα των Αψβούργων με αντάλλαγμα φορολογικές απαλλαγές και την ελευθερία να μιλούν τη γλώσσα τους και να ασκούν τη θρησκεία τους.

Οθωμανικό laissez-faire

Κάτω από τους Οθωμανούς, δεν αναγνωρίστηκαν εθνικές κατηγορίες, μόνο θρησκευτικές και κοινωνικές/επαγγελματικές. Έτσι συνυπήρξαν άνθρωποι με διαφορετικές θρησκείες και γλώσσες. Τα σύγχρονα σύνορα των Βαλκανίων εξελίχθηκαν τον 19ο αιώνα με τη σταδιακή υποχώρηση της οθωμανικής αυτοκρατορίας και την εμφάνιση νέων χριστιανικών κρατών με μικτούς πληθυσμούς. Η δημιουργία του ελληνικού και του σερβικού κράτους και η επέκταση του Μαυροβουνίου συνοδεύτηκαν από τον εκτοπισμό ανθρώπων, ιδιαίτερα μουσουλμάνων, που διέφυγαν από τη νέα αρχή του «μη πιστού». Πολλοί Τούρκοι σήμερα είναι απόγονοι αυτών των muhacir (μουσουλμάνων πολιτών) από τα πρώην οθωμανικά κτήματα στα Βαλκάνια και στον Καύκασο.

Ο ανταγωνισμός μεταξύ των εθνικισμών ήταν έντονος, ειδικά στην τεράστια περιοχή της Μακεδονίας, η οποία παρέμεινε υπό τον οθωμανικό έλεγχο μέχρι τον πρώτο Βαλκανικό πόλεμο του 1912. Ποιος λογαριάζεται ως Βούλγαρος, Έλληνας ή Σέρβος και ποια περιοχή «νόμιμα» ανήκε σε κάθε ομάδα; Από τα τέλη του 19ου αιώνα, διάφοροι παράγοντες αντιπρόσωποι επισκέφθηκαν χωριά για να ενισχύσουν την πίστη, να ιδρύσουν σχολεία και να «δωροδοκήσουν» ορθόδοξους ιερείς για να ενδυναμώσουν την ακόμη ρηχή ιδέα της ταυτότητας. Ακόμη και σε διαδοχικές γενεές της ίδιας οικογένειας, η αίσθηση της ταυτότητας συχνά μετατοπίστηκε μεταξύ διαφορετικών εθνικών ταυτοτήτων, αποδεικνύοντας ότι δεν ήταν εγγενής, αλλά δομημένη, καθοριζόταν από το πλαίσιο και υπόκειτο σε αλλαγές.

Μετά τον δεύτερο πόλεμο των Βαλκανίων (1913), η διαίρεση της Μακεδονίας μεταξύ Ελλάδας, Σερβίας και Βουλγαρίας δεν αντανακλούσε την εθνική κατανομή των λαών, αλλά τη σχετική στρατιωτική δύναμη των πολεμιστών. Οι χώρες αυτές άρχισαν αργότερα πολιτικές εθνοτικής ομογενοποίησης στα εδάφη που είχαν αποκτήσει. Ομάδες που δεν πληρούσαν τα γλωσσικά και θρησκευτικά κριτήρια που θεωρούνται τώρα οι νέοι δείκτες της πλειοψηφίας και της πολιτικής νομιμότητας, χαρακτηρίστηκαν ως μειονότητες και διατάχθηκαν να αφομοιωθούν, να αποχωρήσουν ή, στην καλύτερη περίπτωση, να δεχθούν δικαιώματα δεύτερης κατηγορίας.Έτσι, η δημιουργία κρατών που βασίζονταν στην ιδέα της εθνικής ταυτότητας δημιούργησε επίσης εθνικές μειονότητες, καθώς και απαιτήσεις ανεξαρτησίας.

Η διαδικασία δημιουργίας συνόρων δεν έδινε καμιά προσοχή στις προσδοκίες των νέων κρατών που προέκυψαν από τα ερείπια της οθωμανικής αυτοκρατορίας, με τις μεγάλες δυνάμεις να επιθυμούν απλώς να διευρύνουν τις σφαίρες επιρροής τους και να διατηρήσουν την ισορροπία μεταξύ ανταγωνιστικών επιρροών σε αυτήν την ευαίσθητη γωνιά της Ευρώπης. Αυτές οι αντιπαλότητες συχνά αποκρύπτονταν πίσω από την «επιστημονική» ή την «ανθρωπιστική» συλλογιστική.

Οι εμπλεκόμενες χώρες προσπάθησαν να επηρεάσουν τις διεθνείς διασκέψεις που ακολούθησαν για να λύσουν το ερώτημα, δημοσιεύοντας ενημερωτικά φυλλάδια που δικαιολογούσαν τις αξιώσεις τους ή επικρίνοντας τα εγκλήματα των αντιπάλων τους. Η Δύση πάντοτε διασφάλιζε ότι είχε τον τελευταίο λόγο. Η θετική της επιστήμη θεωρήθηκε ότι ήταν η καλύτερη ικανή να ξεδιπλώσει τις μπλεγμένες ταυτότητες των Βαλκανίων.

Την ίδια στιγμή που τα Βαλκάνια ήταν ψηλά στην διπλωματική ατζέντα, η Δύση επέκτεινε την παγκόσμια κυριαρχία της. Αλλά αποδείχθηκε ευκολότερο να τραβήξει ευθείες γραμμές στα αφρικανικά δάση και τις ερήμους που δεν είχαν εξερευνηθεί από τους Ευρωπαίους παρά να επιτευχθεί συμφωνία στα βαλκανικά σύνορα, όπου έπρεπε να ληφθούν υπόψη πολλαπλές ευαισθησίες και ανταγωνιστικά συμφέροντα.

Μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών εξαρτήθηκε από την κατανομή των λεηλασιών μεταξύ των νικητών.

Έξι νέες ομοσπονδιακές δημοκρατίες

Η σοσιαλιστική Γιουγκοσλαβία που διακηρύχθηκε από τους αντάρτες τον Νοέμβριο του 1943 προσπάθησε να ενώσει Σλοβένους, Κροάτες, Σέρβους, Βόσνιους, Μαυροβούνιους και άλλους, σε ένα ομοσπονδιακό μοντέλο σοβιετικού τύπου. Η Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας ήταν η Σ.Δ. Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, η Σ.Δ. Κροατίας, η Σ.Δ. Μαυροβουνίου, η Σ.Δ. Σλοβενίας, η Σ.Δ. Σερβίας και η Σ.Δ. Μακεδονίας.

Το δύσκολο έργο της χάραξης συνόρων για έξι νέες ομοσπονδιακές δημοκρατίες και δύο αυτόνομες επαρχίες έπεσε στον στενό συνεργάτη του Τίτο, τον Μαυροβούνιο Μίλοβαν Τζίλας (1911-95). Ο Τζίλας, ο οποίος αργότερα έγινε ο πιο διάσημος αντιφρονούντας της Γιουγκοσλαβίας υπερασπίστηκε τα σύνορα του 1945 ως τη λιγότερο κακή επιλογή μέχρι το τέλος της ζωής του.

Ωστόσο επικρίθηκε για το Sanjak, το οποίο χωρίστηκε μεταξύ Σερβίας και Μαυροβουνίου και κατοικείται κυρίως από μουσουλμάνους Σλάβους, επικρίθηκε επίσης ότι περιορίζει την κυριαρχία της Σερβικής Δημοκρατίας, αναγκάζοντάς της να αναλάβει την ευθύνη για τις αυτόνομες επαρχίες της Βοϊβοδίνας και του Κοσσυφοπεδίου, χωρίς να δημιουργεί αυτονομία για τους Σέρβους στην Κράινα, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Κροατίας.

Η ένταση μεταξύ των δικαιωμάτων των δημοκρατιών και των λαών βρέθηκε πάλι στο επίκεντρο με τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Η Σλοβενία ​​και η Κροατία πήγαν στο Διεθνές Δικαστήριο για τα χερσαία και θαλάσσια σύνορά τους και δεν υπάρχουν ακόμη διμερείς συμφωνίες για τα σαφή σύνορα της Κροατίας, της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, του Μαυροβουνίου και της Σερβίας.

Η βίαιη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας δεν αμφισβήτησε τα εξωτερικά της σύνορα, τα οποία ήταν σταθερά από τη συνθήκη του Osimo το 1975, αλλά προκάλεσε τη μαζική μετακίνηση ανθρώπων και τη σημαντική εδαφική αναδιάρθρωση. Η απλούστευση της εδαφικής ταυτότητας αποτέλεσε κεντρικό στόχο των πολέμων στην Κροατία (1991-95) και της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (1992-95). Οι περισσότεροι από τους 600.000 Σέρβους που κατοικούσαν στην Κροατία κατά την απογραφή του 1991 (12% του πληθυσμού) εγκατέλειψαν τη Δημοκρατία. Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η σύγκρουση οδήγησε στον διαχωρισμό των κοινοτήτων της Βοσνίας, της Κροατίας και της Σερβίας, οι οποίες είχαν προηγουμένως αναμειχθεί πλήρως.

Τα νέα εθνικιστικά κόμματα που προέκυψαν στις πρώτες πολυκομματικές εκλογές του 1990 μεταμόρφωσαν τους τόπους, όπου είχαν αποκτήσει τοπική εξουσία σε εθνοτικά εδάφη, γεγονός που οδήγησε στη δημιουργία, της Κροατίας, στη συνέχεια της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, των «αυτόνομων Σερβικών περιοχών», πρόδρομο των «Σερβικών δημοκρατιών».

Αρχικά, μετά την κήρυξη της ανεξαρτησίας της Σλοβενίας και της Κροατίας τον Ιούνιο του 1991, η ΕΟΚ αντιτάχθηκε σε τυχόν αλλαγές στα σύνορα. Αλλά όταν η Γερμανία αναγνώρισε μονομερώς αυτά τα κράτη τον Δεκέμβριο του 1991, το αίτημα για σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των λαών και των μειονοτήτων αποδείχτηκε ότι ήταν απλώς ευσεβείς πόθοι. Αντίθετα ο κόσμος βίωσε σφαγές στο όνομα της «εθνοκάθαρσης».

Η διεθνής κοινότητα, αναμφισβήτητα συνεισέφερε στον κατακερματισμό με βάση εθνοτικές γραμμές, δαπανώντας μετά εκατομμύρια ευρώ για βοήθεια. Σε αυτά τα διεθνή προτεκτοράτα, η εξουσία παραχωρήθηκε σε εθνικιστές ηγέτες, οι οποίοι προσέφεραν απλώς μια πολυπολιτισμικότητα που βοήθησαν στην καταστροφή τους.

Για χρόνια λένε ότι η ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου θα αποτελούσε το κλειδί για την επίτευξη μιας νέας περιφερειακής ισορροπίας. Στους Σέρβους είχαν πει ότι πρέπει να το αποδεχθούν και οι κάτοικοι του Κοσσυφοπεδίου, είτε Αλβανοί, Σέρβοι είτε άλλες κοινότητες, όπως οι Ρομά, θα πρέπει να ικανοποιηθούν με αυτό το κράτος, το οποίο υποτίθεται ότι θα ικανοποιούσε τις ανάγκες όλων, αν και ήταν σαφώς δυσλειτουργική. Τώρα τους λένε ότι απαιτούνται προσαρμογές στα σύνορα, γεγονός που θα οδηγήσει σε ακόμη πιο έντονο διαχωρισμό μεταξύ των εθνικών κοινοτήτων. Και το πρόβλημα συνεχίζει…όσο οι απαιτήσεις μιας πραγματικής δημοκρατίας, ίσων δικαιωμάτων, οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής δικαιοσύνης θεωρείται ότι μπορούν να επιτευχθούν με τη μετατόπιση γραμμών σε ένα χάρτη.

Advertisements

Οι “Λύκοι της Νύχτας” πάνω από τα Βαλκάνια

Οι “Λύκοι της Νύχτας” πάνω από τα Βαλκάνια

Το φάντασμα του ρωσικού πανσλαβισμού επιστρέφει στα Βαλκάνια;

Αποτέλεσμα εικόνας για night wolves russia

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, όταν συνέβαιναν κοσμογονικές αλλαγές στην Ανατολική Ευρώπη, στα Βαλκάνια ο εμφύλιος πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία άνοιγε τις καταπακτές για να επανέλθουν οι αιμοδιψείς δαίμονες του εθνικισμού στην περιοχή. Εκείνη την περίοδο παρατηρήθηκε για πρώτη φορά, έπειτα από δεκαετίες, και η επανεμφάνιση μιας σλαβο-ορθόδοξης αλληλεγγύης μεταξύ Ρωσίας και Σερβίας, καθώς και η επίκληση του πανσλαβισμού, που είχε αρχικά ως φορείς τις εθνικιστικές δυνάμεις των δύο χωρών. Όταν στις αρχές της δεκαετίας του 1990 μεσουρανούσε στη Σερβία το πολιτικό άστρο του Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς, ο οποίος είχε συμμαχήσει ανοικτά με τη σέρβικη εθνικιστική Δεξιά, και ο, ελεγχόμενος από τους Σέρβους, γιουγκοσλαβικός στρατός πολεμούσε στην Κροατία και στη Βοσνία, μαζί με Σέρβους παραστρατιωτικούς, όπως οι “Τίγρεις” του Άρκαν, και άλλους “νέο-Τσέτνικ”, κι επικρατούσε γενικά μια “μεγαλοσερβική” ατμόσφαιρα, η επίκληση του “μεγάλου Σλάβου Ορθόδοξου αδελφού”, δηλαδή της Ρωσίας ως προστάτη και σωτήρα, είχε γίνει mainstream ανάμεσα στους Σέρβους, που ένιωθαν απομονωμένοι και στοχοποιημένοι από μια όλο και πιο εχθρική Δύση.

Αποτέλεσμα εικόνας για serbian night wolves serbia

Η Σερβία μέχρι το Τόκιο!”

Τότε γνώρισε μεγάλη διάδοση ανάμεσα στους Σέρβους και το σύνθημα “Serbija do Tokija!”, δηλαδή “Η Σερβία μέχρι το Τόκιο!”. Ήταν ένα πανσλαβιστικό σύνθημα, που υπενθύμιζε την εν δυνάμει ενότητα και αλληλεγγύη της σλαβο-ορθόδοξης ομοεθνίας και ομογλωσσίας, με επίκεντρο φυσικά τη Ρωσία, που εκτεινόταν από τα Βαλκάνια μέχρι τις Κουρίλες νήσους στις βόρειες ακτές της Ιαπωνίας. Φυσικά αυτό το σύνθημα ήταν περισσότερο παρηγορητικό, για να τονώσει το φρόνημα των διεθνώς απομονωμένων Σέρβων. Υπενθύμιζε ωστόσο την ύπαρξη έντονων πανσλαβιστικών τάσεων, πέρα από την ίδια τη Ρωσία που είναι η ιστορική κοιτίδα αυτής της πολιτικής ιδεολογίας, αλλά κι ανάμεσα στους Σλαβικούς Ορθόδοξους λαούς των Βαλκανίων και ειδικά ανάμεσα στους Σέρβους.

Αυτές οι, περιθωριακές αρχικά τάσεις, ενισχύθηκαν με την ανάληψη της εξουσίας στο Κρεμλίνο από τον δυναμικό Βλάντιμιρ Πούτιν, που θέλησε να αναβιώσει το ρωσικό μεγαλείο χρησιμοποιώντας ως όχημά του τον εθνικισμό, την Ορθοδοξία και τον Πανσλαβισμό. Ο ίδιος και το κόμμα του “Μεγάλη Ρωσία” βοήθησαν στο να δημιουργηθούν οργανώσεις, κυρίως νέων, όπως οι λεγόμενοι “Λύκοι της Νύχτας”, μια οργάνωση μοτοσικλετιστών που υποστήριζαν με επιθετικό ακτιβισμό αυτό το ιδεολόγημα.

Ενισχύθηκαν κι από το γεγονός πως οι σλαβικές ορθόδοξες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, όπως η Σερβία, παρέμειναν σχεδόν επί δύο δεκαετίες εγκλωβισμένες σε μια “υγειονομική ζώνη”, στον προθάλαμο της Ε.Ε., χωρίς να τους δοθεί, έως πρόσφατα τουλάχιστον, μια σαφέστατη ευρωπαϊκή προοπτική. Την ίδια εποχή ο αντιδυτικισμός και ο Ευρωσκεπτικισμός στη Σερβία ενισχύθηκε, όπως ενισχύθηκε και ο Πανσλαβισμός και μια, σχεδόν θρησκευτική, λατρεία του Πούτιν -γνωστή και ως ‘Πουτινισμός”- από την πλειονότητα των Σέρβων.

Αποτέλεσμα εικόνας για night wolves russia

Αντιδυτικισμός και Πανσλαβισμός στα σημερινά Βαλκάνια

Συνδυάζοντας Ορθοδόξο Χριστιανισμό και Σλαβικό εθνικισμό, η ρωσική οργάνωση “Λύκοι της Νύχτας”, δεν μπορεί να θεωρηθούν απλά ως ένας “πολιτιστικός και θρησκευτικός οργανισμός”, ειδικά σε μια τόσο εύθραυστη περιοχή, όπως τα Βαλκάνια, όπου τα “τύμπανα του πολέμου” δεν έχουν ακόμη σιγήσει εντελώς. Είναι ένας ακόμη μοχλός για άσκηση, τόσο θρησκευτικής όσο και πολιτιστικής επιρροής, της Ρωσίας στα Δυτικά Βαλκάνια. Πρόκειται άλλωστε για μια περιοχή, όπου η Μόσχα συνεχίζει να διαδραματίζει ρόλο δραστήριου γεωπολιτικού παίκτη, χρησιμοποιώντας ως όχημα της την Ορθοδοξία και τον Πανσλαβισμό, σε συνδυασμό με την πολιτική, οικονομική, ενεργειακή και στρατιωτική επιρροή που διαθέτει.

Προωθώντας μια ορθόδοξη πανσλαβική ταυτότητα σε χώρες όπως η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Βοσνία και Ερζεγοβίνη και, σε μικρότερο βαθμό στη Βόρεια Μακεδονία και στη Βουλγαρία, η Ρωσία είναι σε θέση να παρουσιάσει τον εαυτό της ως προστάτη των παραδοσιακών αξιών, ενώ παράλληλα τροφοδοτεί το αντιδυτικό συναίσθημα και τον Ευρωσκεπτικισμό των λαών της περιοχής. Αν και πολλές από αυτές τις ρωσικές κινήσεις περιλαμβάνουν σχετικά καλοδεχούμενες δραστηριότητες, όπως η αποκατάσταση θρησκευτικών χώρων και μνημείων καθώς και η οικοδόμηση θρησκευτικών και πολιτιστικών κέντρων, η πολιτική διασύνδεση μεταξύ μεταξύ Ορθοδοξάις και εθνικιστικού εξτρεμισμού θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέες βίαιες εντάσεις σε μια περιοχή που ήδη έχει πληγεί από τον πόλεμο κατά τη δεκαετία του 1990.

Αποτέλεσμα εικόνας για night wolves russia

Λύκοι της Νύχτας”: η “μηχανοκίνητη Χρυσή Αυγή” της Ρωσίας

Αποτελεί κοινό μυστικό πως η Ρωσία συχνά διασυνδέεται με θρησκευτικά και πολιτικά κίνητρα για να ασκήσει την επιρροή της στο εξωτερικό και ειδικά σε γεωπολιτικά ευαίσθητες περιοχές που την ενδιαφέρουν, όπως τα Βαλκάνια. Μέσω των στενών δεσμών της με τις τοπικές ορθόδοξες εκκλησίες και άλλους θεσμούς και οργανισμούς της περιοχής, η Μόσχα μπόρεσε να προκαλέσει εθνικιστικό εξτρεμισμό, συχνά μέσω προπαγάνδας και διοχέτευσης Fake News, και να ξεσηκώσει εθνικιστικές “ακτιβιστικές” ομάδες που ξέσπασαν βίαια κατά των πολιτικών τους αντιπάλων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συμμορία μοτοσικλετιστών γνωστή με το όνομα “Λύκοι της Νύχτας”, που είναι ένα είδος “μηχανοκίνητης Χρυσής Αυγής” -ή “μηχανοκίνητων Γκρίζων Λύκων”- των Σλαβο-ορθόδοξων χωρών.

Οι “Λύκοι της Νύχτας” ιδρύθηκαν τη δεκαετία του 1980, όταν στην ηγεσία της τότε Σοβιετικής Ένωσης βρισκόταν ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ και επικρατούσε η περίφημη “Περεστρόικα”. Ξεκίνησαν ως μια, φαινομενικά αθώα, λέσχη Ρώσων δικυκλιστών, που τότε είχαν ως αρχικό πολιτικό τους στόχο τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Σύντομα ωστόσο εξελίχθηκαν σε μια υπερπατριωτική οργάνωση με ισχυρές ορθόδοξες φιλοδοξίες και στενούς δεσμούς με το Κρεμλίνο και τον Πούτιν.

Αποτέλεσμα εικόνας για night wolves russia

Η “Αυτοκρατορία των Λύκων”

Κατά την τελευταία δεκαετία οι “Λύκοι της Νύχτας” έχουν εξελιχθεί σε ένα περίπλοκο δίκτυο ιδιωτικών επιχειρήσεων και μη κερδοσκοπικών οργανώσεων, οι δραστηριότητες των οποίων κυμαίνονται από ομάδες νεολαίας και πατριωτικές δραστηριότητες έως νυχτερινά κέντρα, τατουάζ και πώληση ενθυμίων και κάθε λογής εμπορευμάτων. Είναι συνδεδεμένοι με την Wolf Holdings, η οποία παρέχει ασφάλεια (Security) και ειδική εκπαίδευση και διαθέτει 17 κέντρα στη Ρωσία, την Ευρώπη και την Ασία. Οι “Λύκοι της Νύχτας”, μέχρι το 2016, είχαν δημιουργήσει 51 τοπικά παραρτήματα σε πολλά μέρη και χώρες, από την Τσετσενία μέχρι τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία. Συνολικά, έχουν σήμερα περίπου 5.000 δραστήρια μέλη, που είναι και μοτοσυκλετιστές.

Αυτή η οργάνωση ήρθε, από το 2008, πολύ πιο κοντά στην Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, χάρη στον ηγέτη της, τον Αλέξανδρο Ζαλντοστάνοφ, ευρύτερα γνωστός και ως “χειρούργος”, και το εξέχον μέλος, τον Αλέξεϊ Βελτζ. Ο Ζαλντοστάνοφ, έπειτα από ατύχημα που είχε το 1999 με τη μοτοσυκλέτα του, υπέστη μια “πνευματική μεταμόρφωση” και, με τη συνδρομή του Βελτζ, ανέθεσε στην ομάδα του μια “νέα αποστολή”: την προώθηση παντορθόδοξων συναισθημάτων και αλληλεγγύης μεταξύ των σλαβικών λαών. Ο ίδιος συναντά τακτικά τον επικεφαλής της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (και πρώην πράκτορα της KGB) Πατριάρχη Κύριλο, για να συζητήσει τη φιλοξενία “πατριωτικών εκδηλώσεων” της οργάνωσης σε θρησκευτικούς χώρους. Καθόλου παράξενο άλλωστε που οι “Λύκοι της Νύχτας” υπερασπίστηκαν με βία την Ρωσική Εκκλησία ενάντια σε διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις εναντίον της.

Τα “προσκυνηματικά” ταξίδια των Ρώσων “Λύκων” στα Βαλκάνια

Μια τακτική με τον οποία αυτή η “λέσχη μοτοσυκλετιστών” προωθεί την ατζέντα της είναι η οργάνωση “προσκυνηματικών ταξιδιών” των μελών της σε ιερούς τόπους, συχνά σε περιόδους πολιτικής έντασης. Το 2018, όταν το Λονδίνο κατηγόρησε τους πράκτορες του Κρεμλίνου για την απόπειρα δολοφονίας του πρώην πράκτορα Σέργκεϊ Σκριπάλ, οι “Λύκοι της Νύχτας” ξεκίνησαν μια 9ημερη περιοδεία στα Βαλκάνια.

Στα σύνορα της Σερβίας και Βοσνίας, ο Γιεβγένι Στρογκόφ δήλωσε στους NY Times ότι ο σκοπός του προσκυνήματος ήταν «να επεκταθεί ο πνευματικός δεσμός μεταξύ ανθρώπων και φίλων στη Σερβία και στη Ρεπούμπλικα Σέρπσκα (σ.σ. τη σέρβικη αυτόνομη οντότητα της Βοσνίας” και πως οι Ρώσοι και οι Σέρβοι «έχουν τον ίδιο πολιτισμό και την ίδια θρησκεία κι αυτό σημαίνει πολλά για μας». Καθόλου τυχαίο ότι το 2017 ο ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας Μίλοραντ Ντόντικ απέρριψε πολλές προσκλήσεις για να συναντήσει τους Ευρωπαίους πρεσβευτές, ενώ μίλησε ακόμη και για “ένωση με τη Σερβία”, καθώς και για τη “μητέρα Ρωσία”, τον υποτιθέμενο προστάτη όλων των Ορθοδόξων.

Το ταξίδι των “Λύκων” στην Ελλάδα και στο Άγιον Όρος

Πρέπει να σημειωθεί πως μία ομάδα Ρώσων “Λύκων της Νύχτας” έκαναν την άνοιξη του 2016 με τις μοτοσικλέτεστες τους περιοδεία και στην Ελλάδα. Επισκέφθηκαν τη Θεσσαλονίκη (12.5.2016), τα Μετέωρα, την Αθήνα (όπου επισκέφθηκαν τη Ρωσική Εκκλησία και το ρωσικό κοιμητήριο στον Πειραιά), την Κόρινθο, την Πάτρα κ.ά. Αν και, όπως κατήγγειλαν, “οι ελληνικές αστυνομικές αρχές ακύρωσαν πολλές βίζες από μέλη μας”, κάποιοι ήρθαν τελικά με αυτοκίνητα και όχι με τις μηχανές τους. Μάλιστα μια αντιπροσωπεία των “Λύκων” έβγαλαν διαμονητήρια και επισκέφθηκαν το Άγιον Όρος και συγκεκριμένα τη Μονη Βατοπαιδίου και το Ρωσικό Ορθόδοξο μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα, όπου και φιλοξενήθηκαν βγάζοντας μάλιστα φωτογραφίες με τους Ρώσους μοναχούς. Σύμφωνα μ’ ένα μέλος της αποστολης “στην Ελλάδα αισθανόμασταν σαν στο σπίτι μας. Όλος ο κόσμος και όλα τα μοναστήρια μας υποδέχθηκαν με πολύ ζεστασία”.

Αποτέλεσμα εικόνας για night wolves russia

Οι εξτρεμιστικές δράσεις των “Λύκων της Νύχτας”

Αν και η Ρωσία και ορισμένοι ηγέτες της Ορθοδόξου Εκκλησίας, χαρακτηρίζουν τους “Λύκους της Νύχτας” ως ανθρωπιστική οργάνωση, στη Δύση θεωρούνται ως τμήμα ενός τοξικού και εξτρεμιστικού οικοσυστήματος, που αναπτύσσεται στη Ρωσία κι εξάγεται στην Ανατολική Ευρώπη και στα Βαλκάνια.

Όταν η Ρωσία το 2014 προσάρτησε την Κριμαία οι “Λύκοι της Νύχτας” βοήθησαν τις ρωσικές αρχές δημιουργώντας οδοφράγματα, εκφοβίζοντας τους τοπικούς αξιωματούχους και βοηθώντας τη ρωσική στρατιωτική επιδρομή σε μια ουκρανική ναυτική εγκατάσταση. Αυτές οι ενέργειες απέσπασαν πολλά μετάλλια από το Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, γιατί βοήθησαν στην “επιστροφή της Κριμαίας”. Κέρδισαν ωστόσο για την οργάνωση και μια περίοπτη στη μαύρη λίστα των ΗΠΑ.

Οι εξτρεμιστικές δράσεις των “Λύκων της Νύχτας” δεν περιορίστηκαν στην Ουκρανία. Στο υποτιθέμενο πραξικόπημα που έγινε το 2016 στο Μαυροβούνιο το 2016 συμμετείχαν και ντόπια μέλη αυτής της συμμορίας. Ο Αλεξάντρ Σίντζιλιτς, κατηγορούμενος από το Μαυροβούνιο ως ένας από τους υποκινητές του πραξικοπήματος για την ανατροπή της φιλοδυτικής κυβέρνησης, ήταν ο συνιδρυτής του σερβικού παραρτήματος των “Λύκων της Νύχτας”. Ενώ η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία δεν εμπλέκετο άμεσα στο φερόμενο πραξικόπημα, φιλοξένησε ωστόσο τους ηγέτες των “Λύκων της Νύχτας” στο μοναστήρι του Όστρογκ, στο Μαυροβουνιο, τη νύχτα πριν από την πραγματοποίησή του.

Η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία είναι γνωστή για την υποστήριξή της προς τους Σέρβους εθνικιστές, μερικοί από τους οποίους εξακολουθούν να ελπίζουν να δημιουργήσουν μια Μεγάλη Σερβία. Η Εκκλησία χρησιμοποιεί την επιρροή της σε χώρες, όπως το Μαυροβούνιο, για να τροφοδοτήσει τα αντιδυτικά συναισθήματα, κατά του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. παρέχοντας στις δυνάμεις αυτές οικονομική και υλικοτεχνική υποστήριξη.

Αποτέλεσμα εικόνας για night wolves russia

Στην αναμπουμπούλα οι λύκοι χαίρονται…”

Οι “Λύκοι της Νύχτας”, μαζί με ορισμένες άλλες ΜΚΟ, ενεργούν ως βραχίονας της ρωσικής κυβέρνησης, επιτρέποντας ταυτόχρονα στην επίσημη Ρωσία ένα επίπεδο δυσπιστίας στις πράξεις τους και αποστασιοποόιησει από αυτές , όταν αυτό τη βολεύει.

Η αυξανόμενη διστακτικότητα της Ε.Ε. σχετικά με το να δώσει ξεκάθαρη ευρωπαϊκή προοπτική στα Δυτικα Βαλκάνια, με πρόσφατο παράδειγμα την αναβολή έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη Βόρεια Μακεδονία, όπου επίσης δραστηριοποιούνται έντονα οι “Λύκοι της Νύχτας”, συνεχίζει να προσφέρει χώρο στη Ρωσία για να αποκομίσει γεωπολιτικά και άλλα οφέλη. Ο μόνος τρόπος για να αποφευχθεί αυτό είναι οι Βρυξέλλες, αφού ξεκαθαρίσουν το ζήτημα της νέας ηγεσίας τους (νέος επικεφαλής της Κομισιόν κ.λ.π.) να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο στην προώθηση της ένταξης όλων των χωρών της περιοχής στη μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια. Όσο αυτό καθυστερεί, τόσο οι τοπικές εθνικιστικές και εθνοτικές εντάσεις θα αυξάνονται, προσφέροντας πεδίο δράσης σε εξτρεμιστικές οργανώσεις όπως οι “Λύκοι της Νύχτας”. Άλλωστε “στην αναμπουμπούλα οι λύκοι χαίρονται…”

24 Μαρτίου 1999 – 20 χρόνια μετά τους Νατοϊκούς βομβαρδισμούς στη Σερβία: Ένας Θλιβερός Απολογισμός

1999-2019

20 χρόνια μετά τους Νατοϊκούς βομβαρδισμούς στη Σερβία

Απολογισμός μιας μαύρης επετείου

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Στις 24 Μαρτίου του 2019 συμπληρώνονται είκοσι χρόνια από την μαύρη ημέρα της έναρξης των Νατοϊκών βομβαρδισμών κατά της Σερβίας και του Μαυροβουνίου, που σχημάτιζαν τότε τη λεγόμενη “μικρή Γιουγκοσλαβία’ (1992-2006). Ήταν 24 Μαρτίου του 1999, ώρα 19:45, όταν οι πρώτοι πύραυλοι τύπου Κρουζ εκτοξεύτηκαν από πολεμικά σκάφη του ΝΑΤΟ στην Αδριατική πλήττοντας αρχικά τα συστήματα αεράμυνας, στο Κόσοβο, στο Μαυροβούνιο και στη δυτική Σερβία. Η διαταγή για την έναρξη των βομβαρδισμών δόθηκε στον στρατηγό Γουέσλι Κλαρκ, διοικητή των Νατοϊκών δυνάμεων, από τον τότε Γ. Γ. του ΝΑΤΟ, τον Ισπανό Χαβιέ Σολάνα. Η επιχείρηση, με την κωδική ονομασία “Operation Allied Force” και “Operation Noble Anvil” (όπως την αποκαλούσαν οι Αμερικανοί), δηλαδή «ευσπλαχνικός άγγελος», η οποία χαρακτηρίστηκε κατ’ ευφημισμόν από τα Media των ΗΠΑ ως “ανθρωπιστικός πόλεμος”, ξεκίνησε δίχως να υπάρχει έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και παρά τις σοβαρές αντιρρήσεις της Ρωσίας και της Κίνας. Στις επιχειρήσεις, που διήρκεσαν 78 ημέρες, με αλλεπάλληλους βομβαρδισμούς στρατιωτικών και πολιτικών στόχων -με τις αναπόφευκτες “παράπλευρες απώλειες”– σε Σερβία, Μαυροβούνιο και Κόσοβο, συμμετείχαν στρατιωτικά 12 χώρες του ΝΑΤΟ, ενώ η Ελλάδα, λόγω της φιλοσερβικής πολιτικής της, κράτησε ουδέτερη στάση.

Η επίθεση κατά της Σερβίας από το ΝΑΤΟ, από την πιο ισχυρή στρατιωτική δύναμη στον κόσμο, συνέπεσε με τον εορτασμό της επετείου των 50 χρόνων από την ίδρυση της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, ως “δώρο” και “επίδειξη δύναμης” ταυτόχρονα σε βάρος μιας μικρής βαλκανικής χώρας κι ενός λαού, που είχε δαιμονοποιηθεί κατά τη δεκαετία του 1990 από τα Media της Δύσης. Ο τυπικός στόχος που ήταν η ανατροπή του καθεστώτος Μιλόσεβιτς και η προστασία των Αλβανοκοσοβάρων από το ενδεχόμενο εθνοκάθαρσης δεν έπεισε πολλούς, καθώς οι “παράπλευρες απώλειας” ανάμεσα σε αμάχους πολίτες ήταν περισσότεροι από ότι ανάμεσα στους στρατιωτικούς.

Ένας τραγικός απολογισμός

Κατά τη διάρκεια των 78 ημερών (24.3.1999 – 9.6.1999) των Νατοϊκών βομβαρδισμών κατά της Γιουγκοσλαβίας (Σερβία & Μαυροβούνιο) ο θλιβερός απολογισμός σε ανθρώπινες απώλειες και υλικές ζημιές ήταν περίπου ο εξής:

  • 1.150 μαχητικά αεροπλάνα του ΝΑΤΟ συμμετείχαν στις επιθέσεις.
  • Εκτοξεύτηκαν 420.600 πύραυλοι.
  • Η συνολική μάζα των πυραύλων που έπεσαν ήταν περίπου 22.000 τόνοι.
  • 59 βάσεις του ΝΑΤΟ στο έδαφος 12 χωρών-μελών του ήταν στη διάθεση για να βοηθήσουν Νατοϊκές επιθέσεις κατά της Σερβίας και Μαυροβουνίου.
  • Εκτοξεύτηκαν περίπου 20.000 μεγάλοι πύραυλοι αέρος-εδάφους.
  • Από τα Νατοϊκά πλοία στην Αδριατική 1300 πύραυλοι τύπου Κρούζ (Cruise).
  • Σε 100 δισεκατομμύρια δολάρια εκτιμήθηκεπερίπου το κόστος της υλικής ζημιάς που προκλήθηκε με τους βομβαρδισμούς, σε Σερβία, Μαυροβούνιο και Κόσοβο.
  • 1.002 μέλη του Γιουγκοσλαβικού Στρατού σκοτώθηκαν και περίπου 2.000 πολίτες σε Σερβία και Μαυροβούνιο. Τα δε θύματα των βομβαρδισμών στο Κόσοβο, όπου η σερβική κυβέρνηση δεν έχει πρόσβαση, ήταν περίπου 4.000.
  • Τραυματίστηκαν 12.500 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων 2.700 παιδιά.
  • 54 μέσα μαζικής μεταφοράς καταστράφηκαν, 305 σχολές, νοσοκομεία και άλλα δημόσια κτίρια.
  • Καταστράφηκαν 176 μνημεία πολιτισμού κι ανάμεσά τους και 23 μεσαιωνικά μοναστήρια.
  • 45 γέφυρες και 28 σιδηροδρομικές γέφυρες. 148 σπίτια πολιτών. 561 κατασκευές του Γιουγκοσλαβικού Στρατού καταστράφηκαν ολοσχερώς και 686 έπαθαν σοβαρές ζημίες.
  • Καταστράφηκαν συνολικά 25.000 κτίρια, όλες οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις, 14 αεροδρόμια, δύο διυλιστήρια, το 1/3 των εργοστασίων ηλεκτροπαραγωγής, σχεδόν όλα τα εργοστάσια της χώρας, αχρηστεύτηκαν 595 χιλιόμετρα σιδηρογραμμών, 470 χιλιόμετρα ασφαλτοστρωμένων οδικών αρτηριών.
  • Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 2.300 επιθέσεις μαχητικών του ΝΑΤΟ.
  • Μόνο στη Σερβία -εκτός του Κοσόβου- έχουν εντοπιστεί 14 σημεία που επλήγησαν με βλήματα απεμπλουτισμένου ουρανίου (Depleted Uranium). Στό Κόσοβο είναι πολύ περισσότερα.
  • Το ΝΑΤΟ ποτέ δεν ανακοίνωσε τις απώλειες που είχε. Στο μουσείο αεροπορίας του Βελιγραδίου, ωστόσο, ακόμη και σήμερα εκτίθενται τα συντρίμμια του αποκαλούμενου «αόρατου» αεροσκάφους F-117, ενός F-16 και κάποιων μη επανδρωμένων αεροσκαφών, που κατέρριψε η γιουγκοσλαβική αεράμυνα.
  • Το οικονομικό κόστος της εμπλοκής του ΝΑΤΟ υπολογίστηκε σε 13 δισεκατομμύρια δολάρια.
  • Το οικονομικό κόστος από την καταστροφή των υποδομών σε Σερβία και Μαυροβούνιο εκτιμήθηκε σε 100 δισεκατομμύρια δολάρια.
  • Το περιβαλλοντικό κόστος και το κόστος στην ανθρώπινη υγεία των πολιτών σε Σερβία, Μαυροβούνιο και Κόσοβο από την ρύπανση του περιβάλλοντος και τη χρήση βομβών απεμπλουτισμένου ουρανίου (Depleted Uranium) θεωρείται τεράστιο και θα έχει επιπτώσεις και στις μελλοντικές γενιές.

Τελικά οι Νατοϊκοί βομβαρδισμοί τερματίστηκαν με την υπογραφή, στις 9 Ιουνίου 1999, της λεγόμενης “Συμφωνίας του Κουμάνοβο” (στη Βόρεια Μακεδονία), η οποία και προέβλεπε την ανάπτυξη ειρηνευτικών δυνάμεων (KFOR) στο Κόσοβο υπό τη διοίκηση του ΟΗΕ, αποτελούμενες από 37.200 στρατιώτες από 36 χώρες, ανάμεσά τους και μια ισχυρή ελληνική στρατιωτική δύναμη με έδρα το Ουρόσεβατς, ώσπου να διευθετηθεί το καθεστώς αυτονομίας του Κοσόβου. Το Κόσοβο έγινε τελικά ανεξάρτητο το 2008 και αναγνωρίστηκε ήδη από 108 χώρες, όχι όμως από άλλες 100 χώρες (ανάμεσα τους και η Ελλάδα) και φυσικά από τη Σερβία, η οποία αρνείται ακόμη να αποδεχθεί και να αναγνωρίσει επίσημα τη βίαιη απόσπαση του 15% των εδαφών της, που κατοικούνται από σερβική μειονότητα και όπου φιλοξενείται πλήθος μεσαιωνικών Σερβοορθόδοξων μοναστηριών.

Στις 24 Μαρτίου 2019, εκτός από 20 χρόνια από τη μαύρη επέτειο από την έναρξη των βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ κατά της Σερβίας, συμπληρώνεται και η 16η βδομάδα κατά την οποία οι πολίτες της χώρας διαδηλώνουν στους δρόμους του Βελιγραδίου και άλλων σερβικών πόλεων, ζητώντας την παραίτηση της κυβέρνησης του Αλεξάνταρ Βούτσιτς και τη διενέργεια δημοκρατικών εκλογών. “Λεπτομέρεια”: ο σημερινός πρόεδρος της Σερβίας Α. Βούτσιτς ήταν υπουργός πληροφοριών (και προπαγάνδας) του καθεστώτος Μιλόσεβιτς…

* Ο Γιώργος Στάμκος είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

Πρωτοδημοσιεύτηκε στο http://www.tvxs.gr στις 24 Μαρτίου 2019.

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ 

Εξερευνώντας τα Μυστικά της Σερβίας 

Γιώργος Στάμκος, Μίλιτσα Κοσάνοβιτς

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ Εξώφυλλο βιβλίου

«Οι γέφυρές μας έχουν ψυχή. Εσείς δεν έχετε»

Σύνθημα γραμμένο σε γέφυρα του Βελιγραδίου κατά τη διάρκεια των Νατοϊκών βομβαρδισμών την άνοιξη του 1999

Βαθιά μέσα στη βαλκανική ενδοχώρα, μακριά από τους καταπραϋντικούς ανέμους του Αιγαίου, υπάρχει μια χώρα που λέγεται Σερβία και είναι ίσως η πιο παράξενη και η πιο ενδιαφέρουσα για τους Έλληνες. Δεν είναι μόνον το γεγονός ότι υπάρχουν ισχυροί ιστορικοί, γεωπολιτικοί, θρησκευτικοί, πολιτιστικοί και συναισθηματικοί δεσμοί, ανάμεσα στους Έλληνες και στους Σέρβους, ομόδοξους και παραδοσιακά συμμάχους. Το σημαντικότερο είναι ότι αυτές οι δυο βαλκανικές χώρες είναι εκ φύσεως τόσο διαφορετικές, που γι’ αυτό το λόγο έλκονται ακαταμάχητα! Η Σερβία είναι ηπειρωτική χώρα, ενώ η Ελλάδα μεσογειακή, με διαφορετικές κλιματολογικές συνθήκες. Η Ελλάδα είναι φιλοδυτική χώρα, στραμμένη προς τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον, ενώ η Σερβία φιλορωσική, κοιτώντας μονίμως προς τη Μόσχα. Οι Σέρβοι παραδοσιακά είναι κυρίως αγρότες, κτηνοτρόφοι, βιομηχανικοί εργάτες και πολεμιστές, ενώ οι Έλληνες ναυτικοί, έμποροι, επιχειρηματίες και λόγιοι. Οι Σέρβοι διαπρέπουν συνήθως στα σπορ και στις τέχνες, ενώ οι Έλληνες στην επιχειρηματικότητα και στις επιστήμες. Οι Σέρβοι είναι σχετικά νέος λαός στα Βαλκάνια, ενώ οι Έλληνες είναι κληρονόμοι ενός πανάρχαιου πολιτισμού. Οι Σέρβοι ανήκουν στη σλαβική οικογένεια κι έχουν τουλάχιστον δέκα συγγενικά έθνη, ενώ οι Έλληνες είναι “έθνος ανάδελφον”. Οι Σέρβοι δεν έχουν μεγάλη εμπειρία δημοκρατίας και επί μισό αιώνα ζούσαν υπό το καθεστώς ενός “αιρετικού” κομμουνισμού, ενώ οι Έλληνες γέννησαν τη Δημοκρατία και από την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους ο ελληνικός λαός έδωσε πολλούς αγώνες για να υπερασπιστεί τις δημοκρατικές του αξίες.

Η Σερβία αποτελεί, λοιπόν, το βαλκανικό αντίστροφο της Ελλάδας και αυτός είναι ένας ακόμη λόγος, που πολλαπλασιάζει την περιέργεια μας γι’ αυτήν. Επιπλέον, αυτή η βαλκανική χώρα είχε γίνει κατά τη δεκαετία του 1990 η “αγαπημένη” των δελτίων ειδήσεων, εξαιτίας των πολέμων στην πρώην Γιουγκοσλαβία, όταν οι Σέρβοι δαιμονοποιήθηκαν από τα Δυτικά μέσα μαζικής επικοινωνίας ως οι “Κακοί” της ιστορίας. Αντίστοιχα μετά το 2010 και την Κρίση του ελληνικού χρέους η Ελλάδα ήταν αυτή που έγινε η “αγαπημένη” των παγκόσμιων δελτίων ειδήσεων, απειλούμενη συνεχώς από χρεοκοπία και Grexit, ενώ ο ελληνικός λαός δυσφημίστηκε ως “τεμπέλης”, ανοργάνωτος και ανεπίδεκτος μαθήσεως. Οι συγκρίσεις της πρόσφατης ιστορίας των δύο χωρών και των λαών τους είναι χρήσιμες από κάθε άποψη για να καταλάβει κανείς το πως τα παγκόσμια κέντρα εξουσίας αντιμετωπίζουν δύο βαλκανικούς λαούς, δηλαδή ως εξιλαστήρια θύματα και πειραματόζωα. Βέβαια η Ελλάδα δεν βομβαρδίστηκε, όπως η Σερβία, αλλά υπέστη μια τέτοιας κλίμακας οικονομική καταστροφή, λόγω της εφαρμογής αδιέξοδων προγραμμάτων υπερλιτότητας, που συνήθως είναι αποτέλεσμα πολεμικών συγκρούσεων.

H ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ είναι ένα ιδιαίτερο βιβλίο που φιλοδοξεί να συμβάλει μ’ έναν δικό του, μοναδικό κι “αιρετικό” τρόπο, στην ελληνική Βαλκανολογία και Σερβολογία. Αποτελεί έναν ιδιάζοντα “διανοητικό χάρτη”, κατασκευασμένο από δύο Βαλκάνιους συγγραφείς με διαφορετική εθνική καταγωγή αλλά και κοσμοθέαση, που ταξιδεύει τον αναγνώστη, ορθολογικά και μεταφυσικά, στο πολυσύνθετο σύμπαν της Σερβίας. Εκφράζει την “αρσενική” και τη “θηλυκή” όψη των Βαλκανίων. Δεν αντιλαμβάνεται τη Σερβία ασπρόμαυρα και αποσπασματικά, αλλά πολύχρωμα και συνθετικά. Στις σελίδες του παρελαύνουν θέματα άγνωστης ιστορίας, ανθρωπογεωγραφίας, επιστήμης, ταξιδιωτικής λογοτεχνίας, λαογραφίας, μεταφυσικής, παραδοξολογίας, θρύλοι και παραδόσεις της Σερβίας. Ιστορίες για βρυκόλακες και θαύματα, μυστήρια και παράξενες παραδόσεις, μαζί με Ιερή Γεωγραφία, τόπους δύναμης και αστικούς θρύλους (Urban Legends). Η ιστορία και η γεωπολιτική μαζί με τη μεταφυσική και την παραδοξολογία. Το ορθολογικό μαζί με το φαντασιακό. Κοντολογίς είναι ένας εξερευνητικός έντυπος οδηγός για την πραγματική και την ονειρική Σερβία. Αποτελεί απόσταγμα πολύχρονης μελέτης και βιωμάτων των δύο συγγραφέων του πάνω στα βαλκανικά, γιουγκοσλαβικά και σερβικά ζητήματα. Οι συγγραφείς του δεν ταξίδεψαν μονάχα βιβλιογραφικά, μέσα από τις έρευνες και τις σκέψεις άλλων συγγραφέων. Δεν κατέφυγαν στην “ξενοδοχειακή δημοσιογραφία”, αλλά ταξίδεψαν πάρα πολλά χρόνια και συνεχώς στο χώρο αλλά και στο εσωτερικό σύμπαν της Σερβίας. Διέσχισαν μεγάλα τμήματα της χώρας και βίωσαν τις εμπειρίες, τις αγωνίες αλλά και τα όνειρα των κατοίκων της. Έζησαν στις πόλεις και στα χωριά της Σερβίας. Ειδικά στη σέρβικη ύπαιθρο, που είναι ένα αληθινό “Ποίημα Ανάμεσα στις Δαμασκηνιές”.

UnknownSERVIA egnarts

ΙΕΡΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΔΟΥΝΑΒΗ # ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΒΟΣΝΙΑΣ # ΥΠΟΓΕΙΟ ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ # Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥLEPENSKI VIR # ΦΕΣΤΙΒΑΛ GUCA # ТО ПАРАΞΕΝΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΚΟΥΣΤΟΥΡΙΤΣΑ # ΚΡΑΪΠΟΥΤΑΣΙ # Η ΚΡΥΦΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΚΑΡΑΖΙΤΣ # ΝΙΚΟΛΑ ΤΕΣΛΑ # ΜΙΛΕΒΑ ΜΑΡΙΤΣ-ΑΪΝΣΤΑΪΝ # ΜΙΛΟΥΤΙΝ ΜΙΛΑΝΚΟΒΙΤΣ # ΑΡΤΑΝ (RTANJ)ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΒΟΥΝΟ # LIBERLAND: ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΝΗΣΙ-ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΟ ΔΟΥΝΑΒΗ# ΟΙ ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΤΩΝ ΚΡΕΜΝΑ # ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ # ΤΟ ΣΕΡΒΙΚΟ “ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ” # ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟ ΚΟΣΟΒΟ # ΕΠΟΥΡΑΝΙΑ ΣΕΡΒΙΑ (ΝEBESKA SRBIJA) # ΒΑΜΠΙΡ, ΒΟΥΚΟΝΤΛΑΚ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΜΟΡΑ # ΣΛΑΒΙΚΟΣ ΠΑΓΑΝΙΣΜΟΣ # ΒΕΝΤΕΤΕΣ ΣΤΟ ΑΝΥΠΟΤΑΚΤΟ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΒΟΪΝΟΝΤΙΝΑ # ΝΟΒΙ ΣΑΝΤ: Η ΣΕΡΒΙΚΗ “ΑΘΗΝΑ” # ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗ ΒΟΪΒΟΝΤΙΝΑ # Ο “ΠΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΚΡΑΝΙΩΝ” ΣΤΗ ΝΙΣ # ΣΟΥΜΑΝΤΙΑ: Η “ΤΟΣΚΑΝΗ” ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ # ΤΟ ΜΑΥΣΩΛΕΙΟ ΤΩΝ ΚΑΡΑΤΖΟΡΤΖΕΒΙΤΣ # ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΣΛΙΒΟΒΙΤΣΑ ΚΑΙ ΣΑΪΚΑΤΣΑ # ΚΡΑΓΚΟΥΓΙΕΒΑΤΣ: ΤΟ “ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ” ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΣΕΡΒΙΚΗ ΣΥΝΩΜΟΣΙΟΛΟΓΙΑ # ΣΕΡΒΙΚΗ ΝΕΚΡΟΦΙΛΙΑ # ΒΑΜΠΙΡ-ΜΙΛΟΣΕΒΙΤΣ # ΒΛΑΧΙΚΗ ΜΑΓΕΙΑ # ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΒΟΤΑΝΑ # ΙΑΜΑΤΙΚΑ ΛΟΥΤΡΑ # ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ # Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ “ΣΕΡΒΟΣ ΝΤΑΛΙ” # ΙΒΟ ΑΝΤΡΙΤΣ ΚΑΙ ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΟΥ ΔΡΙΝΟΥ # ΒΟΓΟΜΙΛΙΚΕΣ ΝΕΚΡΟΠΟΛΕΙΣ # ΠΑΡΑΞΕΝΟΙ ΣΕΡΒΟΙ # YUGONOSTALGIA # ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΗ ΣΕΡΒΙΑ

Εξερευνήστε τα μυστικά της Άγνωστης Σερβίας

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ Εξώφυλλο βιβλίου

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ»;

Το βιβλίο (320 σελίδες και δεκάδες φωτογραφίες)κοστίζει 25 ευρώ, και σας κάνουμε ΔΩΡΟ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής μέσω  ΕΛΤΑ,

για να σας έρθει Άμεσα στο σπίτι σας !

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Άγνωστη Σερβία”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

ΠΡΟΣΟΧΗ

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ

 ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

Στο εθνικ καλιτεχνικό «χωριό του Κουστουρίτσα»

Αποστολή Σερβία: Στο εθνικ καλιτεχνικό «χωριό του Κουστουρίτσα»

Κι εγώ που είμαι σ’ αυτή την ιστορία;

Αποτέλεσμα εικόνας για emir kusturica mecavnik

Γράφει η Εύη Φιαμέγκου

Στο οικολογικό χωριό Τέχνης και ειρήνης του Εμίρ Κουστουρίτσα, ενώνονται λαοί και οράματα, συναντιούνται γενιές και απόψεις. Συμβαίνουν πολλά και διάφορα. Το μόνο που απαγορεύεται είναι η Κόκα Κόλα.

Στο αεροπλάνο ξαναδιάβαζα το βιβλίο του «Κι εγώ πού είμαι σ’ αυτή την ιστορία;». Μια αυτοβιογραφία, που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 2012, στην οποία ο συγγραφέας καταγράφει εμπειρίες και συναισθήματα για την ιστορία της πατρίδας του, αφηγείται την ιστορία της ζωής του και στήνει ένα ολόκληρο κόσμο σημαδεμένο από τον πόλεμο και την ιστορία και η Figaro χαρακτήρισε το μυθιστόρημα των Βαλκανίων του 21ου αιώνα.

Γράφει στην εισαγωγή: «Ο άνθρωπος είναι επιρρεπής στη λήθη και η άσκηση της λήθης στο πέρασμα του χρόνου έγινε μια θεμελιώδης τέχνη του ανθρώπινου είδους. Αν η λήθη, αυτή η πριγκίπισσα, δεν απάλυνε τις σκέψεις που βρίσκονται υπό την κυριαρχία του πάθους για να τις μεταβιβάσει στο νου και να τις βάλει σε σωστή σειρά  ο εγκέφαλος μας δε θα ήταν παρά ένα απλό κοντέινερ. Χωρίς τη λήθη θα μπορούσαμε να αντικρίσουμε την επόμενη μέρα; Τι θα γινόταν αν έπρεπε να ζούμε την οδύνη σαν μια αέναη αναθυμίαση της ψυχής μας, αν η λήθη δεν κάλυπτε τις δοκιμασίες της ζωής μας όπως το σύννεφο κρύβει τον ήλιο. Θα ήταν αδύνατον να επιβιώσουμε».

Σχετική εικόνα

Κι έτσι έφθασα στο Βελιγράδι. Μετά το γρήγορο ταξίδι, ακολούθησε ένα μεγαλύτερο κάτω από δυνατό χιόνι σε μέρη με παράξενα ονόματα και ακόμα πιο παράξενες εικόνες. Το υγρό βουνό (Μόκρα Γκόρα) στα όρια του εθνικού δρυμού, ανατολικά του ψηλότερου βουνού Τάρα. Η πόλη με τις συχνές θύελλες (Μέτσαβικ). Η ξύλινη πόλη (Ντρβένγκραντ), που έγινε το σκηνικό για την ταινία του Κουστουρίτσα «Η ζωή είναι ένα θαύμα», γνωστή και ως το χωριό του Κούστα. Η ιδέα να ονομαστεί Κούστεντορφ ήταν Αυστριακού συγγραφέα Πέτερ Χάντκε.

Στο Κούστεντορφ λοιπόν το παραμύθι άρχισε νύχτα. Με την επίσημη έναρξη του 12ου διεθνούς φεστιβάλ κινηματογράφου και μουσικής – τέλεια δωδεκάδα λέει η αφίσα και το τρέιλερ με τα κλωσόπουλα να σκάνε απο τα αβγά υποδηλώνει τη φιλοσοφία του εμπνευστή. Τόπο στους νέους κινηματογραφιστές που συχνά χάνονται μετά την αποφοίτηση τους από τις ακαδημίες και αυτός θέλει να τους δώσει ευκαιρίες.

Το διαγωνιστικό τμήμα περιλαμβάνει μόνο δικές τους μικρού μήκους ταινίες. Την προβολή της  νέας ταινίας του Κουστουρίτσα, ένα ντοκιμαντέρ για τον πρώην πρόεδρο της Ουρουγουάης Χοσέ Μουχίκα – γνωστού ως Πέπε – και συναυλία από μπάντα των Βαλκανίων.

Τις επόμενες ημέρες είδαμε ταινίες μικρού μήκους στο διαγωνιστικό τμήμα, ταινίες γνωστών και νέων δημιουργών (ξεχώρισαν οι ιταλικές Boys cry και Happy as Lazaro, ένας σκληρός ρεαλισμός και μια ποιητική αλληγορία) δημιουργών, αφιερώματα, ρετροσπεκτίβες, παρακολουθήσαμε εργαστήρια και masterclass.

Ένα πρωί περάσαμε  τα σύνορα και μεταφερθήκαμε σε μια άλλη παραμυθούπολη, το Βίσενγκραντ (η επάνω πόλη)  τον τόπο που ο νομπελίστας Ίβο Άντριτς πέρασε τα παιδικά του χρόνια, με τη γέφυρα του Δρίνα, από το ομώνυμο βιβλίο του (ένα βαλκανικό χρονικό τεσσάρων αιώνων ιστορίας, τεσσάρων θρησκειών και τριών εθνοτήτων που μοιράζονται τον ίδιο τόπο, την πόλη Bίσιεγκραντ στη Bοσνία)  ξεναγηθήκαμε από τον ίδιο τον Κουστουρίτσα στην πόλη του Άντριτς(Άντριτσγκραντ) το πολιτιστικό κέντρο  που ο ίδιος έφτιαξε πριν από 10 περίπου χρόνια  σαν ένα φόρο τιμής στο μεγάλο συγγραφέα.

Πίσω στο Κούστεντορφ γιορτάσαμε την Πρωτοχρονιά στις 13 Ιανουαρίου. Νύχτα με το χιόνι να πέφτει έξω απο την εκκλησία του Αγίου Σάββα στην κεντρική πλατεία του χωριού με φωτιές να ζεσταίνουν το κρασί και τους Βαλκάνιους μουσικούς τις καρδιές μας.

Το φεστιβάλ έκλεισε με την απονομή επαίνων και βραβείων και το πρώτο βραβείο, το χρυσό αβγό, να κερδίζει η ταινία Costacurta, τέταρτη για τον 30χρονο Σέρβου Σάσα Καράνοβιτς, ένα εσωτερικό ταξίδι ενός νεαρού άντρα που επιστρέφει στη γη της μητέρας του σε μια αποστολή και συναντάει το τραγούδι, το θάνατο, το κουράγιο και την αγάπη.

Τελειώσαμε με Πέπε και τον Κουστουρίτσα να δανείζεται τη φράση του ήρωα του όταν παρέδωσε την εξουσία της χώρας του. «Δεν φεύγω έρχομαι» είχε πει εκείνος. Το ίδιο επανέλαβε ο οικοδεσπότης και ανήγγειλε το επόμενο φεστιβάλ. Μετά περάσαμε στην αίθουσα Βισκόντι για χορούς και τραγούδια.

Ο Εμιρ Κουστουρίτσα, προσωπικότητα της χώρας του και όχι μόνο, του κινηματογράφου και όχι μόνο, δωρικός, αλλά προσιτός, φιλικός με όλους που τον αποκαλούσαν με το μικρό του όνομα και κάποιοι καθηγητή, συζητούσε, αστειευόταν, τραγουδούσε, έπινε και έδειχνε φανερά περήφανος.

Ανάμεσα στους επίσημους προσκεκλημένους της φετινής διοργάνωσης ο Ματ Ντίλον – «δεν μπορείς να παίξεις ένα ήρωα αν τον κρίνεις», είπε ο πρωταγωνιστής – serial killer του Λαρς φον Τρίερ στο «Σπίτι που έκτισε ο Τζακ», ο Καταλανός Σερζι Λοπέζ, σε μεγάλα κέφια την παραμονή Πρωτοχρονιάς, ο Ιταλός μουσικός Βινίσιο Καποσέλα – οι Ιταλοί πρωταγωνιστές της ταινίας Happy as Lazzaro και οι δίδυμοι σκηνοθέτες της ταινίας Boys cry.

Οι δρόμοι έχουν τη δική τους ιστορία

Και όλα έχουν μια εξήγηση και ένα συμβολισμό. «Έχασα την πόλη μου στη διάρκεια του πολέμου» είχε πει ο γεννημένος στο Σαράγεβο Εμιρ Κουστουρίτσα «γι αυτό ήθελα να φτιάξω το δικό μου χωριό».

Το όνειρο του έγινε πραγματικότητα και πήρε το βραβείο αρχιτεκτονικής το 2005, που δίνεται σε έργα με οικολογική και ιστορική συνείδηση.

Σ αυτό μικρό παράδεισο οι δρόμοι έχουν τα ονόματα των ηρώων του, από τον Τσε Γκεβάρα στον Ντιέγκο Μαραντόνα και από τον Ιβο Άντριτς και τον Νίκολα Τέσλα στον Φεντερίκο Φελίνι, τον Αμπάς Κιαροστάμι και τον Νόβακ Τζόκοβιτς. Κάθε σπίτι και ο ιδιοκτήτης του. Ξύλινα κουκλόσπιτα φτιαγμένα από αυθεντικές βλάχικες καλύβες της περιοχής, έπιπλα χειροποίητα τα περισσότερα, παντού ζωγραφιές και γλυπτά -ανάμεσα τους και το ομοίωμα του Τζόνι Ντεπ, επίσημου καλεσμένου το 2010, στην 3η διοργάνωση-  γκαλερί, ζαχαροπλαστείο, κατάστημα δώρων, δυο κινηματογραφικές αίθουσες, η εκκλησία του Αγίου Σάββα, γυμναστήριο και κλειστή πισίνα, βιβλιοθήκη,  ταβέρνες και  μια Καταραμένη αυλή – το μπαρ-τόπος συνάντησης που φέρει το όνομα βιβλίου του Άντριτς.

Πουθενά δε θα συναντήσεις μάρκες προϊόντων, αφίσες, χορηγίες, διαφημίσεις αφού ο ιδρυτής του φεστιβάλ οραματίστηκε ένα χώρο ανοικτό που να εναντιώνεται στην παγκοσμιοποίηση και να υποστηρίζει την ιδεολογία, τη φύση και την Τέχνη φυσικά. Σε διπλανούς στάβλους, ιδιοκτησίας Κουστουρίτσα, μάθαμε πως οι αγελάδες ακούνε κλασική μουσική.

Ο τελευταίος ήρωας

Ή όπως είναι ο ξένος τίτλος «El Pepe, a life supreme». «Η ταινία είναι για την κορύφωση του θαυμασμού μου για την αριστερά της λατινικής Αμερικής η οποία σήμερα έχει πολύ λίγους ήρωες. Όταν άκουσα για ένα πρόεδρο που εξακολουθεί να οδηγεί το τρακτέρ του και να κάνει επισκευές στο σπίτι του είπα αυτός είναι ο ήρωας μου» είπε ο Εμιρ Κουστουρίτσα.

Ήρωας στην τελευταία ταινία του είναι ένα σύμβολο της λατινικής Αμερικής.

Πρώην πρόεδρος της Ουρουγουάης (2009-2015) και πρώην αντάρτης των Τουπαμάρος, που έζησε 14 χρόνια στη φυλακή, ο Χοσέ Μουρίχα, γνωστός ως Πέπε, ζούσε στο αγρόκτημα του, με τη σύντροφο του στη ζωή και τον αγώνα, επίσης πρώην αντάρτισσα των Τουπαμάρος, δώριζε το 90% του μισθού του σε αγαθοεργίες, κυκλοφορούσε με τον παλιό σκαραβαίο του ή με ποδήλατο, μάζευε αυτούς που έκανα ωτοστόπ και έμεινε στην ιστορία ως ο πιο φτωχός πρόεδρος κράτους στον κόσμου. Κουστουρίτσα και Πεπε συζητούν για το νόημα της ζωής από πολιτική, φιλοσοφική, αισθητική και ποιητική σκοπιά και η ταινία που έχει σκηνές από την «Κατάσταση πολιορκίας» του Κώστα Γαβρά και υπέροχη μουσική κλείνει με ένα τανγκό που ακούνε αγκαλιασμένοι σε κάποιο μπαρ ο Πέπε και η Λουτσία και τον πρωταγωνιστή να μονολογεί πως το τανγκό και ο έρωτας είναι απο τα πιο πολύτιμα πράγματα στη ζωή.

Αποτέλεσμα εικόνας για emir kusturica mecavnik

Συνέντευξη με τον Κουστουρίτσα

Ο Πέπε, η λήθη  και τα φαντάσματα

Λίγα λόγια με πολύ πάθος από τον Εμιρ Κουστουρίτσα.

Η γυναίκα του Πέπε στην ταινία μίλησε για την ουτοπία του έρωτα και την ουτοπία του πολιτικού αγώνα. Ποιά πιστεύετε είναι μεγαλύτερη;

Η ουτοπία του έρωτα και η ουτοπία του πολιτικού αγώνα είναι η σύνθεση της ανθρώπινης ζωής. Συμπληρώνουν το νόημα της ζωής. Στο τέλος της ταινίας κατάλαβα ότι έκανα μια ταινία για τον έρωτα του Πέπε και της Λουτσία.

Ο Πέπε ήταν ένας άνθρωπος που τόλμησε να ονειρευθεί ένα καλύτερο αύριο. Υπάρχει τέτοιο είδος σήμερα;

Όχι έτσι. Ο καπιταλισμός σκοτώνει τα σοσιαλιστικά κινήματα. Η θέση μου είναι ότι οι σοσιαλιστικές χώρες θα πρέπει να συμβιβαστούν μεταξύ καπιταλισμού και σοσιαλισμού. Το 8% του κόσμου ελέγχει το 88% σε μια απόλυτη αντίθεση από τις αρχές της γαλλικής επανάστασης, ισότητα, αδελφότητα, ελευθερία. Είναι πολύ μασονικό. Ο πλανήτης κυβερνάται από το 8% και το 88% είναι στα χέρια του. Ο Πέπε ονειρεύτηκε το διαφορετικό. Αγωνίστηκε για τη διαφθορά, τη δικαιοσύνη.

Εσείς όνειρα για τη αριστερά κάνετε;

Δεν ξέρω. Η αριστερά σήμερα έχει εκφυλιστεί από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ και το Πεντάγωνο. Μια μέρα ίσως ονειρευτούμε ξανά. Σήμερα όχι.

Μετά τη συνάντηση σας με τον Πέπε πείτε μου λέξη που να τον χαρακτηρίζει.

Ο τίτλος της ταινίας. Μια υπέροχη ζωή. Ένας επαναστάτης που έγινε πρόεδρος και ποτέ δεν έχασε την αίσθηση τη ισότητας.

Είχατε πει σε παλαιότερη συνέντευξη αναφορικά με την ειρήνη στα Βαλκάνια «η ειρήνη κατακτάται κλείνοντας παλιούς λογαριασμούς και όχι ανοίγοντας καινούργιους.». Το λέτε πάντα;

Έτσι είναι. Αλλά ξέρετε τι κάνουν οι Αμερικανοί; Χρησιμοποιούν την αριστερά όταν θέλουν να κάνουν αλλαγές αλλά όταν θέλουν να αφήσουν κάποιες  χώρες έξω από την επιρροή των αλλαγών χρησιμοποιούν τη δεξιά. Αυτή είναι η ιστορία της Αμερικής. Η Ελλάδα, είναι η χώρα που γεννήθηκε η Δημοκρατία, κρίμα που πληρώνετε φόρους στο ΝΑΤΟ.

Στο βιβλίο σας «Κι εγω που είμαι σ αυτή την ιστορία» ξεκινάτε με τη σημασία της λήθης.

Αν δεν ξεχνάμε δεν επιβιώνουμε. Είναι αλήθεια.

Υπάρχει κάτι που θέλετε να ξεχάστε;

Η δύναμη να ξεχνάς είναι πολύ δυνατή. Είναι μεγάλη ικανότητα να ξεχνάς.

Στα «φαντάσματα» της ιστορίας πιστεύετε;

Όχι. Αυτές είναι φόρμες για τις μυστικές υπηρεσίες στον αγγλοσαξονικό κόσμο και το γερμανικό στρατό. Δεν πιστεύω στα φαντάσματα. Πιστεύω στο Θεό. Και σε κάποια θαύματα. Ο Νίκολας Τέσλα, αυτός ο σπουδαίος εφευρέτης, είχε πει αν με ρωτάς να σου πω ποια είναι, που βρίσκεται αυτή η δύναμη δεν ξέρω. Θα έλεγα είναι το φως και η ομορφιά.

Για τη δικαιοσύνη έχετε πει  πως «είναι ένα άπιαστο όνειρο εκτός κι αν ισχύει έστω για λίγο το Έγκλημα και τιμωρία του Ντοστογιέφσκι.».

Η δικαιοσύνη κι ο νόμος είναι χωρισμένα στο ανθρώπινο μυαλό. Ο νόμος της ζωής είναι πολύ διαφορετικός από το νόμο που φτιάχνουν οι κυβερνήσεις. Άλλη η δικαιοσύνη που έχουμε στο δικαστήριο και άλλη στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων. Ο χριστιανισμός είχε το νόημα τη δικαιοσύνης. Αλλά σήμερα ζούμε σε διαφορετικές κοινωνίες, σε νεοπαγανιστικές συνθήκες.

ΠΗΓΗ: Κι εγώ πού είμαι σ’ αυτήν την ιστορία;