Category Archives: ΠΟΛΙΤΙΚΗ -POLITICS

Σχέσεις παραγωγής και συστήματα εξουσίας

Σχέσεις παραγωγής και συστήματα εξουσίας[1]

Σχέσεις παραγωγής και συστήματα εξουσίας

Από το φετίχ της ατομικής ιδιοκτησίας, την  δήθεν ‘αθάνατη ψυχή’,

μέχρι την συστημική προσέγγιση του μονοδιάστατου homo economicus

Γράφει ο Δρ Κώστας Λάμπος

Ι. Όποιος ελέγχει την ‘τροφή’ ασκεί εξουσία, αφού ελέγχει το στομάχι και το μυαλό, συνεπώς την συμπεριφορά και τις αποφάσεις.

Υπάρχει μεγάλη σύγχυση γύρω από την έννοια, την καταγωγή, την φύση και τον ‘κοινωνικό ρόλο’ της εξουσίας σε βαθμό που, μέσω της φετιχοποίησης της αντικειμενικής μήτρας της, της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, να αποπροσανατολίζονται τα ανθρώπινα υποκείμενα και να μετατρέπονται στο αντίθετό τους, σε αλλοτριωμένα αντικείμενά της. Κάποιοι μάλιστα παρουσιάζουν την εξουσία ως έννοια μεταφυσική και ιδιότητα με την οποία κάποιοι, λίγοι,  ‘ελέω  θεού’, γεννιόνται τάχα ικανοί να εξουσιάζουν, ενώ οι πολλοί, απόκληροι των υποτιθέμενων πρωτόπλαστων, γεννιόνται ανίκανοι να εξουσιάζουν  την κοινωνία τους και τον εαυτό τους και γι’ αυτό ‘μόνιμα θα εξουσιάζονται’ από τους λίγους.

Αυτό συντελείται στα πλαίσια ενός συστήματος θεσμών, δομών, δοξασιών και λειτουργιών που παγιώνουν την σχέση της εκάστοτε κοινωνίας με τα εκάστοτε μέσα παραγωγής, από την οποία καθορίζονται διαδοχικά:

·        οι σχέσεις ιδιοκτησίας, ως ατομικές, ανώνυμες, κρατικές, κοινωνικές,

·        ο κοινωνικός καταμερισμός της Εργασίας, σε επιχειρησιακό, κοινωνικό/εθνικό και διεθνές επίπεδο,

·        οι σχέσεις παραγωγής, ως σύστημα/τρόπος παραγωγής και κατανομής του συνολικού κοινωνικά παραγόμενου πλούτου,

·        οι σχέσεις εξουσίας των λίγων πάνω στους πολλούς, που τελικά εκφράζονται ως αντίστοιχες

·        κοινωνικές σχέσεις οι οποίες παίρνουν την μορφή των εξουσιαστικών ταξικών ή των αμεσοδημοκρατικών/αταξικών κοινωνικών σχέσεων.

Με άλλα λόγια είναι η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής, που για λόγους υπαρξιακούς της ίδιας και των κατόχων της, μετουσιώνεται σε εξουσία, που για την διαιώνιση της ύπαρξής της οργανώνει την οικονομία με τέτοιο τρόπο που θα ελέγχει αποκλειστικά το μυαλό, ελέγχοντας το ζωτικό τρίγωνο του ανθρώπου‘ψωμί, παιδεία, ελευθερία’, με αποκλειστικό στόχο τον σφετρερισμό του κοινωνικού πλούτου ως μέσο ελέγχου του μυαλού και την υποταγή της κοινωνίας.

Αυτός ο τρόπος παραγωγής που αποσκοπεί αποκλειστικά στη μεγιστοποίηση του κέρδους έρχεται αναπόφευκτα σε αντίθεση με την κοινωνία, την Φύση και τη Λογική και, για τη διασφάλιση της αναπαραγωγής του, κατασκευάζει συνειδητά τον ανθρωπολογικό τύπο του προβληματικού μονοδιάστατου ανθρώπου, του onedimensional homo economicus, κατάλληλο για να συμπεριφέρεται ως υποτακτικός εργάτης, ως αχόρταγος καταναλωτής και ως πιστός οπαδός και μέχρι θανάτου πολεμιστής.

Η ταύτιση της  ατομικής/ιδιωτικής, ή/και ταξικής/κρατικής ιδιοκτησίας με την ατομική/ιδιωτική, ή/και ταξική/κρατική εξουσία πάνω στα ανθρώπινα υποκείμενα και στην εργαζόμενη κοινωνία/ανθρωπότητα συνολικότερα, ορίζει, ως ‘παγίδα του Σόλωνα’[2], τόσο τους εξουσιαστές όσο και τους εξουσιαζόμενους, που καταλήγει στην ανισοκατανομή του πλούτου και στο δικαίωμα λόγου, με την έννοια του ποιος αποφασίζει και ποιος εκτελεί, γεγονός που θα το αποκαλούσα ‘γρίφο της κοινωνικής ανισότητας’, λόγω της σκόπιμης μεγάλης άγνοιας και σύγχυσης γύρω από το θέμαΕίναι καιρός να κατανοηθεί από όλους μας ότι, η κοινωνική ανισότητα αποτελεί την κύρια πηγή της κοινωνικής νοσηρότητας, του εξουσιαστικού φόβου[3], της αβεβαιότητας, της ανασφάλειας, της νεύρωσης και της νοσηρότητας του Εγώ, η οποία υπαγορεύει συμπεριφορές που ξεκινάνε από το ‘ο σώζων εαυτόν σωθήτω’ και συνεπώς ‘ο θάνατός σου η ζωή μου’ και φτάνουν μέχρι αυτήν του οπαδού, του φανατικού, του ρατσιστή, του φασίστα και του θρησκόληπτου για να καταλήξουν σε αυτή του ‘κολαμπορατέρ της όποιας εξουσίας, του χαφιέ και του παραιτημένου εθελόδουλου που μαζοχιστικά προσεύχεται: ‘σφάξε με Αγά μου να αγιάσω’.

Όποιος θρησκευόμενος πιστεύει ότι όλα αυτά, τα τοξικά προϊόντα μιας τοξικής κοινωνίας[4], ‘είναι θέλημα ‘θεού’ και θα θεραπευτούν με προσευχές, εξομολόγηση, μεταλαβιές, δεήσεις, λιβάνια και εικονολατρίες, ειδωλολατρίες και προσωπολατρίες, με δερμογραφίες, σταυρουδάκια στο λαιμό και κομποσκοίνια, είναι αμαθής, αφελής, αντικοινωνικός, μισάνθρωπος και αγύρτης. Αλλά και όποιος ημιμαθής ‘ειδικός’ με παρωπίδες θεωρεί θεραπεία τις εξομολογήσεις των, τραυματικά και γι’ αυτό ερμητικά αποκομμένων από τον κοινωνικό τους περίγυρο, ασθενών σε ‘ψυχιατρικά ντιβάνια’, χωρίς να συσχετίζει την ασθένεια του ατόμου με το στενό περιβάλλον του και με την αρρωστημένη κοινωνία, αυτός είναι αφελής ή στυγνός επαγγελματίας. Βέβαιο πάντως είναι πως και οι δυό αυτές κατηγορίες δεν έχουν σχέση με την επιστήμη, την Λογική και την πραγματικότητα, ακόμα κι’ όταν καταφέρνουν να κουκουλώνουν τις πραγματικές κοινωνικές αιτίες της πνευματικής διαταραχής των ατόμων, μετριάζοντας με διάφορα μαντζούνια, με κατασταλτικά φάρμακα και με την αυθυποβολή τα συμπτώματά της.

ΙΙ. Εννοιολογικές διευκρινίσεις

Επειδή γενικά η κάθε συνεννόηση απαιτεί μια μίνιμουμ συμφωνία, πάνω στις βασικές έννοιες του υπό συζήτηση θέματος, κρίνω σκόπιμο να καταθέσω το πώς εγώ εννοώ τις βασικές έννοιες αυτού του σημαντικού θέματος, όπως αυτές της εξουσίας, του συστήματος, της ψυχής και της επιβίωσης.

α. Η εξουσία ως έννοια

Η πρώτη διευκρίνηση αναφέρεται στην έννοια εξουσία που, ενώ για μερικούς, τάχα, δύσκολα ορίζεται παρ’ ότι απροκάλυπτα και προκλητικά δρα, βιώνεται ως η δυνατότητα που έχει ο όποιος  φορέας  εξουσίας να υπαγορεύει συμπεριφορά και να επιβάλλει τη θέλησή του σε άλλους και κατ’ επέκταση να εμφανίζεται ως η ‘νόμιμη’ κρατική κατασταλτική δύναμη. Δύναμη που συνεπικουρείται από τις κρατικά οργανωμένες θρησκείες, τις φλύαρες κομματικές ιδεολογίες, την εργαλειοποιημένη  συστημική εκπαίδευση και τους νόμους που ψηφίζονται από ελεγχόμενα νομοθετικά σώματα, ερήμην της κοινωνίας με σκοπό την κατοχύρωση των συμφερόντων των ισχυρών, τη γρήγορη μεγιστοποίηση του ατομικού κέρδους και την διαιώνιση της ταξικής κρατικής κυριαρχίας τους.

Με την συγκρότησή τους σε κράτος, οι πολλές και συχνά ανταγωνιστικές ατομικές ιδιοκτησίες/εξουσίες, καταφέρνουν να δημιουργήσουν έναν ακόμα διαμεσολαβητή μεταξύ των εξουσιαστών και των εξουσιαζόμενων, πέρα από το παραδοσιακό φετίχ τους[5], τον αποκαλούμενο ‘θεό,’ που θα διαιτητεύει για την συμφωνία και την επίλυση τάχα των, μεταξύ εξουσιαστών και εξουσιαζόμενων, διαφορών τους. Η κατάληξη αυτής της διαμεσολάβησης και συμφωνίας αποδείχτηκε ίσης αξιοπιστίας με την συμφωνία μεταξύ λύκων και προβάτων αναφορικά με το ζήτημα της ελεύθερης επιλογής της τροφής τους, όπου τα πρόβατα είναι ελευθέρα να τρώνε γρασίδι και οι λύκοι είναι ελεύθεροι να τρώνε πρόβατα.

Το γρήγορο ατομικό κέρδος, όπως καταχρηστικά αποκαλείται το κοινωνικό πλεόνασμα κι όχι μόνο,  όμως επιτυγχάνεται χωρίς την συναίνεση της κοινωνίας και ενάντιά της με κύρια εξουσιαστικά εργαλεία τους ταξικούς νόμους, την ταξική παιδεία και τις ταξικές δυνάμεις καταστολής, γεγονός που δείχνει ότι η ταξική εξουσία αποτελεί αντανάκλαση της ταξικής πραγματικότητας και συνεπώς δεν έρχεται απ’ έξω, ούτε και από την ιδεολογικοπολιτική κατασκευή, δηλαδή, το εποικοδόμημα, αλλά από τις ρίζες, από τα θεμέλια του οικονομικοκοινωνικού οικοδομήματος που δεν είναι άλλα από το σε ποιον ανήκουν τα μέσα παραγωγής: σε λίγα άτομα ή στο σύνολο της κοινωνίας; Κάποιοι, βέβαια, υποστηρίζουν το αντίθετο, ότι τάχα οι σχέσεις εξουσίας παράγονται και αναπαράγονται έξω από την οικονομία και την κοινωνία και επικαλούνται γι’ αυτό τα επιχειρήματα των νεοκλασικών που συνδέουν την εξουσία και τα παράγωγά της με την ‘φύση του ανθρώπου’, με την θέληση του εξουσιαστή, ακόμα και με τη ‘θέληση του θεού’. Κάποιοι άλλοι αναζητούν την πηγή της εξουσίας στις ‘κοινωνικές σχέσεις’, χωρίς να διευκρινίζουν τα αίτια, και πιο συγκεκριμένα το πρωταρχικό αίτιο που γεννά και καθορίζει τις κοινωνικές σχέσεις.

Το λάθος τους, αν δεν είναι εσκεμμένη παραπλάνηση, οφείλεται στο ότι θεωρούν αιτία της εξουσίας τα αιτιατά της, τα παράγωγά της, γιατί εκείνο που κάνει τον εργοδότη να εξουσιάζει πάνω στον εργαζόμενο, τον αξιωματικό πάνω στον φαντάρο, τον προϊστάμενο πάνω στον υφιστάμενο και γενικά κάθε εξουσιαστή πάνω στον κάθε εξουσιαζόμενο, είναι κύρια η οικονομική ή/και η δοτή ex officio υπεροχή του, η οποία υποβαθμίζει την αγάπη, τη στοργή, την ανθρωπιά, την φροντίδα, την εξασφάλιση και το ηθικό χρέος σε ‘εξουσία’, η οποία παράγει ανισότητες, αδικίες, δουλεία, φτώχεια και εξαθλίωση.

Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που κάνει την έννοια της εξουσίας, να είναι αρνητικά φορτισμένη, αφού, ως δράση δεν είναι ανεξάρτητη από ιδιοτελείς και ταξικές σκοπιμότητες που συνδέονται άμεσα με τον φόβο της ανεργίας, της πείνας, του κοινωνικού αποκλεισμού, της αδικίας, της ταπείνωσης, της τιμωρίας, ακόμα και του θανάτου για ανυπακοή, για άσκηση κριτικής και για αντίσταση κατά των φορέων της. Εξουσία των λίγων πάνω στους πολλούς χωρίς οικονομική ανισότητα δεν νοείται, όπως και δεν νοείται οικονομική ανισότητα χωρίς ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής.

Οι κοινωνικές σχέσεις στις ταξικές κοινωνίες, ως σχέσεις κοινωνικής ανισότητας, δεν είναι παρά το παράγωγο των σχέσεων οικονομικής ανισότητας, προϊόν και οι ίδιες της ανισοκατανομής των μέσων παραγωγής. Συνεπώς η εξουσία ως έννοια και ως βίωμα δεν είναι τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από την ιδιότητα της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, η οποία ως εξουσία πάνω σε αυτά μετασχηματίζεται σε εξουσία πάνω στους εργαζόμενους και στην κοινωνία συνολικά.

Όπως για όλα τα φυσικά φαινόμενα υπάρχει μια αιτία που σχετίζεται με τους σιδερένιους νόμους της Φύσης που υπαγορεύονται από την συμπεριφορά της ύλης και της ενέργειας, έτσι κα για τα κοινωνικά φαινόμενα υπάρχει ένας άλλος σιδερένιος νόμος που υπαγορεύεται από την σχέση της εκάστοτε κοινωνίας με τα εκάστοτε μέσα παραγωγής. Με άλλα λόγια η εξουσία είναι η δύναμη του προστακτικού λόγου, της εντολής που κινείται, μέσω θεσμών, δομών, μηχανισμών, λειτουργιών και τελικά προσώπων, σταθερά από πάνω προς τα κάτω στην κοινωνική πυραμίδα, η οποία ιεραρχείται και υπακούει αποκλειστικά στους νόμους συσσώρευσης και συγκεντροποίησης του πλούτου που εκπορεύονται από την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής. Η εξουσία, λοιπόν, είναι έννοια και λειτουργία συνώνυμη της ατομικής ιδιοκτησίας, δηλαδή είναι αντίκρισμα της εμπράγματης υλικής σχέσης των μελών της κοινωνίας με τα μέσα παραγωγής.

Αυτό  συμβαίνει ιδιαίτερα με τους  μεγάλους ιδιοκτήτες μέσων παραγωγής οι οποίοι δεν εξουσιάζουν μόνο  τα ιδιόκτητα μέσα παραγωγής αλλά μέσω αυτών εξουσιάζουν και τους ανθρώπους που τα κινούν για να παράγουν πλούτο για τους εργοδότες τους, διαδικασία που διασπά την κοινωνία σε εργοδότες και εργαζόμενους, η οποία καταλήγει σε εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενους, σε πλούσιους και φτωχούς, σε εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους, σε αφεντικά και δούλους.

Αντίθετα, οι μικροί ιδιοκτήτες, ως κάτοχοι χρήσιμων πραγμάτων, εξουσιάζουν μόνο τα πράγματα που κατέχουν σε βαθμό που μπορεί να τα αξιοποιούν αποκλειστικά για λογαριασμό τους για την απόκτηση ή την εξοικονόμηση του ατομικού ή του οικογενειακού τους εισοδήματος. Το γεγονός πως οι μικροϊδιοκτήτες ταυτίζονται με την ουσιαστικά πλασματική ιδιοκτησία τους, η οποία συνήθως είναι υποθηκευμένη στους νόμιμους ή στους παράνομους τοκογλύφους, αυτό προφανώς δεν οφείλεται  σε ιδεολογικοπολιτικούς λόγους,  αλλά:

·         πρώτον, στο γεγονός πως ότι αποκτούν, το αποκτούν και το διατηρούν με μεγάλες δυσκολίες,

·         δεύτερον, επειδή με τα λίγα χωράφια ή  τα όποια εργαλεία και μηχανήματα αποκτούν με την προσωπική τους ή οικογενειακή τους εργασία τα απολύτως αναγκαία για μια στοιχειωδώς υποφερτή ζωή, και

·         τρίτον επειδή η Πολιτεία παρ’ ότι τους φορολογεί και επιτρέπει στο κεφάλαιο να τους εκμεταλλεύεται, δεν τους προσφέρει, έστω ως αντάλλαγμα των υπηρεσιών τους, όσα χρειάζονται για την επιβίωση των οικογενειών τους.

Αν η Πολιτεία πρόσφερε στα μέλη της όσα χρειάζονται για μια αξιοβίοτη και αξιοπρεπή ζωή, καμιά και κανένας  δεν θα ενδιαφέρονταν για την απόκτηση ατομικής ιδιοκτησίας, η οποία αναγκάζει τους μεν μεγάλους ιδιοκτήτες να γίνονται αντικοινωνικοί,  εκμεταλλευτές και εγκληματίες  και τους μικρούς ιδιοκτήτες να γίνονται δούλοι και βορά της μεγάλης ιδιοκτησίας και του ταξικού της κράτους.

Μόνο η  αναλογική οικονομική και κοινωνική ισότητα, θεμελιωμένη πάνω στην κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής, στην κοινωνική αυτοδιαχείριση  και στην άμεση δημοκρατία  μπορεί να οδηγήσει στην έξοδο από την καπιταλιστική παρακμή και βαρβαρότητα και στη σωτηρία της κοινωνίας/ανθρωπότητας και του πλανήτη που απειλείται με ερήμωση.

Τις τελευταίες δεκαετίες προβάλλεται ως μορφή εξουσίας η συσσωρευμένη Γνώση, αλλά όσο οι σχέσεις παραγωγής καθορίζονται από την εξουσία της ατομικής ιδιοκτησίας και του οικονομικού πλούτου, τόσο οι αγράμματοι ή ημιμαθείς εργοδότες και οι κρατικοί μανδαρίνοι θα αξιολογούν καταξιωμένους επιστήμονες με κομματικά κριτήρια και την ικανότητα εξαπάτησης των φορολογικών και όποιων άλλων ελεγκτικών αρχών για την μεγιστοποίηση του κέρδους.. Η Γνώση, όμως, από μόνη της αποτελεί κοινωνική κατάκτηση, αλλά μετατρέπεται σε εξουσία των κατόχων της όταν γίνεται αντικείμενο σφετερισμού ως ατομική ή κρατική ιδιοκτησία, ως πατέντες και copyright. Όλα αυτά, λειτουργούν στο πεδίο σύγκρουσης των κοινωνικών δυνάμεων με αποτέλεσμα η εξουσιαστική δράση να προκαλεί τον αντίλογο, την άρνηση και την θετικά, και όχι μηδενιστικά, νοούμενη αντεξουσιαστική δράση ή οποία αναγκαστικά, οδηγεί τη σκέψη στο όραμα ενός καλύτερου κόσμου[6], στον κόσμο της κοινωνικής ισότητας, αναλογικά και όχι αριθμητικά νοουμένης.

Η εφικτότητα αυτού του κόσμου, σήμερα, στον 21ο αιώνα, είναι αντικειμενικά δεδομένη από την πλευρά της επιστήμης και της τεχνολογίας, αλλά εξαρτάται από την ικανότητα των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού να αποκαλύψουν και να αφοπλίσουν ηθικά και πολιτικά τα σκοταδιστικά και τα εξουσιαστικά ιερατεία και να απενεργοποιήσουν επιχειρησιακά τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του κεφαλαίου. Κι’ αυτό πρέπει να συμβεί ΤΩΡΑ, ΕΔΩ και ΠΑΝΤΟΥ πριν ο σκληρός πυρήνας του κεφαλαίου επιβάλλει την τελική λύση, ως ‘βιο-εξουσία’, ή ‘μεταεξουσία’ η οποία κωδικοποιεί όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες σε μία εντολή[7], που αντιμετωπίζει την κοινωνία ως ‘μάζα΄, ‘πλήθος’ χωρίς κοινωνική συνείδηση και έτσι εγκλωβίζει τις κοινωνίες, για να τις εμποδίσει να εξουδετερώσουν τις τεχνικές και τις τεχνολογίες της εξουσίας.

Όλες οι εξουσίες, όπως είναι γνωστό, επιδιώκουν, με την βοήθεια διάφορων ‘επιστημονικών’ ερευνητικών κέντρων, την αποπνευματοποίηση, την αποβλάκωση των κοινωνιών, μέσω των τεχνικών ελέγχου του Νου και τις γενετικές παρεμβάσεις για να βελτιώσουν τάχα το αυθεντικό ανθρώπινο είδος, μετατρέποντάς το σε θρησκόληπτα ποίμνια και σε τηλεκατευθυνόμενα τάγματα εργασίας και πολέμου αποτελούμενα από ανθρωπορομπότ. Η λαθεμένη αφετηρία όσων αντιλαμβάνονται την εξουσία ως προϊόν αφηρημένων κοινωνικών σχέσεων, άσχετων από τα θεμέλια του καπιταλισμού, την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής, φυσικό είναι να φτάνουν στο σημείο να αρνούνται την έννοια της προόδου, να ταυτίζονται με τον προφήτη του ‘τέλους της ιστορίας’ και να βλέπουν ως έξοδο από την ‘βιο-εξουσία’ μόνο τον θάνατο[8]. Καταλήγοντας γίνεται κατανοητό πως για να υπάρξει μια κοινωνία χωρίς καταπιεστική εξουσία, χωρίς ανισότητες και χωρίς πολέμους πρέπει αναγκαστικά να καταργηθεί η οικονομικοκοινωνική ανισότητα, δηλαδή, η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής.

β. Το σύστημα ως έννοια

Η δεύτερη διευκρίνηση έχει να κάνει με τον όρο ‘σύστημα’, ο οποίος στην καθημερινότητά μας, είναι αρκετά ασαφής και παραπέμπει σε κάτι σκοτεινό, κακό και ανήθικο σε κοινωνικό επίπεδο. Η κυρίαρχη αντίληψη στην κοινωνία αντιλαμβάνεται τον όρο ‘σύστημα’, σαν μια μεταφυσική έννοια, σαν μια απρόσωπη κακή ‘θεότητα’ η οποία φταίει για το ‘κακό το ριζικό μας’. Στην πραγματικότητα, με την χρήση αυτού του όρου μπορεί να γίνεται αναφορά σε πολλές και διαφορετικές έννοιες και πραγματικότητες και γι’ αυτό επιβάλλεται να οριστεί με ακρίβεια ο όρος ‘σύστημα’, προκειμένου να μιλάμε όλοι για το ίδιο πράγμα και όχι ο καθένας για κάτι διαφορετικό, οπότε θα καταλήξουμε σε μια αδιέξοδη Βαβέλ.

Εδώ μιλάμε για το κοινωνικό σύστημα που καλύπτει το σύνολο των αναγκών της εκάστοτε κοινωνίας και για τον σκοπό αυτόν αναλύεται σε ένα σύνολο υποσυστημάτων, όπως: οικονομικό, πολιτικό, εκπαιδευτικό, υγείας, ενέργειας, επικοινωνίας, μεταφορών κ.λπ., κ.λπ. Το σύστημα, συνεπώς,  δεν είναι μια ‘άλλη θεότητα’, αλλά κάτι πολύ συγκεκριμένο. Είναι άνθρωποι, θεσμοί, δομές, συσχετισμοί κοινωνικών δυνάμεων, συμφέροντα, ιδεολογία, σύστημα αξιών και τελικά κοινωνική αυτοδιεύθυνση ή δυνάμεις καταστολής. Η έννοια ‘σύστημα’ αναφέρεται σε σύνολο αλληλοσχετιζόμενων στοιχείων που επεξεργάζονται υλικά στοιχεία και άυλα δεδομένα με στόχο ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα: την καθολική ευημερία ή το, με κάθε θυσία, γρήγορο ατομικό κέρδος.  

Ο άνθρωπος, τόσο ως βιολογικό όσο και ως πνευματικό και κοινωνικό ον, αποτελεί από μόνος του ένα πολύπλοκο, ανοικτό, με πολλά υποσυστήματα, σύστημα, αλλά ταυτόχρονα γίνεται νοητός ως στοιχείο του συστήματος οικογένεια, η οποία νοείται επίσης ως στοιχείο μιας ευρύτερης οικογένειας, και στη συνέχεια μιας οικιστικής μονάδας, αυτής νοουμένης ως στοιχείο μιας πόλης, ενός έθνους και ενός πολιτισμού που αλληλοσυσχετίζονται με το σύστημα των εθνών/πολιτισμών που δρουν ως σύστημα πλανήτης Γη, στοιχείο του ηλιακού μας συστήματος, υποσύστημα του Γαλαξία μας, που κι’ αυτός με τη σειρά του αποτελεί υποσύστημα ‘του κόσμου του Μέγα’, του ενός αναρχοατελεύτητου και μοναδικού Σύμπαντος.

Η πραγματικότητα, με την οποία πρέπει κάποτε να συμφιλιωθούμε είναι ότι είμαστε αστρόσκονη, φυσική και χημεία και ταυτόχρονα εξελιγμένες συμπαντικές υπάρξεις, προφανώς κάτι πολύ σημαντικότερο από μια χωμάτινη κούκλα, φορτωμένη ‘προπατορικά αμαρτήματα’, ‘θεϊκές κατάρες’, αφορισμούς και δεσμεύσεις υποταγής απέναντι στα αφεντικά και στις εξουσίες μέσω των φιτιχοποιημένων συμβόλων τους, των αποκαλούμενων ‘θεών’, οι οποίοι δεν είναι παρά σύμβολα, φετίχ των εκάστοτε εξουσιών.

Γενικά, ως σύστημα νοείται ένα σύνολο στοιχείων σε ανοιχτή ή κλειστή, σε απλή ή σύνθετη διάταξη (δομή) τα οποία άμεσα ή έμμεσα αλληλοσυσχετίζονται μεταξύ τους (διάδραση) προκειμένου να μετασχηματίσουν (λειτουργία/δράση) κάποιες εισροές σε κάποιες εκροές αναγκαίες για την επιβίωση και εξέλιξη του ανθρώπου, της κοινωνίας και της ανθρωπότητας. Στοιχεία ενός συστήματος μπορούν να είναι όντα, πρόσωπα, φυσικό περιβάλλον, πράγματα, σχέσεις, θεσμικές οντότητες κ. λπ.

Όλα τα συστήματα, όπως και να οριστούν βρίσκονται σε συνεχή αλληλεπίδραση. Το σύνολο των συστημάτων που αλληλοεπιδρούν διακριτά πάνω σε κάποιο συγκεκριμένο σύστημα ονομάζεται Περιβάλλον του συστήματος.

Η συνδυασμένη ανάλυση της σχέσης του επιμέρους στοιχείου με το όλον σύστημα αποτελεί, όπως είναι γνωστό χαρακτηριστικό της Συστημικής Προσέγγισης, η οποία διευρύνεται σε Ολιστική Προσέγγιση, ως ανάλυση της σχέσης μεταξύ περισσότερων συστημάτων νοουμένων ως Όλον.

Η Συστημική Προσέγγιση αποτελεί μέθοδο μελέτης μιας οντότητας θεωρούμενης ως σύστημα, το οποίο αλληλοεπιδρά, ανάλογα με το δυναμικό του φορτίο, με άλλα συστήματα του στενού και ευρύτερου περιβάλλοντός του.

Τέλος τα συστήματα διακρίνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες:

·        α. στα αμιγώς φυσικά συστήματα τα οποία υπακούουν στους αναλλοίωτους φυσικούς νόμους της γέννησης, της ακμής, της παρακμής και του θανάτου, με την έννοια του πρώτου νόμου της θερμοδυναμικής, σύμφωνα με την οποία ύλη και ενέργεια υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν, όπως μας δίδαξε ο Ηράκλειτος ως πυρ αείζωον που ανάβει κα σβήνει με μέτρο και συνεπώς δεν χρειάζονται δημιουργό  ούτε και καταστρέφονται, απλά αλλάζουν μορφή.

·        β. στα αμιγώς θεσμικά κοινωνικά συστήματα τα οποία κινούνται στη βάση κανόνων και προδιαγραφών με αρχή, μέση και τέλος που ορίζονται από την εκάστοτε εξουσία που τα θεσμοθετεί, και

·        γ. στα μικτά συστήματα (όπου αΧβΧγn > α+β+γn) που λειτουργούν στη βάση ενός συνδυασμού κοινωνικών και φυσικών νόμων που υπαγορεύονται από τον εκάστοτε συσχετισμό των κοινωνικών δυνάμεων, ως προς το κοινωνικό μέρος τους, σε γόνιμη ή μη συνεργασία με τους φυσικούς νόμους ως προς το φυσικό τους μέρος.

Ο Πολίτης, ως δημιούργημα, μέλος και δημιουργός του κοινωνικού συστήματος, ενδιαφέρεται για το κοινωνικό σύστημα όχι τόσο ως έννοια, αλλά ως κοινωνική λειτουργία από την οποία εξαρτάται η καθημερινότητά του και σε τελική ανάλυση και η ζωή του, γι’ αυτό πρέπει να γνωρίζει ότι αυτό δεν είναι κάτι το αφηρημένο, αλλά κάτι το πολύ συγκεκριμένο. Θέλει και πρέπει να γνωρίζει ότι το κοινωνικό σύστημα δεν είναι παρά ένα σύνολο αλληλέγγυων ανθρώπων σε έναν συγκεκριμένο τόπο που λειτουργεί ορθολογικά στη βάση κάποιων νόμων, θεσμών, δομών, αξιακών αρχών που κατατάσσουν τον καθένα σε κάποια θέση ευθύνης, ώστε, με τη βοήθεια κάποιων μέσων και μεθόδων, να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για όλους, με τις όσο το δυνατόν μικρότερες θυσίες στο σύνολο της κοινωνίας και της Βιόσφαιρας που μας εξασφαλίζει τους υλικούς όρους της ύπαρξής μας. Αν τελικά το ‘σύστημα’ δεν λειτουργεί για το καλό όλων, τότε αυτό νοσεί και η νοσηρότητά του προκαλεί ποικίλη νοσηρότητα και στους Πολίτες του, πράγμα  που σημαίνει πως κάθε απόπειρα ‘ατομικής θεραπείας’ των, ως ‘ψυχικά ασθενών’ στιγματισμένων, Πολιτών, χωρίς την θεραπεία του συστήματος καταλήγει να είναι μάταιη και συνεπώς η όποια παρέμβαση οφείλει να γίνεται συνδυαστικά τόσο στο επίπεδο του αιτιατού όσο και στο αίτιο. Διαφορετικά η κύρια υπεύθυνη πρωτογενής εξουσία, η εξουσία της οικονομίας, που κυριαρχεί επί της κοινωνίας, αλλά κρύβεται πίσω από το ‘πολιτικό σύστημα’, το εποικοδόμημα και πολλές άλλες διάφορες δευτερογενείς δοτές εξουσίες, με τη μορφή του παγιδευμένου κοινοβουλευτισμού, των διάφορων τάχα απολίτικων συλλογικοτήτων και του ευνουχισμένου συνδικαλισμού, θα παραμένει αόρατη, γεγονός που δείχνει ότι το αστικό κοινωνικό σύστημα πάσχει από το σύνδρομο του σκύλου που συνεχώς κυνηγάει την ουρά του. Γι’ αυτό φτάνει μόνο να σκεφτούμε πως  ενώ οι πολιτικοί, οι συνδικαλιστές και άλλες δυνάμεις  διεκδίκησης  που καταδικάζουν το κεφάλαιο ή/και τις κοινωνικές ανισότητες  και υπόσχονται λύσεις υπέρ της κοινωνίας όταν βρίσκονται στην αντιπολίτευση, όταν γίνονται δοτή εξουσία υποτάσσονται στην πρωτογενή, στην κυρίαρχη οικονομική εξουσία.

Το ζητούμενο λοιπόν παραμένει να κάνουμε ορατό το κοινωνικό σύστημα με την ενεργό συμμετοχή μας στα δημόσια πράγματα, όμως, όχι ως οπαδοί, αλλά ως ενεργοί Πολίτες που διεκδικούν να αλλάξουν προς το καλύτερο τις εξελίξεις, κάτι που, βεβαίως, δεν μπορεί να συμβεί χωρίς την αλλαγή της σχέσης της κοινωνίας με τα μέσα παραγωγής, χωρίς την αντικατάσταση των υποκειμένων που παίρνουν τις αποφάσεις  από την ίδια την κοινωνία στο σύνολό της.

γ. Η ‘ψυχή’ ως έννοια

γ. Η τρίτη διευκρίνηση έχει να κάνει με τον όρο ‘ψυχή’, ψυχολογία, ψυχιατρική, ψυχασθένεια, ψυχοθεραπεία, ψυχανάλυση, ψυχισμός, ψύχωση που χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα παρά το γεγονός ότι πολλοί ‘ψυχολόγοι’ και ‘ψυχίατροι’ αποκήρυξαν την ‘ψυχή’ ως σκοταδιστικό ιδεολόγημα από το 1930, από τότε που η επιστήμη της βιολογίας όρισε πως ότι αποκαλέστηκε ‘ψυχή’ δεν είναι παρά ιδιότητα της ζωντανής, δηλαδή, της ανώτατης μορφής οργανωμένης ύλης. Οι επιστήμες των νευρώνων του εγκεφάλου, η βιολογία που μελετά την φυσιολογία του εγκεφάλου και πολλές άλλες επιστήμες του ανθρώπου έχουν πάρει έγκαιρα αποστάσεις από τις έωλες θεωρίες του θεμελιωτή της ιδεαλιστικής φιλοσοφίας, του Πλάτωνα, καθώς επίσης και από τις συνειδητά απατηλές θρησκευτικές δοξασίες περί ‘αθάνατης ψυχής’, που λειτουργούν ως ιδεολογικό αφιόνι υπέρ των εκάστοτε εξουσιαστών. Όπως γίνεται αντιληπτό όλα αυτά στηρίζονται σε ένα σαθρό υπόβαθρο, σε μια θεμελιακή αντίφαση που έχει να κάνει με μια τάχα άυλη, ‘θεϊκή και αθάνατη ψυχή’ από την μια μεριά, η οποία όμως, από την άλλη μεριά παρ’ ότι ‘άυλη’ και ‘αθάνατη’ ζυγίζει ‘21 γραμμάρια’ και επιπλέον αρρωσταίνει διά της ‘αμαρτίας’, δηλαδή της ανυπακοής στην εξουσία, και ‘θεραπεύεται’ από θρησκευόμενους κομπογιαννίτες ή/και επιστήμονες ‘ψυχοθεραπευτές’, δηλαδή ειδικούς συμπεριφοριστές που ‘θεραπεύουν’ την ανυπακοή στα κελεύσματα της όποιας εξουσίας. Η χρυσοφόρα για τους εξουσιαστές σύγχυση, φαίνεται να σχετίζεται με την δόλια ταύτιση της μεστής έννοιας της συνείδησης, που είναι προϊόν της υλικής φαιάς ουσίας του εγκεφάλου, των ατομικών, των συλλογικών και των κοινωνικών βιωμάτων, με την αφηρημένη, ιδεαλιστική και μεταφυσική έννοια της ‘ψυχής’ που έρχεται από φανταστικές και ανύπαρκτες μεταφυσικές οντότητες, οι οποίες αποτελούν ιδεολογικές κατασκευές, σύμβολα, φετίχ της εκάστοτε εξουσίας[9].

Οι επιστήμονες γιατροί γνωρίζουν ότι, στις περιπτώσεις που διαπιστωθεί υποξυγοναιμία, δηλαδή πολύ χαμηλό επίπεδο οξυγόνου στον οργανισμό, ή σοβαρές διαταραχές ορμωνών και ηλεκτρολυτών, διαταράσσεται και το επίπεδο συνείδησης του ασθενή, διαταραχές που για να αποκαταστασθούν δεν χρειάζονται σαμάνοι, προσευχές, δεήσεις αγυρτών και λιβανιστήρια, αλλά γνωμάτευση γιατρού, πιθανώς και σειρά εργαστηριακών, απεικονιστικών και κλινικών εξετάσεων και τελικά ιατροφαρμακευτική αγωγή. Η καινούργια επιστήμη των νευρώνων δεν αποδέχεται την ύπαρξη αυτού που πολλοί αποκαλούν ψυχή, στην οποία ακόμα και ψυχολόγοι σταμάτησαν να αναφέρονται και άρχισαν να μιλούν για συμπεριφορά, ερέθισμα και αντίδραση. Όταν επέρχεται ζημιά σ’ έναν λοβό του εγκεφάλου, επέρχεται ζημιά στη συμπεριφορά του ανθρώπου, η οποία όμως δεν θεραπεύεται στο ντιβάνι κανενός ψυχοθεραπευτή, αλλά με φαρμακευτική αγωγή και σε δύσκολες περιπτώσεις με την χειρουργική επέμβαση.

Ο κορυφαίος Αμερικανός ψυχίατρος, Thomas Stzasz, αλλά και πολλοί άλλοι, βλέποντας να εντάσσονται,  προφανώς υπό την πίεση των φαρμακοβιομηχανιών και των δυνάμεων καταστολής, ως ψυχοπάθειες, στο Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών, (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, όλο και περισσότερες ανθρώπινες συμπεριφορές, χαρακτήρισε αυτή την ταξινόμηση υβριστική, ρατσιστική και καταπιεστική που τείνει να θεωρεί ‘ψυχικά ασθενείς’ όλους τους ανθρώπους. Και κατά προτίμηση τους φτωχούς και ανυπεράσπιστους, παρά τους πλούσιους και ισχυρούς, αφού όποιος κλέψει πέντε δολάρια ή ένα καρβέλι ψωμί θεωρείται κλέφτης και άρα κατά τεκμήριο ψυχοπαθής, ενώ όποιος κλέψει πέντε εκατομμύρια δολάρια θεωρείται επιχειρηματίας και εθνικός ευεργέτης. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της ‘ψυχασθένειας’ δραπετομανία, από την οποία ‘πάσχουν’, τάχα, οι Αφροαμερικανοί, οι μειονοτικοί και οι φυλακισμένοι αλλά και όσοι δείχνουν δυσαρεστημένοι από την λερναιόμορφη καπιταλιστική βαρβαρότητα, δηλαδή όλοι οι εραστές της ελευθερίας που θέλουν να δραπετεύσουν προς έναν καλύτερο κόσμο[10].  

Βέβαια κανένας δεν μπορεί να αρνηθεί πως πέρα από το σύστημα εξουσίας ως τέτοιο, δηλαδή ως κατασταλτικός μηχανισμός που παράγει καταπίεση, εξουσιαστικό φόβο, ενίοτε και κρατική τρομοκρατία, υπάρχει και η πραγματικότητα που υποδηλώνει ότι όπου υπάρχει ένας δύσκολος, δυστυχισμένος, νευρωτικός και απροσάρμοστος άνθρωπος, πίσω του υπάρχει ένα ταπεινωμένο, τρομοκρατημένο μέχρι και κακοποιημένο παιδί απροσδιορίστου ηλικίας, από κάποιο αντικοινωνικό ‘Εγώ’, θύμα πιθανόν κι’ αυτό άλλων νοσηρών, απόκληρων, στερημένων στοργής ή και κακοποιημένων ‘Εγώ’, οπότε και πάλι καταλήγουμε στο τοξικό και αρρωστημένο κοινωνικό σύστημα της κοινωνικής ανισότητας, του ανταγωνισμού και του μίσους.

Οι απαλλαγμένοι από ιδεαλισμούς, σκοταδιστικούς δογματισμούς και εξουσιαστικές ιδεοληψίες σχετικοί επιστήμονες που ασχολούνται με την αντιμετώπιση συνειδησιακών διαταραχών που εκφράζονται ως νοσηρές συμπεριφορές, μιλούν για τη μελέτη και τη θεραπεία της διαταραγμένης συμπεριφοράς, της συνείδησης, της διαταραγμένης προσωπικότητας’, όχι όμως ως ατομικό πρόβλημα, αλλά ως συστημικό που σχετίζεται με την οικογένεια, την πόλη, την χώρα, την εποχή και την κουλτούρα, με την συγκεκριμένη κοινωνία, μέχρι και την γενική κατάσταση της ανθρωπότητας.

Ποτέ στην ιστορία δεν υπήρξε άνθρωπος που γεννήθηκε, επιβίωσε και εξελίχθηκε σε Εγώ έξω από κάποιο Εμείς, κάποια συλλογικότητα, κάποια κοινότητα και κάποια κοινωνία και συνεπώς εκείνο που μας ορίζει ως πρόσωπα και προσωπικότητες και καθορίζει και τη δράση μας είναι το Εμείς ως ιστορικότητα και ως κοινωνικότητα. Συνεπώς κάθε Εγωιστική, αντικοινωνική, νοσηρή συμπεριφορά  μας αποτελεί προϊόν ενός ατελούς, προβληματικού Εμείς που προφανώς βάζει τα κέρδη πάνω από τον άνθρωπο και γι’ αυτό θα ήταν άδικο και ατελέσφορο να χρεωθεί αυτή η νοσηρότητα στο άτομο, στο Εγώ και να επικεντρωθεί η θεραπευτική αγωγή στο άτομο χωρίς αυτή να συνδεθεί με τον κοινωνικό περίγυρό του, το στενό Εμείς και φυσικά με το ευρύτερο κοινωνικό Εμείς που φτάνει μέχρι τις ρίζες του κοινωνικού συστήματος.

Βέβαια, σπάνια τόσο τα άτομα, όσο και το στενό περιβάλλον τους αναγνωρίζουν την προβληματικότητα της σχέσης τους μεταξύ τους, με τον εαυτό τους και με το περιβάλλον τους, ζήτημα που δυσκολεύει την αναζήτηση βοήθειας από θεσμούς και πρόσωπα, επειδή δικαιολογημένα ή αδικαιολόγητα εκλαμβάνονται ως εργαλεία μιας κάποιας εξουσίας. Καθόλου, όμως, σπάνια, αντίθετα πολύ συχνά η αιτία της απώλειας της ιστορικότητας και της κοινωνικότητας του βιολογικού Εγώ οφείλεται στις μεταφυσικές παγίδες της ιδεαλιστικής φιλοσοφίας και των σκοταδιστικών θρησκευτικών δογμάτων, που έχουν ως αναφορά τα φετίχ της εξουσίας, όπως τον ‘θεό’ που τάχα μας έπλασε, τον ιστορικά ανύπαρκτο  Ιησού που τάχα κάνει θαύματα και την με μεγάλη καθυστέρηση ανακαλυφθείσα ‘παναγία που κλαίει’ από αγάπη τάχα προς το ποίμνιο και μάλιστα μπροστά σε υπουργούς και βουλευτάδες, που διαλαλούν ‘το θαύμα’ για να αποσπάσουν μερικά ψηφαλάκια από τους αφελείς, ευκολόπιστους και πάντα προδομένους  ‘πιστούς’.

Όλα αυτά τα κακόγουστα παραμύθια αλλοπαρμένων και εξωνημένων ‘φιλοσόφων’ και τα κακοστημένα από το αμόρφωτο παπαδαριό παγανιστικά και ειδωλολατρικά ‘θαύματα’ μετατρέπουν τους ‘πιστούς’ σε φετιχιστές που αγοράζουν από απατεώνες και αγύρτες ‘αντικείμενα λατρείας’, ‘επιστολές του Χριστού’, βιβλία που αποκαλύπτουν ‘το μυστικό του Ιησού’, ή ‘ανακαλύπτουν’ ‘απόγονους’, ακόμα και  ‘κλώνους’ του ιστορικά ανύπαρκτου ‘Ιησού’, από τα υποτιθέμενα οστά του, που τάχα τα ανακάλυψαν σε παραπεταμένο κασόνι σε κάποιο ταξίδι τους στα Ιεροσόλυμα. Η προτροπή να ‘ξεβολευτούμε’ ως βιολογικά, κοινωνικά και ιστορικά καταπιεσμένα, ανελεύθερα, πεινασμένα και πνευματικά παραμορφωμένα αντικείμενα της  εξουσίας του κεφαλαίου, για να βολευτούμε και να δούμε εξαϋλωμένοι τα πράγματα, ‘αλλιώς’ προκειμένου να γνωρίσουμε τάχα τον ‘θεό’, αποσκοπεί στο να μετατρέψει τους φετιχιστές πιστούς σε φετίχ του εαυτού τους, που σημαίνει βέβαια την απόλυτη αλλοτρίωση.

Παραινέσεις που αποτελούν εξουσιαστικούς ιδεολογικούς διαλυτικούς καταλύτες οι οποίοι προκαλούν σε πολλούς σύγχυση, νευρώσεις και σχιζοφρένεια που οδηγούν στην άρνηση της Λογικής και της επιστήμης, ακόμα και της ζωής τους της ίδιας. Κι’ όλα αυτά προκειμένου να αποδεχτούν την καπιταλιστική κόλαση με αντάλλαγμα το, χωρίς αντίκρισμα, υποσχετικό ότι θα πάνε στον ανύπαρκτο παράδεισο, φτάνει να παραιτηθούν, αντί της αφηρημένης πίστης στο θεό και της υποταγής στην εξουσία του εργοδότη, από την αυτοπεποίθησή τους, προϋπόθεση αναγκαία για να μην μετακινηθούν από αντικείμενα της εξουσίας σε υποκείμενα της ιστορίας και να διεκδικήσουν το δικαίωμα στη ζωή σε συνθήκες κοινωνικής ισότητας και ελευθερίας.

Αυτή η προσέγγιση από μόνη της είναι αρκετή για να εγκαταλειφθούν παραπλανητικοί τίτλοι που παραπέμπουν σε μεταφυσικές έννοιες και πρακτικές και να υιοθετηθούν από κοινωνικές συλλογικότητες, τους Δήμους και την Πολιτεία θεσμοί και ομαδικές/συλλογικές συστημικές συμβουλευτικές δράσεις που θα αναδείχνουν το σύμπλεγμα των σχέσεων του Εγώ με τον εαυτό του και με το Εμείς, όπου το κάθε άτομο που συμμετέχει σε αυτές τις διαδικασίες θα κατανοήσει αν μπορεί να δουλέψει και να ξεπεράσει το πρόβλημά του μόνο του, ή αν θα χρειαστεί βοήθεια σε ατομικό ή και ομαδικό επίπεδο από κάποιον επιστήμονα ‘συστημικό σύμβουλο συμπεριφοράς, ‘συστημικό οικογενειακό σύμβουλο’, ‘συστημικό σύμβουλο προσωπικότητας’ κ. λπ., κ. λπ., ξεπερνώντας πρακτικές τσαρλατάνων και αγυρτών που αντιλαμβάνονται την ‘ψυχή’, δηλαδή την προσωπικότητα ως μια μηχανή σαράβαλο, που θα την δια-λύσουν και με ένα ρεκτιφιέ θα την ξαναμοντάρουν και θα την κάνουν τάχα καινούργια και λειτουργική μέσα σε μια τοξική κοινωνία των ακραίων ανισοτήτων, σ’ ένα ‘σύστημα’ που νοσεί βαρύτατα. Κάποιοι ‘παραδοσιακοί ψυχολόγοι’ αρνούνται να κατανοήσουν την κοινωνική πραγματικότητα του 21ου αιώνα και προσπαθούν να πείσουν τον εαυτό τους πως, αυτό που οι ίδιοι αποκαλούν ψυχή δεν σχετίζεται με την ψυχή των ανατολικών φιλοσοφιών, των Ορφικών,  του Πυθαγόρα, του Πλάτωνα και του ρωμαιοϊουδαϊκοχριστιανικού ιδεολογήματος της Πρώτης Συνόδου της Νικαίας, το 325, υπό την απειλή και την μάχαιρα του λεγόμενου ‘Μεγάλου Κωνσταντίνου’ προκειμένου να συγκολλήσει την τεράστια σπαρασσόμενη αυτοκρατορία του υπό μία ενιαία εξουσιαστική ιδεολογία. Αν έτσι έχουν τα πράγματα, γιατί δεν μιλάνε για κοινωνικής φύσης  διαταραχές της συμπεριφοράς, ή της συνείδησης  και επιμένουν στην ακατανόητη, αντιφατική και παραπλανητική έννοια της  ανύπαρκτης ‘ψυχής’;  Μήπως επειδή  αυτή η έννοια αποπνέει  σκοταδιστικά μυστήρια, εξουσιαστικό φόβο και τον φόβο του θανάτου  μαζί με ψεύτικες ελπίδες για μια κάποια, τάχα ‘μετά θάνατον ζωή’,  γεγονός που εξυπηρετεί την εξουσία του κεφαλαίου και  των κοινωνικών ανισοτήτων  και τα επαγγελματικά συμφέροντα του πολυπληθούς εκκλησιαστικού εξουσιαστικού κλήρου και  της τάξης των λογής-λογής ‘ψυχοθεραπευτών’, στην υπηρεσία της εξουσίας ελέγχου της συμπεριφοράς των εργαζόμενων, που φτάνει μέχρι την τεχνική ελέγχου του εγκεφάλου και  του ανθρώπινου Νου.

δ. ‘Τροφή’ και επιβίωση. Το κινούν αίτιον της ζωής

Η τέταρτη, αλλά και η σημαντικότερη, διευκρίνηση αναφέρεται στο κινούν αίτιο της ζωής, που το ξεχνούν κατά κανόνα όλοι οι πνευματικά ευνουχισμένοι  καθεστωτικοί ‘επιστήμονες’, που δεν είναι άλλο από την επιβίωση. Η επιβίωση ιδιαίτερα για τους ανθρώπους, νοούμενη ως βάση για την οικοδόμηση μιας αξιοβίοτης ζωής, όμως, χωρίς κατάλληλη και επαρκή υλική, συναισθηματική και πνευματική τροφή και ασφάλεια δεν εξασφαλίζεται, όταν αυτή η συνθήκη ικανοποιείται σε διαφορετικό βαθμό, στην κλίμακα από το 0-10, για τα ανθρώπινα όντα. Κι’ αυτό επειδή η παραγωγή και η κατανομή των υλικών, συναισθηματικών και πνευματικών αγαθών και υπηρεσιών σε συνθήκες εμπορευματοποίησης των πάντων, μοιράζεται άνισα, γιατί δεν γίνεται για τον άνθρωπο και την κοινωνία/ανθρωπότητα, αλλά για το με κάθε θυσία άμεσο και μέγιστο κέρδος των ελάχιστων ιδιοκτητών των μέσων παραγωγής. Το γεγονός ότι το 1% του ανθρώπινου πληθυσμού να βρίσκεται  στο  υπερπολλαπλάσιο του 10 και το 99% κοντά στο 1 και στο μηδέν της κλίμακας ικανοποίησης των αναγκών τους, αποτελεί την μεγαλύτερη απόδειξη της χρεοκοπίας του οικονομικοκοινωνικού συστήματος που πηγάζει από την ανισοκατανομή της ατομικής ιδιοκτησίας και συνεπώς του πλούτου.

Αν όσοι ασχολούνται, όχι με τις ανύπαρκτες ‘ψυχές’, αλλά με τις σωματικές, συναισθηματικές, πνευματικές ανάγκες και με τις συνειδησιακές διαταραχές των ανθρώπων, με την διαταραχή της προσωπικότητας των ‘ασθενών’ τους, δεν κατανοήσουν όλα αυτά ως, κατά κύριο λόγο, συνέπειες των ακραίων κοινωνικών ανισοτήτων, της φτώχειας, της ανεργίας, της εργοδοτικής καταπίεσης, του ρατσισμού, του νεοεθνικισμού, του θρησκευτικού φονταμενταλισμού, της έρπουσας φασιστικής ιδεολογίας, της κρατικής τρομοκρατίας, ως μέσων, και μεθόδων διακυβέρνησης που εξυπηρετεί μια ελίτ που αριθμεί μόλις το 1% του πληθυσμού του πλανήτη μας, τότε δεν θα μπορέσουν να βοηθήσουν (και όχι βέβαια να θεραπεύσουν) κανέναν και πολύ περισσότερο τα εκατομμύρια των θυμάτων μιας αρρωστημένης κοινωνίας, που υποφέρει κάτω από τον ζυγό του μανιακού κεφαλαίου[11].

ΙΙΙ. Σχέσεις παραγωγής και κοινωνικό σύστημα.

Αφού, άνθρωπος εκτός κοινωνίας, της όποιας μορφής, δεν υπάρχει, οφείλουμε να τον προσεγγίσουμε ως ιστορική και κοινωνική υπόσταση, γεγονός που μας οδηγεί στην κατανόησή του μέσω της κατανόησης της κοινωνίας που τον διαμόρφωσε, πράγμα που σημαίνει ότι χωρίς γνώση, ανάλυση και κατανόηση της κοινωνίας είναι αδύνατη η κατανόηση του ανθρώπου. Έτσι, δια της συστημικής προσέγγισης, φτάνουμε από το ατομοκεντρικό στο κοινωνικοκεντρικό επίπεδο ανάλυσης, όπου αναγκαζόμαστε να μιλήσουμε για τα κοινωνικά συστήματα, ως Όλον, ως Εμείς, προκειμένου να κατανοήσουμε τα επιμέρους Εγώ του, αφού ξαναϋπογραμμίσουμε ότι τα Εγώ δεν φυτρώνουν την Άνοιξη στα χωράφια. Εκείνο το στοιχείο που χαρακτηρίζει τα κοινωνικά συστήματα είναι η σχέση της εκάστοτε κοινωνίας με τα μέσα παραγωγής, η οποία ορίζει τον τρόπο παραγωγής των αναγκαίων υλικών και πνευματικών αγαθών για την επιβίωση και την εξέλιξη, ο οποίος καθορίζει την θέση του καθενός μας στην παραγωγική διαδικασία, αλλά και το ποσοστό συμμετοχής μας  στην κατανομή του παραγόμενου πλούτου.

 Με αυτόν τον τρόπο αναπαράγονται οι κοινωνίες, ως Εμείς, με την υποχρέωση να προσφέρουν στα Εγώ πρωταρχικά και κατά βάση τροφή και τους λοιπούς υλικούς και πνευματικούς όρους επιβίωσης και εξέλιξής τους, αλλά και ασφάλεια έναντι οποιουδήποτε κινδύνου και απειλής, αφού, όπως είναι γνωστό, κανένα κοινωνικό σύστημα δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε συνθήκες ανισορροπίας, ρευστότητας και αβεβαιότητας, να εξελιχθεί και να επιβιώσει χωρίς δυναμική ισορροπία, δηλαδή χωρίς σταθερότητα, ασφάλεια, αλληλέγγυα και αμοιβαία συνεργασία μεταξύ των μερών του. Για να ανταποκριθούν οι οργανωμένες κοινωνίες σ’ αυτόν τον ρόλο τους οργανώνουν την διαδικασία παραγωγής όλων των υλικών και άυλων αγαθών προκειμένου να διατηρήσουν και να ενισχύσουν την συνεκτικότητα μεταξύ των μερών τους, γεγονός που τοποθετεί την οικονομία στο κέντρο του κοινωνικού συστήματος. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι η οικονομία είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση για να την αφήνουμε στα χέρια ‘οικονομομετρών’, οικονομολογούντων[12] και το χειρότερο στα χέρια άπληστων  σπεκουλαδόρων επιχειρηματιών που στην πλειοψηφία τους είναι κρατικοδίαιτοι σφετεριστές  των φυσικών πόρων και του κοινωνικού  πλούτου. Η καπιταλιστική οικονομία παράγει ‘ανταλλακτικές αξίες’, συχνά άχρηστα και καταστροφικά  εμπορεύματα, για το κέρδος  με όλες τις γνωστές αρνητικές συνέπειες για την κοινωνία/ανθρωπότητα και για την Φύση. και  συνεπώς δεν μπορεί, ως οικονομισμός και πλουτοκρατία να εξουσιάζει και να καταδυναστεύει την κοινωνία και να λεηλατεί τη Φύση και γι’ αυτό  η οικονομική δραστηριότητα πρέπει να υποταχθεί στον έλεγχο και στις ανάγκες της κοινωνίας.

Το κρίσιμο στοιχείο αυτής της λειτουργίας κάθε κοινωνικού συστήματος είναι, ας το ξαναϋπογραμμίσουμε, η σχέση της κοινωνίας ως Όλον με τα μέσα παραγωγής. Αυτή η σχέση προσδιορίζει τον λεγόμενο ‘κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας’, ο οποίος, ανάλογα με το σε ποιον ανήκουν τα μέσα παραγωγής, σε λίγους ιδιώτες, ή στο κοινωνικό σύνολο, διακρίνεται σε ταξικό/εκμεταλλευτικό ή σε αταξικό/εξισωτικό καταμερισμό εργασίας:

·        Στην πρώτη περίπτωση οι κοινωνίες δομούνται πυραμιδικά/ιεραρχικά όπου τον πρώτο, για το τι, πού πώς, πόσο και γιατί θα παραχθεί, αλλά και τον τελευταίο λόγο για το πώς θα κατανεμηθεί σε επίπεδο κοινωνίας τον έχουν οι ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής ως άτομα/επιχειρηματίες, ως αυτόνομη εξουσιαστική τάξη και ως κράτος επιβολής με την υποστήριξη βέβαια των σκοταδιστικών θρησκειών και Εκκλησιών και της ‘νόμιμης’ βίας του ταξικού κράτους που εκτελεί ταυτόχρονα και χρέη νυχτοφύλακα του κεφαλαίου. Η εξουσία που προκύπτει από τον  κάθε φορά ταξικό καταμερισμό της Εργασίας παίρνει, ανάλογα με τον τρόπο παραγωγής, τις πηγές και το σύστημα  της ενέργειας[13], το μορφωτικό επίπεδο της κοινωνίας και τον συσχετισμό των κοινωνικών δυνάμεων, μορφές τυραννίας, μοναρχίας, θεοκρατίας, στρατοκρατίας, αποικιοκρατίας, ιμπεριαλισμού και ολιγαρχίας τύπου αστικής δημοκρατίας.

·        Ενώ στην δεύτερη περίπτωση, όπως αυτή των εξισωτικών κοινωνιών[14], όπου τα μέσα παραγωγής ανήκουν στο αυτοδιευθυνόμενο  κοινωνικό σύνολο που επιδιώκει το optimum της  παραγωγικής προσπάθειας στα πλαίσια ενός τεχνικού καταμερισμού της εργασίας, που σημαίνει επιδίωξη του μεγαλύτερου δυνατού αποτελέσματος με τις μικρότερες δυνατές θυσίες, που για εκατομμύρια χρόνια προηγήθηκε των κοινωνιών του κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας, κυριάρχησε ο ορθολογισμός και εξασφαλίστηκε η επιβίωση του ανθρώπινου είδους.. Αντίστοιχα  σ’ εκείνη την εξισωτική περίοδο της ανθρωπότητας οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, χιλιάδες χρόνια, οραματίζονται και πασχίζουν να θεμελιώσουν,  ένα κοινωνικό σύστημα όπου αποφασίζει η αυτοδιευθυνόμενη κοινωνία ως Όλον με την αυτοδιαχείριση της οικονομίας σε συνθήκες άμεσης/αταξικής δημοκρατίας[15] που αρθρώνεται από το τοπικό μέχρι το οικουμενικό επίπεδο στα πλαίσια ενός αταξικού, οικουμενικού, ουμανιστικού  πολιτισμού[16] . Μόνο ένα κοινωνικά ελεγχόμενο οικονομικό σύστημα που οργανώνει την παραγωγή χρήσιμων αγαθών επιβίωσης (αξιών χρήσης), εξέλιξης και ειρηνικής συνύπαρξης των κοινωνιών με σκοπό την ικανοποίηση ανθρώπινων και κοινωνικών αναγκών  μπορεί να  εκπληρώνει την σημαντικότερη από τις υπαρξιακής σημασίας λειτουργίες της κοινωνίας

Οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, ζώντας στο περιθώριο του εκάστοτε συστήματος εξουσίας αναγκάστηκαν να αναζητούν, να οραματίζονται και να αγωνίζονται για εναλλακτικές μορφές κοινωνικής οργάνωσης. Αυτή η αναζήτηση οδήγησε στην κοινοβιακή, στην κομμουναριακή, στην κοινοτιστική, στην άμεση αθηναϊκή δημοκρατία, στην αστική δημοκρατία και, στις μέρες μας στον 21ο αιώνα, συνεχίζεται ως όραμα της κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης με την μορφή της άμεσης δημοκρατίας και περιεχόμενο την αταξική κοινωνία. Η άγνοια γύρω από αυτή την προοπτική της κοινωνίας/ανθρωπότητας σχετίζεται με την προσπάθεια των εκάστοτε εξουσιών να αποκρύψουν την ιστορία της ανθρωπότητας δια της πλαστογραφίας και της αλλοίωσής της.

Από τότε που με την σολώνεια νομοθεσία,  η δημοτική/κοινωνική γη  αποσπάστηκε, ως μέσο παραγωγής, βίαια από την κοινωνία, στο όνομα της «δίκαιης ανισότητας» και μετατράπηκε σε ατομική ιδιοκτησία, από τότε και η παραγωγή και κατανομή των αναγκαίων αγαθών για την συνοχή της κοινωνίας ως Όλον, έπαψε να υπακούει στις ανάγκες της συνολικής κοινωνίας. Έκτοτε τα ιδιωτικοποιημένα μέσα παραγωγής εξυπηρετούν τα αποκλειστικά συμφέροντα των κατόχων τους και ο ανθρώπινος πολιτισμός λοξοδρόμησε, με αποτέλεσμα τον ανορθολογισμό, την αδικία, την καταπίεση, τον ατομισμό, τον φανατισμό, τον σκοταδισμό, τον κατακτητικό πόλεμο και τη λεηλασία των αδυνάτων χωρών, λαών και ανθρώπων με άμεσο αποτέλεσμα τον πνευματικό ευνουχισμό τους με κατάληξη την οικονομική και κοινωνική ανισότητα, την εχθρότητα, τις συγκρούσεις, τις νευρώσεις, την οπαδοποίηση και την ποιμνιοποίηση ανθρώπων και λαών.

Γιατί συνέβησαν όλα αυτά; Επειδή η ατομική ιδιοκτησία[17] πάνω στα μέσα παραγωγής διασπά τις κοινωνίες σε εγωιστικά, ανταγωνιζόμενα ‘άτομα για τον εαυτό τους’ και οδηγεί στην παραγωγή πλούτου αποκλειστικά για τους λίγους ιδιοκτήτες τους.  Ο πλούτος όταν συσσωρεύεται σε λίγα χέρια εξελίσσεται σε εξουσία πάνω στους πολλούς που στερούνται μέσων παραγωγής και η ζωή τους εξαρτάται από τα αναγκαία ψίχουλα που μοιράζουν τα αφεντικά, οι εξουσιαστές, μέχρι που φτάσαμε στον 21ο αιώνα, όπου μια απειροελάχιστη ελίτ λεηλατεί τις ζωές του 99% της ανθρωπότητας. Αυτή η εικόνα απαντά ευθέως στο ερώτημα του ποιος αποφασίζει, αλλά και θέτει το ερώτημα του ποιος πρέπει να αποφασίζει, αν το ανθρώπινο είδος θέλει να έχει μέλλον. Ανάλογα με την απάντηση θα κριθεί αν το ανθρώπινο είδος αποτελεί την ‘πανούκλα του πλανήτη και του Σύμπαντός’, όπως ισχυρίζονται οι απολογητές της καπιταλιστικής βαρβαρότητας, ή το νόημα, την συνείδηση και το στολίδι αυτού του αναρχοατελεύτητου και μεγαλοπρεπούς Σύμπαντος, οπότε η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής αποδεικνύεται ως πανούκλα του πολιτισμού.

Αυτή η πραγματικότητα, της καπιταλιστικής βαρβαρότητας, που διαμορφώθηκε με τη βοήθεια των σκοταδιστικών μύθων, με τη βία των όπλων και την ‘δύναμη’ των άδικων και παράνομων νόμων, ερήμην της κοινωνίας, μπορεί και πρέπει να αλλάξει, όχι βέβαια από επαγγελματίες δημαγωγούς, λαϊκιστές κοσμοσωτήρες και ‘ένοπλους προφήτες’ του κρατικομονοπωλιακού καπιταλισμού. Προφανώς ούτε από επαγγελματίες πολιτικούς που  μας υπόσχονται μεταρρυθμίσεις και εννοούν την ιδιωτικοποίηση κάθε εναπομείναντος κοινωνικού περιουσιακού στοιχείου. Η μόνη  δύναμη που έχει λόγο και συμφέρον  να αλλάξει  αυτόν τον ζόφο είναι η ίδια η κοινωνία/ανθρωπότητα, η οποία αδιαλείπτως και κάτω από τις εκάστοτε αντίξοες συνθήκες, αγωνίζεται διαχρονικά για την δημιουργία των υλικών, επιστημονικών και τεχνολογικών προϋποθέσεων που οδηγούν σταδιακά σε έναν κάθε φορά καλύτερο κόσμο. Αυτή η παγκόσμια σταθερά, ο διαχρονικός στρατηγικός στόχος των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού,   σπρώχνει με αυτοπεποίθηση και τεράστιες θυσίες τις εξελίξεις  προς τα μπροστά, προσεγγίζοντας όλο και πιο πολύ  τον κόσμο της κοινωνικής ισότητας και συνεχίζει να αγωνίζεται μέχρι τη τελική δικαίωση αυτού του κοινωνικού οράματος.

Είναι σε όλους μας γνωστή η θεωρία ‘περί ουδετερότητας της επιστήμης’, σύμφωνα με την οποία η επιστήμη στερείται κοινωνικής ηθικής και υποτάσσεται στην εκάστοτε εξουσία που καταχρηστικά την αναγκάζει, μέσω των απολίτικων ιδιοτελών, εξωνημένων και επίορκων ‘επιστημόνων’, να παράγει αποδοτικότερους τρόπους εκμετάλλευσης των εργαζόμενων και αποτελεσματικότερα όπλα μαζικής καταστροφής, αντί να παράγει περισσότερο ‘ψωμί, παιδεία, ελευθερία’. Παρ’ όλα αυτά η επιστήμη ως κοινωνικά επαναστατική δύναμη βρίσκει τον τρόπο να ωθεί αργά αλλά σταθερά την κοινωνία/ανθρωπότητα προς ένα καλύτερο μέλλον.

Η συστημική προσέγγιση του ατόμου και της κοινωνίας του, θα συμβάλλει με την ολιστική προοπτική της στην σταδιακή αναμόρφωση του κόσμου μας, στο βαθμό που ο καθένας μας θα απελευθερώνεται από θρησκευτικές και εξουσιαστικές ιδεολογικές αγκυλώσεις και θα σμιλεύει στο ατομικό και συλλογικό φαντασιακό του τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας.

Με αυτά που προηγήθηκαν γίνεται κατανοητό πως δεν υπάρχουν πολλά συστήματα εξουσίας, εκτός από αυτό το ένα και μοναδικό που έχει θεμελιωθεί πάνω στην ατομική ιδιοκτησία, η οποία παράγει πλούτο και εξουσία, που από τόπο σε τόπο και από χρόνο σε χρόνο αλλάζει, για λόγους ιστορικούς αλλά και για παραπλάνηση, μορφή, όμως ως προς την ουσία παραμένει ατόφια καταπιεστική δύναμη διχασμού των εκάστοτε κοινωνιών σε εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενους, σε πλούσιους και φτωχούς, σε αφεντικά και δούλους. Αντίθετα στην μετακαπιταλιστική περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας, η οποία αναγκαστικά έρχεται, εξαιτίας της ανικανότητας του καπιταλισμού να ανταποκριθεί στις ανάγκες της ανθρωπότητας, ο καινούργιος καλύτερος κόσμος που έρχεται, με την μορφή της άμεσης δημοκρατίας σε συνθήκες αταξικού οικουμενικού ουμανισμού, συνεπάγεται την κατάργηση των κοινωνικών ανισοτήτων και συνεπώς την κατάργηση όλων των μορφών εξουσίας.  Αυτό θα συμβεί όταν όλες οι θεμελιακές, για την συνοχή και την πρόοδο της κοινωνίας, αποφάσεις θα λαμβάνονται, χωρίς φόβο, κατά συνείδηση και με την βοήθεια της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας από το σύνολο των Πολιτών της κοινωνίας και όχι από επαγγελματίες πολιτικούς, φιλελεύθερης, νεοφιλελεύθερης, σοσιαλδημοκρατικής και τριτοτεταρτοδιεθνιστικός κοπής στην υπηρεσία του κεφαλαίου.

Αυτή η πραγματικότητα αντιμετωπίζεται με αποστροφή ή ακόμα και με οργή τόσο από τους φορείς και τους νομείς της διχαστικής εξουσίας, όσο και από την παρδαλή παρατρεχάμενη, πνευματική τάχα, ιντελιγκέντσια κι’ αυτό επειδή η εκδοχή κατάργησης της ατομικής και της κρατικής ιδιοκτησίας, συνεπώς της ιδιωτικής και της κρατικής εξουσίας, τους τρομάζει γιατί σ’ αυτήν την περίπτωση θα πάψουν να σιτίζονται, ως ‘χρήσιμοι ηλίθιοι’, στο Πρυτανείο της καταπιεστικής εξουσίας και θα αναγκαστούν να συμβιώνουν ισότιμα, με αξιοπρέπεια και χωρίς ψευδαισθήσεις με τους υπόλοιπους συμπολίτες τους. Γι’ αυτό επιστρατεύουν ‘χολήν και όξος’, αφορισμούς και κατάρες πως τάχα η κατάργηση του μανιακού καπιταλισμού, δηλαδή του ‘τέλους της ιστορίας’ και η αντικατάστασή του από έναν καλύτερο κόσμο, από μια κοινωνία δομημένη πάνω στην ισότητα στη βάση των δυνατοτήτων και των αναγκών, στην δικαιοσύνη, στην άμεση δημοκρατία και στην οικουμενική ειρήνη θα επιφέρει τάχα το χάος και την αναρχία. Οι μετριοπαθέστεροι αρκούνται στο να χαρακτηρίσουν το διαχρονικό όραμα των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού για μια ισορροπημένη ζωή σε συνθήκες κοινωνικής ισότητας, ως μια ανεφάρμοστη ουτοπία, ενώ παράλληλα θάβουν με την σιωπή τους και σπιλώνουν με τις συκοφαντίες τους, όσους παραπέμπουν στη διδαχή της ιστορίας, η οποία δεν είναι παρά μια ατέλειωτη αλυσίδα από ουτοπίες που με τους αγώνες των εργαζόμενων ανθρώπων έγιναν πραγματικότητα και στη συνέχεια έγιναν ιστορία για να ακολουθήσουν καινούργιοι αγώνες, καινούργιες ουτοπίες, καινούργιες πραγματικότητες[18]. Οι χειρότεροι, όμως, εχθροί αυτής της Λογικής των χρόνων, των λαών και των αγόνων είναι οι θρησκευτικές κατασκευές και τα σκοταδιστικά ιερατεία που αντιλαμβάνονται ότι με την διάχυση της επιστημονικά έγκυρης και κοινωνικά χρήσιμης γνώσης, προς όλα τα κύτταρα της κοινωνίας, οι στρούγκες τους θα μείνουν χωρίς ποίμνια και τότε ποιόν θα εκμεταλλεύονται πνευματικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά προσφέροντας, ως αντάλλαγμα και για το δικό τους όφελος,  παραπλανητικές υπηρεσίες ως παράλληλοι εξουσιαστικοί μηχανισμοί.

Η πείρα διδάσκει ότι το μέλλον δεν υπάρχει μέχρι να το δημιουργήσουμε και συνεπώς ο δρόμος προς το μέλλον ανοίγεται περπατώντας. Είναι, συνεπώς, ακριβώς αυτή η στιγμή που η προσπάθεια να βοηθηθεί ατομοκεντρικά μια διαταραγμένη προσωπικότητα να συνδυαστεί με την αναγκαιότητα να βοηθηθεί η οικογένεια και ο κοινωνικός περίγυρος του πάσχοντος ατόμου, κι’ ακόμα πιο πέρα να αλλάξει η φιλοσοφία δομής και λειτουργίας του κοινωνικού περιβάλλοντος, δηλαδή, το σύστημα που καταπιέζει, αλλοτριώνει και καταδυναστεύει τα άτομα για να μεγαλώσουν οι τραπεζικοί λογαριασμοί του 1%.

Το γεγονός πως κάποιες από τις αποφάσεις τεχνητής καταδυνάστευσης του 99% τις παίρνουν άτομα που ανήκουν στο ίδιο το 99% δεν πρέπει να μας αποπροσανατολίζει, γιατί αυτοί, ως δοτές και δευτερεύουσες εξουσίες ορντινάντσες, δηλαδή ως εκτελεστικά όργανα του κεφαλαίου, αποφασίζουν για λογαριασμό του, πράγμα που αποδεικνύει ότι η εξουσία αλλάζει μορφές ανά επίπεδο, φορέα, χρόνο και χώρο και φυσικά αντικρούει, ηθελημένες ή αθέλητες δεν έχει σημασία, ασάφειες και γενικεύσεις πως τάχα «εξουσία με την υποστασιακή έννοια του όρου, δεν υπάρχει»[19].  Κάποια λοιπόν στιγμή που το ‘θύμα και το ψώνιο και το σύμβολο το αιώνιο θα ξυπνήσει μονομιάς τότε θα έρθει ανάποδα ο ντουνιάς’, δηλαδή  στα ίσια του και στα καλά του.

Για τη λύση λοιπόν του γρίφου της κοινωνικής ανισότητας, δηλαδή του ποιος έχει τον τελευταίο λόγο, δηλαδή ποιος αποφασίζει, η εξουσιαζόμενη ανθρωπότητα αγωνίζεται χωρίς σταματημό με όρους διαχρονικής στρατηγικής κοινωνικής ισότητας, την οποία, με υπομονή και επιμονή, χτίζει σε πολύ αντίξοες συνθήκες, έχοντας αντιπάλους της ‘Λαιστρυγόνες, Κύκλωπες και θυμωμένους Ποσειδώνες’. Μέχρι που φτάσαμε στον 21ο αιώνα, όπου τα δεδομένα αποδείχνουν ότι η ανθρωπότητα κατάφερε να ολοκληρώσει όλες τις αναγκαίες αντικειμενικές προϋποθέσεις για έναν καλύτερο κόσμο, τον κόσμο της κοινωνικής ισότητας, προϋπόθεση της κοινωνικής ελευθερίας, της καθολικής ευημερίας και της οικουμενικής ειρήνης.

Όμως, ώσπου το καινούργιο να καταφέρει να γεννηθεί,  το ίδιο πιθανή θα είναι και η ολοκλήρωση της καπιταλιστικής βαρβαρότητας σε ολοκληρωτικό φασισμό, κι’ αυτό επειδή καθυστερεί ακόμα ο κρίσιμος υποκειμενικός όρος, δηλαδή το πέρασμα της εργαζόμενης κοινωνίας σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και οικουμενικό επίπεδο από τη θέση του αντικειμένου του κεφαλαίου στη θέση του υποκειμένου της ιστορίας, γεγονός που θα του επιτρέψει να καταργήσει οριστικά και συθέμελα την αιτία της ανθρώπινης τραγωδίας, την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής και μαζί της όλα τα αιτιατά των αιτιατών της, γεγονός που θα καταστήσει εφικτή την επανασυγκόλληση των κοινωνιών σε ένα ενιαίο Όλον.

Βέβαια είμαστε εκπαιδευμένοι να θεωρούμε δεδομένη και αναγκαία την εξουσία, που ταυτίζεται με την βία και τον φόβο του ‘θεού’, του ‘αρχηγού’, του κράτους, των λίγων επί των πολλών και συνολικά επί της κοινωνίας  και γι’ αυτό θεωρούμε ότι η κατάργησή της θα επιφέρει, ως δήθεν κατάργηση της ‘τάξης του νόμου και της ηθικής’, αναρχία, χάος και διάλυση της οργανωμένης κοινωνίας. Η ιστορία της ανθρωπότητας όμως είναι γεμάτη από παραδείγματα κοινωνιών που αυτοδιευθύνονταν και αυτοδιευθύνονται αποτελεσματικότερα όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται από το κοινωνικό σύνολο και όχι από εξουσιαστικές συμμορίες. Οι σύγχρονες κοινωνικές επιστήμες όλο και περισσότερο καταλήγουν στο συμπέρασμα πως η υιοθέτηση α-εξουσιαστικών, δηλαδή μη-εξουσιαστικών μοντέλων αυτοδιοίκησης, αυτοδιαχείρισης και αυτοδιεύθυνσης ενισχύουν την αυτοπεποίθηση, την συμμετοχικότητα, την αλληλέγγυα συνεργασία, την κοινωνικότητα, την συντροφικότητα, τον αμοιβαίο σεβασμό μεταξύ των ανθρώπων, με αποτέλεσμα όλα αυτά να ενισχύουν την ανθεκτικότητα του κοινωνικού ιστού, την καλύτερη και αποτελεσματικότερη λειτουργία των κοινωνιών.

Τελικά η αμεσοδημοκρατική οργάνωση και λειτουργία των κοινωνιών καταλήγει στην ορθολογική σχέση κοινωνίας και Φύσης, σε μια καλύτερη κοινωνική και διακοινωνική συστημικότητα που αποσκοπεί στην καθολική ευημερία, στην συναισθηματική πληρότητα των κοινωνικοποιημένων Εγώ, στην ολοκληρωμένη σχέση τους με το Εμείς και στην ενιαία ανθρωποκεντρική πρόοδο προς έναν καλύτερο κόσμο, που θα τον αποτελούν υγιείς και μη τοξικές κοινωνίες, με υγιείς και μη τοξικούς ανθρώπους. Αυτό δεν σημαίνει πως θα πάψουν να υπάρχουν άνθρωποι με προβλήματα, μόνο που ο ανθρωπολογικός τύπος θα έχει εξελιχθεί στον πολυδιάστατο άνθρωπο και ταυτόχρονα σε συμπαντική οντότητα, οπότε τα προβλήματα θα είναι διαφορετικά και σε άλλα επίπεδα και η αντιμετώπισή τους θα υπακούει στους κανόνες  του ανθρωπισμού και της κοινωνικής προόδου για την επιβίωση του ανθρώπινου είδους.

Συνεπώς η κριτική συστημική σκέψη ως θεωρία, πρακτική και συστημική οικογενειακή συμβουλευτική με προοπτική την ολιστική συστημική αντιμετώπιση τέτοιας φύσης προβλημάτων, στα πλαίσια ενός λ. χ. επιστημονικού κλάδου της θεωρητικής και εφαρμοσμένης κοινωνιολογίας της ανθρώπινης συμπεριφοράς, αντί του θολού ‘ψυχολογία’, θα μας επέτρεπε να οραματιζόμαστε και να αγωνιζόμαστε για ένα κόσμο της κοινωνικής ισότητας και για τον homo humanisticus universalis και με αυτήν την έννοια μπορούμε να παραφράσουμε τον Charles West Churchman που θεωρούσε  ότι ‘η συστημική προσέγγιση δεν είναι μια κακή ιδέα’ και να υπερθεματίσουμε λέγοντας πως:

‘Η συστημική προσέγγιση είναι μια πολύ καλή, κοινωνικά χρήσιμη και απελευθερωτική  ιδέα’.

_____________

https://www.blogger.com/blog/post/edit/5909381204985884097/8675813934031219761,


[1]. Περίληψη αυτού του κειμένου παρουσιάστηκε στην επιστημονική  Διαδικτυακή Διημερίδα της Συστημικής Εταιρείας Βόρειας Ελλάδας με θέμα: Ποιος έχει τον τελευταίο λόγο; Εξουσίες, Συστήματα και Σχέσεις. (27-28/11/2021).

[2] Βλέπε σχετικά στο: Λάμπος Κώστας, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας. Η ατομική ιδιοκτησία ως μήτρα βίας,  εξουσίας, ανισότητας, σκοταδισμού και ανηθικότητας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2017, σελ. 31-155.

[3] Για μια σε βάθος ανάλυση του εξουσιαστικού φόβου, βλέπε, Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και Παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της Παρακμής, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2009.

[4] Lampos Kostas D., Toxic Institutions, Identities, Societies. An Essay on social Equality and Dignity, υπό δημοσίευση.

[5] Για μια εκτενή και σε βάθος ανάλυση της σχέσης μεταξύ εξουσίας και του φετίχ της, βλέπε, Λάμπος Κώστας, Θεός και Κεφάλαιο, Δοκίμιο για τη σχέση μεταξύ θρησκείας και εξουσίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2015, σελ. 116 κ. επ.

[6] Βλέπε σχετικά στον συλλογικό τόμο: Ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός. Να θεμελιώσουμε τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2020.

[7] Foucault Michel, Για την υπεράσπιση της κοινωνίας, ΨΥΧΟΓΙΟΣ, Αθήνα 2002, σελ. 322 κ. επ.

[8] Όπ. π. σελ. 305.

[9] Για μιά εκτενή και σε βάθος ανάλυση αυτής της σχέσης, βλέπε, Λάμπος Κώστας, Θεός και Κεφάλαιο, Δοκίμιο για τη σχέση μεταξύ θρησκείας και εξουσίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2015.

[10] Λάμπος Κώστας, Σκέψεις για μια οικονομία της κοινωνικής ισότητας και της ελευθερίας, στο: Ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός. Να θεμελιώσουμε τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2020.

[11] Greider William, Μανιακός καπιταλισμός. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ, Αθήνα 1999.

[12] Βλέπε Λάμπος Κώστας, Η οικονομική Θεωρία ως μεταφυσική εξουσιαστική ιδεολογία. Η φετιχοποίηση του κόσμου ως αλλοτρίωση, στο: Οικονομική Θεωρία. Αναζητώντας και διαπιστώνοντας. Τόμος για τον Ομότιμο Καθηγητή Οικονομικής Θεωρίας Γεώργιο Χατζηκωνσταντίνου, ΤΖΙΟΛΑΣ, Θεσσαλονίκη 2021, σελ. 79-114.

[13] Για μια εκτενή και σε βάθος αναφορά στο θέμα, βλέπε, Λάμπος Κώστας, Ποιος φοβάται το Υδρογόνο;. Η επανάσταση του υδρογόνου, η ελεύθερη ενέργεια και η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την καπιταλιστική βαρβαρότητα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013, σελ. 33 κ. επ.

[14] Βλέπε εξαιρετικές αναλύσεις στον συλλογικό τόμο: Κοινωνίες μοιράσματος, ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ, Αθήνα 2009.

[15] Βλέπε σχετικά, Λάμπος Κώστας, Αταξική Δημοκρατία και Οικουμενικός Ουμανισμός, στον συλλογικό τόμο: Η Άμεση Δημοκρατία στον 21ο αιώνα. Αναζητώντας την ουσία πέρα από ιδεολογίες και μύθους, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013.

[16] Lampos Kostas, Social in/Equality and classless Humanism. An Assay on political Philosophy of Praxis, On Time Books, London 2021.

[17] Λάμπος Κώστας, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας. Η ατομική ιδιοκτησία ως μήτρα βίας, εξουσίας, ανισότητας, εγκληματικότητας, σκοταδισμού και ανηθικότητας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2017.

[18] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και αταξική κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.

[19] Φουκό Μισέλ., Η μικροφυσική της εξουσίας, Αθήνα 1991, Εκδόσεις Ύψιλον, σελ. 136.

Η οικονομική θεωρία ως μεταφυσική εξουσιαστική ιδεολογία

Η οικονομική θεωρία ως μεταφυσική εξουσιαστική ιδεολογία[1]

Η φετιχοποίηση του κόσμου ως αλλοτρίωση

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

Διδάκτωρ της Σχολής Οικονομικών Επιστημών του Freie Universitaet Berlin, Συγγραφέας-Δοκιμιογράφος

Περιεχόμενα

Περίληψη

Α. Οι έννοιες του φετίχ και του φετιχισμού

Β. Οικονομική θεωρία και εξουσιαστικός φετιχισμός

1)      Κοινωνία της ισοκατανομής. Χωρίς εξουσιαστικά φετίχ

2)      Σολώνειοι Νόμοι. Η φετιχοποίηση της πατριαρχικής

βίας, της αδικίας και της κοινωνικής ανισότητας

3)      Πλατωνική φιλοσοφία. Αθάνατη ψυχή’. Το φετίχ της ατομικής ιδιοκτησίας

4)      Ο ‘Θεός’ του χριστιανισμού. Το απόλυτο φετίχ της εξουσίας

5)      Θεοκρατία. Φετιχοποιώντας το Σύμπαν

6)      Το πνεύμα του Προτεσταντισμού

7)      Η ‘αόρατη χείρ’. Το φετίχ του κεφαλαίου

8)      Κρατισμός. Το φετίχ του ‘συλλογικού καπιταλιστή’

9)      Κρατικός παρεμβατισμός. Το Φετίχ της αστικής δημοκρατίας

10)  ‘Οι αγορές’. Το φετίχ του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου

11)  Φετιχοποιώντας την θρησκευτική πίστη

12)  Φετιχοποιώντας τους πολιτικούς θεσμούς

Γ. ‘Να λύσουμε τα μάγια’

Δ. Να αποφετιχοποιήσουμε την Οικονομική Θεωρία

Ε. Επίλογος

Βιβλιογραφία

Περίληψη

Οι, ανά τους αιώνες, εξουσιαστές φετιχοποιούν, δηλαδή θεοποιούν τους εαυτούς τους και ότι τους αναδεικνύει σε εξουσιαστές. Σε ότι αφορά στην οικονομική θεωρία, που πασχίζει ακόμα να εξελιχθεί από ιδεολογία σε επιστήμη, όλα ξεκίνησαν από τον Σόλωνα που με την εφεύρεση του δικαιώματος της ατομικής ιδιοκτησίας θεμελίωσε την πατριαρχική κοινωνία. Ακολούθησε ο Πλάτωνας που φετιχοποίησε την πατριαρχική εξουσία με την μορφή του ‘θεού’ και των Νόμων και την ατομική ιδιοκτησία με την μορφή της ‘αθάνατης ψυχής’. Συνεχίστηκαν με το φετίχ ‘αόρατο χέρι’ του Άνταμ Σμιθ που απομάκρυνε οριστικά την κοινωνία από τον έλεγχο της οικονομικής δραστηριότητας για να καταλήξουμε στο αόρατο πολυπρόσωπο φετίχ, στις τάχα απρόσωπες νεοφιλελεύθερες ‘αγορές’. Όταν το μεταφυσικό στοιχείο μπλέκει με το επιστημονικό αντικείμενο της οικονομικής θεωρίας τότε γεννιούνται κάθε είδους παραλογισμοί, ανορθολογισμοί και οικονομικά εγκλήματα, με πρώτο και κύριο την κοινωνική ανισότητα, η οποία αποτελεί την μήτρα όλων των άγονων ανταγωνισμών, του ιμπεριαλισμού και των καταστροφικών πολέμων. Η εμπλοκή ανύπαρκτων μεταφυσικών εξουσιαστικών κατασκευασμάτων στο κοινωνικό Γίγνεσθαι επιτρέπει, με τη βοήθεια των μηχανισμών της συστημικής εκπαίδευσης και ενημέρωσης, τη συσκότιση της πραγματικότητας και την μυστηριοποίηση της οικονομίας, η κατανόηση της οποίας απαιτεί τάχα την ύπαρξη ‘θεών’, ‘ημιθέων’ και ‘ειδικών’ οικονομολόγων με Νόμπελ ή χωρίς. Το κείμενο που ακολουθεί προσπαθεί να ερμηνεύσει και να προσβάλλει αυτά τα ταμπού για να καταδείξει ότι, η φύση των οικονομικοκοινωνικών συστημάτων προσδιορίζεται αποκλειστικά και μόνο από την σχέση της κοινωνίας ως Όλον με τα μέσα παραγωγής, η οποία κατ’ αποκλειστικότητα καθορίζει και το σύστημα κατανομής του κοινωνικά παραγόμενου πλούτου. Χωρίς την κατανόηση αυτής της πραγματικότητας η ανθρωπότητα οδεύει με ταχύτητα στην αυτοκαταστροφή, εκτός αν προλάβει να αυτοαποφετιχοποιηθεί και συνεπώς να αποκαπιταλιστικοποιηθεί.

ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: Φετίχ, οικονομική θεωρία, ιδεολογία, ατομική ιδιοκτησία, καπιταλισμός, αταξικός ουμανισμός, άμεση δημοκρατία

Α. Έννοιες του φετίχ και του φετιχισμού

«Η κάθε θρησκεία δεν είναι παρά το φαντασιακό αντικαθρέφτισμα των

δυνάμεων που κυριαρχούν στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων»

Georg Hegel

«Αφαιρώντας από την οικονομική επιστήμη κάθε είδους κοινωνικό και φιλοσοφικό προβληματισμό, την κατέστησαν ένα οικονομικό σύστημα σκέψης και οργάνωσης, ανεξάρτητο από τις κοινωνικές διεργασίες και τις διεργασίες του φυσικού περιβάλλοντος, στο πλαίσιο, όμως, των οποίων οι οικονομικές πράξεις και δραστηριότητες συντελούνται, με συνέπεια η οικονομική επιστήμη να απομακρύνεται από τον χώρο των κοινωνικών επιστημών και να βαίνει συνεχώς συρρικνούμενη και αναδιπλούμενη στον ίδιο της τον εαυτό, στις μετρήσεις του δείκτη κερδοφορίας και στις λοιπές λογιστικές ιδιαιτερότητές της»

Γιώργος Χατζηκωνσταντίνου

Υπάρχουν δυό βασικές κοσμοθεωρητικές προσεγγίσεις για το Σύμπαν, για την εμφάνιση και την εξέλιξη της ζωής και αναφορικά με τους νόμους εξέλιξης των κοινωνιών, συνεπώς και της ιστορίας. Η πρώτη και αρχαιότερη είναι η φυσική-υλιστική κοσμοαντίληψη με θεμελιωτή τον Θαλή τον Μιλήσιο (640-546) και τους Ίωνες Φιλοσόφους[2] που θεωρούν ότι ο κόσμος είναι αυθύπαρκτος, αποτελείται από ύλη και ενέργεια και υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει χωρίς να χρειάζεται δημιουργό. Η δεύτερη, η ιδεαλιστική αντίληψη με θεμελιωτή τον Πλάτωνα που θεωρεί τον κόσμο αντικατοπτρισμό κάποιας υποτιθέμενης ‘αρχέτυπης ιδέας’ και δημιούργημα ‘ενός πάνσοφου και παντοδύναμου δημιουργού’, του λεγόμενου ‘θεού’, όπως τον αποκάλεσαν οι δημιουργοί του, τα σκοταδιστικά και εξουσιαστικά ιερατεία στην προσπάθειά τους να τον βάλουν ως φετίχ δικό τους, ως παρένθετη ιδέα, αόρατη και ‘θαυματουργή’ δύναμη, ως εκτονωτή εντάσεων μεταξύ αυτών και της, εξαιτίας των ίδιων, χειμαζόμενης κοινωνίας.

Γλωσσολογικά ο όρος φετίχ προέρχεται από το λατινικό ρήμα facere που σήμαινε ‘κατασκευάζω’ και την μετοχή του, factus, με την οποία εννοούσαν τα τεχνητά, τα ‘κατασκευασμένα’, τα ‘χειροποίητα’ εμπορεύματα[3], σε αντίθεση με τα φυσικά, από την οποία προήλθε και ο όρος manufactory (χειροτεχνία, βιοτεχνία) και factory (εργοστάσιο), χώροι κατασκευής χρήσιμων πραγμάτων.

Η έννοια του φετιχισμού αναφέρεται γενικά ως ψευδαίσθηση κάποιου ατομικού ή συλλογικού υποκειμένου που αποδίδει υπερφυσικές ή μεταφυσικές ιδιότητες σε κάποιο φανταστικό ή πραγματικό ανθρώπινο δημιούργημα, στο φετίχ, που όχι μόνο δεν μπορεί να τις ελέγξει, αλλά στις οποίες πρέπει μέσω της αυθυποβολής και αυτοπαραπλάνησής του να τις λατρεύει και να υποταχθεί[4]. Κατά περίπτωση η έννοια διαφοροποιείται ελαφρά ως προς το είδος και τη μορφή, χωρίς ωστόσο να διαφοροποιείται επί της ουσίας ως σχέση δημιουργού/υποκειμένου προς δημιούργημα/αντικείμενο, ή ακόμα και ως προς κάποια ιδέα του. Έτσι, για φετιχισμό, με την έννοια των συμβολισμών της ιδιαιτερότητας, ιερότητας, θρησκευτικότητας, μιλάνε οι ανθρωπολόγοι-εθνολόγοι-θεολόγοι, ενώ με την έννοια της ‘ψυχοπαθολογικής ανωμαλίας’μιλάνεοι ψυχολόγοι, οι ψυχίατροι και οι ψυχαναλυτές-σεξολόγοι.

Στην ιδεαλιστική φιλοσοφία, το αειυπάρχον Σύμπαν δεν είναι αυθύπαρκτο και πραγματικό ως ύλη και ενέργεια, αλλά ως αντικατοπτρισμός κάποιας ‘αρχέτυπης ιδέας’, κάποιου ‘θεού’.

Η, από άγνοια και φυσικό υπαρξιακό φόβο, αθώα φετιχοποίηση άγνωστων, σημαντικών για τη ζωή τους πραγμάτων και καταστάσεων από τις πρωτόγονες κοινότητες ανθρώπων, ήταν μια αναγκαία συνθήκη για την ομαλή συνύπαρξη φετιχοποιητή με τα φετίχ του, μέχρι, με την παρατήρηση και την εμπειρία του να καταφέρει να αποκαλύψει τα ‘μυστικά’ τους και ανάλογα με τη σημασία τους να τα ταξινομήσει στον γνωστό κόσμο του χωρίς να τα φοβάται

Δεν συμβαίνει το ίδιο όμως και με τις εξουσίες, κι’ αυτό επειδή αυτές φετιχοποιούν με σκοπιμότητα και δόλο μετακινώντας γνωστά πράγματα και καταστάσεις προς το μυστηριακό, το άγνωστο, το ταμπού, προσδίδοντάς τους ιδιότητες φανταστικές, μεταφυσικές και εχθρικές προς τον άνθρωπο, όπως ‘θεούς’, ‘σατανάδες’, ‘φαντάσματα’ και ‘ταγούς’. Φετιχοποιώντας οι εξουσίες τον εαυτό τους και ότι τους καθιστά εξουσίες καλλιεργούν την άγνοια και τον εξουσιαστικό φόβο, μέσω των οποίων συντελείται η χειρότερη μορφή φετιχοποίησης, όπως αυτή της υποταγής και μετατροπής των ανθρώπων σε ‘ποίμνια’ και σε πιστούς θρησκευτικών δογμάτων, οπαδούς ιδεολογιών και μέλη συμμοριών, ικανά και έτοιμα να σκοτώσουν και να σκοτωθούν για να εξασφαλίσουν, άμεσα στο εδώ και τώρα ή έμμεσα στο Επέκεινα, την εύνοια των γι’ αυτά κυρίαρχων φετίχ, οπότε παύουν να είναι έλλογα, αυτενεργά και ελεύθερα όντα. Με αυτή την έννοια κάθε θρησκευόμενος και κύρια κάθε θρησκόληπτος και φανατικός οπαδός οποιασδήποτε ιδεολογίας και οποιουδήποτε φετίχ, καταντάει να είναι φετίχ του εαυτού του, άνθρωπος με περιορισμένη αντίληψη για τον εαυτό του, για την κοινωνία και για τον κόσμο, που σημαίνει καλός αγωγός της εξουσιαστικής χειραγώγησης.

Αυτός ο εξουσιαστικός φετιχισμός, ως απόκρυψη και διαστροφή της πραγματικής σχέσης δημιουργού και δημιουργήματος, γίνεται, μετά την εμφάνιση της ατομικής ιδιοκτησίας, ένα αντικειμενικά πολύπλοκο σύστημα εξουσίας, οι διαχειριστές του οποίου το απομακρύνουν όλο και περισσότερο από τον πραγματικό άνθρωπο και την πραγματική κοινωνία, με τη βοήθεια των σκοταδιστικών ιερατείων και των ‘εν υπαλληλία’ φιλοσοφούντων απολογητών της ολιγαρχικής-αριστοκρατικής εξουσίας.

Όλα αυτά μετασχηματίστηκαν σε κυρίαρχη αντίληψη για την κοινωνία συνολικά, με το υλικό της ιδεαλιστικής πλατωνικής φιλοσοφίας, της θρησκείας, της ταξικής ιδεολογίας και πήραν τη μορφή της σκληρής ιδιωτικής και κρατικής εξουσίας, με μοναδικό σκοπό την απόκρυψη των εκμεταλλευτικών σχέσεων και τη δικαιολόγηση της κοινωνικής ανισότητας.

Ως φετιχισμός στην οικονομία ορίζεται η δια της εμπορευματοποίησης υποστασιακή αυτονόμηση των δημιουργημάτων της εξαρτημένης εργασίας εναντίον των δημιουργών τους. Μιλάμε για το φαινόμενο κατά το οποίο τα προϊόντα της εργασίας, τα αγαθά, ή οι αξίες χρήσης, τα οποία εμφανίζονται στην αγορά, ως εμπορεύματα ή ως ανταλλακτικές αξίες, σαν μια αντικειμενική πραγματικότητα ξένη και απέναντι από τους ανθρώπους που τα δημιούργησαν, επειδή αυτοί δεν ορίζουν τα μέσα παραγωγής και βρίσκονται σε σχέσεις εξαρτημένης εργασίας. Πρόκειται για το φαινόμενο που συντελείται στο πλαίσιο μιας κοινωνικής παραγωγικής σχέσης κατά την οποία η παραγωγική δραστηριότητα οργανώνεται από τους ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής με σκοπό τον ιδιωτικό πλουτισμό τους, ανεξάρτητα από και ενάντια στις ανάγκες των παραγωγών και της κοινωνίας.

Ο Καρλ Μαρξ[5], με τη γνωστή θεωρία του για τον ‘φετιχισμό του εμπορεύματος’[6], ορίζει τον φετιχισμό ως διαδικασία απόκρυψης της πραγματικής φύσης συγκεκριμένων κοινωνικών σχέσεων που αναπτύσσονται μεταξύ ανθρώπων, αλλά και εμπράγματων σχέσεων, δηλαδή μεταξύ ανθρώπων και πραγμάτων και προειδοποιεί ότι ο φετιχισμός του εμπορεύματος, που με την πρώτη ματιά φαίνεται σαν ένα κανονικό, αυτονόητο και συνηθισμένο πράγμα, στην πραγματικότητα και μετά από μια σε βάθος ανάλυσή του δείχνει ότι «είναι ένα πολύ στρυφνό πράγμα, γεμάτο από μεταφυσική σοφιστεία και θεολογικές παραξενιές»[7].

Σ’ αυτήν εδώ την ανάλυση προσεγγίζουμε τον φετιχισμό με την ανθρωπολογική του έννοια, σύμφωνα με την οποία ο πρωτόγονος άνθρωπος, της, κατά Lewis Henry Morgan[8], ‘εποχής της αγριότητας’, η οποία αναφέρεται στην περίοδο του τρωγλοδύτη-τροφοσυλλέκτη-κυνηγού, αντιμετωπίζει την άγνοιά του για τα φυσικά φαινόμενα, καθώς επίσης και τους όποιους απροσδιόριστους φόβους του απέναντι σε άγνωστες δυνάμεις, τις συνέπειες των οποίων υφίσταται, με την αυθαίρετη επιλογή του να βάλει συμβολικά στη θέση αυτών των άγνωστων δυνάμεων κάποια σύμβολα που ο ίδιος δημιούργησε αποδίδοντάς τους υπερφυσικές ιδιότητες.

Προς το τέλος της επόμενης εποχής, της ‘εποχής της βαρβαρότητας’[9], οι άνθρωποι έμαθαν να παράγουν το μεγαλύτερο μέρος της αναγκαίας τροφής τους με την καλλιέργεια της γης και την εξημέρωση των ζώων και να δημιουργούν καταυλισμούς μόνιμης εγκατάστασης, όπου σταδιακά εμφανίζεται, στη θέση της μητριαρχικής, η πατριαρχική οικογένεια. Με τους αιώνες οι καταυλισμοί εξελίσσονται σε κοινότητες και σε δίκτυα κοινοτήτων, όπου, τόσο για τη διαχείριση της καθημερινότητας όσο και για την αντιμετώπιση μεγάλων και κοινών προβλημάτων και για λόγους κοινής ασφάλειας, διαμορφώνεται ένα σύστημα κοινοκτημοσύνης, αυτοδιαχείρισης και ισοκατανομής, στο πλαίσιο του οποίου η συμμετοχή του καθενός στο κοινό έργο είναι προοδευτικά ανάλογη των δυνατοτήτων του και στα αγαθά ανάλογη των εκάστοτε αναγκών του. Η κοινωνική ζωή ορίζεται άμεσα, συλλογικά και ισότιμα από όλα τα μέλη, χωρίς διακρίσεις, αντιπαλότητες, φυσικές και μεταφυσικές εξουσίες, πράγμα που διευρύνει συνεχώς τις γνώσεις τους για τα φυσικά φαινόμενα και ταυτόχρονα περιορίζει δραστικά τα αναγκαία φετίχ. Οι όποιες μεταφυσικές ανησυχίες τους οξύνουν την φαντασία τους και προκαλούν την παρατήρηση και την αναζήτηση απαντήσεων με αποτέλεσμα τη συσσώρευση εμπειριών, την απόκτηση καινούργιων δεξιοτήτων και καινούργιων γνώσεων που σταδιακά οδηγούν στη θεμελίωση των επιστημών και της τεχνολογίας.

Β. Οικονομική θεωρία και φετιχισμός

«Δέσμιοι ενός παλιού οικονομικού παραδείγματος, μιας δήθεν ελεύθερης

αγοράς, μηχανιστικής πάντως έμπνευσης, οι άνθρωποι επιδίδονται σήμερα

συνειδητά ή ασυνείδητα περισσότερο από άλλοτε σε έναν ανούσιο, υποκριτικό

και επικίνδυνο αγώνα δρόμου στου οποίου το τέρμα φαντάζει το έπαθλο μιας

άνευ προηγουμένου πεζότητας, το έπαθλο της οικονομικίστικα αποδοτικής

 εμπορευματοποίησης των πάντων»

Γιώργος Χατζηκωνσταντίνου

Με την οικονομική θεωρία προσπαθούμε να κατανοήσουμε ‘γιατί ο 19ος αιώνας υπήρξε μακρύς, ο 20ός δεν έφερε την ευτυχία και ο 21ος προμηνύεται χειρότερος. Να κατανοήσουμε γιατί κανείς δεν φοβήθηκε στο παρελθόν, όπως κι’ όσο φοβόμαστε σήμερα, την κατάκτηση, την επιδρομή, τον σφετερισμό, την ένοπλη αντιπαράθεση μεταξύ των εθνών ή τον θρησκευτικό πόλεμο, την πείνα, την εκμετάλλευση, την εκπόρνευση από απελπισία, την εξαθλίωση από την ανεργία, τη λαιμητόμο, τη ρομφαία, τις μάχες κι όλα τα διαγουμίσματα του τυχαίου μέσα στο δάσος των γεγονότων. Δεν υπάρχει ούτε μία από τις προσδοκίες μας που δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί. Και όμως, στα τέλη της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα απέχουμε ακόμη πάρα πολύ! Απέχουμε, γιατί δυστυχώς συνεχίζουμε να βλέπουμε τον κόσμο όπως τον αντιλαμβανόμαστε, αδυνατώντας να τον προσεγγίσουμε όπως ακριβώς είναι[10].

Είτε ανθρωπολογικά είτε ψυχολογικά, είτε με τον έναν είτε ή τον άλλον τρόπο, ερμηνεύσουμε το φετίχ, αυτό δεν είναι παρά ένας τρόπος αυτοτιμωρίας μας, προκειμένου τάχα να σωθούμε από όσες άγνωστες δυνάμεις μας απειλούν, μόνο που για να λειτουργήσει αυτή η σχέση υποτιθέμενης προστασίας πρέπει να υποθηκεύσουμε τη ζωή μας την ίδια, την αξιοπρέπειά μας και την ελευθερία μας δηλώνοντας κάθε στιγμή την ολόπλευρη υποταγή μας σε ότι αυτό είναι και σε ότι αυτό συμβολίζει, πράγμα που ονομάστηκε πίστη, με κύρια μορφή της την πίστη στον ‘θεό’, το φετίχ της εξουσίας, οπότε η πίστη κατάληγε και ως τέτοιο γίνεται από όλες τις θρησκείες αντιληπτό, σε μίσος κατά του εαυτού. Δεν είναι, προφανώς, τυχαίο το γεγονός ότι ο εξουσιαστικός φετιχισμός δείχνει ιδιαίτερη προτίμηση σε πράγματα και καταστάσεις που ρυθμίζουν τις σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους καθώς και στις σχέσεις των ανθρώπων με πράγματα και κύρια με τα μέσα παραγωγής, δηλαδή σε ότι σχετίζεται άμεσα με τη σφαίρα των οικονομικών δραστηριοτήτων.

Η εμφάνιση και η εξέλιξη δυσνόητων αφαιρέσεων και συμβολισμών, παράλληλα με την εμφάνιση της ατομικής ιδιοκτησίας και της συνεπαγόμενης ιδιωτικής/ταξικής εξουσίας, οδήγησε στην υποστασιοποίηση των υποκείμενων στις επιλογές και στον έλεγχο της κοινωνίας οικονομικών δραστηριοτήτων της κοινωνίας σε ξεχωριστή και αποξενωμένη από την κοινωνία οντότητα, η οποία δρα ανεξάρτητα, κατά κανόνα και ενάντια, από την κοινωνία και για λογαριασμό των ιδιοκτητών των μέσων παραγωγής, που αποκλήθηκε οικονομία. Η δικαιολόγηση, η ερμηνεία και η υπεράσπιση της ‘οικονομίας’, ως αποκλειστικής δραστηριότητας των ιδιοκτητών των μέσων παραγωγής και όχι της κοινωνίας, αποτέλεσε το αντικείμενο της οικονομικής θεωρίας, η οποία εξελίσσεται παράλληλα με την εξέλιξη της ‘οικονομίας’. Φιλοδοξώντας μάλιστα να βελτιώσει την λειτουργία και την αποτελεσματικότητα της οικονομίας αναγκάστηκε να περάσει από το συγκυριακό, περιγραφικό στο συστηματικό ερευνητικό, αναλυτικό, προγραμματικό και επιχειρησιακό στάδιο. Αυτή η εξέλιξη μετακίνησε, σε πολύ μεγάλο βαθμό, την οικονομική θεωρία από την τροχιά της επιστήμης σε ρόλο απολογητή των συμφερόντων των ιδιοκτητών των μέσων παραγωγής υποβιβάζοντάς την σε ιδεολογία. Οι πολλές και αξιόλογες εξαιρέσεις ‘οικονομικών σχολών’, δασκάλων της οικονομικής επιστήμης και οικονομολόγων που αντιμετώπισαν διεπιστημονικά και από την σκοπιά της κοινωνίας την οικονομική επιστήμη και υπερασπίστηκαν τον οικονομικό ορθολογισμό, αντί του στείρου οικονομισμού, την αριστοποίηση, την ενότητα της παραγωγής και την ισότητα της κατανομής με την προστασία της Φύσης, της δημοκρατίας και της ειρήνης, δεν αλλάζουν την ουσία της παρέκκλισης της οικονομική θεωρίας, που αποτελεί τον κανόνα.

Ας ρίξουμε μια σύντομη ματιά στην εξέλιξη της εξουσιαστικής φετιχοπλασίας που εξουδετερώνει τον ανθρώπινο νου και φυλακίζει τον πραγματικό μέσα σε έναν εικονικό κόσμο.

Β1. Κοινωνία της ισοκατανομής. Χωρίς εξουσιαστικά φετίχ

«Θεμέλιο της ελευθερίας είναι η ισότητα,

ενώ η ανισότητα γεννάει τη δουλεία»

Επίκουρος

Στα πρώτα βήματα της ανθρώπινης κοινωνίας η οικονομική πράξη και σκέψη δεν είχε την πολυτέλεια να διατυπώνεται σε ‘θεωρία’ και γι’ αυτό υπάκουε στον ένα και μοναδικό άγραφο νόμο της κοινής προσπάθειας για κοινή επιβίωση και ασφάλεια, που ίσχυσε για εκατομμύρια επί εκατομμυρίων χρόνια, μέχρι που οδήγησε τον άνθρωπο από τις σπηλιές και τα δέντρα στους κάμπους, στην σταθεροποίηση της επιβίωσης στον χώρο, που γέννησε την δίψα για πολιτισμό στον χρόνο. Όλη αυτή την περίοδο που ο άνθρωπος, απομακρυνόμενος για λόγους επιβίωσης από τα άλλα ζώα, δημιουργούσε την ανθρωπινότητα, την ανθρωποσύνη και τον εαυτό του, ξεκινώντας με το περπάτημα στα δύο για να απελευθερώσει τα χέρια του που τον κατέστησαν δημιουργό με γλώσσα και μνήμη και στη συνέχεια ορθολογικά σκεπτόμενο ον, εφάρμοσε τον άγραφο νόμο της κοινοκτημοσύνης, της ανάλογης με τις δυνατότητες συμμετοχής όλων στην παραγωγική διαδικασία και της ανάλογης με τις ανάγκες ισοκατανομής των αγαθών[11]. Σ’ αυτήν την αργόσυρτη και βασανιστική πορεία το ανθρώπινο είδος φετιχοποίησε ποτάμια και κεραυνούς, αλλά και κουκουβάγιες, τραγιά και βόδια, όπως και κένταυρους και ήρωες, που τους έκανε φετίχ/σύμβολα στο μυαλό του και αγάλματα στις αυλές του, που τα τίμησε γιατί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο εξυπηρετούσαν την καθημερινότητά του, αλλά ποτέ δεν τα φοβήθηκε ως εχθρούς, κι’ ούτε τα λάτρεψε ως τιμωρούς.

Β2. Σολώνειοι Νόμοι. Η φετιχοποίηση της πατριαρχικής βίας, της αδικίας και της κοινωνικής ανισότητας

Αυτός ο κύκλος της προϊστορίας άρχισε να κλείνει χοντρικά, με τις μεγάλες και συνήθως βίαιες μετακινήσεις πληθυσμών, γύρω στα τρεις με τρεισήμισι χιλιάδες χρόνια πριν από σήμερα. Οριστικά και με τον νόμο έκλεισε με το ξεκίνημα της αρχαιότητας που σηματοδοτήθηκε, για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, με τους νόμους του Σόλωνα του Αθηναίου, το 592-591, με τους οποίους καθιερώθηκε, ως συμπλήρωμα της ατομικής και κρατικής ιδιοκτησίας πάνω σε ανθρώπους/αιχμαλώτους, η ατομική ιδιοκτησία γης από την σειρά του άνδρα/πατέρα[12]. Μέχρι τότε η γη ανήκε χρησικτισιακά στο γένος, στην φυλή, στην κοινότητα, στον Δήμο από όπου και παραχωρούνταν για καλλιέργεια και μάλιστα με πολύ αυστηρές προδιαγραφές, αλλά δεν ανήκε σε κανέναν ατομικά, που σημαίνει ότι μέχρι τότε κανένας δεν μπορούσε να πωλήσει ή να αγοράσει γη. Αυτοί οι νόμοι, που ακόμα οι ‘σοφοί των εξουσιών’ τους διαβάζουν ανάποδα, ήταν στην πραγματικότητα η εξουσιαστική φετιχοποίηση της βίαιης αρπαγής τμημάτων της μέχρι τότε κοινής/δημόσιας και ζωτικής για όλη την κοινότητα/κοινωνία γης, για λογαριασμό των εκπροσώπων της αριστοκρατικής εξουσίας. Με την θέσπιση της ατομικής ιδιοκτησίας ο Σόλωνας έσωσε την τάξη των αριστοκρατών στην οποία ανήκε, από επικείμενη κοινωνική επανάσταση, και κύρια δημιούργησε μια βάση που έδωσε μόνιμη οικονομική υπόσταση στην μέχρι τότε παραπαίουσα αριστοκρατική κοινωνική εξουσία. Το χειρότερο όλων ήταν ότι με την νομιμοποίηση της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στην γη, ο Σόλωνας, δημιούργησε την υλική βάση πάνω στην οποία χτίστηκε σταδιακά ο κοινωνικός καταμερισμός της εργασίας, στα πλαίσια του οποίου από την μια μεριά στέκονται οι ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής που αποφασίζουν για την οικονομία, συνεπώς και για την κοινωνία και από την άλλη οι ακτήμονες, οι μη έχοντες και μη κατέχοντες μέσα παραγωγής που για να ζήσουν οφείλουν να εκτελούν χωρίς να τους πέφτει λόγος γι’ αυτά που παράγουν.

Με πυρήνα την πατριαρχική ατομική ιδιοκτησία, άρχισε η διαμόρφωση της πατριαρχικής κοινωνίας η οποία γρήγορα συγκροτήθηκε σε εξουσιαστικό κράτος με το απαραίτητο συμπλήρωμά του, την οργανωμένη θρησκεία, με τα οποία ολοκληρώθηκε ο κοινωνικός καταμερισμός της εργασίας, ο δυισμός, δηλαδή η διάσπαση της κοινωνίας σε ιδιοκτήτες/ αφεντικά και σε δούλους. Η νέα εξουσία χρειάστηκε αφενός νέα φετίχ με πιο αφηρημένη μορφή, ως αόρατα πνεύματα και θεότητες, ως σύμβολα της κοσμικής εξουσίας και αφ’ ετέρου και ταυτόχρονα ιεροποίηση, ταμπουποίηση υπαρκτών δημιουργημάτων της, όπως λ. χ. οι νόμοι που η ίδια θέσπιζε για την διαιώνιση της ύπαρξής της ως εξουσία.

Αυτή η αντίληψη, σύμφωνα με την οποία ο σεβασμός των νόμων προέχει των συμφερόντων της κοινωνίας, δεν ήταν ποτέ συμβατή με την ανθρωποκεντρική ελληνική φιλοσοφία, ακόμα και στην μυθολογία όπου και ο Προμηθέας[13] αψήφησε τον νόμο του Δία με αποτέλεσμα να κλέψει τη φωτιά από τον ΄Ήφαιστο και να τη δώσει στους ανθρώπους γνωρίζοντας ότι θα τιμωρηθεί σκληρά γι’ αυτή την πράξη του. Αλλά και μετά τον Σόλωνα η τυφλή τήρηση των νόμων έγινε εξουσιαστική παράδοση με αποτέλεσμα την δυσαρέσκεια και την σταδιακή μετακίνηση της αθηναϊκής κοινωνίας προς την κατεύθυνση όπου το πρωτεύον είναι το συμφέρον της κοινωνίας και όχι ο στείρος σεβασμός των άδικων νόμων. Η αποκορύφωση αυτής αντίληψης εκφράστηκε με την Αθηναϊκή Δημοκρατία, κατά την περίοδο της οποίας σημειώθηκε η μεγάλη πολιτική μεταρρύθμιση, με πρωτεργάτες τον Περικλή και τον Εφιάλτη του Σοφωνίδου, με την οποία αφαιρέθηκαν πολλά προνόμια από τον αριστοκρατικό Άρειο Πάγο και μεταβιβάστηκαν στην Εκκλησία του Δήμου. Αυτή η μεταρρύθμιση έδωσε ώθηση ανάπτυξης της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, η οποία δεν κυβερνήθηκε με θεοποιημένους νόμους, αλλά με τις κατά περίπτωση άμεσες αποφάσεις της Εκκλησίας του Δήμου και με κριτήριο το συμφέρον της κοινωνικής ολότητας.

Βέβαια η πρόοδος και ο πολιτισμός έφεραν περισσότερη γνώση και στις εργαζόμενες κοινωνίες που όλο και περισσότερο αντιλαμβάνονται ότι πίσω από τους ‘θεούς’ κρύβονται οι εξουσίες, πράγμα που αποδυναμώνει την πίστη τους σ’ αυτούς και τους στρέφει ενάντια στους εξουσιαστές για την βελτίωση των όρων της κοινωνικής ζωής. Οι εξουσίες απαντούν με όλο και πιο αφηρημένα φετίχ, με άυλους και αόρατους θεούς, με την συγκέντρωση του πλούτου, με την χειραγώγηση των επιστημών και της εκπαίδευσης και τον έλεγχο της πληροφορίας με σκοπό τη διατήρηση της εξουσιαστικής σχέσης μεταξύ θυμάτων και θυτών.

Β3. Πλατωνική φιλοσοφία. ‘Αθάνατη ψυχή’. Το φετίχ της ατομικής ιδιοκτησίας

«Το γεγονός της ατομικής ιδιοκτησίας σε παγώνει για πάντα

στο ‘Εγώ’ και σε διώχνει για πάντα από το ‘Εμείς’».

John Steinbeck

«Αν είμαι ό,τι έχω και αν ό,τι έχω έχει χαθεί, τότε ποιος είμαι;»

Erich Fromm

Ο Πλάτωνας, παραδοσιακός αριστοκράτης, παρακάμπτοντας την παράδοση της Άμεσης Αθηναϊκής Δημοκρατίας και ως δημιουργός, είτε ως ‘Γραμματέας’, του ιδεαλιστή φιλόσοφου Σωκράτη[14], την πολέμησε με πάθος, υπέρ της εξουσίας της ολιγαρχικής, δουλοκτητικής αριστοκρατίας. Μάλιστα ο Σωκράτης φέρεται να θυσιάζει ακόμα και τη ζωή του, προκειμένου να μείνει πιστός στους νόμους, στα φετίχ της εξουσίας, ανεξάρτητα από το αν αυτοί είναι πράγματι δίκαιοι νόμοι για το καλό της κοινωνίας ή νόμοι τυραννικοί σε βάρος της κοινωνίας. Με την έννοια ότι οι νόμοι εκφράζουν τη βούληση του θεού μέσω του νομοθέτη, αποτελούν ουσιαστικά τα φετίχ της εκάστοτε εξουσίας, γιατί στην πραγματικότητα αυτή, και όχι ο ‘θεός’ ή ο νομοθέτης, νομοθετεί. Χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω εδάφιο στο οποίο ο πλατωνικός Σωκράτης φέρεται να θεοποιεί τους νόμους-φετίχ της πατριαρχικής εξουσίας και να τους θέτει υπεράνω της κοινωνίας: «Σκέψου λοιπόν, Σωκράτη», θα έλεγαν ίσως οι νόμοι ως φετίχ, «αν είναι αλήθεια αυτό που λέμε, ότι δηλαδή δεν είναι δίκαια αυτά που επιχειρείς τώρα εναντίων μας. Εμείς σε γεννήσαμε, σε αναθρέψαμε, σε εκπαιδεύσαμε και μεταδώσαμε σε σένα και σε όλους τους άλλους πολίτες όσα καλά πράγματα μπορέσαμε. Όμως κάναμε σαφές ότι έχουμε δώσει την εξουσία σε όποιο Αθηναίο θέλει, αφού περάσει τη δοκιμασία και δει όσα γίνονται στην πόλη και εμάς τους νόμους, αν δεν του αρέσουμε, να πάρει τα πράγματά του και να πάει όπου θέλει […]. Όποιος όμως από τους πολίτες παραμείνει, ενώ βλέπει με ποιο τρόπο διεξάγουμε τις δίκες και γενικά κυβερνάμε την πόλη, εμείς προϋποθέτουμε ότι έχει συμφωνήσει μαζί μας έμπρακτα να εκτελεί αυτά που διατάζουμε, και εμείς υποστηρίζουμε ότι όποιος δεν υπακούει αδικεί τριπλά: δείχνει ανυπακοή σε μας που τον γεννήσαμε και τον αναθρέψαμε και, ενώ συμφώνησε να μας υπακούει, ούτε αυτό κάνει ούτε μας πείθει ότι δεν κάνουμε κάτι σωστά…». Αυτή η φράση των ‘νόμων’, δηλαδή της εξουσίας που τους δημιούργησε, «αν δεν του αρέσουμε, να πάρει τα πράγματά του και να πάει όπου θέλει»[15], είναι ο τέλειος ορισμός της αυτοθεοποιημένης, φετιχοποιημένης εξουσίας. Αυτή η υπεροψία της εκάστοτε καταπιεστικής εξουσίας απέναντι στις κοινωνίες που τις καλεί να εγκαταλείψουν τον τόπο τους, τις πατρίδες τους, τις εστίες των προγόνων τους για να μη θιγούν τα συμφέροντα της εκάστοτε συμμορίας που κυβερνά με απάνθρωπους και τυραννικούς νόμους και θεούς φετίχ-προστάτες της εκάστοτε καταπιεστικής ταξικής εξουσίας ξεπερνά ακόμα και τον ορισμό της ύβρεως

Είναι ο αντιφατικός και υπερτιμημένος Πλάτωνας, που συστηματικά κρύβεται πίσω από το δημιούργημά του και δάσκαλο του, τον Σωκράτη, που όλες οι εξουσίες και οι ακαδημαϊκοί τηλεβόες τους, τον παρουσιάζουν ως ‘τον θεμελιωτή της φιλοσοφίας’, ενώ στην πραγματικότητα είναι ο άνθρωπος που αγνόησε και υπονόμευσε όλα τα μεγάλα φιλοσοφικά ρεύματα που κατά δύο και πλέον αιώνες προηγήθηκαν αυτού και όχι το δημιούργημά του, ο υποτιθέμενος δάσκαλός του, ο Σωκράτης, που φέρει την ευθύνη της διάσπασης της, και τότε, ακμάζουσας υλιστικής με την έννοια της Φυσικής και Πολιτικής φιλοσοφίας των Ιώνων και των προσωκρατικών[16], που θεμελίωσαν τις επιστήμες και τον ανθρωπισμό, ενώ ο Πλάτωνας «με τις μάσκες και την α-τοπία του Σωκράτη»[17], θεμελίωσε την ιδεαλιστική, μεταφυσική και εξουσιαστική φιλοσοφία. Κι δεν είναι μόνο γι’ αυτό υπεύθυνος, γιατί φέρεται να πρωταγωνίστησε στον πόλεμο κατά της ‘άλλης άποψης’ και της επιβολής της δικής του με την καταστροφή και το κάψιμο των βιβλίων των ‘αντιπάλων’ του, όπως αυτά του Πρωταγόρα και του Δημόκριτου[18], τον οποίο, λέγεται, μισούσε και γι’ αυτό ποτέ δεν ανέφερε το όνομά του, προφανώς επειδή δίδασκε ότι ο κόσμος είναι υλικός αποτελεί υπόθεση των ατόμων και του κενού, ότι δεν έχει δημιουργό και ότι η ψυχή των ανθρώπων δεν είναι αθάνατη.

Είναι ο Πλάτωνας που υιοθέτησε καιροσκοπικά[19] και αφηρημένα σκόρπιες ιδέες από τα λεγόμενα ‘ορφικά’[20] και έδωσε κύρος στις άσχετες, με τον υμνητή της ζωής, της επιστήμης και της δημοκρατίας ελληνικό πολιτισμό της εποχής του, θανατόφιλες ιδέες που έφερε ο Πυθαγόρας από τα ταξίδια του στην Ανατολή. Ιδέες περί αθάνατης ψυχής, μετεμψύχωσης και μετενσάρκωσης, τις οποίες ο Πλάτωνας προφανώς, τις πάντρεψε με τον προπλατωνικό μύθο ‘Έρως και Ψυχή’, κατά τον οποίο η θνητή Ψυχή έγινε ‘αθάνατη’, με πρόταση του Δία και απόφαση του ‘Συμβουλίου των θεών’, προκειμένου να μπορεί να παντρευτεί τον αθάνατο αγαπημένο της, τον ‘θεό’ Έρωτα, τον γιό της ‘θεάς’ Αφροδίτης, η οποία την ταλαιπωρούσε επειδή, τάχα, ήταν πιο όμορφη από αυτήν.

Είναι ο Πλάτωνας που, επειδή στην πραγματικότητα εξουσία χωρίς ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής δεν υπάρχει, σκέφτηκε πως με την ‘ιεροποίηση’, δηλαδή, την φετιχοποίηση της ατομικής ιδιοκτησίας στην μορφή της ‘αθάνατης ψυχής’ δημιουργεί τη βάση για την διάσπαση της κοινωνίας και την διαιώνιση της ταξικής εξουσίας. Με μια απλή αντικατάσταση των λέξεων-φετίχ ‘θεός’ και ‘αθάνατη Ψυχή’ με τις λέξεις εξουσία και ατομική ιδιοκτησία, αποκαλύπτεται όχι μόνο ο σκοπός της ιδεαλιστικής φιλοσοφίας να συσκοτίζει την πραγματικότητα, αλλά και η πραγματική σημασία του μύθου, σύμφωνα με τον οποίο, δεν μπορεί να υπάρξει θεός ως φετίχ της εξουσίας, χωρίς την αθάνατη ψυχή, ως φετίχ της ατομικής ιδιοκτησίας. Αυτός είναι, προφανώς, και ο λόγος που η ιδεαλιστική πλατωνική φιλοσοφία, που ακόμα και στο κορυφαίο έργο της, στην ‘ιδανική Πολιτεία’ του, δεν μπόρεσε να φανταστεί μια κοινωνία χωρίς δούλους, γιατί, απλούστατα, δεν μπορούσε να φανταστεί τον εαυτό του χωρίς τη μεγάλη γαιοκτησία του και τους δούλους του. Γι’ αυτό και αρνήθηκε να προ-τιμήσει την Άμεση Αθηναϊκή Δημοκρατία αντί της Τυραννίας, δηλαδή της ‘Τιμοκρατίας’ του, την οποία, και πάλι δια του Σωκράτη, την ορίζει ως ένα πολίτευμα, στο οποίο κυβερνούν οι φιλόσοφοι, άτομα που αγαπούν την ‘τιμή’ και έχουν επιλεχθεί σύμφωνα με ‘το ύψος της τιμής που κατέχουν’ στην κοινωνία, όπου βέβαια ως ‘τιμή’ δεν νοείται η ισότητα, η τιμιότητα και η δικαιοσύνη, αλλά ως ‘κάτι που συχνά εξισώνεται με τον πλούτο και την ιδιοκτησία’. Έτσι η ατομική ιδιοκτησία, ως ‘θεία και αθάνατη ψυχή’ επιβάλλεται, ακόμα και παρά τις καταστροφικές συνέπειές της για την ανθρωπότητα, «ως το υπέρτατο δικαίωμα, το δικαίωμα που δεν έχει άλλο δικαίωμα πιο πάνω από αυτό, το δικαίωμα το οποίο νομιμοποιεί όλα τα άλλα δικαιώματα, ενώ το ίδιο δεν έχει ανάγκη νομιμοποίησης»[21], οπότε, όπως η υποτιθέμενη αθάνατη ψυχή κυβερνάει το σώμα, έτσι και η, για όλα τα Συντάγματα του κόσμου, ‘ιερή και απαραβίαστη ατομική ιδιοκτησία’ πάνω στα μέσα παραγωγής, κυβερνάει, για λογαριασμό των κατόχων της, το κοινωνικό σώμα, την εργαζόμενη ανθρωπότητα.

Ο Πωλ Λαφάργκ, που ανέλυσε σε βάθος τη σχέση μεταξύ ‘ψυχής’ και ιδιοκτησίας, μας δίνει την παρακάτω εντυπωσιακή εικόνα: «Η σύσταση της πατριαρχικής οικογένειας και το κομμάτιασμα της κοινής ιδιοκτησίας σε ιδιαίτερες ιδιοκτησίες των οικογενειών προκάλεσε ένα ιδεολογικό παράδοξο. Όλα τα μέλη της οικογένειας, εκτός από τον πατριάρχη, ‘χάσανε την ψυχή τους’. Αυτός μόνος είχε το προνόμιο να διατηρεί την ψυχή του, γιατί μόνο αυτός είχε ιδιοκτησία. Κάθε άνθρωπος χωρίς ιδιοκτησία χάνει την ψυχή του»[22]. Κάπως έτσι κούμπωσε το μυστικό που έκρυβε η ‘νομική παγίδα του Σόλωνα’[23], η οποία νομιμοποίησε το καθεστώς της πατριαρχίας-δουλοκτησίας-γαιοκτησίας, με αυτό της ιδεαλιστικής φιλοσοφίας του Πλάτωνα, που εισήγαγε την ιδέα της θεοκρατίας με αποτέλεσμα τη φετιχοποίηση της ατομικής ιδιοκτησίας ως συμβολική ταύτισή της με την υποτιθέμενη ‘αθάνατη ψυχή’. Κι όλα αυτά για να μην ενοχλείται η ιδιοκτησία και η ταυτόσημη μ’ αυτήν εξουσία από τα θύματά της, που, ενώ έχασαν τη ζωτική σχέση τους με τη γη και την κοινότητά τους, τρέχουν τώρα, κυνηγημένοι από την εξουσία, από τον νόμο και από τον ‘θεό’, στους εξομολόγους, στους ψυχιάτρους, στους αστρολόγους και στο πουθενά, τάχα για να ‘σώσουν την αθάνατη ψυχή τους’ πληρώνοντας λύτρα με τη δουλεία, τη δυστυχία και τον θάνατό τους.

Μετά και απ’ αυτήν την εικόνα είναι λογικό να υποθέσουμε ότι το πέρασμα από την κοινοκτημοσύνη, που έδινε στο κάθε μέλος της κοινότητας την αίσθηση του αναπόσπαστου μέρους της Ολότητας, της Εαυτότητας εντός του Εμείς, στην πατριαρχική ατομική ιδιοκτησία, αφαίρεσε από τα άλλα μέλη της πατριαρχικής οικογένειας αυτήν την αίσθηση επειδή τα υποβάθμισε σε κτήμα-εξάρτημα της εξουσίας του πατέρα, προνόμιο που αντλούσε από το αποκλειστικό δικαίωμα της ατομικής ιδιοκτησίας. Μ’ αυτήν την έννοια η ατομική ιδιοκτησία ταυτίζεται με την έννοια της ατομικής ψυχής, και η έννοια της ατομικής αθάνατης ψυχής δεν είναι παρά η φετιχοποίηση της ατομικής ιδιοκτησίας η οποία επιδιώκει να είναι ιερή και απαραβίαστη και συνεπώς αθάνατη, δηλαδή αιώνια.

Για να συμβεί, όμως, αυτό και για να γίνει αποδεκτό από εκείνους που δεν έχουν ατομική ιδιοκτησία, έπρεπε στη θέση της χαμένης κοινοκτημοσύνης, δηλαδή της κοινής αναφοράς και της κοινοβιακής ζωής στη βάση της αμεσοδημοκρατικής ισοκατανομής, να μπει κάποια άλλη έννοια υποκατάστατο της κοινής αναφοράς και έτσι δημιουργήθηκε η έννοια του θεού δημιουργού και πατέρα. Στον θεό ‘εκχωρήθηκε’ από τους εξουσιαστές δημιουργούς του και ταυτόχρονα εκπροσώπους του ο κόσμος ολόκληρος, ο οποίος υποτίθεται ότι ανήκει σε όλους μας μέσω του θεού, του υποτιθέμενου κοινού πατέρας μας, του φετίχ της εξουσίας, με τον οποίο συνδέθηκαν ως μέρος του, ως τέκνα ή μάλλον ως ποίμνιο, όλες οι στερημένες ιδιοκτησίας ανθρώπινες υπάρξεις, οι λεγόμενες ατομικές ψυχές. Οι απάνθρωπες και αποκρουστικές εξουσίες αφού κατασκεύασαν την ατομική ιδιοκτησία, το ιδιωτικό κεφάλαιο[24] αυτοαγιοποιήθηκαν μέσω της επινόησης της έννοιας του θεού-φετίχ του κεφαλαίου, που βραβεύει και τιμωρεί, μετακινώντας την ιερότητα από τη ζωή, την κοινωνική ισότητα και την ελευθερία της σκέψης, προς την ‘αθάνατη ψυχή’ το σύμβολο-φετίχ της ατομικής ιδιοκτησίας, της ανισότητας και της πνευματικής υποδούλωσης.

Όλα τα άλλα σωκρατοπλατωνικά γλυκανάλατα περί αρετής, δικαίου, ελευθερίας, καλοσύνης και ‘ιδανικής Πολιτείας’, σε συνθήκες ακραίων ανισοτήτων, ακυρώνονται ως εξουσιαστική ιδεολογία και φτηνές υποκρισίες, γιατί η κοινωνία-ανθρωπότητα που γνωρίζει ότι, τους νόμους τούς φτιάχνουν άνθρωποι εντολοδόχοι, υποτίθεται χάριν των ανθρώπων και των κοινωνιών, που σημαίνει ότι όταν οι νόμοι είναι, από γεννησιμιού τους ή γίνονται στην πορεία, άδικοι για τις κοινωνίες, τότε πρέπει ν’ αλλάζουν οι νόμοι, αφού αυτοί φτιάχνονται για τις κοινωνίες και όχι οι κοινωνίες για τους νόμους και τις εξουσίες.

Η θεοποίηση των νόμων οδηγεί στην νομολατρεία, όπως και η θεοποίηση της εξουσίας οδηγεί στην θεολατρεία, κι όχι σπάνια ακόμα και στην προσωπολατρία. Έτσι γίνεται κατανοητό γιατί όλες οι εξουσίες της μετέπειτα ιστορίας ‘τιμούν’ τον ιδεαλιστή Πλάτωνα αντί του πραγματιστή Αριστοτέλη και πολύ περισσότερο αντί των φυσικών και κοινωνικών φιλοσόφων της Ιωνίας και των επιγόνων τους, οι διδασκαλίες των οποίων είχαν γίνει γνωστές σε όλες τις ελληνικές Πολιτείες και τον τότε γνωστό κόσμο. Είναι ο και πάλι αντιφατικός Πλάτωνας που, κατά μία ανάγνωση του αλληγορικού σπηλαίου του, δίδαξε την εικονική πραγματικότητα ως μέσο άσκησης εξουσίας των λίγων πάνω στους πολλούς, αν και κατά μια άλλη ανάγνωση, η αλληγορία του σπηλαίου θα μπορούσε να δείχνει την δύσκολη πορεία της ανθρωπότητας από την αιχμαλωσία της εξουσίας του κεφαλαίου προς το Φως και την ελευθερία.

Β4. Ο ‘Θεός’ του χριστιανισμού. Το απόλυτο φετίχ της εξουσίας

«Και ποιος δημιούργησε τον δημιουργό;»

Stephen Hawking

«Η ιδέα ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε από θεούς είναι ανοησία»

Επίκουρος

«Αυτόν τον κόσμο που είναι ο ίδιος για όλα τα όντα, ούτε κάποιος θεός

ούτε άνθρωπος τον δημιούργησε, αλλά ήταν πάντα και είναι και θα είναι

πυρ αείζωον που ανάβει με μέτρο και σβήνει με μέτρο»

Ηράκλειτος

Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα που έδεσαν την εξουσία της δουλοκτητικής αριστοκρατίας με την γη, η οποία σε συνδυασμό με την δουλοκτησία αποτελούσε την κύρια βάση της οικονομίας, ως διαδικασίας παραγωγής πλούτου, ενισχυμένες από την πλατωνική φιλοσοφία που θεοποίησε την εξουσία της δουλοκτητικής αριστοκρατίας, οδήγησαν σε εξελίξεις που ασφυκτιούσαν στα στενά θεσμικά όρια του δουλοκτητικού συστήματος και αναζητούσαν διέξοδο. Ο διαρκής εμφύλιος μεταξύ των αρχαίων ελληνικών πόλεων δεν επέτρεψε στο μοντέλο της Άμεσης Αθηναϊκής Δημοκρατίας να σταθεροποιηθεί και να γενικευθεί. Η αυτοκρατορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου κατέρρευσε πριν ακόμα ολοκληρωθεί και το κενό που άφησε το κάλυψε η αχανής Ρωμαϊκή αυτοκρατορία η οποία αδυνατούσε να ανταποκριθεί στον συντονισμό τόσων πολλών ανόμοιων πληθυσμών, πολιτισμών και τοπικιστικών συμφερόντων, με αποτέλεσμα να μην είναι εύκολη υπόθεση η είσπραξη των φόρων και η επεκτατική λεηλασία να έχει φτάσει στα όριά της.

Έτσι γίνεται κατανοητό γιατί στη δύση του δουλοκτητικού συστήματος και στην χαραυγή της φεουδαρχίας, έξι περίπου αιώνες μετα τον Πλάτωνα, (427-347 παλιάς χρονολόγησης), ο πλατωνισμός, ως νεοπλατωνισμός, όπως τον αντιλήφθηκε ο Πλωτίνος, (203-270 νέας χρονολόγησης), και άλλοι που τον πάντρεψαν με την λεγόμενη ‘Παλαιά Διαθήκη’, αποτέλεσε το έδαφος πάνω στο οποίο θεμελιώθηκε, το 325 από τον Imperator Gaius Flavius Valerius Augustus Constantinus, ο εβραιορωμαιοχριστιανισμός, ως νέα, ενιαία, απόλυτη και επίσημη ιδεολογία της αυτοκρατορικής εξουσίας, του ενός και μοναδικού ‘θεού’ που συμπίπτει με τον έναν και μοναδικό αυτοκράτορα ανατολικής και δυτικής αυτοκρατορίας, όπως και με τον κάθε εξουσιαστή της μετέπειτα ιστορίας της Δύσης μέχρι σήμερα.

Για να μπορέσει ο ρωμαιοχριστιανισμός να λειτουργήσει ως εξουσιαστική ιδεολογία δεν αρκούσε από μόνο του το φετίχ του εξουσιαστικού φόβου[25], πράγμα που κατέστησε αναγκαία την φετιχοποίησή του σε ‘φόβο του θεού’, ‘φόβο της κόλασης’ και ‘φόβο απώλειας του παραδείσου’ που κάλυπτε πολλές, αλλά όχι όλες τις εκδοχές της ψυχολογικής τρομοκρατίας των ‘πιστών’. Γι’ αυτό επινοήθηκε η έννοια της απόλυτης πίστης στον έναν, τον μοναδικό και απόλυτο ηγέτη, στον, μεταξύ πολλών συμβιβασμών και ονομάτων επινοηθέντα, κατ’ εντολήν του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, ‘Ιησού Χριστό’[26]. Χαρακτηριστική περίπτωση παραισθησιακής, παραληρηματικής και καθολικής φετιχοποίησης της κοσμικής εξουσίας ενάντια στην κοινωνία-ανθρωπότητα που αντιστέκεται, αποτελεί η λεγόμενη ‘Αποκάλυψη του Ιωάννη’, την οποία υποτίθεται ότι την υπαγόρευσε ο ‘θεός’, στον Χριστό, ο Χριστός στον άγγελό του, ο άγγελος στον Ιωάννη και ο εκστασιαζόμενος Ιωάννης στον προφανώς συνεκστασιαζόμενο μαθητή του τον Πρόχορο, με τον οποίο ολοκληρώνεται η εξουσιαστική πυραμίδα της ρωμαιοχριστιανικής θρησκείας και Εκκλησίας, πιστό αντίγραφο της κοσμικής ρωμαϊκής εξουσιαστικής πυραμίδας. Με αυτήν την, αποκαλυπτική σχιζοφρένειας, ‘Αποκάλυψη του Ιωάννη’ το σκοταδιστικό ιερατείο προσπαθεί να κατατρομοκρατήσει πιστούς και απίστους με ‘αυτοεκπληρούμενες προφητείες’, κάνοντας λόγο για καταστροφές και Αρμαγεδώνες μεταξύ του «εσφαγμένου αρνίου με επτά κέρατα και επτά οφθαλμούς και του θηρίου με επτά κεφάλια και δέκα κέρατα». Προφανώς ο απώτερος στόχος των πραγματικών εμπνευστών, της λεγόμενης ‘Αποκάλυψης’, ήταν να καλλιεργήσει, μέσω αυτής, μια νοσηρή θεοκρατία και μοιρολατρία στους ανθρώπους, για να τους καταστήσει έρμαια των σκοταδιστικών και εξουσιαστικών ιερατείων, περιφρονώντας τον άνθρωπο στις φυσικές, κοινωνικές και ιστορικές διαστάσεις του, τη λογική του, τη συνείδησή του, την κοινωνία του και τον πολιτισμό του, προκειμένου να τον ταπεινώσει όσο χρειάζεται για να τον καταστήσει δούλο ανύπαρκτων θεών και υποζύγιο υπαρκτών καπιταλιστών αφεντάδων’.

Έτσι δημιουργήθηκε η έννοια της απόλυτης απάτης, του θεϊκού σκοταδισμού και εξασφαλίστηκε σε μεγάλο βαθμό η αποδοχή της ατομικής-ταξικής-κρατικής εξουσίας, ως έκφραση της υποτιθέμενης ιερότητας της ατομικής-ταξικής-κρατικής ιδιοκτησίας και ολοκληρώθηκε ως φαύλος κύκλος του καπιταλισμού, που μπορεί να σπάσει μόνο με την αλλαγή της έννοιας και του ρόλου του υλικού και πνευματικού πλούτου, πράγμα που μπορεί να συμβεί μόνο με την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής και την εγκαθίδρυση σχέσεων αδιαίρετης κοινοκτημοσύνης, κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης με τη μορφή της Άμεσης Αταξικής Δημοκρατίας, σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και οικουμενικό επίπεδο.

Β5. Θεοκρατία. Φετιχοποιώντας το Σύμπαν

Η ύστερη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία των διαδόχων του λεγόμενου ‘Μεγάλου Κωνσταντίνου’, δεν είχε τελειώσει, όπως νόμιζε, με τους ‘παγανιστές’, ή ‘εθνικούς’, όπως χαρακτηρίζονταν αδιάκριτα οι φυσικοί/υλιστές φιλόσοφοι και όλοι οι συνεχιστές της αρχαιοελληνικής γραμματείας και της παράδοσης της Αθηναϊκής Πολιτείας, παρά την εργαλειοποίηση του ρωμαιοχριστιανισμού, ο οποίος δια πυρός και σιδήρου τακτοποιούσε τους λογαριασμούς του με τους εχθρούς του, οπότε χρειάστηκε γρήγορα ισχυρή θεωρητική υποστήριξη για να μην καταρρεύσει. Το έργο αυτό το ανάλαβε για λογαριασμό του χριστιανικού ιερατείου ο και διαπρύσιος λάτρης του Πλάτωνα επίσκοπος Ιππώνος Aurelius Augustinus, ο γνωστός και ως πολύς ‘άγιος Αυγουστίνος’, (354-430), ο οποίος πήρε, θεωρητικά, από τα χέρια των όποιων κοσμικών εξουσιαστών το κράτος και το παρέδωσε αποκλειστικά και ολοκληρωτικά στα χέρια του ‘θεού’. Έτσι έχτισε το ‘De Civitate Dei’, το ‘Κράτος του Θεού’, τα θεμέλια του οποίου δείχνουν τη φύση και τη μορφή αυτού του κράτους, αλλά και την λειτουργία του θεού/φετίχ:

·           ‘Η ‘Πολιτεία του Θεού’ αντιτάσσεται στην Γήινη Ρωμαϊκή Πολιτεία, η οποία παρακμάζει, εξαρθρώνεται, εξουθενώνεται και εξ’ αιτίας των διεφθαρμένων ηθών της και του άσβεστου πόθου της για νέες κατακτήσεις καταρρέει.

·           Η χριστιανική θρησκεία είναι αποκάλυψις, δεν είναι προϊόν λογικής σκέψης και επιστημονικής ανάλυσης των πραγμάτων’.

·           Όλοι οι άνθρωποι είναι, δια του προπατορικού αμαρτήματος, αμαρτωλοί και γι’ αυτό δεν πρέπει να επιδιώκουν την ευτυχία, αλλά την λύτρωση, την σωτηρία, τη οποίαν όμως δεν μπορούν να την βρουν σε αυτόν εδώ τον κόσμο, αλλ’ ‘εις την εκείθε του τάφου ζωήν’.

·           Οι άνθρωποι είναι ατελείς και αμαρτωλοί και συνεπώς όσο και αν τους τιμωρεί ο θεός είναι για το καλό τους.

·           ‘Ο Χριστιανός δεν έχει ως πατρίδα του την Γη, σ’ αυτή την κοσμική σφαίρα είναι απλός οδοιπόρος και γι’ αυτό η σχέση του προς τα αγαθά της παρούσας ζωής είναι αρνητική κατ’ ουσία και γι’ αυτό δεν πρέπει να τα επιθυμεί, να τα αγαπά και να τα απολαμβάνει’

·           Όσοι επιθυμούν να πλουτίσουν μπαίνουν σε πειρασμό και σε παγίδα, σε πολλές, βλαβερές και ανόητες επιθυμίες οι οποίες οδηγούν τον άνθρωπο στην απώλεια, αφού η φιλαργυρία αποτελεί την ρίζα όλων των δεινών, που παραπλανούν από την πίστη και προκαλούν στους πιστούς πολλές και οδυνηρές περιπέτειες’.

·           Η ‘ιερά πενία’, ως πρότυπο ζωής των χριστιανών αμείβεται αντίστοιχα στον ουρανό, γι’ αυτό οφείλουν να ζουν με μεγαλύτερη εγκράτεια και να νηστεύουν περισσότερο.

·           Οι χριστιανοί που διεξάγουν κατά την θέληση του Υψίστου φονικούς πολέμους, δεν παραβαίνουν την εντολή ‘ου φονεύσεις’, ούτε και εκείνοι που κατά την άσκηση των υπουργημάτων τους, τιμώρησαν με την ποινή του θανάτου, τους κακούς σύμφωνα με τον νόμο του θεού, δηλαδή τους απίστους’[27].

Ο Αυγουστίνος, ήταν Ρωμαίος πολίτης, μιας επαρχίας της αυτοκρατορίας που σήμερα αποτελεί μια περιοχή της Αλγερίας. Σε ένα ταξίδι του στη Ρώμη προσχωρεί, δια του πλατωνισμού, το 387, στον χριστιανισμό και το 395 είναι ήδη επίσκοπος Βασιλικού Ιππώνος της Νουμιδίας και αναλαμβάνει την υπεράσπιση του χριστιανισμού απέναντι σε όσους ‘εθνικούς’, αλλά και χριστιανούς επισημαίνουν την αντίφαση μεταξύ του υποτιθέμενου ‘πάνσοφου και πανάγαθου θεού’ και των τόσων δεινών της ανθρώπινης ιστορίας και καταλήγει στο ‘Κράτος του Θεού’, μια αυθαίρετη φιλοσοφία της ιστορίας με πολύ μυστικισμό. Όλο αυτό το σύμφυρμα σηματοδοτεί την μεγάλη καμπή και την τάση του διαμορφωμένου ήδη ιερατείου του ρωμαιοχριστιανισμού να μετεξελιχθεί από εργαλείο της αυτοκρατορικής εξουσίας σε αυτοτελή εξουσία, επιλογή που το ανάγκασε σε διμέτωπο αγώνα τόσο ενάντια στους ‘εθνικούς’ όσο και ενάντια στην αυτοκρατορική εξουσία. Γι’ αυτό τον σκοπό ο ‘ρωμαιοχριστιανισμός’ πασχίζει να αποβάλλει την ρωμαϊκή προέλευσή του και να κρατήσει μόνο τις εβραϊκές του ρίζες περί μεσσία και ‘περιούσιου λαού’. Να σημειώσουμε, για την κατανόηση της προσωπικότητάς του, ότι ο Αυγουστίνος ήταν σύγχρονος της Υπατίας, (360-415), την οποία κατακρεούργησε, σύμφωνα με τον ιστορικό της εποχής, Σωκράτη Σχολαστικό, μαινόμενο πλήθους χριστιανών υπό τις οδηγίες του Επισκόπου Αλεξανδρείας Κυρίλλου, που σήμερα λατρεύεται ως άγιος της χριστιανοσύνης. Δεν ξέρω πόσο περήφανοι είναι για τον απαράμιλλο σε σκληρότητα διώκτη του αρχαιοελληνικού πολιτισμού και αιμοσταγή δολοφόνο Κύριλλο οι σύγχρονοι Έλληνες ‘χριστιανοί’, ξέρω όμως ότι κάποιοι φρόντισαν να είναι σχεδόν άγνωστη η Ελληνίδα Υπατία, φιλόσοφος, αστρονόμος και μαθηματικός στην Αλεξάνδρεια, ένα από τα κορυφαία μυαλά της εποχής της, κι’ όχι μόνο.

Το ‘κράτος του θεού’ όπως το φαντάστηκε, με κάθε λεπτομέρεια το περιέγραψε και το δίδαξε ο Αυγουστίνος στην ουσία ήταν η ληξιαρχική πράξη θανάτου της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και της δουλοκτησίας και ταυτόχρονα το πέρασμα στην φεουδαρχία με όλα τα χαρακτηριστικά της μεσαιωνικής θεοκρατίας.Τα αντικρουόμενα συμφέροντα που αναπτύχθηκαν στο μεταξύ, ανάμεσα στους τοπικούς  φεουδάρχες ηγεμόνες και βασιλιάδες οδήγησαν στο μεγάλο, τάχα για θεολογικούς λόγους, σχίσμα μεταξύ ανατολικής και δυτικής εκκλησίας, το 1054, γεγονός που θρυμμάτισε την ενότητα της Ευρώπης και πυροδότησε ατελείωτες εμφύλιες πολεμικές περιπέτειες που σταμάτησαν κάθε είδους εξελίξεις, με πρωταγωνιστή τον παπισμό, ο οποίος ξεπέρασε σε σκοταδισμό και τρομοκρατία ακόμα και το φοβερό και τρομερό ‘κράτος του θεού’ του Αυγουστίνου.

Β6. Το πνεύμα του Προτεσταντισμού

«Ας πάει στην άβυσσο της κόλασης ακόμα και η αγάπη, αν πρόκειται

να καταστρέψει την πίστη. Καλύτερα να αμαρτάνουν εκατό φορές οι άρχοντες

 σε βάρος του λαού, παρά να αμαρτάνει μια φορά ο λαός σε βάρος των αρχόντων.

Το γαϊδούρι θέλει ξύλο, ο όχλος θέλει βία για να κυβερνηθεί»

Λούθηρος

Κατά τον Μεσαίωνα[28], στο απόλυτο ‘κράτος του θεού’, αποκλειστικός ιδιοκτήτης της γης βρέθηκε, όπως είδαμε, να είναι ο ‘θεός’ και αποκλειστικός διαχειριστής του όποιου ο πάπας, ή ο αυτοκράτορας, ή ο βασιλιάς, ή αργότερα και ανατολικότερα ο σουλτάνος που εκχωρούσε γη και κοινωνικό πλούτο ανάλογα με το μέγεθος της υποστήριξης που εξασφάλιζε. Ιδιαίτερα ο πάπας θεωρούσε αμάρτημα την επιθυμία και πολύ περισσότερο την απόκτηση πλούτου από του πιστούς, κι’ αυτό για να διατηρηθεί η εξουσία που προσφέρει ο πλούτος αποκλειστικά υπόθεση δική του και της συμμορίας του. Βέβαια ο πάπας, «του οποίου ο πλούτος είναι σήμερα μεγαλύτερος από εκείνον του πλουσιότατου Κροίσου»[29], ως ιδιοκτήτης ‘γραφείου ταξιδίων ψυχών’ άφηνε περιθώριο σε όσους παράνομα αμάρταναν αποκτώντας πλούτο να πληρώσουν, προκειμένου να τους πουλήσει ένα πανάκριβο εισιτήριο για τον παράδεισο. Για τους άλλους που δεν είχαν πλούτο «οι ιερείς δρουν με άγνοια και κακία, στην περίπτωση των αποθνησκόντων, όταν επιφυλάσσουν γι’ αυτούς εκκλησιαστικές τιμωρίες για το καθαρτήριο»[30]Τα συγχωροχάρτια του πάπα και η αχρεία συμπεριφορά του κλήρου απέναντι στους φτωχούς πιστούς, δυό είδη φετίχ της ‘αμαρτίας’, αλλά κύρια η ανερχόμενη εμποροκρατία που πίεζε να ξεκολλήσει ‘η ρετσινιά της αμαρτίας του να επιθυμείς τον πλούτο’ από πάνω της, αποτέλεσαν την αφορμή και την αιτία για το ξέσπασμα της λουθηρανής επανάστασης, με την ‘Διακήρυξη Διαμαρτυρίας των 95 Θέσεων’, στις 31 Οκτωβρίου 1517, από τον Γερμανό ιερωμένο Martin Luther, (1483-1546), που την τοιχοκόλλησε στην πόρτα της εκκλησίας της πόλης Wuerttemberg, η οποία και αποτέλεσε την αφετηρία της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης.

Ο Λούθηρος προσπάθησε να κρύψει κάτω από τον θεολογικό μανδύα του τις πραγματικές προθέσεις του, αλλά έπρεπε παράλληλα να στείλει με όση καθαρότητα μπορούσε το μήνυμα προς εκείνους που θα στήριζαν την επανάστασή του, οπότε αποφαίνεται:

·           «Ότι ο θησαυρός των συχωροχαρτιών είναι φυσικά απόλυτα αποδεκτός, διότι κάνει τον έσχατο πρώτο, (64)

·           Επομένως οι θησαυροί του ευαγγελίου είναι δίχτυα με τα οποία κάποιος στο παρελθόν ψάρευε ανθρώπους του πλούτου, (65).

·           Οι θησαυροί των συγχωροχαρτίων είναι δίχτυα με τα οποία κάποιος σήμερα ψαρεύει τον πλούτο των ανθρώπων, (66).

·           Τα συγχωροχάρτια, τα οποία οι δημαγωγοί επιδοκιμάζουν ως τις μεγαλύτερες χάρες είναι στην πραγματικότητα τέτοιες μόνο εφόσον αυξάνουν το κέρδος», (67).

Ο Λούθηρος τόλμησε τελικά να αμφισβητήσει καίρια τον διαμεσολαβητικό ρόλο της παπικής Εκκλησίας και να αποκαταστήσει την αμεσότητα της σχέσης ανθρώπου με τον ‘θεό’, ως φετίχ της νέας ανερχόμενης κοσμικής εξουσίας και με αυτόν τον τρόπο κατάφερε να κατεβάσει τον πάπα από τον ‘Θρόνο του Απόστολου Πέτρου’, όπως αποκαλείται ο παπικός θρόνος του Βατικανού, και μάλιστα χωρίς περιστροφές, όταν γράφει:

·           «Κηρύσσουν μόνο ανθρώπινες διδασκαλίες όσοι λένε πως μόλις τα νομίσματα κουδουνίσουν στο χρηματοκιβώτιο, η ψυχή φεύγει από το καθαρτήριο, (27), για να μεταφέρει έμμεσα την ατιμία, το να αποκτάς πλούτο, στα χέρια του κεντρικού φετίχ, του ’θεού’.

·           «Είναι βέβαιο πως μόλις τα νομίσματα κουδουνίσουν στο χρηματοκιβώτιο, ίσως αυξηθεί το κέρδος και η πλεονεξία, αλλά όταν παρεμβαίνει η εκκλησία, το αποτέλεσμα βρίσκεται αποκλειστικά και μόνο στα χέρια του Θεού», (28), για να καταλήξει με κάποια υποκριτική, επαγγελματική, θεολογική, συστολή βέβαια στο ζητούμενο:

·           «Οι Χριστιανοί πρέπει να διδαχθούν ότι, εκτός κι αν έχουν περισσότερα από όσα χρειάζονται, οφείλουν να εξοικονομούν αρκετά χρήματα για τις ανάγκες της οικογένειάς τους και σε καμία περίπτωση να μην τα σπαταλούν αγοράζοντας συγχωροχάρτια».

Έτσι γεννήθηκε το ‘πνεύμα του καπιταλισμού’[31] και η καινούργια εξουσία αφέθηκε και πάλι στα ‘χέρια του ίδιου αόρατου θεού’, δηλαδή του γνωστού φετίχ της εξουσίας, που όχι μόνο δεν θεωρεί αμαρτία τον πλουτισμό, αλλά τον ‘ευλογεί’ με όλα τα μέσα και όλες τις ατιμίες αψηφώντας ακόμα και την ίδια τη ζωή και την ελευθερία των ανθρώπων και ιδιαίτερα των εργαζόμενων ανθρώπων. Το αποτέλεσμα ήταν ο πλούτος να ξεφύγει από τα χέρια του αυτοκράτορα, του πάπα ή του βασιλιά, όπως και από τους πύργους της φεουδαρχικής μπουρζουαζίας για να φωλιάζει και να επωάζεται στα εργαστήρια, στις συντεχνίες και στα εμπορικά κέντρα που εμφανίζονταν με ταχύτητα το ένα μετά το άλλο στις παραποτάμιες και παραθαλάσσιες πόλεις/κόμβους του εμπορίου.

Β7. Η ‘αόρατη χειρ’ Το φετίχ του κεφαλαίου

Στην κλασική οικονομική θεωρία κυριαρχεί η έννοια του ατόμου, της ατομικής ιδιοκτησίας, της αγοράς και του ‘ελεύθερου ανταγωνισμού’, η οποία υποτίθεται ότι καθοδηγείται από το συνολικό ατομικό συμφέρον, το ‘αόρατο χέρι’, όπως ερμήνευσαν οι υπέρμαχοι του οικονομικού φιλελευθερισμού τον σχετικό υπαινιγμό του Άνταμ Σμιθ (1723-1770), υπονοώντας, προφανώς, ότι πρόκειται για ‘το χέρι του θεού’. Αν και το ‘αόρατο χέρι’ δεν ήταν παρά μια έμμεση αναφορά, ένας υπαινιγμός αναφορικά με υποτιθέμενες ιδιότητες των δυνάμεων της απρόσωπης ελεύθερης αγοράς να αυτορυθμίζεται, δεν παύει να εκλαμβάνεται ως κάποια αόρατη μεταφυσική δύναμη, πράγμα που μεταφυσικοποιεί, δηλαδή φετιχοποιεί, υπαρκτές οικονομικές οντότητες που συγκρούονται στην προσπάθειά τους να αυξήσουν με κάθε θεμιτό και αθέμητο τρόπο, το μερίδιο αγοράς τους, με στόχο να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους, εκτοπίζοντας τους ανταγωνιστές τους, αλλά και την κοινωνία την ίδια από τον ρόλο της ως υποκείμενο της οικονομικής δραστηριότητας και ως έλλογο και επιλεκτικό χρήστη των παραγόμενων υλικών και πνευματικών αγαθών. «Το συμφέρον των επιχειρηματιών», υποστηρίζει ο πατέρας της Πολιτικής Οικονομίας, ο Άνταμ Σμιθ, «σε οποιοδήποτε κλάδο του εμπορίου ή της μανιφακτούρας είναι πάντα από ορισμένες απόψεις διαφορετικό και μάλιστα αντίθετο από αυτό της χώρας. Το συμφέρον τους είναι πάντα η διεύρυνση της αφοράς τους και ο περιορισμός του ανταγωνισμού. Βέβαια η διεύρυνση της αγοράς, ενδέχεται σε κάποιο βαθμό να συμβαδίζει με τα συμφέροντα της κοινωνίας. Αλλά ο περιορισμός του ανταγωνισμού είναι πάντα αντίθετος με όλα αυτά, και το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να δώσει στους επιχειρηματίες την δυνατότητα να επιβάλλουν για δικό τους λογαριασμό έναν αυθαίρετο φόρο επί των συμπολιτών τους, μέσω της αύξησης των κερδών τους πάνω από τα φυσικά τους επίπεδα. Η προσπάθεια κάθε νόμου, ή ρύθμισης του εμπορίου που προέρχεται από αυτήν την τάξη θα πρέπει πάντα να ακούγεται με επιφύλαξη και δεν θα πρέπει να υιοθετείται παρά μόνο μετά από μακρά και προσεχτική εξέταση με την επίδειξη της μέγιστης σχολαστικότητας, αλλά και της μέγιστης καχυποψίας» [32]. Η ζωή απόδειξε πόσο δίκιο είχε, με τις επιφυλάξεις του, ο Άνταμ Σμιθ, αφού τελικά ο λεγόμενος ελεύθερος ανταγωνισμός δεν λειτούργησε και δεν λειτουργεί επειδή ισχυρά ορατά επιχειρηματικά χέρια μπορούν να τον μπλοκάρουν, πράγμα που συμβαίνει εξαιτίας του κοινωνικού και όχι του τεχνικού καταμερισμού της εργασίας όπως πολλοί οικονομολόγοι εννοούν τον καταμερισμό της εργασίας. Ο Άνταμ Σμιθ που εισήγαγε την έννοια του καταμερισμού της εργασίας, αναφερόμενος στο παράδειγμα παραγωγής καρφιτσών[33] τον αντιλαμβάνεται ως διαφοροποίηση δεξιοτήτων, που αναπτύσσονται σταδιακά κατά την διαδικασία παραγωγής των διαφόρων εμπορευμάτων, που καταλήγουν σε ‘ιδιαίτερα επαγγέλματα’, δηλαδή ως σύνολο ομοειδών τεχνικών δραστηριοτήτων. Δεν είναι όμως ο τεχνικός καταμερισμός της εργασίας που δημιουργεί επιχειρηματίες, αλλά είναι ο καταμερισμός των μέσων παραγωγής, και στην περίπτωσή μας η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής, που δίνει την δυνατότητα στους ιδιοκτήτες τους να οργανώνουν την κοινωνική παραγωγή αποκλειστικά για το δικό τους συμφέρον αποκλείοντας τους εργαζόμενούς τους, κατ’ επέκταση και την κοινωνία συνολικά από κάθε δικαίωμα, πέραν του ημερομίσθιου, επί των παραχθέντων αγαθών. Είναι συνεπώς το συμφέρον του κάθε ιδιοκτήτη μέσων παραγωγής/επιχειρηματία που τον οδηγεί στη ‘ρύθμιση του εμπορίου’ και στον ‘περιορισμό του ανταγωνισμού’ προκειμένου να οδηγήσει όσους περισσότερους ανταγωνιστές του μπορεί εκτός ανταγωνισμού, ή να τους αγοράσει, ή και να συγχωνευθούν.

Όταν η δυναμική των επιχειρήσεων ξεπερνά τα εθνικά τους σύνορα, τότε το συμφέρον τους, τους οδηγεί στην προσπάθεια περιορισμού του διεθνούς ανταγωνισμού, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα το κλείσιμο των αδύναμων ανταγωνιστών τους στις διάφορες χώρες με αποτέλεσμα οι οικονομίες αυτών των χωρών να γίνονται συμπληρωματικές προς αυτές των μεγάλων επιχειρήσεων και των χωρών προέλευσής τους, συνθήκη που αποκλήθηκε διεθνής καταμερισμός της εργασίας. Πρόκειται, όπως γίνεται φανερό, για την διεθνοποίηση του κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας που ξεκίνησε ως εμπόριο με άνισους όρους για να εξελιχθεί σε αποικιοκρατία και ιμπεριαλισμός που συνοδεύτηκαν πάντα από κάποια αντίστοιχα εξουσιαστικά φετίχ του θεού, του κεφαλαίου και της εξουσίας, προσωποποιημένα από τους ιεραπόστολους, αρχικά για να ακολουθήσουν οι έμποροι και τέλος οι στρατοί[34] για να κλείσουν τον κύκλο της υποταγής και της εξάρτησης με κατάληξη την σημερινή καπιταλιστική βαρβαρότητα.

Είναι αυτό το σύμπλεγμα δυνάμεων που ελέγχουν την νομοθετική και πολιτική εξουσία σε βαθμό που να μην είναι σε θέση να αποτρέψει την διαμόρφωση μονοψωνίων, όπως αυτά των πρώτων υλών, της ενέργειας[35], της τεχνολογίας κ. λπ., και μονοπωλίων, όπως αυτά της παραγωγής και της διακίνησης που οδηγούν στον ανορθολογικό οικονομισμό, στην τεχνητή έλλειψη αγαθών, στην κερδοσκοπικά ελεγχόμενη τιμολογιακή πολιτική με αποτέλεσμα την ακραία ανισοκατανομή του πλούτου που διχάζει τις κοινωνίες και την ανθρωπότητα. Είναι η ασύδοτη φιλελεύθερη οικονομική θεωρία, πρακτική και πλάνη που οδήγησαν την ευρωπαϊκή, αλλά και την παγκόσμια οικονομία σε ακραίες ανισοκατανομές του πλούτου και σε δομικές στρεβλώσεις με κατάληξη τις καταστροφικές οικονομικές κρίσεις, με κορυφαία αυτήν του 1929-1932. Αλλά και σε θανάσιμα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα, στην μορφή άπειρων καταστροφικών πολέμων, με κορυφαίους τον Πρώτο και τον Δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, αποδείχνοντας ότι η κλασική οικονομική θεωρία στερείται, τόσο σε μικροοικονομικό όσο και σε μακροοικονομικό επίπεδο, στοιχειώδους επιστημονικής θεμελίωσης, και επιπλέον στερείται κοινωνικής ευαισθησίας και δικαιολόγησης με αποτέλεσμα να λειτουργεί ως ιδεολογία του κεφαλαίου και σε βάρος της κοινωνίας.

Β8. Κρατισμός. Το Φετίχ του ‘συλλογικού καπιταλιστή’

Στον αντίποδα της οικονομικής θεωρίας του φιλελεύθερου καπιταλισμού διαμορφώθηκε το ‘σοσιαλιστικό πρόταγμα’, αρχικά από τους, από τον Μαρξ, υποτιμημένους ‘ουτοπικούς σοσιαλιστές’[36] και στην συνέχεια από τον ίδιον τον Μαρξ και τον Ένγκελς που ευαγγελίστηκαν και αγωνίστηκαν για την ‘κομμουνιστική κοινωνία’, χωρίς ωστόσο να δώσουν στην σχετική θεωρητική τους σύλληψη, μια ολοκληρωμένη θεωρία περί σοσιαλισμού και πολύ λιγότερο περί κομμουνισμού. Το αποτέλεσμα ήταν να παρεννοηθεί η αντίληψη των Μαρξ-Ένγκελς είτε ως σοσιαλδημοκρατία και διεστραμμένος κρατισμός στη μορφή του φασισμού και του εθνικοσοσιαλισμού, είτε ως λενινισμός, σταλινισμός, χρουτσοφισμός, μπρεζνιεφισμός και τέλος ως γκορμπατσωφισμός, με τη μορφή της ‘δικτατορίας του προλεταριάτου’, η οποία στην πορεία αποκαλύφτηκε ότι δεν ήταν παρά μια απόπειρα φετιχοποίησης του αστικού κράτους στην μορφή του κρατικού/συλλογικού καπιταλισμού, ένα είδος ‘καπιταλιστικού κομμουνισμού’. Τελικά ως κρατικομονοπωλιακός καπιταλισμός επέστρεψε ‘ειρηνικά’ στον κλασικό καπιταλισμό, την στιγμή που ήταν αναγκαίο ένα βήμα προς την πλήρη άρνηση του καπιταλισμού με την μορφή της Δημοκρατίας του προλεταριάτου, ή της Συμβουλιακής Δημοκρατίας στο όνομα της οποίας έγινε και η Οκτωβριανή επανάσταση, αν όχι στην μορφή και στην ουσία της Άμεσης Δημοκρατίας. Αυτή η προφανώς προσχεδιασμένη υπαναχώρηση του σοβιετικού συνασπισμού αποτέλεσε σημαντική ιστορική ήττα όλων των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού που είχαν πιστέψει στην τάχα αντικαπιταλιστική προπαγάνδα του σοβιετικού apparat και της Τρίτης Διεθνούς, γεγονός που έδωσε το φιλί της ζωής στον παρακμάζοντα και ιστορικά νεκρό καπιταλισμό. Κι όλα αυτά επειδή η ανατολική, σοσιαλιστική τάχα, οικονομική θεωρία ταύτιζε σκόπιμα τον καπιταλισμό με τον καπιταλισμό των επιχειρηματιών και η δυτική οικονομική θεωρία ταύτιζε, για λόγους σκοπιμότητας επίσης, τον σοβιετικό και κινέζικο κρατικομονοπωλιακό καπιταλισμό με τον σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό. Όμως, όπως ο κρατισμός δεν έχει καμιά σχέση με τον ουμανιστικό σοσιαλισμό και πολύ περισσότερο με τον αταξικό ουμανισμό, έτσι και ο καπιταλισμός δεν είναι απλά κεφάλαια, ταμπέλες, κτίρια και εμπορεύματα, γιατί ο καπιταλισμός, για να ξαναθυμηθούμε τον Μαρξ, δεν είναι παρά μια κοινωνική σχέση όπου ως σχέσεις παραγωγής οι λίγοι, αυτοί που άμεσα ή έμμεσα ορίζουν τα μέσα παραγωγής, εξουσιάζουν τους πολλούς, πράγμα που μπορεί να μεταμορφώνεται από κλασική αστική δημοκρατία, σε σοσιαλδημοκρατία, σε φασιστική δικτατορία, ακόμα και σε ‘δικτατορία  του προλεταριάτου’, χωρίς, ή και ενάντια στο προλεταριάτο.

Β9. Κρατικός παρεμβατισμός. Το Φετίχ της αστικής δημοκρατίας

Η ασύδοτη ανάπτυξη του καπιταλισμού οδήγησε σε μια κρίση υπερσυσσώρευσης πλούτου και υπερπαραγωγής εμπορευμάτων που κατάληξαν στην μεγάλη κρίση του 1929-1932, κατά την οποία εκατομμύρια άνθρωποι πείνασαν, επειδή υπήρχαν πολλά διατροφικά αγαθά στις αποθήκες που δεν μπορούσαν να πωληθούν, γιατί είχε σχεδόν μηδενιστεί η ρευστότητα χρήματος. Η ανθρωπότητα βρέθηκε μπροστά στην αμηχανία και την ανικανότητα της οικονομικής θεωρίας να εξηγήσει γιατί συμφέρει περισσότερο τους επιχειρηματίες να καίνε, να καταστρέφουν ή να ρίχνουν στη θάλασσα την παραγωγή τους αντί να τη δωρίσουν στους πληθυσμούς που την είχαν άμεση ανάγκη για να επιβιώσουν. Για πρώτη φορά είχε φανεί τόσο καθαρά η αντίφαση, ο ανορθολογισμός και η αντικοινωνικότητα, αλλά και η αδυναμία του να συνεχίσει να λειτουργεί, του κεφαλαιοκρατικού συστήματος.

Μεσολάβησε ο Τζων Μάυναρντ Κέυνς, (1883-1946), που προσπάθησε να αναδείξει το ίδιο το αστικό κράτος, ως εκπρόσωπο και δημοκρατική έκφραση ολόκληρης της κοινωνίας, σε ρόλο ρυθμιστή της οικονομίας, χωρίς ωστόσο να αρνηθεί την φύση και τον ρόλο της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής. Τελικά ο κευνσιανισμός ‘έβγαλε το κάρο του καπιταλισμού από τη λάσπη’ γεγονός που ανάδειξε τον ρόλο της κοινωνίας, ακόμα και στην μορφή της αστικής δημοκρατίας, αλλά ως εκεί. Γιατί από το κεφάλαιο, ο κευνσιανισμός, έγινε αποδεκτός, ως φάρμακο[37], μέχρι να συνέλθει ο καπιταλισμός από την κατρακύλα του, μεταφέροντας το κόστος, σε ζωές, σε οικονομικοκοινωνικές υποδομές και σε θυσίες ανοικοδόμησης, στις πλάτες των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, στην εργαζόμενη ανθρωπότητα. Στην ανθρωπότητα όμως ενισχύθηκε η διαχρονική ιδέα για τον αποκατάσταση της σχέσης μεταξύ οικονομίας και κοινωνίας, με την έννοια ότι η κοινωνία είναι το κυρίαρχο στοιχείο και όχι η οικονομία, που σημαίνει ότι η κοινωνική επιχειρηματικότητα, σε αντίθεση με την ιδιωτική επιχειρηματικότητα, μπορεί να αποφεύγει τις σπατάλες και τις κρίσεις, γιατί η κοινωνία έχει συμφέρον να δημιουργεί με ορθολογισμό, φειδώ και σύνεση χρήσιμο και ειρηνικό πλούτο στα πλαίσια σχέσεων εργασίας που ενώνουν τους ανθρώπους και αριστοποιούν του πόρους. Μόνο που αυτή η ιδέα δεν έγινε ακόμα δύναμη ικανή για την μία και μοναδική, μεγάλη και βαθιά συστημική/κοινωνική αλλαγή που θα καταργήσει τον βίαιο κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας και θα αποκαταστήσει την ενότητα της εργασίας, δηλαδή την ενότητα της οικονομίας και της κοινωνίας.

Β10. ‘Οι αγορές’. Το Φετίχ του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου

Μόλις ο καπιταλισμός ξαναστάθηκε στα πόδια του, με την θυσία των κοινωνιών στον αγώνα κατά του φασιστικοναζιστικού άξονα, αλλά και της καπιταλιστικής ανοικοδόμησης, η επίθεση του κεφαλαίου με την σημαία της νεοκλασικής οικονομικής θεωρίας και του πολιτικού νεοφιλελευθερισμού ενάντια στις κοινωνίες έγινε σφοδρότερη και με σχέδιο που περιλαμβάνει τους παρακάτω βασικούς στόχους:

·           Απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων με την οποία διόγκωσε την ανεργία, γενίκευσε την επισφάλεια της εργασίας και την κοινωνική ανασφάλεια παραλύοντας κάθε πιθανή κοινωνική αντίδραση.

·           Ιδιωτικοποίηση των πάντων, ουσιαστικά πρόκειται για βίαιη απαλλοτρίωση, κάθε κρατικής οικονομικής και κοινωνικής δομής και δραστηριότητας για να βγάλει από τη μέση ανταγωνιστές και να μεγιστοποιήσει τα ιδιωτικά κέρδη.

·           Απορρόφηση όλων των μικρομεσαίων οικονομικών και εμπορικών δομών από τα ελάχιστα, παγκόσμιας εμβέλειας, οικονομικά συγκροτήματα, γεγονός που δεν θα ενισχύσει οικονομικά μόνο τα μονοπώλια, αλλά θα αποδυναμώσει ακόμα περισσότερο την αστική δημοκρατία που διαμαρτύρεται για την καταστροφή της τάξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και την ισοπέδωση των κοινωνιών, ανοίγοντας τον δρόμο για ακόμα αυταρχικότερες μορφές διακυβέρνησης.

·           Διάλυση του κράτους ως έστω συμβολικού ρυθμιστή της οικονομίας και εγγυητή της κοινωνικής ειρήνης και μετατροπή του σε ‘νυχτοφύλακα του κεφαλαίου’.

·           Καταστροφή, με οικονομικά και στρατιωτικά μέσα, όλων των χωρών που αρνούνται την υποταγή τους στο σχέδιο του σκληρού πυρήνα του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου που αποσκοπεί στην ηγεμόνευση του αμερικανισμού.

Έτσι γεννήθηκε ο οικονομικός νεοκλασικισμός με πολιτική έκφρασή του τον νεοφιλελευθερισμό, με κύριους θεωρητικούς εκφραστές του τον Friedrich August Hayek, (1899-1992) και τον Milton Friedman, (1912-2006), που αρνούνται την ύπαρξη και τον ρόλο των κοινωνικών οντοτήτων, γιατί κατ’ αυτούς υπάρχουν μόνο ‘άτομα και συμφέροντα’ που ως ‘αγορές’ και παγκοσμιοποιημένο κεφάλαιο οφείλουν να ισοπεδώσουν θεσμούς, οικονομίες, κοινωνίες και πολιτισμούς για μια χωρίς όρια και περιορισμούς καταδυνάστευση των εργαζόμενων και του πλανήτη. Κι όλα αυτά στο όνομα της οικονομικής μεγέθυνσης, υποτίθεται για να μεγαλώσει η ‘πίτα’ που τάχα θα εξαλείψει τις οικονομικοκοινωνικές ανισότητες και την παγκόσμια φτώχεια και πείνα. Το αποτέλεσμα είναι σε όλους μας γνωστό, ως πολτοποίηση των κοινωνιών και της ανθρωπότητας σε μια σχέση όπου το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού δρα εναντίον του 99%, αφού το 1% ελέγχει την παγκόσμια οικονομία κατά συνέπεια και τον παγκόσμιο πλούτο, ενώ το 99% του παγκόσμιου πληθυσμού προσπαθεί σε συνθήκες απόλυτου εξουσιαστικού φόβου και ανασφάλειας να επιβιώσει στις παρυφές του καπιταλισμού.

Αποδείχνεται, λοιπόν, ότι η νεοκλασική οικονομική θεωρία έχει πολύ μικρότερη σχέση με την επιστήμη και περισσότερη με την αποικιοκρατική και ιμπεριαλιστική ιδεολογία λεηλασία της ανθρωπότητας και του πλανήτη[38], γιατί ως κράμα μεταφυσικής φονταμενταλιστικής θρησκείας και εξουσιαστικής ιδεολογίας θεοποιεί/φετιχοποιεί το παγκοσμιοποιημένο κεφάλαιο με την μορφή των τάχα αόρατων και παντοδύναμων αγορών που αποσκοπούν σε μια Νέα Παγκόσμια Τάξη που θε υπογράψει, υποτίθεται, το τέλος της ιστορίας με την διαιώνιση του καπιταλισμού.

Ο σύγχρονος πατριάρχης του αμερικανοσιωνισμού, της ιδεολογίας του ‘περιούσιου λαού του θεού’ και του παγκόσμιου καπιταλισμού, ο Βαρόνος Jacob Rothschild, ο αποκαλούμενος και ‘Βασιλιάς του Ισραήλ του 21ου αιώνα’, φέρεται, εκπροσωπώντας όλους τους μεγαλοκαπιταλιστές, να έχει δηλώσει ότι We do Gods own work’ (‘εκτελούμε το έργο του θεού’), που σημαίνει ότι ο ‘θεός τους’ και όχι το κεφάλαιο ευθύνεται για την τρέχουσα καπιταλιστική βαρβαρότητα και τον καινούργιο μεσαίωνα που χειμάζει τον πλανήτη. Άλλωστε και ο νομισματικός πόλεμος του δολαρίου, δηλαδή του αμερικανισμού, ενάντια σε όλα τα άλλα νομίσματα, δηλαδή σε όλες τις άλλες οικονομίες και κοινωνίες με όπλο το ‘in god we trust’ διεξάγεται. Πρόεδροι των ΕΠΑ υποστηρίζουν ότι συνομιλούν με το ‘θεό’ και με την άδειά του μακελεύουν την ανθρωπότητα και τον πλανήτη, χωρίς ωστόσο οι υποτιθέμενοι ‘κατά κόσμον εκπρόσωποί του’ να διαμαρτύρονται για τον απάνθρωπο σφαγιασμό των λαών. Αλλά και επώνυμοι ‘επίσκοποι και πατριάρχες της οικονομικής επιστήμης’ όπως και οι για βιοπορισμό καλλιεργούντες την οικονομική θεωρία σιωπούν παραδειγματικά, για τα τριάντα αργύρια της προδοσίας, όχι μόνο της επιστήμης και της συνείδησής τους, αλλά και της ίδιας της κοινωνίας.

Σε τελική ανάλυση η φετιχοποίηση του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου και του σκληρού πυρήνα του, που λειτουργεί σήμερα ως παγκόσμια υπερκυβέρνηση με την αόριστη και αόρατη μορφή των ‘αγορών’, είναι το αποτέλεσμα της διαρκούς, άμεσης και έμμεσης ιδεολογικής χειραγώγησης του κοινωνικού συνόλου, μέσω των θεσμών και των φετίχ/μηχανισμών, με σκοπό την απόκρυψη του αλλοτριωτικού χαρακτήρα των οικονομικών δομών, των παραγωγικών και κοινωνικών σχέσεων του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής. Συνέπεια όλης αυτής της συνωμοσίας είναι να δημιουργείται μια μαζική ψευδαίσθηση που οδηγεί τα άτομα σε οπαδοποίηση και σε αγελαίες συμπεριφορές, στη θρησκοληψία, στη φετιχολατρία, στη μοιρολατρία, σε χαμηλή αυτοεκτίμηση, στην υποταγή, και τις κοινωνίες σε μειωμένη αυτοπεποίθηση και παραίτηση από τον ιστορικό τους ρόλο ως υποκείμενα της ιστορίας. Αυτός είναι ο ενδιάμεσος στόχος τους, και για να φτάσουν στον τελικό σκοπό τους, που προφανώς είναι η πλήρης ρομποτοποίηση, μετανθρωποποίηση ή ‘υπερανθρωποποίηση’ του ανθρώπινου είδους, συσκοτίζουν τα πάντα και για να αντικαταστήσουν την αντικειμενική με μια εικονική-φετιχοποιημένη πραγματικότητα με ακαταλαβίστικα σύμβολα και θανατηφόρες θρησκοληψίες. Γι’ αυτό οι εξουσίες φετιχοποιούν τα πάντα, για να μην μείνει κανένα παράθυρο ανοιχτό που θα φωτίζει τα μυαλά των ανθρώπων. Σήμερα ο καπιταλισμός εφαρμόζει με την βοήθεια πολλών επίορκων ‘επιστημόνων’ την τεχνική του σπηλαίου του Πλάτωνα, για την ολιστική φετιχοποίηση του πραγματικού κόσμου στον εικονικό κόσμο των ψευδαισθήσεων. Έτσι φετιχοποιεί συστηματικά:

·           Τη ζωή στη μορφή του θανάτου, ως πέρασμα στην υποτιθέμενη μεταθανάτια ζωή, για να αποκτήσει τάχα αιωνιότητα και αθανασία το φετίχ της, η δήθεν αθάνατη ψυχή και αυτό που πραγματικά αντιπροσωπεύει, η ‘ιερή’ ατομική ιδιοκτησία.

·           Τη λογική και τον ορθολογισμό, ως παραλογισμό με τη μορφή του ταξικού νόμου που νομιμοποιεί την κοινωνική ανισότητα και αδικία και εκφράζει τα συμφέροντα της εξουσίας και της πλουτοκρατίας με τις ευλογίες της εξουσιαστικής θρησκείας και της ταξικής ιδεολογίας.

·           Την κοινωνία και την κοινωνική ζωή, ως ποίμνιο και εκκλησίασμα του υποτιθέμενου Χριστού-θεού, του όποιου προφήτη και Μεσσία και ως αντικείμενο εξουσιασμού για να μην αποκτήσει η ίδια η κοινωνία την αναγκαία αυτοπεποίθηση για αυτοπροσδιορισμό και αυτοδιεύθυνση.

·           Τις σχέσεις παραγωγής, ως σχέσεις αφέντη και δούλου, ως σχέσεις ‘θεού’ και πιστού, ποιμένα και προβάτου.

·           Την κοινωνική ανισότητα, ως μεταθανάτια παραδείσια ‘ισότητα’.

·           Τη γόνιμη, ενωτική, δημιουργική διαφορετικότητα και προσωπικότητα, ως άμορφο ποίμνιο απρόσωπων σκιών και ‘λευκών αγγέλων’.

·           Την ενότητα κοινωνικής ισότητας και ελευθερίας, ως δυισμό που οδηγεί στον ακραίο τάχα ανταγωνισμό μεταξύ ισότητας και ελευθερίας και στην ακραία ανισότητα για να αποδώσει κέρδος η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής.

·           Τη συντροφικότητα, την αρμονική συμβίωση και τη συνεργασία, ως επαγγελματική ‘συναδελφικότητα’, ως ‘εταιρική συνείδηση’ σε συνθήκες εξαρτημένης εργασίας που οδηγεί στην υποκρισία, στον ατομισμό του αρρωστημένου Εγώ, στην αλληλοϋπονόμευση και στο διαγκωνισμό σε ατομικό επίπεδο, στον σωβινισμό και τον στείρο τοπικισμό, στις αλληλοσπαρασσόμενες εχθρικές συντεχνίες που κονιορτοποιούν τον κοινωνικό ιστό, στην υποβάθμιση του συλλογικού Εμείς ως το σύνολο των εντός κοινωνίας Εγώ, καθιστώντας την κοινωνία ανήμπορη να αντιμετωπίσει την αλλοτριωτική ιδιωτική και κρατική εργοδοσία και συνολικά την καπιταλιστική βαρβαρότητα.

·           Τη στέρηση και την πείνα, ως αποχή, νηστεία, ‘ιερή πενία’ και εισιτήριο για τον υποτιθέμενο παράδεισο της αφθονίας και της ευδαιμονίας.

·           Την αγάπη για τη ζωή και τη δημιουργία, ως εγκράτεια, αποχή και καλογερισμό και στην μέχρι θανάτου αφοσίωση στην Εκκλησία, στην εξουσία και στο φετίχ της, τον ‘θεό’.

·           Την ελευθερία, ως θρησκευτικότητα, θεοπιστία, εθνικισμός και λατρεία στη φετιχοποιημένη εξουσία του κεφαλαίου σε κάποιον ατομικό ή ‘εθνικό’ ‘θεο’ με κάποια κορώνα που παραπέμπει στον καπιταλισμό, φετιχοποιημένο ως εθνικοσοσιαλισμό, αμερικανισμό, γερμανισμό[39], σταλινισμό, κινεζισμό[40], σιωνισμό[41], ισλαμισμό, και ηγεμονισμό, για να χάσει το νόημά της η ελευθερία ως ατομική και κοινωνική ανεξαρτησία και ως κοινωνικός αυτοπροσδιορισμός.

·           Την ειρήνη, ως ‘ισορροπία του τρόμου’ και ως ιμπεριαλιστική ειρήνη μεταξύ στρατιωτικών συνασπισμών, με κατάληξη τον ανταγωνισμό των εξοπλισμών και τον πόλεμο για να ξεπερνάει τις κρίσεις του και για να ξαναγεννιέται κάθε φορά από τις στάχτες του ο καπιταλισμός.

·           Τη Φύση, ως ατομική τους ιδιοκτησία και ως καταναλωτικό αγαθό με ημερομηνία λήξης, διαπράττοντας ύβριν, με αποτέλεσμα η διαταραχή της Φύσης να επιστρέφει ως κλιματική αλλαγή, ως ‘τρύπα του όζοντος’, ως θανατηφόρες πανδημίες, ως οικολογική καταστροφή και γενικά ως απειλή ενάντια στην ίδια τη ζωή.

·           Την παιδεία την φετιχοποιούν μέσω της διαδικασίας που στραγγαλίζει την κριτική σκέψη κει ευνοεί την αποθήκευση αυστηρά στενά εξειδικευμένης γνώσης, υποβαθμίζοντάς την σε τυπική εκπαίδευση που παράγει και αναπαράγει κατά κανόνα ιδιωτεία και ημιμαθείς και ιδεολογικά φορτισμένους υποτακτικούς και δούλους της εξουσίας.

·           Το διαχρονικό όραμα και τους μεγάλους κοινωνικούς αγώνες της ανθρωπότητας για κοινωνική ισότητα, ως ουτοπία και απειλή για την ανύπαρκτη ‘κοινωνική ειρήνη’, δηλαδή για την δικτατορία του κεφαλαίου, και με όλα αυτά φετιχοποιούν σε τελική ανάλυση:

·           Την βίαιο-γενή υπόσταση, λειτουργία και εξουσία του κεφαλαίου πάνω στην κοινωνία-ανθρωπότητα, ως πανάγαθο αλλά και τιμωρό ‘πατέρα-θεό’, ως ταξική δικαιοσύνη της ανισότητας, ως κράτος φύλακα του κεφαλαίου και ως αντιπροσωπευτική αστική δημοκρατία, η λειτουργία της οποίας αποπροσανατολίζει, με όλα τα φολκλορικά τελετουργικά της, τον άνθρωπο και την κοινωνία του από την απάνθρωπη και καταστροφική φύση του κεφαλαίου, του πραγματικού δημιουργού της καπιταλιστικής βαρβαρότητας.

Έτσι, γίνεται προφανές πως: «Το τι θα συμβεί στον πλανήτη Γη εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις ικανότητες του ανθρώπου ως δραματουργού και ως δημιουργικού καλλιτέχνη, κι αυτό με τη σειρά του εξαρτάται, σε όχι μικρό βαθμό, από το πώς αξιολογεί τον εαυτό του. Αυτό που προτίθεται να κάνει στη Γη, χρησιμοποιώντας το χώμα της, τους ορυκτούς πόρους της, το νερό της, τις ενεργειακές ροές της, εξαρτάται πολύ από τη γνώση της ιστορικής του φύσης που έχει και από το σχέδιό του για τους περαιτέρω αυτό-μετασχηματισμούς του. Ως κυρίαρχο βιολογικό είδος ο άνθρωπος τώρα έχει μια ιδιαίτερη ευθύνη προς τα συν-πλάσματά του και προς τον εαυτό του. Θα στρέψει τις συμπαντικές ενέργειες που έχει τώρα στη διάθεσή του σε ανώτερες επιδιώξεις ή πεισματικά και απρόσεκτα θα εξολοθρεύσει τη ζωή και θα θέσει πρόωρα τέρμα και στη δική του ύπαρξη; Αν σκεφτεί πως είναι ένα ασήμαντο σακί με χημικές ουσίες, ενδέχεται ανεύθυνα να περιστείλει όλες τις μορφές και δομές σε σκέτη σκόνη και χαλάσματα»[42].

Στις μέρες μας, ιδιαίτερα στον 21ο αιώνα, κορυφώνεται η αντίθεση ανάμεσα στις δυό βασικές κοσμοαντιλήψεις, αφενός στην αρχαιοελληνική υλιστική-φυσική φιλοσοφία και στις σύγχρονες ανθρωπιστικές επιστήμες που συμπυκνώνεται στον ανθρωποκεντρισμό της πρωταγόριας ρήσης, σύμφωνα με την οποία «μέτρο όλων των πραγμάτων, όσων υπάρχουν και όσων δεν υπάρχουν είναι ο άνθρωπος» και αφετέρου στην άλλη που ξεκινάει κύρια από την ιδεαλιστική φιλοσοφία η οποία καθώς συναντιέται με την εβραϊκή θεοκρατική αντίληψη του μοναδικού θεού και του ‘περιούσιου λαού’ του, ολοκληρώνεται ως νεοπλατωνισμός και ως κρατική θρησκεία του ρωμαιοχριστιανισμού, που αλλοιώνει την πραγματικότητα του κόσμου, της ζωής και του ανθρώπου για λογαριασμό της εξουσίας, του κέρδους και του πλούτου, αδιαφορώντας για τον άνθρωπο, τον πλανήτη και τον πολιτισμό του.

Η έκβαση αυτής της αντίθεσης, που, προς το παρόν ακόμα, εκφράζεται ως σύγκρουση μεταξύ του ενοποιημένου κεφαλαίου και των σκόρπιων δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, θα κρίνει αν η ανθρωπότητα θα κάνει το επόμενο βήμα προς την κοινωνική ισότητα, την οικουμενική ειρήνη και τον οικουμενικό ουμανιστικό πολιτισμό, ή αν το κεφάλαιο θα συμπαρασύρει ολόκληρη την ανθρωπότητα πίσω σ’ ένα καινούργιο μεσαίωνα, σε μια καινούργια φεουδαρχία ή ακόμα πιο πίσω σε μια τεχνοφασιστική, τάχα ‘υπερανθρωπιστική’[43], δουλεία που μεθοδικά μαγειρεύεται στα σκοτεινά εργαστήρια του αμερικανισμού με σκοπό τάχα την ‘αθανασία του ανθρώπου’, μέσω της μεταφοράς του ανθρώπινου νου σε ανθρωπόμορφες μηχανές, που προφανώς δεν θα είναι άνθρωποι, αλλά μηχανές-πολεμιστές-φύλακες της ‘αθανασίας’ του καπιταλισμού.

Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή, γιατί το μπροστά ή πίσω βήμα της ιστορίας δεν είναι υπόθεση των άλλων, αλλά υπόθεση του καθενός μας ξεχωριστά και όλων μαζί, γιατί σήμερα η καμπάνα της παγκόσμιας φασιστικής τάξης πραγμάτων χτυπά για όλους μας ανεξαίρετα. Και ο αγώνας μας οφείλει να είναι καθολικός και να στρέφεται τόσο ενάντια στο κεφάλαιο, όσο και ενάντια στα πολλά και διάφορα ‘θεία σκιάχτρα’, φετίχ του κεφαλαίου που κατασκευάστηκαν για να διαμεσολαβούν ως δημιουργοί και προστάτες μεταξύ αφεντικών και δούλων, για να συσκοτίζουν την πραγματικότητα, να παραπλανούν κι έτσι να το προστατεύουν από τα θύματά του.

Β11. Φετιχοποιώντας την θρησκευτική πίστη

«Στους ιθαγενείς που μελετήσαμε δεν μπορέσαμε να βρούμε

ούτε ίχνος πίστης σ’ αυτό που εμείς ονομάζουμε θεότητα

και δεν βρήκαμε ούτε ίχνη θρησκευτικών τελετών»

Κάρολος Δαρβίνος

Το κεφάλαιο ως εξουσία πάνω στην οικονομία και στην κοινωνία ολοκληρώνει τον εαυτό του φετιχοποιώντας ότι και όσα εξυπηρετούν την επέκτασή του, την επικράτησή του και την διαιώνισή του. Σε αυτή του τη λειτουργία δεν φετιχοποιεί μόνο αντικειμενικά πράγματα και καταστάσεις για να τα αποσπάσει από τις κοινωνίες και την ανθρωπότητα, αλλά φετιχοποιεί και τα δικά του φετίχ προκειμένου να τα ανταλλάξει με ότι δεν του ανήκει και θα ήθελε να το αποκτήσει και να το θέσει στην υπηρεσία του.

Ο Νοτιοαφρικανός Επίσκοπος, Ντέσμοντ Τούτου, που τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 1984 για τον αγώνα του κατά του apartheid και της αποικιοκρατίας, περιγράφει με τον παραστατικότερο τρόπο τη φετιχοποίηση ολόκληρης της Αφρικής μέσω των ιεραποστόλων του ‘υπαρκτού ευρωπαϊκού χριστιανισμού’, τη μάσκα δηλαδή του ‘υπαρκτού ευρωπαϊκού καπιταλισμού’. «Όταν οι ιεραπόστολοι ήρθαν στην Αφρική, αυτοί κρατούσαν τη Βίβλο κι εμείς τη γη μας. Μας είπαν να προσευχηθούμε. Κλείσαμε τα μάτια και προσευχηθήκαμε. Όταν όμως ανοίξαμε τα μάτια μας, είδαμε ότι εμείς κρατούσαμε τη Βίβλο τους και αυτοί τη γη μας». Τόσο απλό είναι το ‘έργο του θεού’ για τους ιεραπόστολους, τους αποικιοκράτες, τους στρατοκράτες  και τους ιμπεριαλιστές καπιταλιστές.

Σε άλλες περιπτώσεις η θρησκευτική πίστη των χριστιανών σταυροφόρων κατάστρεψε χώρες και πολιτισμούς διαπράττοντας γενοκτονίες λειτουργώντας ως μέσο μαζικής καταστροφής και λεηλασίας για λογαριασμό των καπιταλιστικών μητροπόλεων. Η θρησκευτική πίστη στο Ισλάμ[44] αποτελεί σήμερα την αιχμή του δόρατος του πολιτικού Ισλάμ που λειτουργεί ως ιδεολογία του ισλαμοκαπιταλισμού που κι’ αυτός ονειρεύεται, μέσω της τρομοκρατίας, του πετρελαίου και των πετροδολαρίων, τον εξισλαμισμό της Ευρώπης και τον πανισλαμισμό[45], την παγκόσμια ηγεμονία.

Β12. Φετιχοποιώντας τους πολιτικούς θεσμούς

Ο Antonio Gramsi επεκτείνει την θεωρία φετιχοποίησης ένα βήμα παραπέρα, αποδίδοντας ιδιότητες φετίχ ακόμα και σε θεσμούς, υποστηρίζοντας ότι, όταν τα άτομα που συγκροτούν έναν ‘συλλογικό οργανισμό’ τον αντιμετωπίζουν ως κάτι εξωτερικό προς αυτά, που λειτουργεί χωρίς τη συμμετοχή τους, τότε ο οργανισμός παύει να υπάρχει ουσιαστικά, ‘γίνεται ένα φάντασμα του μυαλού, ένα φετίχ’. Το παράδοξο είναι ότι αυτή η φετιχιστική σχέση των ατόμων με τις οργανώσεις δεν διαπιστώνεται μόνο σε καταναγκαστικούς οργανισμούς παραδοσιακού τύπου, όπως λ.χ. το κράτος, η αστυνομία ή η Εκκλησία, αλλά και σε οργανώσεις μη δημόσιες και εθελοντικές, όπως τα κόμματα και τα συνδικάτα. Δημιουργείται έτσι μια μηχανιστική αντίληψη, που εμφανίζει τους οργανισμούς ως υπερφυσική ‘φαντασμαγορική οντότητα’[46], με εξουσιαστικές ιδιότητες πάνω στους δημιουργούς τους, οι οποίες οδηγούν συχνά στον φόβο και στην υποταγή μπροστά στην εξουσία λ.χ. του κόμματος που παραλύει κάθε κριτική διάθεση και φιμώνει κάθε φωνή διαμαρτυρίας. Ακόμα και η έννοια της αυθεντίας αποτελεί ένα είδος φετίχ που οδηγεί στην προσωπολατρία λ.χ. του εκάστοτε κορυφαίου εκφραστή του όποιου θεσμού, η οποία υποβαθμίζει τα μέλη λ.χ. του κόμματος σε θρησκευτική ακολουθία, σε ‘ποίμνιο’ του εκάστοτε Αρχηγού, πρώτου Γραμματέα ή Προέδρου.

Στο καπιταλιστικό εποικοδόμημα υπάρχουν τεράστιοι και πολυδάπανοι μηχανισμοί που κατασκευάζουν ‘είδωλα’, φετίχ, πρότυπα για τη νεολαία, για την γυναίκα και τον άνδρα, με τα οποία προσανατολίζουν τεράστια ανθρώπινα πλήθη προς συγκεκριμένες θρησκευτικές, πολιτικές και άλλες σημαντικές επιλογές ζωής. Από κοντά και ο κόσμος των επιχειρήσεων και του θεάματος που δημιουργούν συνεχώς κερδοφόρες τεχνητές ανάγκες, μόδες και επιθυμητά καταναλωτικά πρότυπα μέσω της διαφήμισης και της μίμησης μέσω του life style και του American way of life που δημιουργούν παθογένειες και εξαρτήσεις και τελικά πλήρη αλλοτρίωση.

Καταλήγοντας, διαπιστώνουμε ότι τα φετίχ και ο φετιχισμός σε συνθήκες ταξικών κοινωνιών και ιδιαίτερα σε συνθήκες απόλυτης κυριαρχίας της καπιταλιστικής οικονομίας πάνω στην κοινωνία, δεν είναι μια εσωτερική διεργασία στα μυαλά των εργαζόμενων, όπως ήταν στην περίπτωση των πρωτόγονων ανθρώπων ή όπως κάποιοι θέλουν να τον παρουσιάσουν σήμερα, αλλά εξωτερικό ‘πνευματικό εμφύτευμα’ που λειτουργεί βάσει στοχοπρογράμματος. Είναι ένα είδος πνευματικού ευνουχισμού, με εργαλείο τη θεοποιημένη κυρίαρχη ιδεολογία, με τα δικά της φετίχ, η οποία αποκρύπτει, κάτω από την αχλή της αστικής δημοκρατίας, τις ταξικές σχέσεις κυριαρχίας και εκμετάλλευσης, εμφανίζοντάς τες, με τη βοήθεια της ‘ψυχοχειρουργικής’ λοβοτομής και του ‘πειραγμένου’ συστήματος εκπαίδευσης και δικαιοσύνης, ως σχέσεις ελευθερίας, αποτελεσματικότητας, ισοπολιτείας και κοινωνικής προόδου.

Γ. ‘Να λύσουμε τα μάγια’

Όπως παλιότερα στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο, έτσι και σήμερα σε εξαρτημένες αποικίες και καθυστερημένες κοινωνίες ή γκετοποιημένα τμήματα μεγαλουπόλεων για κάθε ατομική αποτυχία ή κακοτυχία έπρεπε να φταίει κάποιος άλλος και συνήθως έφταιγαν ‘τα μάγια’, με τις κούκλες και τις καρφίτσες, με αποτέλεσμα να κάνουν χρυσές δουλείες αγύρτισσες και απατεώνες που ήταν ‘ειδικοί’ στο να λύνουν τα ‘μάγια.’ Εδώ και δυό -τρεις αιώνες ο καπιταλισμός δεν δουλεύει καλά, για κάποιους βέβαια δουλεύει πολύ καλά, και για άλλους δουλεύει αλλά σε λάθος κατεύθυνση και σε βάρος των εργαζόμενων, των κοινωνιών, της Φύσης και του πολιτισμού. Όταν οι κοινωνίες, που ‘κι’ όμως υπάρχουν’, διαμαρτύρονται, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, για συγκεκριμένα συμπτώματα και αποτελέσματα της οικονομίας που τις αφορούν άμεσα, οι απαντήσεις που παίρνουν από τους ειδικούς οικονομολόγους και τους αρμόδιους πολιτικούς παραπέμπουν στα ‘μάγια’ του μαγικού καπιταλισμού, για τα οποία προσφέρονται άπειρες λύσεις, όσοι και οι ‘ειδικοί οικονομολόγοι’ της νεοκλασικής οικονομικής θεωρίας που διευθύνουν τα υπουργεία οικονομικών ως υπουργοί, υφυπουργοί, Γραμματείς και σύμβουλοι που καλοπληρώνονται αλλά τα μάγια του καπιταλισμού δεν ξέρουν να τα λύσουν. Τώρα, θα μου πει κανείς, εδώ κοτζάμ ‘αριστερός πρωθυπουργός’ ρωτήθηκε από πρώην πλανητάρχη, ενώπιον ολόκληρης της ανθρωπότητας, να του αναφέρει τρεις τομείς της οικονομίας της χώρας του για να απελευθερώσει από το λυχνάρι του Αλαντίν και να του στείλει τζίνια/επενδυτές, κι’ αυτός δεν βρήκε κανέναν τομέα της οικονομίας της δύσμοιρης Ελλάδας, να του αναφέρει, παρά μόνο να του περιγράψει με περηφάνια και την αντίστοιχη κίνηση, ότι στην χώρα του ‘οι μπίζνες γίνονται κάτω από το τραπέζι’[47] με αποτέλεσμα να κουφαθεί ολόκληρη η ανθρωπότητα, κι’ εσύ περιμένεις από Bostonian’s να λύσουν τα μάγια του καπιταλισμού, όταν η πολιτική θεωρία που διδάχτηκαν ήταν ακριβώς πως να κάνουν και όχι πως να λύνουν τα μάγια του κεφαλαίου. Κι’ όμως τα ‘μάγια του κεφαλαίου’ υπάρχουν, όπως υπάρχει και η λύση τους

Με όσα προηγήθηκαν γίνεται φανερό πως, χωρίς το εφεύρημα της ‘αθάνατης ψυχής’ και της ‘μεταθανάτιας ζωής’, που τάχα ακυρώνει τον θάνατο και εξασφαλίζει αιώνια ζωή, καμιά έννοια ‘θεού’ δεν θα μπορούσε να σταθεί, ούτε θρησκείες θα υπήρχαν και συνεπώς οι εξουσίες, χωρίς τον φόβο του ‘θεού’ θα ήταν, ως κοσμική υπόθεση, ανίσχυρες να επιβληθούν στις κοινωνίες, πράγμα που θα επέτρεπε στις κοινωνίες να αυτοδιευθύνονται και να εξελίσσονται ειρηνικά και πολιτισμένα στην μορφή της άμεσης δημοκρατίας με περιεχόμενο την αταξική κοινωνία[48].

Η ‘κούκλα με τις καρφίτσες’ που μαγεύει τις κοινωνίες και την ανθρωπότητα δεν είναι άλλη από την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής η οποία ως μήτρα του ‘κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας’ καταδικάζει την αποφασιστική πλειονότητα των κοινωνιών στην φτώχεια και στην πείνα και ως κινητήρας του ‘διεθνή καταμερισμού της εργασίας’ καταδικάζει την μεγάλη πλειονότητα των χωρών σε μαρασμό, συμπληρωματικότητα, εξάρτηση και καθυστέρηση[49]

Με τη φετιχοποίηση, από τον οικονομικό φιλελευθερισμό, της εξουσίας του κεφαλαίου ως ‘θεού’, ταυτίζεται χωροχρονικά η χριστιανική, σκέτη πια και χωρίς το ρωμαϊκό πρόσημο, θρησκεία με τον καπιταλισμό, πράγμα που πυροδοτεί γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς, και οικονομικούς-ιμπεριαλιστικούς πολέμους που κρύβονται πίσω από θρησκείες και προβληματίζουν τις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού σε βαθμό που συνειδητοποιείται όλο και περισσότερο η ανάγκη για αποθρησκειοποίηση και αποκαπιταλιστικοποίηση των κοινωνιών και της εργαζόμενης ανθρωπότητας συνολικά. Πράγμα που ο σκληρός πυρήνας του κεφαλαίου, εκφραζόμενος ως ηγεμονικός αμερικανισμός προσπαθεί να το ξεπεράσει με την νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση του κεφαλαίου για να δυναμώσει την δύναμη κρούσης του ενοποιημένου κεφαλαίου ενάντια στην Εργασία, στις τοπικές κοινωνίες και στην εργαζόμενη ανθρωπότητα που αγωνίζονται για την κοινωνική ισότητα, την κοινωνική αυτοδιεύθυνση και την άμεση, δηλαδή, για την αταξική δημοκρατία[50]. ‘Όμως, φαίνεται, ότι ο εποικισμός των κεφαλιών πολλών ανθρώπων είτε από προοδευτικά εξισωτικά οράματα και από πατριωτικά αισθήματα, είτε ακόμα και από εθνικιστικά ιδεολογήματα και θρησκευτικούς φονταμενταλισμούς, εμποδίζει τα σχέδια του σκληρού πυρήνα του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου, για την κατασκευή μιας νέας, αντίστοιχης στην Pax Romana, παγκόσμιας θρησκείας, που θα υποτάσσει τα συμφέροντα όλων των σκοταδιστικών και εξουσιαστικών ιερατείων, στην Pax Americana, σε ένα νέο και μοναδικό κέντρο του κόσμου, σε μια Νέα Ρώμη του 21ου αιώνα.

Η παγκοσμιοποίηση του κεφαλαίου υπό την ηγεμονία του αμερικανισμού φαίνεται τελικά να μην είναι και τόσο εύκολη υπόθεση, παρά την βοήθεια του ΟΗΕ, του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, του ΔΝΤ, του ΝΑΤΟ, των χιλίων αμερικανικών βάσεων στον πλανήτη, της Λέσχης Μπίλτερμπεργκ, της Τριλατελάρε, των μυστικών υπηρεσιών, των ‘πρόθυμων ηλιθίων’ συμμάχων, της Ευρωπαϊκής Ένωσης μη εξαιρουμένης, και των ‘αριστερών διαχειριστών’ του κεφαλαίου Ιδιαίτερες δυσκολίες αντιμετωπίζουν τα σχέδια για τη παγκόσμια ηγεμονία του αμερικανισμού από την στιγμή που έκαναν την εμφάνισή τους στο προσκήνιο, με αξιώσεις παγκόσμιου ηγεμόνα, η Ρωσία και η Κίνα, ως έκφραση της προϊούσας οικονομικής ισχύος της Ασίας σε βέρος της φθίνουσας Δύσης. Βέβαια μπορεί η Ρωσία και η Κίνα να δυσκολεύουν ή ακόμα και να ματαιώσουν τον παναμερικανισμό της Ουάσιγκτον, αλλά αυτό θα συμβεί υπέρ του καπιταλισμού και μάλιστα στην ακραία αυταρχική μορφή του, τον μιλιταριστικό κρατικομονοπωλιακό καπιταλισμό.

Η μόνη ελπίδα, που απομένει, για την ανθρωπότητα είναι οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, δηλαδή η εργαζόμενη ανθρωπότητα η ίδια, ως το Κοινό των Ανθρώπων[51], να μετακινηθεί γρήγορα και αποφασιστικά από την θέση του αντικειμένου του κεφαλαίου στην θέση του υποκειμένου της ιστορίας και να ματαιώσει άμεσα, Χθες, τα σχέδια της παγκοσμιοποίησης και όλων των ηγεμονισμών, ανοίγοντας τον δρόμο για έναν καλύτερο κόσμο και για τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας[52], κάνοντας μόνο μια κίνηση. Το 99% της ανθρωπότητας να ακυρώσει τον νόμο του Σόλωνα με όλες τις αναθεωρήσεις και συμπληρώσεις του που έλαβαν χώρα μέχρι σήμερα, που σημαίνει να καταργήσει την ατομική ιδιοκτησία του 1% πάνω στα μέσα παραγωγής. Μια πράξη που μπορεί να γίνει χωρίς ‘να ανοίξει μύτη’, αν η οικονομική επιστήμη, ως ‘ιατρική της κοινωνίας’, συμπεριφερθεί ως κοινωνική επιστήμη και όχι ως φαρμακοτρίφτης του κεφαλαίου. Απέναντι σ’ αυτό το παιχνίδι της εξουσίας του κεφαλαίου η οικονομική επιστήμη μπορεί να αφοπλίσει ηθικά, κοινωνικά, πολιτικά, οργανωτικά και επιχειρησιακά το κεφάλαιο και να δείξει στις δυνάμεις της Εργασίας, της επιστήμης και του Πολιτισμού, στην ανθρωπότητα ολόκληρη ότι έχει μόνο μια επιλογή επιβίωσης, να σχεδιάσει και να πραγματοποιήσει, με την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, την ειρηνική ευθανασία του καπιταλισμού σε όλες τις πιθανές εκδοχές του. Ένας καλύτερος κόσμος είναι σήμερα αναμφισβήτητα εφικτός, ‘αλλά για να είναι καλύτερος πρέπει να είναι και δικαιότερος’[53].

Δ. Να αποφετιχοποιήσουμε την Οικονομική Θεωρία

«Ως οικονομολόγοι, ας αποφασίσουμε ότι πέρασαν πια οι καιροί του επιστημονικού απομονωτισμού, των καθαρών και εξειδικευμένων οικονομικών επιστημόνων. Η πολυπλοκότητα που μας περιβάλλει, το μέγεθος και το πολυδιάστατο των προβλημάτων απαιτεί από εμάς ευρύτητα  παιδείας και γνώσης που θα ξεπερνά τα στεγνά συνήθως στείρα και φτωχικά οικονομικά μας μοντέλα»

Γιώργος Χατζηκωνσταντίνου

Με αυτή την σύντομη ανάλυση της παράλληλης πορείας της οικονομικής θεωρίας με την ιδεαλιστική φιλοσοφία, την μεταφυσική και την θρησκεία, γίνεται κατανοητό ότι η λεγόμενη ‘οικονομική επιστήμη’ περιορίστηκε στον ρόλο της ιδεολογίας της υπεράσπισης της εκάστοτε εξουσίας. Όμως όπως κάθε επιστήμη, έτσι και η οικονομική επιστήμη, δεν είναι μια αφηρημένη και απρόσωπη έννοια, γιατί υπάρχει και δρα στον χώρο και στον χρόνο, αλλά στην μέχρι τώρα ιστορία για λογαριασμό των κατόχων των μέσων παραγωγής και σε βάρος της κοινωνίας/ανθρωπότητας και του πλανήτη. Κι’ αυτό επειδή το κυρίαρχο στοιχείο, από τον Σόλωνα και μετά, είναι η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής, κι όσο αυτό θα παραμένει ως έχει, τόσο οι περισσότεροι επαγγελματίες επιστήμονες δεν θα υπηρετούν τον άνθρωπο, την επιστήμη, την κοινωνία και την ανθρωπότητα, όσα Νόμπελ και αν τους δοθούν.

Το κεφάλαιο που γνωρίζει καλύτερα από τις κοινωνίες τα συμφέροντά του, φροντίζει να αγοράζει από τους ‘επιστήμονες’ την επαναστατική αξία της Γνώσης και ιδιαίτερα της επιστημονικής γνώσης. Γι’ αυτό φροντίζει να διαγράφει από το πρόγραμμα οικονομικών σπουδών όλα όσα θα έστρεφαν λ. χ. το ενδιαφέρον της οικονομικής επιστήμης από την σφαίρα της με κάθε θυσία αύξησης παραγωγής, στην σφαίρα της κοινωνικής εξέλιξης που σημαίνει στην δίκαιη και ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες κατανομή του κοινωνικού πλούτου. Κι’ αυτό γιατί η επιστημονική οικονομική έρευνα θα αποκάλυπτε όλο και περισσότερο ότι η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής αποτελεί την αιτία όλων των δεινών της ανθρωπότητας, οπότε ο καλύτερος κόσμος που όλοι ‘ευαγγελίζονται’ θα οδηγούσε την επιστημονική έρευνα στην απαίτηση για την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, ως προϋπόθεση για την επανασύνδεση των κοινωνιών σε ένα ενιαίο Όλον, αλλά και στην αποκατάσταση της αρμονικής συνεργασίας και συνύπαρξης μεταξύ Ανθρώπου και Φύσης.

Είναι ακριβώς αυτή η πραγματικότητα που θέλει το κεφάλαιο να αποφύγει και γι’ αυτό αναγκάζει, ιδιαίτερα τις κοινωνικές επιστήμες να σφιχταγκαλιάζονται με την ιδεαλιστική φιλοσοφία και να κάνουν παρέα με την αλχημεία και τους λογής-λογής αγύρτες φετιχοποιούς και κομπογιαννίτες φετιχολάτρες.

Ε. Επίλογος

«Η οικονομική ανισότητα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη θρησκεία»

Ναπολέων Βοναπάρτης

Η οικονομική θεωρία, καταλήγοντας, ως οικονομική επιστήμη του 21ου αιώνα, οφείλει να διδάξει την ανθρωπότητα ότι όσο θα υπάρχει ατομική ιδιοκτησία, θα υπάρχουν θρησκείες, ‘θεοί’ και φαντάσματα, βία, νόμοι του ισχυρότερου, φυλακές και στρατοί, θα υπάρχει πόνος, φτώχεια και πείνα και πολλή ιδεολογία που θα τρέφεται με σκοταδισμό, φανατισμό και αίμα.

‘Η αθεΐα είναι ο θεωρητικός ουμανισμός που συνδέεται με τον εαυτό του μέσω του ξεπεράσματος της θρησκείας και η κοινοκτημοσύνη είναι ο πρακτικός ουμανισμός που συνδέεται με τον εαυτό του μέσα από το ξεπέρασμα της ατομικής ιδιοκτησίας. Μόνο όταν ξεπεράσουμε αυτή την διαμεσολάβηση, θα μπορέσει να υπάρξει θετικά και αυθεντικά ως προς τον εαυτό του ο θετικός ουμανισμός’[54].

Θετικός, δηλαδή αταξικός ουμανισμός του 21ου αιώνα, ο ουμανισμός του homo humanisticus universalis, δεν μπορεί παρά να σημαίνει τη λαχτάρα, την προσπάθεια και την ικανότητά μας, ως ανθρωπότητα, να σκουπίσουμε το δάκρυ από τα μάτια της Μάνας-Φύσης και να ξανακάνουμε το άδολο χαμόγελό της, το συναρπαστικό φαινόμενο της ζωής, τη ζωή μας την ίδια, έργο τέχνης, πηγή δημιουργικής οικουμενικής ευτυχίας, συνείδηση, νόημα και αιώνιο στολίδι αυτού του αναρχοατελεύτητου και μεγαλοπρεπούς Σύμπαντος.

ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αλτουσέρ Λουί, Το πρόβλημα του ‘φετιχισμού’ στον Μαρξ, στο περιοδικό Θέσεις, τεύχος 66/1999.

Αυγουστίνος (Ιερός), Η Πολιτεία του Θεού, Αθήνα χ. χ., τόμος Α (Ι-ΧΙΙ) και τόμος Β (ΧΙΙΙ-ΧΧΙΙ).

Basso Lelio, Εισαγωγή στον συλλογικό τόμο: Πολιτιστικός Ιμπεριαλισμός, Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών, Αθήνα 1984.

Bostrom, Νick, The Future of Human Evolution, in Tandy, C. (Editor), Death and Anti-Death: Two Hundred Years After Kant, Fifty Years After Turing, Ria University Press: Palo Alto, California, 2004.

Γαλανάκης Δημήτριος Χ., «Τί θεός;»: Η περί θεού διδασκαλία στον Πλάτωνα και τους Στωικούς, Διατριβή στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2018.

Γιαννουλάτος Αναστάσιος, Επίσκοπος Αλβανίας, Ισλάμ, Θρησκειολογική επισκόπηση, ΤΑ ΝΕΑ , Αθήνα 2020.

Eisenstein Charles, Sacred Economics, Evolved Editions 2011.

Elliade Mircea and Couliano Ioan P., Λεξικό των θρησκειών, ΤΟ ΒΗΜΑ, Αθήνα 2016.

Hughes James J., The Politics of Transhumanism and the Techno‐millennial Imagination, 1626‐‐2030, in: Zygon, Journal of Religion and Science, November 2012.

Δημούλης Δημήτρης και Μηλιός Γιάννης, Θεωρία της αξίας, ιδεολογία και ‘φετιχισμός’, στο περιοδικό Θέσεις, τεύχος 66/1999.

Keynes John Maynard, Η γενική θεωρία της απασχόλησης, του τόκου και του χρήματος, ΤΟ ΒΗΜΑ, Αθήνα 2010.

Lambos Kostas D., Abhängigkeit und fortgeschrittene Unterentwicklung dargestellt am Beispiel der Landwirtschaft Griechenlands: Ein Beitrag zum Studium des (griechischen) Periphaeren Kapitalismus und der alternativen Entwicklungsstrategien, R. G. Fischer Verlag, Frankfurt am Main 1981

Λάμπος Κώστας, Εξάρτηση, προχωρημένη υπανάπτυξη και αγροτική οικονομία της Ελλάδας. Μια συμβολή στη μελέτη του (ελληνικού) περιφερειακού καπιταλισμού και των εναλλακτικών στρατηγικών ανάπτυξης, Αιχμή, Αθήνα 1983.

Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και Παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του φόβου και της Παρακμής, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2009.

Λάμπος Κώστας, Κιναζισμός. Το ανώτατο στάδιο του πλιάτσικοκαπιταλισμού ή το πισωγύρισμα στο κατώτατο στάδιο του πολιτισμού; Πολίτες, τεύχος 21/Δεκέμβρης 2010.

Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της α ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.

Λάμπος Κώστας, Νεογερμανισμός. Ο νέος εφιάλτης της Ευρώπης; Πολίτες, τεύχος 35/Φεβρουάριος 2012 και 36/Μάρτιος 2012.

Λάμπος Κώστας, Ποιος φοβάται το Υδρογόνο; Η επανάσταση του υδρογόνου, η ελεύθερη ενέργεια και η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την καπιταλιστική βαρβαρότητα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013.

Λάμπος Κώστας, Θεός και κεφάλαιο. Δοκίμιο για τη σχέση μεταξύ θρησκείας και εξουσίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα  2016.

Λάμπος Κώστας, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας. Η ατομική ιδιοκτησία ως μήτρα βίας, εξουσίας, ανισότητας, εγκληματικότητας, σκοταδισμού και ανηθικότητας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2017, σελ. 119-200.

Λάμπος Κώστας, Αταξική Δημοκρατία και Ουμανισμός στον 21ο αιώνα, στο συλλογικό τόμο: Η Άμεση Δημοκρατία στον 21ο αιώνα, (Κώστας Λάμπος Επιμέλεια), ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013, σελ. 147-198.

Λάμπος Κώστας, Σκέψεις για μια οικονομία της ισότητας και της ελευθερίας, στο: Ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός. Να θεμελιώσουμε τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, (Κώστας Λάμπος Επιμέλεια), ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2020, σελ. 247-316.

Lampos Kostas, Social In/Equality and classless Humanism, Ontimebooks, υπό έκδοση.

Λαμπρέλης Δ. Ν., Nitzsche. Φιλόσοφος της πολλαπλότητας και της μάσκας, Διδακτορική Διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 1986.

Lafargue Paul, Die Seele: Entstehung und Entwicklung eines Begriffs, Bernd Mueller Verlag, Zittau 2010.

Λαφάργκ Πωλ, Η καταγωγή της ιδέας της ψυχής, Γκοβόστης, Αθήνα χ.χ.,

Λαφάργκ Πωλ, Η θρησκεία του κεφαλαίου, ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ, Αθήνα 2011.

Luther Martin, Διακήρυξη Διαμαρτυρίας των 95 Θέσεων.

Μάμφορντ, Λιούις, Η ουτοπία, οι δαίμονες της ψυχής και η προοπτική του ανθρώπου, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2011.

Marx Karl, Το Κεφάλαιο, τόμοι 3, Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2002.

Marx Karl, Das Kapital, στο Marx Engels Werke, Dietz Verlag, Berlin 1972, Band 23, και Band 24 και 25, Berlin 1973.

Marx Karl, Early Writings, PENGUIN BOOKS, in association with New Left Review, 1992.

Morgan Lewis Henry, Η αρχαία κοινωνία, Εκδόσεις Αναγνωστίδη, χ. χ.,

Pietz, William, «The problem of the fetish, I», in: Anthropology and aesthetics, τόμος. 9, 1985.

Pietz, William, «The problem of the fetish, II. The origin of the fetish», in: Anthropology and aesthetics, τόμος. 13. 1987.

Πλάτων, Κρίτων, http://old.phs.uoa.gr/~ahatzis/plato_crito_tr.pdf.

Smith Adam, Έρευνα για τη φύση και τις αιτίες του πλούτου των εθνών, ΤΟ ΒΗΜΑ, Αθήνα 2010.

Συλλογικό έργο, Κοινωνίες μοιράσματος, (Θανάσης Κουράβελος, Επιμέλεια), ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ, Αθήνα 2009.

Τι (δεν) είπε ο Τσίπρας στον Κλίντον Πηγή: Protagon.gr, https://www.protagon.gr/apopseis/editorial/ti-den-eipe-o-tsipras-ston-klinton-43199000000, και https://www.youtube.com/watch?v=pP3XY9FgjcM,

Χατζηκωνσταντίνου Γιώργος, Το οικονομικό σύστημα και η εξέλιξή του. ΚΡΙΤΙΚΗ, Αθήνα 2009.

Χατζηκωνσταντίνου Γιώργος, Μεταξύ εφικτού και ανέφικτου, στο συλλογικό έργο: Ένας Καλύτερος κόσμος είναι εφικτός. Να θεμελιώσουμε τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, (Κώστας Λάμπος Επιμέλεια), ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2020.

Weber Max, Η προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού, ΤΟ ΒΗΜΑ, Αθήνα 2010.


[1] Αυτό το κείμενο αποτελεί συμμετοχή στον συλλογικό τόμο: Οικονομική Θεωρία. Αναζητώντας και διαπιστώνοντας, Τιμητικός τόμος για τον Ομότιμο Καθηγητή Γεώργιο Χατζηκωνσταντίνου, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΖΙΟΛΑ, Θεσσαλονίκη 2021, σελ. 79-114.

[2] Οι Ίωνες φιλόσοφοι προσπάθησαν να κατανοήσουν τον κόσμο και την ζωή μελετώντας τους νόμους ύπαρξης και κίνησής τους χρησιμοποιώντας την Λογική, τα μαθηματικά, την φυσική, τη βιολογία, την αστρονομία και όχι τους μύθους και τους θρύλους, θεμελιώνοντας έτσι τον ανθρώπινο πολιτισμό.

[3] Για μια διεξοδική ανάλυση βλέπε: Pietz, William, The problem of the fetish, in: Anthropology and aesthetics, τόμος. 9, 1985 και Pietz, William, The problem of the fetish, II. The origin of the fetish, in: Anthropology and aesthetics, τόμος 13ος. 1987.

[4] Χαρακτηριστικά καθημερινά παραδείγματα θρησκευτικών φετίχ είναι τα σταυρουδάκια, οι εικόνες και τα διάφορα σύμβολα που κρεμάνε πολλοί ανασφαλείς, θρησκευόμενοι και προληπτικοί άνθρωποι στο λαιμό τους, τα κομποσκοίνια και διάφορα άλλα χαϊμαλιά, τα κοσμήματα και τα δερμογραφήματα (τατουάζ), όπως και τα εικονίσματα στα σπίτια και στα αυτοκίνητα, που δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι τάχα τους προφυλάσσουν από τα κακά πνεύματα, την κακοτυχία και από το ‘κακό μάτι’, ή νομίζουν ότι τους προσθέτουν γοητεία, ενώ αγνοούν ότι τους εκθέτουν ως καταναλωτές ανοησιών και πνευματικών σκουπιδιών.

[5] Σχετικά με τη θεωρία για τον φετιχισμό του εμπορεύματος και του κεφαλαίου, βλ. Marx Karl, Das Kapital, στο Marx Engels Werke, Dietz Verlag, Berlin 1972, Band 23, σελ. 49-98 και Band 25, Berlin 1973, σελ. 404-412.

[6] Γύρω από τη μαρξική θεωρία για τον ‘φετιχισμό του εμπορεύματος’ έχει αναπτυχθεί ένας διάλογος μεταξύ οπαδών, επικριτών και αντιπάλων της μαρξικής θεωρητικής διατύπωσης με αποτέλεσμα να γίνει το θέμα ακόμα πιο δυσνόητο. Βλ. ενδεικτικά: Δημούλης Δημήτρης και Μηλιός Γιάννης, Θεωρία της αξίας, ιδεολογία και ‘φετιχισμός’, στο περιοδικό Θέσεις, τεύχος 66/1999 και Αλτουσέρ Λουί, Το πρόβλημα του ‘φετιχισμού’ στον Μαρξ, στο περιοδικό Θέσεις, τεύχος 66/1999.

[7] Marx Karl, Το Κεφάλαιο, τόμοι 3, Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2002, εδώ τόμος 1, σελίδα 84.

[8] Morgan Lewis Henry, Η αρχαία κοινωνία, Εκδόσεις Αναγνωστίδη, χ. χ., σελίδα 16 κ. επ.

[9] Ό. π.

[10] Για μια σε βάθος ανάλυση αυτής της προβληματικής Βλέπε: Χατζηκωνσταντίνου Γιώργος, Το οικονομικό σύστημα και η εξέλιξή του. ΚΡΙΤΙΚΗ, Αθήνα 2009.

[11] Βλέπε σχετικά: Συλλογικό έργο, Κοινωνίες μοιράσματος, (Θανάσης Κουράβελος, Επιμέλεια), ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ, Αθήνα 2009.

[12] Βλέπε αναλυτικά: Λάμπος Κώστας, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας. Η ατομική ιδιοκτησία ως μήτρα βίας, εξουσίας, ανισότητας, εγκληματικότητας, σκοταδισμού και ανηθικότητας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2017, σελ. 119-200.

[13] «Έκλεψα από τους θεούς κι έδωσα στους ανθρώπους  μέσα σε κούφιο ξύλο το σπέρμα της φωτιάς, που είναι κάθε τέχνης διδάσκαλος για τους θνητούς και ζωής τρόπος», Προμηθέας Δεσμώτης, Αισχύλος.

[14]Ο Σωκράτης, όπως είναι γνωστό δεν άφησε κανένα έργο και συνεπώς ότι γνωρίζουμε γι’ αυτόν και για τις ιδέες του, το γνωρίζουμε κύρια από τα έργα του Πλάτωνα, πράγμα που επιτρέπει την αμφισβήτηση της πατρότητας της ιδεαλιστικής φιλοσοφίας που αποδίδεται στον Σωκράτη, η οποία προφανώς ανήκει στον Πλάτωνα, αλλά ο ίδιος προτίμησε το ρόλο του ‘μαθητή’ του Σωκράτη. Άλλωστε ο Σωκράτης έφυγε από τη ζωή το 399, όταν ο Πλάτωνας ήταν μόλις 28 ετών και το μόνο έργο του που φαίνεται να είχε εκδοθεί την ίδια χρονιά ήταν η δική του εκδοχή της απολογίας του Σωκράτη. Στον Σωκράτη αναφέρεται και ο Αριστοτέλης, αλλά προφανώς όπως τον γνώρισε από τις διηγήσεις του δασκάλου του, του Πλάτωνα, γιατί ο Αριστοτέλης γεννήθηκε δέκα πέντε χρόνια μετά τον θάνατο του Σωκράτη. Πάντως ο ‘Σωκράτης του Πλάτωνα’, ως υποτιθέμενος προφήτης του μονοθεϊσμού δεν καταδικάστηκε για τις θρησκευτικές του αντιλήψεις και για τις φιλοσοφικές του απόψεις, αφού στην Αθηναϊκή Δημοκρατία δεν υπήρχε ανεξάρτητη, ‘επικρατούσα’ και οργανωμένη κρατική θρησκεία, αλλά επειδή υποτίθεται, όπως παρουσιάζεται ‘ως αντικαθρέφτισμα του δημιουργού του’ στον Πλάτωνα, ότι ήταν σφοδρός πολέμιος της Δημοκρατίας και απολογητής της αριστοκρατίας και των ολιγαρχικών-τυραννικών καθεστώτων, όπως ήταν και ο Πλάτωνας. Κατά καιρούς μάλιστα πολλοί από τους αριστοκράτες και τυράννους σιτίζονταν στην περσική αυλή καταστρώνοντας σχέδια για τους ‘περσικούς πολέμους’ κατά της Ελλάδας ελπίζοντας έτσι να αναρριχηθούν στην εξουσία. Άλλωστε, οι Ελληνικές πόλεις/κράτη ποτέ δεν κατάφεραν να αντιμετωπίσουν ενωμένες τους Πέρσες, γι’ αυτό και κατέρρευσαν. Όλα αυτά τα γεγονότα έμειναν γνωστά στην ιστορία ως Μηδικά, ‘εξ’ ου’ και ο όρος Μηδίσαντες.

[15] Πλάτων, Κρίτωνhttp://old.phs.uoa.gr/~ahatzis/plato_crito_tr.pdf.

[16] Έτσι αποκαλούνται οι φιλόσοφοι από τον 7ο μέχρι τον Σωκράτη και τον Πλάτωνα (4ο αιώνα), στους οποίους, μεταξύ άλλων, συγκαταλέγονται οι: Θαλής, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης, Ξενοφάνης, Ηράκλειτος, Παρμενίδης, Ζήνων, Μέλισσος, Εμπεδοκλής, Αναξαγόρας, Λεύκιππος, Δημόκριτος, Πρωταγόρας, Γοργίας, Πρόδικος, Ιππίας, Φερεκύδης και άλλοι, οι περισσότεροι από τους οποίους συνέβαλαν με τις διδασκαλίες τους και με την κριτική τους στα επιτεύγματα της Αθήνας του  5ου, του ‘χρυσού αιώνα’.

[17] Λαμπρέλης Δ. Ν., Nitzsche. Φιλόσοφος της πολλαπλότητας και της μάσκας, Διδακτορική Διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 1986, σελ. IV και 12-49.

[18] Για την εξαφάνιση του έργου του Δημόκριτου πρωτοστατούσε ο ίδιος ο Πλάτωνας, ο οποίος συγκέντρωνε τα βιβλία του Δημόκριτου για να τα κάψει, αναφέρεται: Διογένης Λαέρτιος Φιλοσόφων βίοι ΙΧ 40 και 52,. Το ίδιο λένε και οι αρχαίοι ιστορικοί Φιλόστρατος, Βίοι Σοφιστών, I 10, 3 και ο Ησύχιος, Ονοματολόγος˙ Σέξτος Εμπειρικός, Προς μαθηματικούς, IX 55.

[19] «Πανταχοῦ γὰρ ὁ Πλάτων παρωιδεὶ τὰ Όρφέως», ομολογία του νεοπλατωνιστή Ολυμπιόδωρου, (495-570 νέας χρονολόγησης), για τον Πλάτωνα, αναφέρεται στο: Γαλανάκης Δημήτριος Χ., «Τί θεός;»: Η περί θεού διδασκαλία στον Πλάτωνα και τους Στωικούς, Διατριβή στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2018, σελ. 50.

[20] Ορφικά ονομάστηκαν σκόρπιες, τόσο αναφορικά με τους πολλούς που τις διατύπωσαν όσο και διάσπαρτες στον χώρο και στον χρόνο ύμνοι, ιδέες και διδασκαλίες μιας μυστικιστικής θρησκευτικής τάσης που πρέσβευε την ύπαρξη ενός ‘θεού δημιουργού του κόσμου’ και την ‘αθανασία της ψυχής’ και αποδίδεται στον αμφισβητούμενης ιστορικότητας μυθικό Ορφέα προερχόμενο, κατά την παράδοση, από την μακρινή Θράκη. Εμφανίστηκε το 6ο αιώνα, την εποχή δηλαδή που εμφανίστηκε η πατριαρχία με την θέσπιση από τον Σόλωνα, (592-591),της ατομικής ιδιοκτησία πάνω στην γη και οργανώθηκε το κράτος ως ταξικός εξουσιαστικός θεσμός για την προστασία της τάξης των ιδιοκτητών. Διαδόθηκε κύρια  στην Αττική και στις αποικίες της στην Κάτω Ιταλία και τη Σικελία, αλλά ξεπεράστηκε από την επικράτηση της ιδεαλιστικής πλατωνικής φιλοσοφίας-θεολογίας.

[21] Eisenstein Charles, Sacred Economics, Evolved Editions 2011.

[22] Lafargue Paul, Die Seele: Entstehung und Entwicklung eines Begriffs, Bernd Mueller Verlag, Zittau 2010, σελ. 33 και Λαφάργκ Πωλ, Η καταγωγή της ιδέας της ψυχής, Γκοβόστης, Αθήνα χ.χ., σ. 31-32.

[23] Με την οποία καταργήθηκαν, βέβαια, οι νόμοι του Δράκοντα και απελευθερώθηκαν προσωρινά οι χρεωμένοι στους τοκογλύφους δούλοι, με αντάλλαγμα όμως την παραχώρηση, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, στους αριστοκράτες-τοκογλύφους του δικαιώματος της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στην κοινόκτητη γη, νόμο με τον οποίο διαιωνίζεται η δουλεία των εργαζόμενων ανθρώπων αλλάζοντας μορφές.

[24] Λαφάργκ Πωλ, Η θρησκεία του κεφαλαίου, ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ, Αθήνα 2011, σελ. 46 κ. επ.

[25] Για μια σε βάθος ανάλυση του εξουσιαστικού φόβου, βλέπε: Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και Παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του φόβου και της Παρακμής, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2009, σελ. 21-217.

[26] Βλέπε σχετικά, Λάμπος Κώστας, Θεός και κεφάλαιο. Δοκίμιο για τη σχέση μεταξύ θρησκείας και εξουσίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα  2016,  σελ. 141 κ. επ.

[27] Βλέπε , Ιερ. Αυγουστίνου, Η Πολιτεία του Θεού, (Μετάφραση Ανδρέα Δαλέζιου), Αθήνα χ. χ., τόμος Α (Ι-ΧΙΙ) και τόμος Β (ΧΙΙΙ-ΧΧΙΙ).

[28] Μεσαίωνας ονομάζεται η χρονική περίοδος της Ευρωπαϊκής ιστορίας, από τον 5ο μέχρι το 15ο αιώνα Ξεκίνησε με την κατάλυση του Δυτικού Ρωμαϊκού Κράτους, το 476 και τελείωσε συμβατικά το 1492, με την ανακάλυψη της Αμερικής. Ο Μεσαίωνας είναι η μεσαία από τις τρεις παραδοσιακές διαιρέσεις της Δυτικής Ιστορίας: Αρχαία, Μεσαιωνική και Νεότερη.

[29] Luther Martin, Διακήρυξη Διαμαρτυρίας των 95 Θέσεων, Θέση 86.

[30] Luther Martin, Διακήρυξη Διαμαρτυρίας…, Θέση 10.

[31] Για μια σε βάθος ανάλυση των περιπετειών και των συνεπειών της λουθηρανής επανάστασης, βλέπε: Weber Max, Η προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού, ΤΟ ΒΗΜΑ, Αθήνα 2010, σελ., 39 κ. επ.

[32] Smith Adam, Έρευνα για τη φύση και τις αιτίες του πλούτου των εθνών, ΤΟ ΒΗΜΑ, Αθήνα 2010, σελ. 314-315.

[33] Smith Adam, Έρευνα για τη φύση και…, ό. π΄, σελ. 32.

[34] «Η συμβολή των θρησκευτικών αποστολών στην αποικιοκρατία είναι γνωστή. Σχεδόν πάντα ακολούθησαν τους εμπόρους και προηγήθηκαν των στρατιωτικών, ώστε σε πολλά κράτη αυτή η σειρά των τριών ‘m’, mercanti (έμποροι), missionary (ιεραπόστολοι) και militari (στρατιωτικοί), θεωρήθηκε σαν μια ενιαία μέθοδος υποδούλωσης». Basso Lelio, Εισαγωγή στον συλλογικό τόμο: Πολιτιστικός Ιμπεριαλισμός, Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών, Αθήνα 1984, σελ. 28.

[35] Για μια διεξοδική ανάλυση του ενεργειακού προβλήματος, βλέπε: Λάμπος Κώστας, Ποιος φοβάται το Υδρογόνο; Η επανάσταση του υδρογόνου, η ελεύθερη ενέργεια και η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την καπιταλιστική βαρβαρότητα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013, σελ. 77-117.

[36] Οι λεγόμενοι ‘Ουτοπικοί Σοσιαλιστές’, με γνωστότερους τους Claude Henri de Saint-Simon (1760-1825), François Marie Charles Fourier, (1772-1837), Robert Owen (1771-1858) και Étienne Cabet, (1788-1856), είναι το πρώτοι που αντιπαράθεσαν απέναντι στον φιλελευθερισμό την ιδέα της κατάργησης του καπιταλισμού και διαμόρφωσαν το ρεύμα της σοσιαλιστικής σκέψης, αναπτύσσοντας μάλιστα προσωπικές και συλλογικές πρωτοβουλίες για την συγκρότηση άμεσων, αταξικών, ιδανικών κοινωνιών ως οριστική λύση του προβλήματος της μεγάλης φτώχειας , αλλά και των πολέμων που μάστιζαν την Ευρώπη και την Αμερική.

[37] Keynes John Maynard, Η γενική θεωρία της απασχόλησης, του τόκου και του χρήματος, ΤΟ ΒΗΜΑ, Αθήνα 2010.

[38] Για μια σε βάθος ανάλυση του νέο-ιμπεριαλισμού τύπου παγκοσμιοποίησης, βλέπε: Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και…, σελ. 276 κ. επ.

[39] Λάμπος Κώστας, Νεογερμανισμός. Ο νέος εφιάλτης της Ευρώπης; Πολίτες, τεύχος 35/Φεβρουάριος 2012 και 36/Μάρτιος 2012.

[40] Λάμπος Κώστας, Κιναζισμός. Το ανώτατο στάδιο του πλιάτσικοκαπιταλισμού ή το πισωγύρισμα στο κατώτατο στάδιο του πολιτισμού; Πολίτες, τεύχος 21/Δεκέμβρης 2010.

[41] Ο σιωνισμός ως ιδεολογία του ‘περιούσιου λαού του θεού Γιαχβέ’ αποτελεί την πιο ακραία έκφραση του θεού-φετίχ, κατά συνέπεια και της ψυχής-φετίχ, σε σημείο που οδηγεί φανατικούς εκπροσώπους του να διαβαθμίζουν ακόμα και τη ‘θεία και αθάνατη ψυχή’ με κριτήρια ρατσιστικά, σεξουαλικά και φασιστικά, όπως προκύπτει από τις δηλώσεις του Εβραιο-Ισραηλινού πολιτικού και θρησκευτικού αξιωματούχου Eli Ben Dahan, που είναι μέλος του ακροδεξιού κόμματος ‘Habayit Hayehudi’, αναπληρωτής υπουργός θρησκευτικών υποθέσεων στην κυβέρνηση συνασπισμού του Μπενιαμίν Νετανιάχου και πρώην γενικός διευθυντής του Ανώτατου Ραβινικού Δικαστηρίου του Ισραήλ. Ο Eli Ben Dahan φέρεται να έχει δηλώσει ότι “Gay Jews have ´higher souls´ than gentiles” (οι ομοφυλόφιλοι Εβραίοι έχουν «ανώτερες ψυχές» από τους «εθνικούς», τους μη-Εβραίους ή γκοΐμ). Ο Dahan, που τον Αύγουστο του 2013, δήλωνε ότι «Palestinians are animals who do not deserve to live» (οι Παλαιστίνιοι είναι ζώα που δεν αξίζουν να ζουν), έκανε τα παραπάνω σχόλια σε μια συνέντευξη στην ισραηλινή εφημερίδα Maariv, αναφέρεται στην Εφημερίδα Haaretz 29.12.2013, http://www.paraxeno.com/2606/%CE%BF%CE%B9-gay-%CE

[42] Μάμφορντ, Λιούις, Η ουτοπία, οι δαίμονες της ψυχής και η προοπτική του ανθρώπου, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2011, σελίδα 96-97.

[43] Bostrom, Νick, The Future of Human Evolution, (Το Μέλλον της Ανθρώπινης Εξέλιξης), in Tandy, C. (Editor), Death and Anti-Death: Two Hundred Years After Kant, Fifty Years After Turing, (Διακόσια χρόνια μετά τον Καντ και πενήντα μετά τον Τιούρινγκ), Ria University Press: Palo Alto, California, 2004, σελ. 339-371βλέπε επίσης: Hughes James J., The Politics of Transhumanism and the Techno‐millennial Imagination, 1626‐‐2030, in: Zygon, Journal of Religion and Science, November 2012, σελ. 339-371.

[44] Η λέξη ισλάμ προέρχεται από το άσλαμα που σημαίνει υποτάσσομαι στον θεό και η ενεργητική μετοχή του μουσλίμ σημαίνει υποταγμένος στο θεό, Elliade Mircea and Couliano Ioan P., Λεξικό των θρησκειών, ΤΟ ΒΗΜΑ, Αθήνα 2016.

[45] Γιαννουλάτος Αναστάσιος, Επίσκοπος Αλβανίας, Ισλάμ, Θρησκειολογική επισκόπηση, ΤΑ ΝΕΑ , Αθήνα 2020, τόμος 1ος, σελ. 382 κ. επ.

[46] Παρατίθεται στο: Δημούλης Δημήτρης και Μηλιός Γιάννης, Θεωρία της αξίας, ιδεολογία…, ό.π.

[47] Κλίντον: Να έρθουν οι επενδυτές στην Ελλάδα; Τσίπρας: «Ναι, τώρα υπάρχει νομισματική σταθερότητα αφού αποφύγαμε την παγίδα των συντηρητικών κύκλων της Ευρώπης. Αυτή τη στιγμή δεν έχουν να φοβηθούν κάτι, δεν πρέπει να ανησυχούν. Πρέπει, βέβαια, να κάνουμε μεταρρυθμίσεις και να πατάξουμε τη διαφθορά που συχνά σε υποχρεώνει να δώσεις λεφτά κάτω από το τραπέζι (21.21) Έχουμε ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων που θα δημιουργήσει φιλικό και ασφαλές επιχειρηματικό περιβάλλον». Τι (δεν) είπε ο Τσίπρας στον Κλίντον Πηγή: Protagon.gr, https://www.protagon.gr/apopseis/editorial/ti-den-eipe-o-tsipras-ston-klinton-43199000000, και https://www.youtube.com/watch?v=pP3XY9FgjcM,

[48] Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της α ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.

[49] Βλέπε σχετικά, Lambos Kostas D., Abhängigkeit und fortgeschrittene Unterentwicklung dargestellt am Beispiel der Landwirtschaft Griechenlands: Ein Beitrag zum Studium des (griechischen) Periphaeren Kapitalismus und der alternativen Entwicklungsstrategien, R. G. Fischer Verlag, Frankfurt am Main 1981, σελ. 7-95 και Λάμπος Κώστας, Εξάρτηση, προχωρημένη υπανάπτυξη και αγροτική οικονομία της Ελλάδας. Μια συμβολή στη μελέτη του (ελληνικού) περιφερειακού καπιταλισμού και των εναλλακτικών στρατηγικών ανάπτυξης, Αιχμή, Αθήνα 1983, σελ. 19-96.

[50] Βλέπε σχετικά, Λάμπος Κώστας, Αταξική Δημοκρατία και Ουμανισμός στον 21ο αιώνα, στο συλλογικό τόμο: Η Άμεση Δημοκρατία στον 21ο αιώνα, (Κώστας Λάμπος Επιμέλεια), ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013, σελ. 147-198.

[51] Βλέπε σχετική ανάλυση στο: Lampos Kostas, Social in-Equality and classless Humanism, Ontimebooks, υπό έκδοση.

[52] Λάμπος Κώστας, Σκέψεις για μια οικονομία της ισότητας και της ελευθερίας, στο: Ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός. Να θεμελιώσουμε τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, (Κώστας Λάμπος Επιμέλεια), ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2020, σελ. 247-316.

[53] Χατζηκωνσταντίνου Γιώργος, Μεταξύ εφικτού και ανέφικτου, στο συλλογικό έργο, Ένας Καλύτερος κόσμος είναι εφικτός. Να θεμελιώσουμε τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, (Κώστας Λάμπος Επιμέλεια), ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2020, σελ. 27-42, εδώ σελ. 39.

[54] Marx Karl, Early Writings, PENGUIN BOOKS, in association with New Left Review, 1992, σελ. 395.

Αναστοχασμός περί ισότητας και ελευθερίας

Αναστοχασμός περί ισότητας και ελευθερίας

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

claslessdemocracy@gmail.com

http//:www.classlessdemocracy.blogspot.com,

Μεγάλη πλάνη καλλιεργείται γύρω από την έννοια περί ισότητας, σε βαθμό που ο λόγος περί ισότητας να αντιμετωπίζεται με καχυποψία ως ουτοπία, ακόμα και με εχθρότητα, ως επικίνδυνος για την συνοχή της κοινωνίας και ως εχθρός της καθεστηκυίας τάξης πραγμάτων. Αρχικοί δημιουργοί αυτής της πλάνης είναι οι εκάστοτε θρησκείες που πασχίζουν να αποπροσανατολίσουν τους οπαδούς/πιστούς τους με διάφορους σκοταδιστικούς μύθους που μιλάνε για μια αφηρημένη ‘ισότητα όλων ενώπιον του θεού’. Η ιστορία, αψευδής μάρτυρας της ‘περί θεού απάτης’ καταγράφει στη μακρόχρονη διαδρομή της πολλές φορές την αυτοθεοποίηση των εξουσιών και των κεντρικών εξουσιαστών, για να κρυφτούν πίσω από σκιάχτρα και να προστατευτούν από την οργή των κοινωνιών θυμάτων τους. Το αποτέλεσμα ήταν πάντα το γεγονός ότι στο όνομα του εκάστοτε ‘θεού’, ως σύμβολο και φετίχ των εκάστοτε εξουσιών, η κοινωνική ανισότητα μεγαλώνει αντί να μικραίνει και ο ‘θεός’, ως μη υπαρκτή δύναμη και επιστημονικά και λογικά αδιανόητη έννοια, αδυνατεί να υπερασπιστεί τα θύματά του, αλλά και τον εαυτό του για τα εγκλήματα που διαπράττονται στο όνομά του[1].

Η δεύτερη και κύρια αιτία παραπλάνησης των εργαζόμενων ανθρώπων είναι οι εκάστοτε εξουσίες, που με τις διάφορες ιδεολογίες τους, που αποτελούν έκφραση των ξεχωριστών, ανταγωνιστικών και αντικρουόμενων συμφερόντων τους, αποτυπωμένων στην μορφή των ταξικών/τοξικών νόμων που δια του ψευδούς ισχυρισμού τους περί ‘ισότητας όλων ενώπιον των νόμων ’κατοχυρώνουν την κοινωνική ανισότητα δια της οικονομικής ανισότητας η οποία θεμελιώνεται πάνω στην ατομική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής. Το αποτέλεσμα είναι ότι η ιδεολογία περί ‘ισότητας όλων ενώπιον των νόμων’ προστατεύει και διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες, σε βαθμό που στην εποχή μας, στον 21ο αιώνα, η ανισότητα να παίρνει την ακρότατη μορφή 1%>99%, που σημαίνει ότι το 1% του παγκόσμιου ανθρώπινου πληθυσμού ελέγχει για λογαριασμό του τα μέσα παραγωγής και συνεπώς την παγκόσμια οικονομία, καταλήγοντας στον έλεγχο της ζωής και του μέλλοντος του 99%, με την βοήθεια των άδικων, παράλογων και ουσιαστικά παράνομων νόμων.

Παρ’ όλα αυτά τα εξουσιαστικά τεχνάσματα οι διαχρονικές δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού αντιλαμβάνονται ότι μόνο η διαχρονικά μεταμορφωνόμενη κοινωνική ανισότητα αποτελεί την αιτία όλων των κακοδαιμονιών ολόκληρης της ιστορίας της ανθρωπότητας και γι’ αυτό αρνούνται να πιστέψουν τους σκοταδιστικούς μύθους και τις εξουσιαστικές ιδεολογίες όλων ανεξαίρετα των θρησκειών και εξουσιών και αγωνίζονται με υπομονή, επιμονή και όραμα για έναν καλύτερο κόσμο με περιεχόμενο την κοινωνική ισότητα[2]. Οι διαχρονικές συσσωρευμένες εμπειρίες των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, τους κάνουν να κατανοούν την κοινωνική ισότητα ως συνώνυμο της οικονομικής ισότητας που και οι δυό μαζί καταλήγουν στην οικονομική, κοινωνική, πνευματική, πολιτική ελευθερία, γεγονός που τις κάνει να ταυτίζουν την κοινωνική ισότητα με την κοινωνική ελευθερία, αρχές, αξίες και κανόνες που μπορούν να ευδοκιμήσουν μόνο σε συνθήκες που τα μέσα παραγωγής ανήκουν στο σύνολο της εκάστοτε αμεσοδημοκρατικά οργανωμένης και αυτοδιευθυνόμενης κοινωνίας από το τοπικό μέχρι το οικουμενικό επίπεδο. Υπάρχει ένας θεμελιακός νόμος που διέπει όλες τις κοινωνίες της ιστορίας, σύμφωνα με τον οποίον δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική ελευθερία σε συνθήκες που θεμελιώνουν πάνω στην ωμή βία και στην συστηματική εξαπάτηση όλες τις οικονομικοκοινωνικές ανισότητες.

Όσο πιο μακριά βρίσκεται κανείς από την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής, τόσο μακρύτερα βρίσκεται από τον πλούτο και την εξουσία και συνεπώς οι στερημένοι ατομικής ιδιοκτησίας μέσων παραγωγής, πλούτο και εξουσίας τη μόνη ελευθερία που γεύονται είναι αυτή της φτώχειας, της ανεργίας, της εκμετάλλευσης, της ταπείνωσης, της υποταγής και της εξαθλίωσης. Με την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής η κοινωνία αναβαθμίζεται από αντικείμενο του κεφαλαίου σε υποκείμενο της ιστορίας, που σημαίνει ότι αυτοθεσμίζεται σε επίπεδο θεσμών, δομών, λειτουργιών, αρχών, αξιών, κανόνων και στόχων που αποσκοπούν στην καθολική κοινωνική ισότητα, ευημερία, ευτυχία, συνθήκες ικανές και αναγκαίες για να υπάρξει πραγματική ελευθερία και οικουμενική ειρήνη. Το συμπέρασμα είναι πως κοινωνική ισότητα και ελευθερίες είναι έννοιες ταυτόσημες και αδιαχώριστες.

Το ερώτημα, όμως, σε συνθήκες τεχνητής και καλλιεργούμενης σύγχυσης παραμένει: Ισότητα Ναι. Αλλά ποια Ισότητα; Γι’ αυτό είναι επιτακτική ανάγκη να ξεκαθαρίσουμε όλοι στο μυαλό μας την έννοια της πραγματικής κοινωνικής ισότητας, αφού προφανώς απαλλαγούμε από έννοιες κούφιες χωρίς περιεχόμενο και έννοιες παγίδες που μας μπολιάζουν με μύθος και ιδεολογίες που είναι ξένες προς τα κοινά συμφέροντά μας και μας εκπαιδεύουν να είμαστε εθελόδουλοι και εθισμένοι σε ναρκοϊδέες περί θεών, αφεντάδων, προστατών και ηγεμόνων. Αυτή η συζήτηση, αναφορικά με το ποια ισότητα, έχει προχωρήσει αρκετά στις μέρες μας και βρίσκεται στο κρίσιμο σημείο που η ισότητα τείνει να απαλλαγεί τόσο από κούφιες, όσο και από προβληματικές περί ισότητας έννοιες.

Η κατεστημένη αντίληψη, πέρα από την υποτιθέμενη ‘ισότητα ενώπιον του ‘θεού’ ή/και του νόμου, μιλάει για μια αφηρημένη αστική ισότητα ανάλογη του πλούτου και των ικανοτήτων του καθενός και ανεξάρτητα από την θέση τους στην οικονομία, συνεπώς και στην κοινωνία. Οι σύγχρονοι απολογητές του νεοφιλελευθερισμού, οι λεγόμενοι και ‘εξισωτικοί φιλόσοφοι’ στην προσπάθειά τους να προκαλέσουν σύγχυση προσπαθούν να συκοφαντήσουν την έννοια της κοινωνικής ισότητας προβάλλοντας τα μειονεκτήματα μιας αριθμητικής ισότητας, χωρίς να εξισωθεί η αφετηρία όλων, ώστε όλοι να ξεκινούν από την ίδια βάση. Φτάνουν μάλιστα στο σημείο να αντιπαραθέτουν την ισότητα στην ελευθερία, υπονοώντας ότι η κοινωνική ανισότητα είναι το αναγκαίο τίμημα που καταβάλλει η ανθρωπότητα προκειμένου να έχει τις αστικές ελευθερίες, τις οποίες όμως απολαμβάνει αποκλειστικά το κεφάλαιο. Ελευθερία σε συνθήκες καπιταλισμού, λέει ο Τσόμσκι, υπάρχει πολλή στην αγορά και μπορεί κανείς να αγοράσει όση του επιτρέπει το πορτοφόλι του. Γι’ αυτό προβάλλουν την γενική και αφηρημένη έννοια της αστικής ισότητας (Equality) την οποία ταυτίζουν με την αριθμητική έννοια της ισότητας, χωρίς ωστόσο να αγγίζουν το κεφαλαιοκρατικό σύστημα των ακραίων κοινωνικών ανισοτήτων, οπότε στην ουσία μιλάνε για την διαιώνιση των οικονομικοκοινωνικών ανισοτήτων. Όπου, όμως κυριαρχεί η κοινωνική ανισότητα εκεί πρυτανεύει και η ανελευθερία, η καταπίεση, ο αυταρχισμός και ο νόμος της ζούγκλας.

Αντίθετα οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, οι οποίες έχουν σταδιακά μετακινηθεί από τον μονοδιάστατο στον πολυδιάστατο Άνθρωπο του 21ου αιώνα, στο πρόσωπο του οποίου συμπτύσσονται δημιουργικά ο παραδοσιακός εργαζόμενος, που στο μεταξύ έχει σπουδάσει και μορφωθεί και ταυτόχρονα έχει διαμορφωθεί σε δημιουργό και νομέα πολιτισμού, επιλέγουν τον όρο κοινωνική ισότητα (Equity) για να την ορίσουν ως προσφορά του καθενός στο κοινωνικό σύνολο ανάλογα με τις εκάστοτε δυνατότητές του και απολαβή ανάλογα με τις ανάγκες του. Αυτή η τομή στη ζωντανή γλώσσα που δεν είναι παρά ένας ζωντανός κώδικας της ανθρώπινης ιστορίας, με τις καθαρές και οριοθετημένες έννοιες μας βοηθάει να κατανοήσουμε με διαφορετικό τρόπο τις σύγχρονες έννοιες, ως έκφραση της σύγχρονης πραγματικότητας και των σύγχρονων δυνατοτήτων και αναγκών, γεγονός που μας αναγκάζει να αφήσουμε πίσω μύθους και ιδεολογίες του 19ου και του 20ου αιώνα για να κάνει η ανθρωπότητα το επόμενο βήμα προς την πρόοδο για το καλό της βιόσφαιρας, της ανθρωπότητας και του ανθρώπινου πολιτισμού. Έτσι καταλήγουμε να διακρίνουμε μεταξύ αριθμητικής και κοινωνικής ισότητας και το ζητούμενο να είναι πια η κοινωνική με όλα και όσα αυτή η νέα πραγματικότητα επιτάσσει. Αναστοχαζόμενος παραθέτω τους παρακάτω συλλογισμούς για να κατανοήσουμε έννοιες, διαφορές, στρατηγικές, την πορεία μας ως άτομα, κοινωνίες και ανθρωπότητα προς το μέλλον, προς την κοινωνική ισότητα και το συνώνυμό της την ισοελευθερία.

Η διαφορά μεταξύ της αναλογικής ισότητας Α (Equity) και της αριθμητικής ισότητας Β (Equality) είναι ότι η ισότητα Α σημαίνει να δίνεις ανάλογα με τις ανάγκες όσα απαιτείται που σημαίνει ίσα για ίσες ανάγκες, ενώ ισότητα Β σημαίνει να δίνεις, κι’ αυτό θεωρητικά γιατί στην πράξη στους περισσότερους δεν δίνεται τίποτα, τα ίδια σε όλα τα άτομα.

Σε ένα σύστημα ισότητας Α όλα τα άτομα έχουν κοινή αφετηρία και όλα όσα χρειάζονται για να επιτύχουν και να ευτυχίσουν στη ζωή τους, προφανώς από διαφορετικούς δρόμους, με διαφορετικές επιδιώξεις και με διαφορετικά μέσα ο καθένας για την προσωπική του ευτυχία μέσα σε μια υγιή και ισορροπημένη κοινωνία. Σε ένα σύστημα ισότητας Β, ωστόσο, αφού μερικοί ξεκινάνε από διαφορετικές αφετηρίες επειδή έχουν ήδη περισσότερα από τους άλλους, μερικοί καταλήγουν σε σπατάλες άσκοπες και σε πράγματα που δεν χρειάζονται καν, ενώ πολλοί καταλήγουν να μην έχουν βασικά πράγματα που τα χρειάζονται. Είναι λοιπόν φανερό πως ένα τέτοιο σύστημα θα οδηγήσει σίγουρα σε νέες κοινωνικές ανισότητες που κάνουν τους πλούσιους πλουσιότερους και τους φτωχούς φτωχότερους..

Η ισότητα Α αντιμετωπίζει τον καθένα διαφορετικά και σύμφωνα με τις ανάγκες του, αντίθετα η ισότητα Β αντιμετωπίζει θεωρητικά μεν όλους το ίδιο, στην πράξη όμως τους αντιμετωπίζει με ταξικά κριτήρια χωρίς λαμβάνει υπόψη της τις ανάγκες των πολλών. Η ισότητα Α δεν κάνει διακρίσεις στους ανθρώπους με βάση ταξικές, φυλετικές, πολιτικές, περιουσιακές, θρησκευτικές διαφορές γιατί αυτό γίνεται αιτία ανισότητας. Αντίθετα η ισότητα Β διακρίνει τους ανθρώπους με βάση τις ταξική τους θέση ή με την ‘ικανότητά’ τους, όπως αυτή με δικά της κριτήρια ορίζει την έννοια της ικανότητάς τους, για επίτευξη ισότητας, τακτική που καταλήγει στο σχήμα οι πλούσιοι να εξουσιάζουν και να γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί να αλλοτριώνονται και να γίνονται φτωχότεροι.

Είναι πλέον προφανές ότι η έννοια της ισότητας συνδέεται άρρηκτα με τον άνθρωπο ως φυσική και κοινωνική οντότητα και συνεπώς με τις ανάγκες των ανθρώπων, γεγονός που γίνεται απόλυτα ορατό σε επίπεδο οικογένειας, όπου τα αγαθά μοιράζονται ανάλογα με τις κατά περίπτωση ανάγκες των μελών της και όχι δογματικά σε ίσα μερίδια, ή σε μεγαλύτερα μερίδια στον πατέρα και ότι περισσέψει για τους άλλους. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και σε επίπεδο κοινωνίας, όπου οι ανάγκες των μελών της ταξινομούνται με αντικειμενικά κριτήρια και ομαδοποιούνται, ώστε άτομα με ίδιες ανάγκες να έχουν ίδια μεταχείριση, σε αντίθεση με όσα συμβαίνουν σε συνθήκες κοινωνίας τύπου ισότητας Β, όπου εκατομμύρια παιδιά πεθαίνουν κάθε χρόνο από ασιτία, ενώ για τα παιδιά της κυρίαρχης ελίτ ξοδεύονται απίθανα ποσά για να διαδεχτούν τος γονείς τους, διαιωνίζοντας έτσι το σύστημα Β.

Με την ισότητα Β ο αγώνας αποσκοπεί στην επιτυχία των λίγων που σημαίνει τη διατήρηση της κοινωνικής ανισότητας, των ανταγωνισμών, των απάνθρωπων και καταστροφικών πολεμικών συγκρούσεων για το μοίρασμα του κόσμου, ενώ αντίθετα η ισότητα Α είναι απαραίτητη για να δημιουργηθεί αρμονία μεταξύ των ανθρώπων, των εθνών, των λαών και των χωρών που εργάζονται για τον ίδιο στκοπό την κοινωνική ισότητα, την άμεση δημοκρατία και την οικουμενική ειρήνη. Ωστόσο, για να φτάσει σε αυτό το επίπεδο η κοινωνία, απαιτείται πρώτα να ξεκινήσουν όλα τα άτομα από το ίδιο επίπεδο και αυτό σήμερα είναι εφικτό μόνο με αναλογική ισότητα, συνεπώς για να επιτευχθεί κοινωνική ισότητα, όλοι πρέπει να βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο από την αρχή. Και η καινούργια αρχή προϋποθέτει το τέλος της αιτίας που οδήγησε στις ακραίες ανισότητες και στην καπιταλιστική βαρβαρότητα[3]. Προϋποθέτει την κοινωνική ισοκτησία η οποία δεν επιτρέπει στους λίγους να εξανδραποδίζουν τους πολλούς, ενώ ταυτόχρονα επανασυνθέτει τον κοινωνικό ιστό και επανενώνει την κοινωνία σε ένα ενιαίο Εμείς ως Όλον. Προϋποθέτει, δηλαδή, την οριστική κατάργηση του καπιταλισμού σε όλες τις πιθανές και απίθανες εκδοχές του, δηλαδή την κατάργηση του κεφαλαίου, η οποία με τη σειρά της προϋποθέτει την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής και την οργάνωση της κοινωνίας/ανθρωπότητας στη βάση της άμεσης δημοκρατίας με περιεχόμενο την αταξική κοινωνία στα πλαίσια ενός οικουμενικού ουμανιστικού πολιτισμού.

Όλα τα άλλα αποτελούν πλάνες, παραισθήσεις και καταστροφικές αυταπάτες, για τις οποίες δεν υπάρχουν πια άλλα χρονικά περιθώρια, αν πρέπει να σωθεί η ανθρωπότητα και ο πολιτισμός της.


[1] Βλέπε σχετικά, Λάμπος Κώστας, Θεός και Κεφάλαιο, Δοκίμιο για τη σχέση μεταξύ θρησκείας και εξουσίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2016 2η έκδοση.

[2] Βλέπε αναλυτικά, Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η Μεγάλη Πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.

[3] Λάμπος Κώστας, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας. Η ατομική ιδιοκτησία ως μήτρα βίας, εξουσίας, ανισότητας, εγκληματικότητας, σκοταδισμού και ανηθικότητας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2017.

Να κάνουμε την Κρίση του Καπιταλισμού, ευκαιρία λύτρωσης της ανθρωπότητας

Να κάνουμε την κρίση του καπιταλισμού, ευκαιρία λύτρωσης της ανθρωπότητας

του Κώστα Λάμπου

claslessdemocracy@gmail.com,

http://www.classlessdemocracy.blogspot.com,

Η υπαρξιακή κρίση του παρακμασμένου καπιταλισμού εξελίσσεται σε στρατηγική κρίση της ανθρωπότητας Οι στιγμές είναι κρίσιμες κι έχουμε όλοι χρέος να τις αντιμετωπίσουμε ατομικά και συλλογικά με κριτική σκέψη ως Πολίτες και όχι ως οπαδοί σκοταδιστικών μύθων, εξουσιαστικών/κομματικών ιδεολογιών και ως άκριτοι καταναλωτές προπαγάνδας, ψευδών ειδήσεων και συνωμοσιολογιών όσα συστηματικά και σκόπιμα ανακριβή μας σερβίρουν ως ‘ενημέρωση’ κομματικά στρατευμένοι δημοσιογράφοι, κυβερνητικοί και αντικυβερνητικοί παράγοντες, ‘ειδικοί’ και άσχετοι επιστήμονες, ακόμα και καθηγητάδες, ‘ακαδημαϊκοί’ και λοιποί μαϊντανοί των συστημικών ΜΜΕ που με το αζημίωτο υπηρετούν συνειδητά το σύστημα που βάζει τα κέρδη του κεφαλαίου πάνω από τον άνθρωπο, από τα συμφέροντα της κοινωνίας/ανθρωπότητας και τον σεβασμό της Βιόσφαιρας.

Ας σταθούμε στοχαστικά, και σε συντομία στα δυό κορυφαία ζητήματα που λόγω των συνεπειών τους απασχολούν ολόκληρη την ανθρωπότητα τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα τις τελευταίες μέρες.

Το πρώτο έχει να κάνει με την λεγόμενη ‘κλιματική αλλαγή’, όπως σκόπιμα αποκαλούν την καταστροφή του περιβάλλοντος. Είναι σαφές ότι ντύνοντας την καταστροφή με τον όρο αλλαγή που συνήθως νοείται θετικά, βιάζεται η έννοια και κακοποιείται η γλώσσα. Αυτό όμως που συμβαίνει είναι η συστηματική καταστροφή του περιβάλλοντος γνωστή και ως οικολογική βόμβα, αποτέλεσμα της καταστροφικής δράσης του κεφαλαιοκρατικού συστήματος παραγωγής και κατανομής του παγκόσμιου πλούτου. Πρόκειται για την πραγματικότητα την οποία κορυφαίοι οργανισμοί, περιβαλλοντολογικές οργανώσεις ακαδημαϊκοί περιβαλλοντολόγοι και περιβαλλοντολογούντες επιδοτούμενοι από το σύστημα του κεφαλαίου κάνουν ότι δεν την βλέπουν και προσπαθούν να πείσουν και εμάς ‘ότι δεν υπάρχει ως συστημική συνέπεια και μας την παρουσιάζουν, ως ‘ανθρωπογενή’. Είναι συνεπώς αυτή η συστημική καταστροφή του περιβάλλοντος που καταλήγει στην ανατροπή της κλιματικής ισορροπίας με συνέπεια τις φυσικές καταστροφές, οι οποίες κατά κανόνα πλήττουν φτωχούς ανθρώπους, φτωχές κοινωνικές τάξεις και φτωχές χώρες, μεγαλώνοντας παράλληλα τον πλούτο εκείνων που ελέγχουν και ρυθμίζουν την παγκόσμια οικονομία με μοναδικό κριτήριο τα ατομικά, ταξικά και εθνικά τους συμφέροντα.

Το εγκληματικό στοιχείο σ’ αυτήν την υπόθεση βρίσκεται στο γεγονός ότι οι ‘ειδικοί’ που γνωρίζουν την πραγματική αιτία αυτού του ‘φαινομένου’, που δεν είναι άλλη από την ασύδοτη έκλυση στην ατμόσφαιρα δισεκατομμυρίων τόνων διοξειδίου του άνθρακα (CO2), παρουσιάζουν αυτό το καπιταλιστικό οικονομικό έγκλημα ως ένα ‘ανθρωπογενές φαινόμενο’1 που προσπαθεί να εμφανίσει τα αιτιατά ως αίτια και τα θύματα ως θύτες.

Κορυφαίος εκφραστής αυτής της θεωρίας είναι ο ακαδημαϊκός κ. Ζερεφός, τον οποίο το σύστημα περιφέρει ως μαϊντανό στα δίκτυα ειδήσεων για να απαντήσει ως ‘ειδικός’ επί του κλίματος, όταν οι κοινωνίες και απλοί Πολίτες διερωτώνται αν τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας ευθύνονται, για την ζημιά που προκαλεί η ανατροπή της κλιματικής ισορροπίας, το ίδιο με την αμερικάνικη, την κινέζικη, την ινδική, την ρώσικη, την αργεντίνικη ή την γερμανική κ.λπ. βιομηχανία που πλουτίζουν μέσω της ασύδοτης καταστροφής του πλανήτη και της ατέρμονης φτώχειας, με στόχο την παγκόσμια ηγεμονία κατά μόνας ή συλλογικά. Το βασικό επιχείρημα αυτής της απολογητικής σχολής σκέψης περιστρέφεται γύρω από την έννοια του ‘φυσικού φαινομένου’, χωρίς να μπαίνουν στον κόπο να μας μιλήσουν για τις ευθύνες του χαοτικού, αχαλίνωτου και καταστροφικού καπιταλισμού που αποτελούν τις αιτίες του αφύσικου πια σε ένταση, συχνότητα και μέγεθος ‘φαινομένου’, αλλά και για το ρόλο και την ευθύνη των οργανωμένων κοινωνιών να αντιμετωπίζουν αυτά τα φαινόμενα.

Όλοι γνωρίζουμε πως η διαδικασία ερημοποίησης του πλανήτη σχετίζεται κατά κύριο λόγο με την άναρχη και ληστρική δράση του κεφαλαίου για το, με κάθε θυσία, μέγιστο και άμεσο κέρδος. Όλοι γνωρίζουμε επίσης ότι το κεφάλαιο αποτελεί την πρωτογενή εξουσία με την οποία υπαγορεύει, δια των πολιτικών υπαλλήλων του, νόμους, συμπεριφορές και αντιλήψεις ώστε οι ‘ειδικοί’ και οι ‘αρμόδιοι’, για πολιτικούς θώκους, καθηγεσίες, ρουσφετάκια και τριάντα αργύρια να κάνουν στραβά μάτια μπροστά στις εγκληματικές παρανομίες του κεφαλαίου σε βάρος της ανθρωπότητας και της Φύσης. Φτάνει μια περιοδεία ανά την Ελλάδα, ακόμα και μια σύντομη επίσκεψη στα νησιά και ιδιαίτερα στην, υπό διαρκή πυρπόληση Εύβοια για να διαπιστώσει ότι σε μια διαδρομή 33 χιλιομέτρων, λ. χ. από τα Νέα Στύρα μέχρι την Κάρυστο, ότι όλοι οι ορεινοί όγκοι είναι κρανίου τόπος και όλες οι κορυφογραμμές είναι γεμάτες από, σύμφωνα με εμπειρίες, αλλά και με αναλύσεις κόστους οφέλους, αμφιβόλου οικονομικοκοινωνικής χρησιμότητας, θηριώδεις ανεμογεννήτριες που δεν καταστρέφουν μόνο την αισθητική του τοπίου, αλλά προϋποθέτουν και την καταστροφή της χλωρίδας και της πανίδας της περιοχής που αποτελούν πηγή ζωής των κατοίκων. Σε άλλα μέρη δεσπόζουν τα γερμανικής παραγωγής επίσης αντιοικονομικά για τους επενδυτές, κερδοφόρα για τους βιομήχανους και τους εμπόρους φωτοβολταϊκά συστήματα, για να διαπιστώσει, αυτό που οι περισσότεροι Ευβοιώτες βιώνουν ως καταστροφή του τόπου τους.

Καταστροφή που, δια του μελισσοκόμου της περιοχής, υποδείχνοντας την πραγματική αιτία της ολοκληρωτικής καταστροφής τους, την περιγράφουν γλαφυρά με τα παρακάτω απλά λόγια: «Καίνε τα δάση μας για να φυτέψουν κάποιοι γερμανικές ανεμογεννήτριες για να καταλήξουμε εμείς γκαρσόνια και τα παιδιά μας μετανάστες». Και ενώ όλοι γνωρίζουν ότι εκείνοι οι ‘επιχειρηματίες’ που ‘ως, ανθρωπογενής τάχα, και όχι ως κερδοσκοπική παρέμβαση’ καίνε τα δάση για να αποκομίσουν κάποιο κέρδος το καλοκαίρι, το χειμώνα που τα νερά της βροχής θα πνίξουν ανθρώπους, χωριά και κάμπους θα αποκομίσουν καινούργια κέρδη με κάποια άλλη ‘επιχειρηματική μορφή’ με την οικονομική στήριξη, βεβαίως, του καπιταλιστικού ταξικού κράτους τους. Το καπιταλιστικό σύστημα, όπως όλοι γνωρίζουμε, είναι ενιαίο μεν και με πολλά πρόσωπα δε, που όμως ανήκει στους λίγους που κατέχουν τα μέσα παραγωγής υλικών και άυλων αγαθών για λίγες υπαρκτές ζωτικές και πολλές τεχνητές και άχρηστες ανάγκες που δια της εμπορευματοποίησης τους παίρνουν τη μορφή του άνισα κατανεμημένου και γι’ αυτό απάνθρωπου και καταστροφικού εξουσιαστικού πλούτου.

Η επίκληση των εξαιρετικά αντίξοων συνθηκών, του υψηλού θερμικού φορτίου και του ιδιαίτερου, απροσπέλαστου ανάγλυφου του εδάφους της χώρας και των ‘ριπών αέρος’ για τις πρωτόγνωρες καταστροφικές πυρκαγιές των τελευταίων ημερών, είναι η μισή αλήθεια με την οποία επιχειρείται να αποσιωπηθεί η έλλειψη προληπτικής πολιτικής δασοπροστασίας, το κόστος της οποίας θα ήταν ένα μικρό μόνο κλάσμα των τεράστιων ζημιών που υπέστη η τοπική κοινωνία, η οικονομία, το φυσικό περιβάλλον και η χώρα συνολικά, ακόμα και σε εθνικό αμυντικό δυναμικό. Αυτή η έλλειψη στρατηγικής πρόληψης από φυσικές καταστροφές, που κατά κανόνα πλήττουν την εργαζόμενη κοινωνία, σχετίζεται άμεσα με την αντίληψη και τα συμφέροντα του κεφαλαίου που χρειάζεται ένα κράτος νυχτοφύλακα των δικών του συμφερόντων και όχι ένα κράτος αμερόληπτο εκφραστή και προστάτη του συνόλου της κοινωνίας και των όρων ύπαρξής της.

Είναι αυτά τα συμφέροντα που παραβιάζουν συνειδητά την πάγια αρχή σύμφωνα με την οποία ‘η πρόληψη είναι προτιμότερη της καταστολής’, γιατί αυτά τα συμφέροντα με την καταστολή μεγαλώνουν και όχι με την πρόληψη. Βέβαια καμιά πρόληψη δεν μπορεί να αποτρέψει καταστροφές στην περίπτωση ακραίων περιπτώσεων. Μπορεί όμως να περιορίσει τις ζημιές στο ελάχιστο και με έναν υπεύθυνο προγραμματισμό να σώσει ανθρώπινες ζωές, οικονομικές και κοινωνικές υποδομές και φυσικό πλούτο, που θα κρατήσει όρθιες τις επιμέρους κοινωνίας να θεραπεύσουν τις πληγές τους και να συνεχίσουν την πρόοδό τους, χωρίς να χρειάζεται να καταφύγουν οι ίδιοι σε κοράκια τοκογλύφους δανειστές και την χώρα μας στον έλεγχο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που λειτουργεί, όπως όλοι οι διεθνείς τάχα οργανισμοί, ως μακρύ χέρι της αμερικάνικης εξωτερικής πολιτικής.

Ο κ. Ζερεφός και όλοι οι ανά την υφήλιο συνοδοιπόροι του της θεωρίας ‘της ανθρωπογενούς παρέμβασης’, που τάχα ευθύνεται για όλα τα κακά της μοίρας μας, που, ως απολογητές του κεφαλαίου, συμβάλλουν συνειδητά, γιατί και μορφωμένοι και ευφυείς άνθρωποι είναι, στην παραπλάνηση των κοινωνιών δεν παραβιάζουν μόνο τον όρκο τους ως επιστήμονες, αλλά και το ηθικό χρέος τους απέναντι στην κοινωνία και στην ανθρωπότητα να λειτουργούν ως σύμβουλοι και υπερασπιστές της, επιστρέφοντάς της όσα αυτές τους έμαθαν και τους πρόσφεραν για να γίνουν ότι έγιναν. Το επιχείρημά τους ‘περί ουδετερότητας της επιστήμης’ με το οποίο δικαιολογούν την υποταγή τους στην εκάστοτε εξουσία είναι ως ‘φύλλο συκής’ έωλο, γιατί η επιστήμη ως διαχρονικό κοινωνικό δημιούργημα είναι από την φύση της επαναστατική και εμφορείται από κοινωνική ηθική, την οποία οι μαυραγορίτες ‘ειδικοί’ την εμπορεύονται υποτάσσοντάς την στα συμφέροντα ενός ανήθικου mafia economic system που καταδυναστεύει τον άνθρωπο, την κοινωνία, την ανθρωπότητα και την κοινή μας μάνα, τη Βιόσφαιρα.

Όλοι οι φορείς αυτής της σχολής σκέψης, που εμπορεύονται την κοινωνικά αποκτημένη γνώση τους, γνωρίζουν πολύ καλά πως αποκλειστική αιτία της σημερινής οικονομικής και κοινωνικής παρακμής είναι το συγκεντρωτικό ολιγοπωλιακό ενεργειακό σύστημα με πυρήνα τα ορυκτά καύσιμα. Είναι τα σπάνια και άνισα διασπαρμένα στη Φύση ορυκτά καύσιμα που γέννησαν και συντηρούν ζωντανό το καπιταλιστικό σύστημα, είναι αυτά που ρυπαίνουν και καταστρέφουν όλα τα αναγκαία για την ζωή και την πρόοδο γεωφυσικά και ανθρώπινα/κοινωνικά οικοσυστήματα, στοιβάζοντας, ως φτηνή εξαρτημένη εργασία και ανέργους ως εφεδρικό βιομηχανικό στρατό, τεράστιους ανθρώπινους πληθυσμούς σε ελάχιστες μεγάλες πόλεις χωρίς στοιχειώδεις υποδομές και ανέσεις για τους πολλούς. Κι’ αυτό συμβαίνει την στιγμή που οι επιστήμες και οι τεχνολογίες, και παρά το φίμωμά τους, έχουν δημιουργήσει τους όρους για άφθονη, φθηνή, καθαρή, αποκεντρωμένη και ασφαλή ενέργεια που δεν καταργεί μόνο τα ορυκτά καύσιμα, αλλά και τον καπιταλισμό. Έχουν δηλαδή δημιουργήσει όλες τις αντικειμενικές προϋποθέσεις για έναν καλύτερο ανθρώπινο κόσμο, τον οποίο οι ‘ειδικοί’ σύμβουλοι και υπηρέτες των εξουσιών και της οικονομικής ολιγαρχίας σκόπιμα αποσιωπούν στηρίζοντας, με το αζημίωτο βέβαια, τα συμφέροντα του κεφαλαίου που με τους καταστροφικούς ιμπεριαλιστικούς πολέμους επιδιώκουν να μην τον ξεπεράσει η ανθρωπότητα που εκατομμύρια χρόνια παλεύει για κοινωνική ισότητα, καθολική ευημερία, πραγματική δημοκρατία και οικουμενική ειρήνη.

Είδατε ή ακούσατε κανέναν, από αυτά τα ‘φυντάνια’ να καταδικάζει πειστικά τα ορυκτά καύσιμα για την τρύπα του όζοντος, για την υπερθέρμανση του πλανήτη, για το ρόλο των ορυκτών καυσίμων και την ασυδοσία του κεφαλαίου στην ανατροπή της κλιματικής ισορροπίας και την διαμόρφωση της κλιματικής κρίσης; Όχι φυσικά, κι’ αυτό γιατί ως κοινωνικοί αποστάτες δεν είναι διατεθειμένοι να καταβάλλουν το αντίστοιχο τίμημα τιμής.

Γνωρίζουν όμως πολύ καλά οι εξωνημένοι ειδικοί ‘επιστήμονες’ ότι όλα τα σχετικά με την υδρογονοενέργεια που εδώ και δεκαετίες κορυφαίοι συνάδερφοί τους στις Ενωμένες Πολιτείες Αμερικής και στον κόσμο ολόκληρο διακηρύσσουν, ότι ‘η μεγάλη οικονομική επανάσταση που οδηγεί στην ανακατανομή της εξουσίας στη Γη θα έχει την μορφή της Οικονομίας του Υδρογόνου’2. Οι κοινωνίες όμως, είμαι βέβαιος, ελάχιστα γνωρίζουν ότι, η ενέργεια από υδρογόνο, το οποίο αποτελεί τα 2/3 του νερού3 και το 80-90% του σύμπαντος, μπορεί να τις απελευθερώσει από τον μανιακό καπιταλισμό και να μετατρέψει τον πλανήτη μας σε παράδεισο και να εξαλείψει την φτώχεια, τους ανταγωνισμούς και τους πολέμους, υπό την προϋπόθεση ότι θα καταργηθεί η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής και η οικονομική δραστηριότητα θα τεθεί υπό τον άμεσο και αποκλειστικό έλεγχο των άμεσα αυτοδιεθυνόμενων κοινωνιών. Επειδή όμως όσοι πουλάνε την σιωπή τους γνωρίζουν επίσης ότι η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής, στην γνώση και στην έρευνα διαμορφώνει μια οικονομία των ακραίων ενεργειακών και οικονομικοκοινωνικών ανισοτήτων, των καταπιεστικών εξουσιών4, των συγκρούσεων, των καταστροφικών πολέμων, της κλιματικής ανισορροπίας, των φυσικών καταστροφών της ανεργίας, της φτώχειας, της αλλοτρίωσης και της εξαθλίωσης του 99% του παγκόσμιου πληθυσμού, για να διπλασιάζει κάθε τόσο τον πλούτο της μια ελίτ που δεν υπερβαίνει το 1%, είναι φανερό ότι γνωρίζουν και ‘ποιος φοβάται το υδρογόνο’5. Επειδή όμως επέλεξαν να θέσουν την επιστημονική τους γνώση στην υπηρεσία της ελίτ γι’ αυτό επιμένουν δογματικά στην ‘θεωρία περί της ανθρώπινης παρέμβασης’ για να κρύψουν τον συστημικό χαρακτήρα αυτού του εγκλήματος με πυρήνα την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής η οποία μέσω της εκμετάλλευσης της εξαρτημένης ανθρώπινης εργασίας και της ληστρικής αφαίμαξης των φυσικών πόρων μετατρέπεται σε κεφάλαιο και σε κοινωνική ανισότητα, σε αυταρχική εξουσία του παράνομου και ανήθικου πλούτου σε βάρος της κοινωνίας, της Ανθρωπότητας και της Φύσης.

Και ενώ οι κοινωνίες γίνονται όλο και εντονότερα κριτικές και σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό αντισυστημικές, τόσο εντονότερα γίνονται αντικείμενο εξαπάτησης, ενώ κάποιοι αρέσκονται ακόμα στο να αυταπατώνται ως οπαδοί των κομμάτων του κεφαλαίου και του αστικού κοινοβουλίου, έρχεται το κεφάλαιο, δια των λογής-λογής υπαλλήλων του να προτείνει μια τάχα παγκόσμια διακυβέρνηση υπό την ηγεμονίαν του, για να προλάβει ώστε η μαζική αμφισβήτηση της αστικής δημοκρατίας να μην εξελιχθεί, όπως δείχνουν τα πρώτα σκιρτήματά τους, σε μαζική αγωνιστική διεκδίκηση ενός καλύτερο κόσμου, του κόσμου της κοινωνικής ισότητας και της Άμεσης Δημοκρατίας6 από το τοπικό μέχρι το οικουμενικό επίπεδο της ανθρωπότητας, την μόνη ρεαλιστική προοπτική να αποκατασταθούν προοδευτικά φυσικές, κοινωνικές και παγκόσμιες ισορροπίες.

Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι εμείς, ως επιμέρους άτομα και ως κοινωνικά σύνολα, είμαστε άμοιρα ευθυνών για όσα συντελούνται από το κεφάλαιο σε βάρος μας και σε βάρος της Φύσης, αλλά οι ευθύνες μας δεν περιορίζονται στο να είμαστε εθελοντές ‘οργανωμένων κύκλων’ που μας πιπιλίζουν το μυαλό, ότι ‘φταίει ο άνθρωπος’, γενικά και αόριστα για την καταστροφή του πλανήτη και την υποβάθμιση της ζωής μας και όχι το κεφάλαιο. Ο άνθρωπος το υποτιθέμενο δημιούργημα ενός υποτιθέμενου καλοκάγαθου και πάνσοφου ‘θεού’, αντίληψη που τελικά καταλήγει σε ένα φετίχ της εξουσίας, γιατί μόνο μια εξουσία των λίγων πάνω στους πολλούς αυτοθεοποιείται και ως ψεύτικη φέρεται πανούργα σέρνοντς πολλούς αφελείς τις Κυριακές στην εκκλησία και στη συνέχεια στον καθαρισμό των παραλιών, ‘για να σώσουμε τάχα τον πλανήτη’, αλλά και βάναυσα, όσο δεν φέρθηκαν ούτε και οι πρωτόγονοι ‘θεοί’ των πρωτόγονων ανθρώπων.

Αυτή η συνειδητή παραπλάνηση σκοπό έχει να μας πείσει ότι εκείνοι οι λίγοι ολιγάρχες του πλούτου και της εξουσίας που, δια των πολιτικών υπαλλήλων τους, νομοθετούν όπως τους συμφέρει και αποφασίζουν, με την βοήθεια των σκοταδιστικών μύθων, των εξουσιαστικών ιδεολογιών7, την ταξική παιδεία, την τυφλή προπαγάνδα, το ψέμα και στην ανάγκη με την βία των μηχανισμών καταστολής, για εμάς, χωρίς εμάς και σε βάρος μας.

Το συμπέρασμα είναι ότι στην ουσία οι μεγάλες φυσικές καταστροφές, όπως οι πυρκαγιές, οι πλημύρες, οι σεισμοί, το θανατηφόρο κυκλοφοριακό χάος, οι επιδημίες κ.λπ., δεν είναι αποτέλεσμα ούτε ‘ανθρώπινης παρέμβασης’, ούτε ‘θεϊκή δοκιμασία’, αλλά άμεση ή έμμεση συστημική επιλογή του κεφαλαίου, που το βοηθάει να αντιμετωπίζει τις αντιφάσεις, τις αντιθέσεις και τις κρίσεις του και να αναγεννιέται από τις κερδοφόρες στάχτες του πλανήτη, διαφορετικά, ως ιστορικά τυμπανιαίο πτώμα θα έπρεπε να έχει ήδη γίνει μια ιστορική παρένθεση για την ανθρωπότητα.

Το δεύτερο ζήτημα σχετίζεται με την παγκόσμια δοκιμασία των τοπικών, εθνικών και παγκόσμιων θεσμικών, οικονομικών, κοινωνικών, υγειονομικών και πολιτισμικών θεσμών, δομών και λειτουργιών που αφορούν την προστασία της ατομικής και δημόσιας υγείας από την πανδημία που προκάλεσε ο κορωνοϊός covid 2. Βέβαια η ανθρωπότητα διερωτάται:

· Αν αυτός ο ιός αποτελεί μια έστω και κατ’ αντανάκλαση, από την κεφαλαιοκρατική ρύπανση του περιβάλλοντος, αντίδραση της Φύσης, ή προϊόν των εργαστηρίων του χημικού και βιολογικού πολέμου, που οργανώνουν οι επίδοξοι ηγεμόνες του πλανήτη.

· Αν οι ταχύτατες μεταλλάξεις αυτού του ιού αποτελούν την προσπάθειά του να επιβιώσει, οπότε η δυναμική του θα απέβαινε φθίνουσα με αποτέλεσμα να εξαφανίζεται στο βαθμό που η επιστήμη θα δημιουργούσε τα κατάλληλα εμβόλια και φάρμακα.

· Ή μήπως αποτελεί ένα στρατηγικό όπλο της ελίτ του 1% για να μειώσει τον ανθρώπινο πληθυσμό που τώρα πια δεν τον χρειάζεται, γιατί την υπεραξία δεν την παράγει πια τόσο η εξαρτημένη ζωντανή χειρωνακτική εργασία, όσο ο τζόγος των χρηματιστηρίων και η ιστορική μορφή εργασίας, οι ‘σκεπτόμενες μηχανές’, οι έξυπνες τεχνολογίες της ανεξέλεγκτης τεχνητής νοημοσύνης, που ξεκόπηκαν από τη ζωντανή εργασία, δηλαδή από την κοινωνία που τις δημιούργησε σε βαθμό που το κεφάλαιο να στρέψει τα δημιουργήματα αυτά εναντίον των δημιουργών τους, με σκοπό την διαιώνιση της κυριαρχίας του.

· Οι κοινωνίες διερωτώνται επίσης, αν σ’ αυτήν την περίπτωση ο ιός είναι προγραμματισμένος να μεταλλάσσεται συνεχώς και περιοδικά στην κλίμακα Α-Ω, (ήδη από την Α και την Δ μετάλλαξη βρισκόμαστε στην μετάλλαξη Λ), μέχρι να μην αντιμετωπίζεται από κοινά εμβόλια και φάρμακα, παρά μόνο με πανάκριβα εμβόλια που θα είναι προσιτά μόνο στους ολιγάρχες της εξουσιαστικής ελίτ. Ακούγεται, είναι αλήθεια, υπερβολικό μέχρι εξωφρενικό αλλά και όμως φαίνεται λογικό αν λάβει κανείς υπόψη του την φονική διαπλοκή μεταξύ μεγιστάνων του πλούτου, τραπεζών, φαρμακοβιομηχανιών, Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και μεγάλων ιδιωτικών νοσοκομείων. Γιατί πώς αλλιώς μπορούμε να εξηγήσουμε την πολιτική, όλων σχεδόν των κυβερνήσεων, της υπονόμευσης των Εθνικών Συστημάτων Υγείας που αποσκοπεί στην ιδιωτικοποίηση του τομέα δημόσιας υγείας, που σημαίνει, όπως μας πληροφορεί ο Νόαμ Τσόμσκι, ότι, όπως ο καθένας, σε συνθήκες καπιταλισμού, μπορεί να αγοράσει τόση ελευθερία όση του επιτρέπει το πορτοφόλι του, έτσι και στο μέλλον, υπό συνθήκες κυριαρχίας των φαρμακοβιομηχανιών και ιδιωτικοποίησης του συστήματος υγείας ο καθένας θα μπορεί να αγοράζει τόση υγεία, δηλαδή τόση ζωή, όση θα του επιτρέπει το πορτοφόλι του. Αλλά το μοιραίο ερώτημα παραμένει: Πόσοι θα έχουν ή θα συνεχίσουν να έχουν πορτοφόλι σ’ αυτόν τον ζοφερό κόσμο;

Ο καπιταλισμός είτε ως σκοταδιστικός Trumpισμός, είτε ως ‘μετριοπαθής’ νεοαμερικανισμός, είτε ως νεογερμανικός μερκελισμός, είτε ως νεοοθωμανικός ερτνογανισμός, είτε ως εξαρτημένος κομπραδόρικος και στρεβλός περιφερειακός καπιταλισμός, είτε τελικά ως κρατικοκαπιταλιστικός νεοκινεζισμός και νεοτσαρισμός και πάντα ως νεοδεξιός εφιάλτης της ανθρωπότητας σε όλο τους το ‘μεγαλείο’. Ο καπιταλισμός με τα πολλά πρόσωπα είναι ένας και μοναδικός8. Να σταματήσουμε να τον δοξάζουμε ή να τον αφορίζουμε, αλλά να τον αναλύσουμε με κριτική σκέψη για να τον αφοπλίσουμε ηθικά, πολιτικά και επιχειρησιακά πριν μας καταστρέψει οριστικά ως άτομα, ως κοινωνίες, ως ανθρωπότητα και ως πολιτισμό, καθιστώντας αβίωτη την μοναδική κοινή μας πατρίδα, τον πιο όμορφο γαλάζιο πλανήτη του αναρχοατελεύτητου και μεγαλοπρεπούς Σύμπαντος.

Μπροστά σε αυτήν την ζοφερή πραγματικότητα ο καθένας μας ξεχωριστά. αλλά και ως συλλογικότητες και ως κοινωνία/ανθρωπότητα δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να είμαστε άκριτοι καταναλωτές ανακριβειών, fake news, και ‘ειδικών ανοησιών’ και να μένουμε απαθείς θεατές των εξελίξεων. Κι’ αυτό γιατί όπως φαίνεται, το Mein Kampf, ‘το τέλος της ιστορίας’, η ‘πολιτική ταυτότητας’ και το Δόγμα Τραμπ, δεν ήταν απλές φαντασιώσεις του ενός, ή του άλλου υπηρέτη της ηγεμονικής ναζιστικής και της νεοαμερικάνικης εξουσιαστικής ελίτ, αλλά ένα σχέδιο ‘επανεκκίνησης του καπιταλισμού’ με όρους αυτοκρατορικής εξουσίας και όχι με όρους μιας έστω αστικής κοινωνίας.

Το λογικό θα ήταν, λοιπόν, από αύριο το πρωί να είμαστε όλοι στους δρόμους, στις πλατείες και στα κέντρα εξουσίας και να αξιώνουμε από όσους ακόμα μας κυβερνούν, ή να θεσμοθετούμε ως κοινωνίες την άμεση κοινωνικοποίηση όλων των μέσων παραγωγής, με πρώτες και καλύτερες τις φαρμακοβιομηχανίες, για την σύνθεση όλων των πατεντών των εμβολίων κατά του κορωνοϊού σε μία, στην επιστημονικά πιο αξιόπιστη, η οποία θα διατεθεί για την δωρεάν παραγωγή ενός εμβολίου που θα αποκωδικοποιεί, θα ξεκλειδώνει και θα διαλύει τον ίδιο τον ιό, καθιστώντας εφικτό τον άμεσο εμβολιασμό του παγκόσμιου πληθυσμού για την επιβίωση της ανθρωπότητας. Έτσι η κοινωνία/ανθρωπότητα θα κερδίσει τον αναγκαίο χρόνο για να σκεφτεί και να αλλάξει συθέμελα την φιλοσοφία, την αρχιτεκτονική και την δομή της οικονομίας και να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της ως υποκείμενο της ιστορίας, τερματίζοντας οριστικά και αμετάκλητα τον ρόλο της ως αντικείμενο εκμετάλλευσής της από το μανιακό κεφάλαιο.

Όλες οι παραπάνω σκέψεις μας οδηγούν στο τελικό συμπέρασμα: Επειδή δεν υπάρχουν άλλα χρονικά περιθώρια για παλιές, ξαναζεσταμένες και καινούργιες σκοταδιστικές και εξουσιαστικές ιδεολογικές φιλελεύθερες, νεοφιλελεύθερες, σοσιαλδημοκρατικές, τριτοτεταρτοδιεθνιστικές, μηδενιστικές, περιούσιες και ηγεμονιστικές ψευδαισθήσεις, η ανθρωπότητα έχει μια μόνο επιλογή: Να θάψει ΤΩΡΑ τον ιστορικά νεκρό πια καπιταλισμό πριν την θάψει αυτός, καταργώντας άμεσα την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής9 υπέρ της κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης με την μορφή της άμεσης Δημοκρατίας από το τοπικό μέχρι το οικουμενικό επίπεδο, βάζοντας τα θεμέλια για τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, για τον αταξικό ουμανιστικό πολιτισμό10.

Ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός11 και είναι ήδη εδώ. Ας αφήσουμε το μυαλό μας να τον φανταστεί απελεύθερο και ολοκληρωμένο Ας ανοίξουμε τα μάτια μας να τον δούμε. Ας απλώσουμε τα χέρια μας να τον αγκαλιάσουμε ως άτομα κοινωνίες και ανθρωπότητα, γιατί εμείς ως διαχρονικότητες τον δημιουργήσαμε για να είναι δικός μας και όλων των επόμενων γενεών και όχι των σφετεριστών. Για να συμβούν όμως όλα αυτά τα αυτονόητα θα πρέπει να αξιολογήσουμε σωστά την αλληλέγγυα αφύπνιση της ελληνικής, κι’ όχι μόνο, κοινωνίας τόσο στην αντιμετώπιση των καταστροφικών πυρκαγιών, όσο και στην αντιμετώπιση της πανδημίας και να αποβάλλουμε την μοιρολατρία που μας επέβαλλε η εξουσία του κεφαλαίου, ότι προτιμότερο και ευκολότερο είναι να καταστραφεί η ζωή, ο πολιτισμός και ο πλανήτης παρά ο καπιταλισμός. Οι ανθρώπινες κοινωνίες, όμως, όπως μας διδάσκει η αισιοδοξία της ιστορίας υπήρξαν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν εκατομμύρια χρόνια πριν και μετά την καπιταλιστική βαρβαρότητα.

genetics

1 Βλέπε σχετικά, Λάμπος Κώστας, Η μεγάλη απάτη της θεωρίας περί ‘ανθρώπινης παρέμβασης’ στο περιβάλλον και στο κλίμα, https://www.blogger.com/blog/post/edit/5909381204985884097/7294349769167682859

2 Βλέπε, Rifkin Jeremy, Οικονομία του Υδρογόνου, ΛΙΒΑΝΗΣ, Αθήνα 2003.

3 Λάμπος Κώστας, Να απελευθερώσουμε το νερό, τον ‘Προμηθέα Δεσμώτη του 21ου αιώνα’, http://epithesh.blogspot.com/2013/08/21.html,

4 Βλέπε Λάμπος Κώστας, Ενέργεια και εξουσία, https://classlessdemocracy.blogspot.com/2021/08/v-behaviorurldefaultvmlo.html

5 Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Ποιος φοβάται το υδρογόνο; Η επανάσταση του Υδρογόνου, η ελεύθερη ενέργεια και η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την καπιταλιστική βαρβαρότητα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013.

6 Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η Μεγάλη Πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012.

7 Βλέπε σχετικά, Λάμπος Κώστας, Θεός και Κεφάλαιο. Δοκίμιο για τη σχέση μεταξύ θρησκείας και εξουσίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, ΑΘΗΝΑ 2015 και 2016.

8 Βλέπε σχετικά, Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και Παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της Παρακμής, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, ΑΘΗΝΑ 2009.

9 Λάμπος Κώστας, H Γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας. Η ατομική ιδιοκτησία ως μήτρα βίας, εξουσίας, ανισότητας, εγκληματικότητας, σκοταδισμού και ανηθικότητας, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2017.

10 Lampos Kostas D., Social in/Equality and classless Humanism, under publication

11Βλέπε σχετικά στον συλλογικό τόμο: Ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός. Να θεμελιώσουμε τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, ΑΘΗΝΑ 2020.

Πηγή: https://classlessdemocracy.blogspot.com/,

Οι ευρωπαϊκές διασυνδέσεις της Χρυσής Αυγής

Οι ευρωπαϊκές διασυνδέσεις της Χρυσής Αυγής

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Όταν ο Νορβηγός ακροδεξιός τρομοκράτης Άντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ, υπεύθυνος για τη δολοφονία δεκάδων αθώων συμπατριωτών του, ανέβασε στο internet το περιβόητο “μανιφέστο” του με τίτλο “2083 – Μία Ευρωπαϊκή Διακήρυξη Ανεξαρτησίας”, ελάχιστοι παρατήρησαν πως ένα από τα ελληνικά κόμματα τη δράση του οποίου θαύμαζε ήταν η “Χρυσή Αυγή”. Τότε, τον Ιούλιο του 2011, η Χρυσή Αυγή ήταν ένα ασήμαντο περιθωριακό κόμμα της ακροδεξιάς που συγκέντρωνε μόλις το 0,3% των ψήφων στην Ελλάδα. Όμως η οικονομική κρίση, η μαζική ανεργία, η φτωχοποίηση μεγάλου τμήματος του ελληνικού λαού και η απαξίωση του υπάρχοντος πολιτικού συστήματος, οδήγησε στην εκλογική εκτίναξη της Χρυσής Αυγής, που έφτασε το 7% στις εκλογές του 2012 κι έγινε έτσι το τρίτο κόμμα στην Βουλή των Ελλήνων.

Το γεγονός αυτό δεν πέρασε απαρατήρητο από τα υπόλοιπα ακροδεξιά και νεοναζιστικά κόμματα της Ευρώπης, που είδαν στο πρόσωπο της Χρυσής Αυγής ένα πετυχημένο παράδειγμα, τη στρατηγική και τις τακτικές του οποίου θα ήθελαν να μιμηθούν στις χώρες τους. Αντιπροσωπείες από στελέχη νεοναζιστικών κομμάτων της Γερμανίας και ειδικά της Βαυαρίας επισκέφτηκαν τα γραφεία της Χρυσής Αυγής στο ελληνικό κοινοβούλιο, καλύπτοντας την παρουσία τους λέγοντας πως είναι “ακτιβιστές”.

To 2012 στην Τεργέστη της Ιταλίας ένας 44χρονος ακροδεξιός, ο Αλεσάντρο Γκαρντόσι, ίδρυσε την “Alba Dorata”, που σημαίνει “Χρυσή Αυγή” στα Ιταλικά, ως “ένα παρακλάδι του εξτρεμιστικού ελληνικού κόμματος, που διακρίνεται από ρατσιστική και ομοφοβική ιδεολογία”, σύμφωνα με τον Ιταλό δημοσιογράφο Μάρκο Πάσκουα. Η αλήθεια είναι πως η Χρυσή Αυγή δεν έχει και μεγάλες ομοιότητες με άλλα ακροδεξιά και εθνικιστικά κόμματα της Ευρώπης, εκτός ίσως από το Ουγγρικό νεοφασιστικό κόμμα Jobbik, που κέρδισε σχεδόν το 17% των ψήφων και την τρίτη θέση στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές της χώρας.

Η στρατηγική, η προπαγάνδα, οι ρατσιστικές επιθέσεις, η βία, και η στρατιωτικού τύπου εκπαίδευση των μελών του Jobbik, προσιδιάζει αρκετά μ’ εκείνο της Χρυσής Αυγής, αλλά με τίποτε δε θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν “αδελφά κόμματα”. Μέλη της Χρυσής Αυγής φέρονται να έχουν στενές σχέσεις με ακροδεξιά κόμματα της Σερβίας, όπως η Obraz (απαγοευτηκε το 2012 από τη σερβική κυβέρνηση), ενώ αντίθετα δεν υπάρχουν ιδιαίτερες σχέσεις με το βουλγαρικό ακροδεξιό κόμμα ATAKA, που εκτινάχθηκε στις τελευταίες εκλογές στο 7.4%.

Σε ολόκληρη την Ευρώπη τα ακροδεξιά, νεοναζιστικά και ευρωσκεπτικιστικά κόμματα γνωρίζουν τα τελευταία χρόνια μια σημαντική εκλογική επιτυχία, εκμεταλλευόμενα την οικονομική κρίση αλλά κι από το γεγονός πως τα περισσότερα φιλοευρωπαϊκά δημοκρατικά κόμματα, εμφανίζονται μουδιασμένα από τις εξελίξεις και δεν προσφέρουν λύσεις αλλά και ξεκάθαρα οράματα προόδου και ευημερίας στους ευρωπαϊκούς λαούς. Στις ευρωεκλογές του 2019 αυτά τα αντιευρωπαϊκά κόμματα, ενισχύθηκαν κι άλλο, αλλά απέτυχαν να συμπτύξουν ένα ανίερο μέτωπο μέσα στην ίδια την Ευρωβουλή και να λειτουργήσουν συντονισμένα και διαλυτικά σε κάθε προσπάθεια για περισσότερη ευρωπαϊκή ενοποίηση. Για την ώρα η άνοδός τους φαίνεται να έχει ανακοπεί, ενώ σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες τα εκλογικά τους ποσοστά περιορίζονται, σπρώχνοντας αυτά τα κόμματα προς το περιθώριο, όπου και παραδοσιακά ανήκουν. Αλλά συνεχίζουν τη δράση τους, προωθώντας φασιστικές ιδέες και δράσεις, απέναντι στις οποίες οι Ευρωπαίοι, παρά τα δεινά του Β’ Π. Πολέμου, φαίνεται πως δεν έχουν «ανοσοποιηθεί» επαρκώς…

Περί «ιστορικού υποκειμένου» (μια αιρετική προσέγγιση)

Περί ‘ιστορικού υποκειμένου’

Μια ‘αιρετική’ προσέγγιση

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

«Το μόνο υποκείμενο στο οποίο ανήκει ο ρόλος του ηγέτη

είναι το συλλογικό ‘Εγώ’, που διεκδικεί αποφασιστικά

για τον εαυτό του το δικαίωμα να υποπίπτει σε σφάλματα

και να μαθαίνει τη διαλεκτική της ιστορίας»

Ρόζα Λούξεμπουργκ[1]

Οι κοινωνίες και η ανθρωπότητα συνολικά εξελίσσονται διαρκώς και αδιαλείπτως στην προσπάθειά τους να πραγματοποιήσουν κάποιους και για κάθε ιστορική εποχή εφικτούς στρατηγικούς στόχους, που θα τις οδηγούν προς έναν κάθε φορά καλύτερο κόσμο, κι ένα βήμα πιο κοντά προς την κοινωνική ισότητα. Για να συμβούν όλες αυτές οι αλλαγές χρειάστηκε κάθε φορά μια αντίστοιχη κοσμοαντίληψη ικανή να στηρίξει την στρατηγική μετάβασης από το ένα στάδιο της εξέλιξης στο άλλο, αλλά και μια τακτική για την μετάβαση την ίδια. Οι δυνάμεις που κινούν τις κοινωνίες από το Χθες στο Σήμερα και από αυτό στο Αύριο είναι οι δυνάμεις της εξέλιξης που εκφράζονται ως κοινωνική ηγεσία[2]αποτελούν κινητήρια δύναμη προόδου και αποκαλούνται κοινωνικό υποκείμενο της ιστορίας,με την έννοια βέβαια ότι αυτή η ηγεσία εργάζεται προς εξυπηρέτηση του γενικού κοινωνικού, και όχι αποκλειστικά του ατομικού/ιδιωτικού, συμφέροντος. Σε διαφορετική περίπτωση μιλάμε για άτομα ηγέτες και για ταγούς, για αρχηγούς και στρατηλάτες που ταυτίζουν το γενικό κοινωνικό συμφέρον με το ατομικό ή και το ταξικό τους συμφέρον με κατάληξη τα γνωστά ρετάλια και ερείπια της ιστορίας.

Βέβαια, κατά την διάρκεια της ιστορίας της ανθρωπότητας το ζήτημα της κοινωνικής ηγεσίας χάνεται κάθε τόσο κάτω από το βάρος των ιδεολογιών περί ‘περιούσιου λαού’, ‘απαραίτητου έθνους’ ‘μεγάλης και προστάτιδας δύναμης’, ‘παγκόσμιου ηγεμόνα’ και ‘παγκόσμιου ηγέτη’ που με την δύναμη των όπλων, υποκαθιστούν και ακυρώνουν τις τοπικές και τις εθνικές κοινωνικές ηγεσίες με εισαγόμενους πραιτοριανούς, με ‘χρήσιμους ηλίθιους’ και ‘αντ’ αυτού κυβερνήτες’. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, που δεν ήταν και δεν είναι η εξαίρεση αλλά ο κανόνας, το ρόλο του κοινωνικού υποκειμένου της ιστορίας αναλαμβάνει ο εκάστοτε εισβολέας αποικιοκράτης, ιμπεριαλιστής, η δράση του οποίου δεν λεηλατεί μόνο τον πλούτο των εξαρτημένων χωρών, αλλά και τις αποψιλώνει εξοντώνοντας ή εξαγοράζοντας ελεύθερα και ανυπότακτα άτομα και διαλύοντας βίαια τον κοινωνικό ιστό τους παραλύοντας έτσι προσωρινά κάθε διάθεση για κοινωνική/εθνική αυτοδιάθεση.

Όμως ήταν, είναι και παραμένει γεγονός ότι, για εκατομμύρια χρόνια οι πρωτόγονες κοινωνίες κατάφεραν να επιτύχουν την επιβίωση και την εξέλιξη, από την αγριότητα μέχρι τον πολιτισμό του ανθρώπινου είδους κινούμενες συλλογικά, ενωτικά και αλληλέγγυα σε συνθήκες κοινοβιακής άμεσης δημοκρατίας και αυτοδιεύθυνσης υπό την σοφή και ανυστερόβουλη καθοδήγηση των γεροντότερων σε μια μορφή κυλιόμενης φυσικής ηγεσίας που καθιστούσε τις κοινωνίες τις ίδιες υποκείμενο της ιστορίας τους.

Από τις βίαιες, πρώτες-πρώτες στην ιστορία, de facto περιφράξεις, και, στην συνέχεια, την de jure επιβολή της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στην γη, που για είκοσι έξι αιώνες αποτέλεσε την κύρια βάση παραγωγής, τον ρόλο του υποκειμένου της ιστορίας αναλαμβάνουν οι τάξεις των ευγενών της αρχαιότητας που με την νομοθεσία του Σόλωνα από δουλοκτήτες έγιναν και γαιοκτήμονες και οργάνωσαν τις κοινωνίες τους πάνω στην βία και στην λεηλασία άλλων κοινωνιών με αποτέλεσμα την ίδια την αποσύνθεσή τους. Καταργώντας την αρχαία αυτοδιοικούμενη κοινωνία της ισοκατανομής χάριν του δουλοκτητικού συστήματος, που κράτησε αιχμάλωτη την ανθρωπότητα σε συνθήκες κλειστής οικονομίας, οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων, για περίπου χίλια χρόνια, δημιούργησαν την κοινωνία των ανισοτήτων, των τεχνητών και περιττών αναγκών για τις οποίες ο πολίτης αναγκάζεται «να πωλεί το φρόνημα του και την ελευθερίαν του»[3]. Τα επόμενα περίπου χίλια χρόνια ως υποκείμενο της ιστορίας αναδείχτηκε η τάξη των φεουδαρχών που με την αναγκαστική εργασία των δουλοπαροίκων οργάνωσε την συστηματική παραγωγή στη βάση των λατιφούντιων, (που τώρα πια πέρασαν στην ιδιοκτησία του ‘θεού’ με διαχειριστές τους, τους κατά κόσμον ‘εκπροσώπους του’, όπως πάπες, βασιλιάδες, αυτοκράτορες και σουλτάνους), για την αγορά και την απόκτηση πλούτου σε συνθήκες ανοικτής εμπορευματικής οικονομίας, οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων, με την μορφή του φεουδαρχικού συστήματος.

Από την εμφάνιση της μανουφακτούρας και της μαζικής βιομηχανικής παραγωγής για το εμπόριο, τον ρόλο του υποκειμένου της ιστορίας ανάλαβαν οι τάξεις των ιδιοκτητών των μέσων μαζικής βιομηχανικής παραγωγής, οι οποίες και οργάνωσαν την ανατροπή του καθυστερημένου φεουδαρχικού τρόπου παραγωγής και την αντικατάστασή του με τον κεφαλαιοκρατικό, τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής στο όνομα της ‘ισότητας, της ελευθερίας και της αδελφοσύνης’.

Όπως κάθε προηγούμενο ταξικό οικονομικοκοινωνικό σύστημα έτσι και το καπιταλιστικό γεννήθηκε, αναπτύχθηκε, μετεξελίχθηκε, χωρίς ποτέ να πραγματοποιήσει τις υποσχέσεις του και οδηγήθηκε μέσα από αυτήν την διαδικασία στην παρακμή του, η οποία οριοθετείται από την αδυναμία του να λύσει τα προβλήματα της ανθρωπότητας και να την οδηγήσει στο επόμενο σκαλί της προόδου, όπου οι κοινωνίες και η ανθρωπότητα συνολικά θα οργανώσουν την ζωή τους στη βάση ενός άλλου οικονομικοκοινωνικού συστήματος που θα έχει στο κέντρο της φροντίδας του τον άνθρωπο και τις πραγματικές υλικές και πνευματικές ανάγκες της κοινωνίας του. Αυτή η αντικειμενική αδυναμία του καπιταλισμού παίρνει σταδιακά την μορφή της καπιταλιστικής βαρβαρότητας η οποία εξελίσσεται σε απειλή για τις επιμέρους κοινωνίες και για το σύνολο της ανθρωπότητας.

Κάθε υποκείμενο της ιστορίας που, μέσω του θεσμού της ατομικής ιδιοκτησίας και του απόλυτου ελέγχου της πολιτικής εξουσίας, ξεκόβεται από την κοινωνία και δρα εναντίον της και για το δικό του ατομικό/ταξικό συμφέρον, εξελίσσεται σταδιακά σε δεσποτικό εξουσιαστή, ο οποίος συντρίβει επιμελώς και διαρκώς τη βούληση των ανθρώπων και των κοινωνιών μέχρι να παραιτηθούν από την χρήση της βούλησής τους και να αποδεχτούν την κυριαρχία της άρχουσας τάξης[4]. Ιδιαίτερα η αστική τάξη ως υποκείμενο της ιστορίας πασχίζει να ξεκόψει τα άτομα από την κοινωνία, να πολτοποιήσει και να διαγράψει την κοινωνία ως μέγεθος που θα μπορούσε να αμφισβητήσει την κυριαρχία του κεφαλαίου.

Συνεπώς το πέρασμα σε μια μετακαπιταλιστική εποχή καθίσταται επιτακτική, ζωτικής σημασίας, αναγκαιότητα. Η αστική τάξη από προοδευτική ηγέτιδα δύναμη απέναντι στη φεουδαρχία έγινε ανίκανη να ξεπεράσει τον εαυτό της και ταυτόχρονα επικίνδυνη και καταστροφική δύναμη για την ανθρωπότητα και συνεπώς αδυνατεί να ανταποκριθεί στον ρόλο του ιστορικού υποκειμένου, οπότε λογικά βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα ιστορικό κενό.

Επειδή όμως στην Φύση, αλλά και στην κοινωνία/ανθρωπότητα δεν νοούνται κενά, γιατί πάντα υπάρχουν δυνάμεις που τα καλύπτουν άμεσα, γι’ αυτό το πέρασμα από τον καπιταλισμό σε έναν μετακαπιταλιστικό κόσμο, προϋποθέτει την ύπαρξη του αντίστοιχου σύγχρονου υποκειμένου της ιστορίας, σε θεωρητικό επίπεδο αρχικά, ώστε να διαμορφωθεί μια αντίστοιχη συνείδηση και στρατηγική μετάβασης, πριν οι εξελίξεις οδηγηθούν στο κενό για την κάλυψη του οποίου καραδοκούν αντιδραστικές δυνάμεις και ένοπλες συμμορίες.

Η απόπειρα να είναι ιστορικό υποκείμενο, στη διαδικασία κατάργησης του καπιταλισμού, η ‘εργατική τάξη’ ως η κυρίως αντίπαλη κοινωνική τάξη στην άρχουσα αστική τάξη που εκφράζει το κεφάλαιο, αποδείχτηκε αναποτελεσματική για πολλούς λόγους και κυρίως επειδή η επιλογή έγινε για ιδεολογικοπολιτικούς λόγους και παραγνώρισε βασικά οντολογικά και δεοντολογικά ζητήματα. Έγινε σκόπιμα επειδή εξυπηρετούσε τα εξουσιαστικά σχέδια της ‘επαναστατικής πρωτοπορίας’ και επειδή μέσω αυτής της επιλογής τελικά επιβίωσε το κεφάλαιο, με αποτέλεσμα την ακύρωση των στόχων της Αμερικανικής, Γαλλικής, Οκτωβριανής και της Κινέζικης επανάστασης. Αποτέλεσμα αυτής της επιλογής ήταν η νεκρανάσταση του αλλοτριωτικού, εκμεταλλευτικού, ατομικού, επιχειρηματικού καπιταλισμού και η προσωρινή υποστολή της σημαίας του αγώνα των κοινωνιών και της ανθρωπότητας για κοινωνική ισότητα.

Πιο συγκεκριμένα, η θεωρητικά αυθαίρετη επιλογή της ‘εργατικής τάξης’ ως ιστορικού υποκειμένου για το ξεπέρασμα του καπιταλισμού, παραγνώρισε ότι αυτή οντολογικά αποτελεί, ως τάξη μισθωτής εργασίας, το λειτουργικό συμπλήρωμα του κεφαλαίου, πράγμα που σημαίνει ότι θα καταργηθεί με την κατάργηση του κεφαλαίου, γεγονός που συχνά την ανάγκασε να ταυτιστεί με αυτό ενάντια στις εργατικές τάξεις των αποικιών και των ιμπεριαλιστικά εξαρτημένων χωρών με αντάλλαγμα την οριακή συμμετοχή της στις λεηλασίες αυτών των χωρών. Αυτή η ταύτιση ενισχύθηκε σε μεγάλο βαθμό και από την συνδικαλιστική γραφειοκρατία που, ως εργαλείο του κεφαλαίου για την χειραγώγηση των εργαζόμενων και παρά ως ταξικό όργανο, συνέβαλε στην ενσωμάτωση/αφομοίωση της εργατικής τάξης στο σύστημα του κεφαλαίου, αφομοίωση που την οδήγησε από τον αγώνα για την κατάργηση του κεφαλαίου υπέρ μιας αταξικής κοινωνίας, στη χαλαρή διεκδίκηση επιδομάτων και στην κοινωνική αναβάθμιση των ηγετικών στελεχών της.

Αυτή η επιλογή ήταν, σκόπιμα ή από άγνοια, λαθεμένη και εξαιτίας του γεγονότος, ότι έσπρωχνε όλες τις άλλες εργαζόμενες τάξεις και κοινωνικά στρώματα, που ήταν εξίσου εκμεταλλευόμενες και καταπιεζόμενες από το κεφάλαιο, όπως την μικρομεσαία αγροτική τάξη, τους βιοτέχνες, μικρομεσαίους εμπόρους, τους αυτοαπασχολούμενους, τους ιδιωτικούς και δημόσιους υπαλλήλους, τους διανοούμενους και τους καλλιτέχνες στην αγκαλιά του κεφαλαίου, αφού κατά την αντίληψη της θεοποίησης της εργατικής τάξης, του φαινόμενου του ‘εργατισμού’, όλοι αυτοί ‘ήταν συνεργάτες του κεφαλαίου και εχθροί της εργατικής τάξης’ και ως τέτοιοι αντιμετωπίζονταν. Το χειρότερο όλων των κριτηρίων αυτής της επιλογής φαίνεται να ήταν η εξουσιαστική μανία των λεγόμενων ‘επαναστατικών πρωτοποριών’, που κατά κανόνα προέρχονταν από γόνους της αστικής τάξης, που εξυπηρετούσαν την στρατηγική τους, για την κατάληψη της εξουσίας, με τον αγώνα της εργατικής τάξης, αλλά υπό την δική τους ηγεσία, πράγμα που επιβεβαιώθηκε στη συνέχεια με τον παραγκωνισμό της εργατικής τάξης και τον εκφυλισμό της ‘δικτατορίας του προλεταριάτου’ σε δικτατορία μιας εξουσιαστικής νομενκλατούρας, υπό την οργανωτική μορφή του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης ή του Κομμουνιστικού Κόμματος της Λαϊκής Κίνας. «Κάθε συνείδηση που δεν ξεπερνάει το κίνημα από το οποίο προέρχεται για να το συγκρίνει με άλλες παρόμοιες φάσεις της ανθρώπινης ιστορίας καταλήγει στον δογματισμό και στον ισχυρισμό ότι αυτό το κίνημα θα μας οδηγήσει στο ιδανικό τέρμα»[5]πράγμα που δεν επιβεβαιώνεται από την κοινωνική πραγματικότητα, γιατί «η ιστορία της κοινωνικής εξέλιξης, είναι η διαδοχική αντικατάσταση ενός τρόπου οργάνωσης της κοινωνίας από έναν νέο και ανώτερο τρόπο ικανοποίησης των αναγκών […] Έτσι και η ανάπτυξη του καπιταλιστικού συστήματος γέννησε την ανάγκη της κατάργησής του, όπως ακριβώς συμβαίνει με την ανάπτυξη κάθε οργανισμού που γεννιέται, ακμάζει, παρακμάζει και πεθαίνει»[6].

Όλα αυτά τα γεγονότα νεκρανάστησαν τον καπιταλισμό, μεταμόρφωσαν την εργαζόμενη κοινωνία σε δεξαμενή εργατών, καταναλωτών και στρατιωτών στην υπηρεσία του κεφαλαίου, πολτοποίησαν κυριολεκτικά τις επιμέρους κοινωνίες μετατρέποντάς τες σε νεοφεουδαρχικά μορφώματα. Όπου από την μια κυριαρχεί μια ελίτ του πλούτου, οι νεοφεουδάρχες΄΄, που αριθμεί το 1% και από την άλλη το 99% του πληθυσμού, οι ‘νεοδουλοπάροικοι’, που παράγει πλούτο για το κεφάλαιο και φτώχεια για τον εαυτό του. Τελικά αυτή η επιλογή φρέναρε προσωρινά, με όρους ιστορικού χρόνου, τον αγώνα των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού για κοινωνική ισότητα σε τοπικό, εθνικό και οικουμενικό επίπεδο.

Για όλους αυτούς τους λόγους η σύγχρονη επαναστατική δεοντολογία επιβάλλει:

·           να αναθεωρήσουμε αυτή την αδιέξοδη και αντιδραστική αντίληψη που θέλει ως ιστορικό υποκείμενο, για την μετάβαση από την καπιταλιστική κοινωνία της κοινωνικής ανισότητας σε μια μετακαπιταλιστική κοινωνία της ισότητας, μια τάξη, ή μια ταξική, εξουσιαστική, ‘επαναστατική’, κομματική πρωτοπορία και

·           να προσανατολιστούμε στην αναζήτηση του σύγχρονου υποκειμένου της ιστορίας, όχι με όρους ταξικούς, ιδεολογίας, εξουσίας και ηγεμονίας, αλλά με όρους ιστορίας, κοινωνίας και αντικειμενικής πραγματικότητας.

Βρισκόμαστε ήδη βαθιά μέσα στον 21ο αιώνα και η σημερινή αντικειμενική πραγματικότητα, όπως έχει διαμορφωθεί από τα επιτεύγματα των επιστημών και της τεχνολογίας, από τις αντιφάσεις, τις αδυναμίες, τις αστοχίες και τα εγκλήματα του καπιταλισμού, αλλά και από τις καινούργιες εμπειρίες των κοινωνικών αγώνων, φαίνεται πολύ διαφορετική από εκείνη του 19ου και του 20ου αιώνα, στα πλαίσια της οποίας έγινε, από τα πάνω, από αστούς θεωρητικούς η συγκεκριμένη επιλογή ιστορικού υποκειμένου.

Σήμερα βρισκόμαστε στον αστερισμό της προσπάθειας της εργαζόμενης κοινωνίας της ίδιας να αναδειχθεί σε υποκείμενο της ιστορίας, γεγονός που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, παρά τις δυσκολίες και τα εμπόδια που συναντάει, προκειμένου να καλυφθεί το αντικειμενικό ιστορικό κενό.

Κάποιοι αντιμετωπίζουν αυτό το κενό ως αδιέξοδο, (ή μήπως ως ευκαιρία;), για αξιώματα και ατομικά οφέλη και προτείνουν ως σύγχρονο υποκείμενο της ιστορίας υποκατάστατα του κεφαλαίου, όπως ‘τις ένοπλες δυνάμεις’, ή ‘τις επιχειρήσεις’ ή ακόμα και αλλοπαρμένους ‘πολιτικούς φιλόσοφους’, παραγνωρίζοντας την ίδια την κοινωνία και την σύγχρονη πραγματικότητα. Κάποιοι άλλοι με ‘πειραγμένο’ φαντασιακό προτείνουν να αφεθούμε στις αποφάσεις του ‘θεού’, του Αλλάχ, του Γιαχβέ κ. λπ., ή έστω των προφητών τους, όπως του μηδέποτε υπάρξαντος ‘Ιησού Χριστού’[7], του Μωάμεθ και του Μεσσία, κι επειδή πρόκειται για ιδεολογικές φαντασιώσεις και συνεπώς ανύπαρκτα υποκείμενα, προφανώς εννοούν τους ‘επίγειους εκπροσώπους τους’, δηλαδή στους ψεύτες, υποκριτές και αγύρτες των διάφορων θρησκευτικών ιερατείων και των Εκκλησιών τους.

Οι συγγραφείς της ‘Αυτοκρατορίας’ Michael Hardt και Antonio Negri μετακινήθηκαν, στην αναζήτησή τους, προς την πλευρά της κοινωνίας, αλλά μιας κοινωνίας χωρίς χαρακτηριστικά, δηλαδή μιας φανταστικής, μη-πραγματικής κοινωνίας την οποία αντιμετωπίζουν ως ποσότητα, ως ‘πλήθος’. Για να κατανοήσουμε το τι ακριβώς εννοούν, μας εισάγουν στο λεγόμενο πρόγραμμα του συστήματος του Γερμανικού Ιδεαλισμού: «Οι μεγάλες μάζες έχουν ανάγκη από μια υλική θρησκεία των αισθήσεων [eine sinnliche Religiom]. Όχι μόνο οι μεγάλες μάζες, αλλά και ο φιλόσοφος την έχει ανάγκη. Μονοθεϊσμός της λογικής και της καρδιάς, πολυθεϊσμός της φαντασίας και της τέχνης, αυτό είναι που μας χρειάζεται.[…] Πρέπει να αποκτήσουμε μια νέα μυθολογία, αυτή η μυθολογία όμως θα πρέπει να υπηρετεί ιδέες. Θα πρέπει να είναι μια μυθολογία της λογικής»[8]Μέσα σ’ αυτό το θεωρητικό αλαλούμ, την σύγχρονη πραγματικότητα δεν την αντιλαμβάνονται ως καπιταλισμό και καπιταλιστική βαρβαρότητα, αλλά ως ‘αυτοκρατορία’, «ως εξουσία που δεν μπορεί πλέον να άρει την διαπάλη των κοινωνικών δυνάμεων μετερχόμενη διαμεσολαβητικά σχήματα τα οποία μεταθέτουν τους όρους αυτής της διαπάλης. Οι μορφές της κοινωνικής διαπάλης που συγκροτούν το πολιτικό, αντιπαρατίθενται άμεσα, χωρίς κανενός είδους διαμεσολάβηση. Αυτή είναι και η ουσιαστική καινοτομία του αυτοκρατορικού καθεστώτος. Η Αυτοκρατορία δημιουργεί μεγαλύτερες δυνατότητες για επανάσταση απ’ ότι τα εξουσιαστικά καθεστώτα της νεωτερικότητας, γιατί παράλληλα προς τον μηχανισμό που επιβάλλει το πρόσταγμά της, μας παρέχει μια εναλλακτική: το σύνολο όλων εκείνων που έχουν γίνει αντικείμενα εκμετάλλευσης και καθυπόταξης, ένα πλήθος που αντιπαρατίθεται στην Αυτοκρατορία άμεσα, χωρίς καμιά μεταξύ τους διαμεσολάβηση. Σε αυτό το σημείο, λοιπόν, όπως λέει και ο Άγιος Αυγουστίνος, το καθήκον μας είναι να διερευνήσουμε, όσο καλύτερα μας το επιτρέπουν οι δυνάμεις μας, ‘την άνοδο, την ανάπτυξη και τα προδιαγεγραμμένα τέλη των δύο πολιτειών […] τα οποία βρίσκουμε […] συνυφασμένα […] και συγκεκριμένα’»[9].

Αυτό το θεωρητικό κομφούζιο που μπερδεύει ή ταυτίζει, προφανώς εσκεμμένα, την Αυτοκρατορία, στην ουσία τον καπιταλισμό, με το ‘Κράτος του Θεού’ του Αυγουστίνου, «τις δυό Πολιτείες», το ονομάζουν «νέα πολιτική υποκειμενικότητα, ενός στασιαστικού πλήθους εναντιούμενου στην αυτοκρατορική εξουσία. […] Του πλήθους που εργάζεται, παράγει και αναπαράγει αυτόνομα ολόκληρο το σύμπαν της ζωής. Αυτή η αυτόνομη παραγωγή και αναπαραγωγή συνεπάγεται την οικοδόμηση μιας νέας οντολογικής πραγματικότητας. Εργαζόμενο το πλήθος, κατ’ ουσίαν παράγει εαυτό ως μοναδικότητα. Είναι μια μοναδικότητα η οποία ιδρύει έναν νέο τόπο μέσα στον μη-τόπο της Αυτοκρατορίας»[10]Οι συγγραφείς της Αυτοκρατορίας που, όπως γίνεται φανερό μέσα από τα ίδια τα λόγια τους, δεν αντιμετωπίζουν την κοινωνία ως ποιοτικό μέγεθος με κοινωνική και ιστορική συνείδηση, με όραμα και στρατηγική για μια κοινωνία της ισότητας, αλλά ως άμορφο πλήθος που αγνοεί τον ρόλο της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, αν και την ατομική ιδιοκτησία την χαρακτηρίζουν ως «μια σαπρή και τυραννική παρωχημένη κατάσταση»[11]αλλά πουθενά λόγος για την κατάργησή της.Τελικά πέφτουνστην παγίδα της θεωρίας του Αυγουστίνου περί ποιμνίου του ‘θεού’ και του κεφαλαίου, του σύγχρονου Ιανού, και επιλέγουν, τον ‘μαχόμενο’ ως οδηγό/τσομπάνη του πλήθους κατά τα πρότυπα του παλιού αγνού κομμουνιστή. Στο τέλος όμως δεν αντέχουν ούτε αυτό το σχήμα, εγκαταλείπουν την ιδέα της ‘πολιτικής υποκειμενικότητας του πλήθους’ και μας παρουσιάζουν ως πρότυπο του ‘μαχόμενου’, τον ‘επαναστάτη Άγιο Φραγκίσκο’ και την «ανεπίσχετη ελαφροσύνη και χαρά του να είναι κανείς κομμουνιστής»[12]Θολούρα στη σκέψη, συμβιβασμός και θεωρητική σύγχυση, το μυστικό της αποδοχής από ‘τον αυτοκράτορα κεφάλαιο’ και κατά συνέπεια της εκδοτικής επιτυχίας ?!

Είναι γεγονός ότι στην σημερινή πραγματικότητα δεν στέκονται απέναντι στο μονολιθικό, μονοπωλιακό και παγκοσμιοποιημένο κεφάλαιο, αυστηρά συγκροτημένες παραδοσιακές κοινωνικές τάξεις, ξεκομμένες η μια από την άλλη, με, αντικειμενικά ή τεχνητά, ξεχωριστά και αντικρουόμενα ταξικά συμφέροντα, όπως φαντάστηκε ο δογματικός ‘αστικός κομμουνισμός’, γνωστός και ως ‘υπαρκτός σοσιαλισμός’, αλλά ούτε και ένα άμορφο πλήθος χωρίς μια σύγχρονη κοσμοαντίληψη και στρατηγική. Σήμερα απέναντι στο κεφάλαιο στέκονται κοινωνικές κατηγορίες που συσχετίζονται κάθετα και οριζόντια μεταξύ τους, με κοινές εμπειρίες, κοινές αντιλήψεις και κοινά συμφέροντα, δηλαδή οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, που όλο και συχνότερα όλο και περισσότερο, στον 21ο αιώνα, αποστασιοποιούνται από τους σκοταδιστικούς μύθους και τις εξουσιαστικές ιδεολογίες, από τα θρησκευτικά και τα εξουσιαστικά ιερατεία και όλο και περισσότερο συμπεριφέρονται ως μια ενιαία πια οικονομική κοινωνική, επιστημονική και πολιτισμική δομή, σ’ αυτό που θα μπορούσαμε να το ονομάσουμε Κοινοδομή, Κοινότητα, ως μια οντότητα που διαπερνά και συνενώνει σε ενιαίο Όλον, στο Κοινό των Ανθρώπων, όλα τα, άμεσα ή έμμεσα, από το κεφάλαιο εξαρτημένα, καταπιεζόμενα και άγρια εκμεταλλευόμενα κοινωνικά στρώματα. Κι αυτό επειδή η διάχυση της επιστημονικά έγκυρης και κοινωνικά χρήσιμης γνώσης και του πολιτισμού έχει σε ατομικό υποστασιακό επίπεδο συσσωματώσει τον μονοδιάστατο παραδοσιακό εργάτη, τον κοινωνικά διευρυμένο επιστήμονα και τον καθημερινό πολιτιστικό δημιουργό σε ένα νέο όν, στον σύγχρονο άνθρωπο. Ο σύγχρονος άνθρωπος είναι ένας πολυδιάστατος και ολοκληρωμένος άνθρωπος, ένας εν δυνάμει homo humanisticus universalis, που μπορεί να οραματίζεται μια κοινωνία πέρα από αυτήν των ιδεολογιών του 19ου και του 20ου αιώνα. Άλλωστε ο ύστερος καπιταλισμός διέλυσε τις παραδοσιακές τάξεις, τόσο την αστική και την εργατική, όσο και την αγροτική και την μικροαστική, αφού ισοπέδωσε ολόκληρη την κοινωνία με κατάληξη την ελίτ του 1% και την λεηλατημένη εργαζόμενη κοινωνία του 99% του πληθυσμού των επιμέρους κοινωνιών και της ανθρωπότητας συνολικά.

Αυτή η νέα ενιαία δομή, ως δομή ενός, με ιστορικοκοινωνικούς όρους, οριζόμενου συνόλου ολοκληρωμένων και πολυδιάστατων πολιτών με κοινή συνείδηση, κοινό όραμα και διαχρονικά κοινή στρατηγική για κοινωνική ισότητα και αταξικό οικουμενικό ουμανισμό, ως δομή μιας συγκεκριμένης ενιαίας εργαζόμενης κοινωνίας και ως δομή των κοινών συμφερόντων και των κοινών αγαθών, νοείται ως ουμανιστική κοινοδομή που ρέει πότε στην επιφάνεια και πότε κάτω από αυτήν αθόρυβα, αργά, σταθερά και αποφασιστικά σαν ένα ανθρώπινο ποτάμι που δεν γυρίζει πίσω. Με αυτούς τους όρους διαμορφώνεται το σύγχρονο υποκείμενο της ιστορίας όχι ως διαχειριστής κάποιας ιδεολογίας που συνδέεται με ξεχωριστά συμφέροντα και με εξουσία των λίγων πάνω στους πολλούς, αλλά ως αυτούσιος και αυτοπρόσωπος εκφραστής της κοινωνίας ως ενιαίο Όλον, ως το Κοινό των Ανθρώπων.

Ως κοινωνική κατηγορία στη θεωρία της κοινωνικής ταξικής συγκρότησης και διαστρωμάτωσης η ουμανιστική κοινοδομή έρχεται να καλύψει κοσμοθεωρητικά, πολιτικά και οργανωτικά ολόκληρη την εργαζόμενη κοινωνία και να αντικαταστήσει ιστορικά ξεπερασμένες και μάλιστα τεχνητές και γι’ αυτό συχνά ανταγωνιστικές μεταξύ τους κοινωνικές κατηγορίες, όπως οριζόντιες κοινωνικές τάξεις, (αστική, εργατική, αγροτική, μικροαστική), και κοινωνικά στρώματα, καθώς επίσης και γραφειοκρατικά μορφώματα και συντεχνίες, κι αυτό επειδή όλες αυτές οι κοινωνικές κατηγορίες βιώνουν τον μαρασμό τους ως απόρροια της σταδιακής εγκατάλειψής τους από το κεφάλαιο. Ταυτόχρονα, τα μέλη της ουμανιστικής κοινοδομής, ως δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, ως το Κοινό των Ανθρώπων, κατανοούν ότι αυτό που όλοι μαζί συνεργαζόμενοι κάνουν, κινώντας την οικονομία, για λογαριασμό του κεφαλαίου, μπορούν τώρα πια με την σύγχρονη επιστήμη και τεχνολογία να το κάνουν καλύτερα και δικαιότερα για τον εαυτό τους, για μια καλύτερη για όλους ζωή και για ένα καλύτερο, με περισσότερη, ασφάλεια, ευημερία, δημοκρατία και ειρήνη, μέλλον των κοινωνιών τους και της ανθρωπότητας συνολικά.

Ως ιστορικοκοινωνικές συνιστώσες μάλιστα, αποδείχνουν και σε αυτήν την τρέχουσα πανδημική, εξαιτίας του Sars-CoV-2, αλλά και στην παγκόσμια οικονομική, κρίση ότι παραμένουν αμετακίνητες στην διαχρονική στρατηγική τους για κοινωνική ισότητα μέσω της συνεργασίας, της αλληλεγγύης και της ενότητας. Αυτή, όμως, η πραγματικότητα δεν πρέπει να μας αποπροσανατολίσει από το γεγονός ότι η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής δίνει ακόμα στο κεφάλαιο την δυνατότητα να ενσωματώνει την ύπαρξη, παραγωγή και αναπαραγωγή των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού στα δικά του σχέδια, μέσω της παραγωγικής διαδικασίας, η οποία εξυπηρετεί τα δικά του συμφέροντα και δια του υπαρξιακού ελέγχου τους μπορεί να επιβάλλει την ιδεολογική ηγεμονία του πάνω στις συνειδήσεις τους. Με αυτά τα αντικειμενικά και υλικής φύσης δεδομένα ξαναβγαίνει στην επιφάνεια η διαχρονική αντίληψη ότι ο φαύλος κύκλος της οικονομικής και κοινωνικής ανισότητας δεν θα κλείσει με ‘αριστερούς’ αφορισμούς και νεοκλασικά γιατροσόφια, αλλά με το σπάσιμο του γενεσιουργού αιτίου της ανισότητας και αυτό δεν είναι άλλο από την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής, όσο κι’ αν αυτό έχει γίνει ταμπού για το οποίο τα παπαγαλάκια της εξουσίας του κεφαλαίου αποφεύγουν συνειδητά να μιλάνε.

Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι η, από τις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, κατάκτηση αυτής της νέας σύγχρονης Γνώσης και η μετατροπή της σε Επίγνωση και σε ενιαία ιστορική Συνείδηση θα τους δώσει την υπόσταση του Κοινού των Ανθρώπων και θα τις καταστήσει το νέο, σύγχρονο, επαναστατικό ιστορικό υποκείμενο που θα οδηγήσει τις επιμέρους κοινωνίες και την ανθρωπότητα συνολικά πέρα κι έξω από την καπιταλιστική βαρβαρότητα, σε έναν καλύτερο κόσμο, στον κόσμο της κοινωνικής ισότητας. Η κοινωνία συνολικά ως ιστορικό υποκείμενο, που θέλει, που κινεί και δεν το κινούν, που δεν έχει πια μέσα του καμιά αδράνεια, και καμιά αντίσταση δεν μπορεί να το σταματήσει, αυτό είναι το οικουμενικό αίτημα, αλλά και το διακύβευμα του τρέχοντος 21ου αιώνα.

Σκοπός αυτής αυτού του άρθρου[13] είναι να ξανατεθεί σε συζήτηση το οικουμενικό αίτημα για την άρση της κοινωνικής ανισότητας και το πέρασμα σε έναν κόσμο της κοινωνικής ισότητας, ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες γενικής και επικίνδυνης παρακμής του καπιταλισμού, που γίνεται μέρα τη μέρα ανυπολόγιστα επικίνδυνος και καταστροφικός με τα όπλα που κατασκευάζει για υποτιθέμενους εχθρούς, ενώ αποδείχτηκε εντελώς ανίκανος να αντιμετωπίσει έναν υπαρκτό εχθρό σαν τον φονικό Sars-CoV-2. Η τελευταία παγκόσμια εμπειρία από την πανδημία του κορωνοϊού αποκάλυψε:

·      Ότι, φτάνει οι κοινωνίες να συνειδητοποιήσουν πως μια σχετικά σύντομη, προγραμματισμένη αλλά καθολική απουσία τους από τις διαδικασίες αναπαραγωγής του κεφαλαίου αρκεί για την απαλλαγή τους από τον απάνθρωπο και καταστροφικό καπιταλισμό και μάλιστα χωρίς ανθρώπινες απώλειες και ανεξέλεγκτες οικονομικές κρίσεις και καταστροφές που υποβαθμίζουν το επίπεδο ζωής σε παγκόσμια κλίμακα.

·      Ότι οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού μπόρεσαν να καλύψουν το κενό που δημιουργήθηκε και κατάφεραν να αντιμετωπίσουν την πανδημία, με πρωτοπόρους τους επιστήμονες όλου του φάσματος υγείας και των συναφών επαγγελμάτων που στελεχώνουν και λειτουργούν τα, εξαιτίας της εμπορευματοποίησης της υγείας, εγκαταλειμμένα και καχεκτικά Εθνικά Συστήματα Υγείας και να σώσουν εκατομμύρια συνανθρώπους μας.

·      Ότι οι κοινωνίες κατάφεραν να αποδείξουν το αντίθετο από αυτό που πολλοί ισχυρίζονται και οι ίδιες σε κάποιο βαθμό πίστευαν, ότι όχι μόνο δεν είναι ανύπαρκτες και αδύναμες, αλλά αντίθετα και υπαρκτές και ικανές είναι να λύνουν όλα τα προβλήματά τους και να αυτοκυβερνηθούν με την βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας εξοικονομώντας χρόνο, δυνάμεις και πόρους, πράγμα που καθιστά εφικτό έναν καλύτερο κόσμο.

Ο δημόσιος διάλογος και ο αγώνας για την θεμελίωση ενός πολιτισμού της κοινωνικής ισότητας συνεχίζεται ενισχυμένος από την τρέχουσα βαθιά και καθολική κρίση του καπιταλισμού, όμως όχι πια στα σαλόνια του κεφαλαίου, της εξουσίας και της παρδαλής συστημικής ιντελιγκέντσιας, αλλά στα αλώνια, στις αλάνες, στις πλατείες, στους τόπους εργασίας και σε κάθε ιδιωτικό και δημόσιο χώρο. Σήμερα μπορεί να ξαναζωντανέψει κάτι αντίστοιχο, αλλά σε σύγχρονες μορφές και με την βοήθεια της σύγχρονης επικοινωνιακής τεχνολογίας, με την Εκκλησία του Δήμου της Αρχαίας Αθηναϊκής Δημοκρατίας σε έκδοση 21ου αιώνα. Η λογική των λαών, οι αλήθειες των αιώνων, η εμπειρία των αγώνων και τα ανθεκτικά πνευματικά και επιστημονικοτεχνικά υλικά του 21ου αιώνα, εγγυώνται την εφικτότητα της αταξικής δημοκρατίας, την παγκόσμια ειρήνη και τον Αταξικό, Οικουμενικό, Ουμανιστικό Πολιτισμό.

Βρισκόμαστε σ’ εκείνο το σημείο της ιστορίας που το παρακμασμένο παλιό αρνείται να φύγει και το καινούργιο αδυνατεί να γεννηθεί, δηλαδή οι παλιές παραγωγικές σχέσεις εμποδίζουν τις σύγχρονες παραγωγικές δυνάμεις να οδηγήσουν την ανθρωπότητα στο επόμενο στάδιο της προόδου. Για να λυθεί αυτή η αντίθεση πρέπει να πάψουμε να μιλάμε γενικά και αόριστα για παραγωγικές σχέσεις και παραγωγικές δυνάμεις και να προκαλούμε σύγχυση αναφορικά με το Είναι και το Δέον. Είναι ανάγκη η όποια οικονομικοκοινωνική ανάλυση, για να είναι αντικειμενική και κατανοητή να ξεκινάει από  τη σχέση της κοινωνίας, ως το υπέρτατο υποκείμενο της ιστορίας, με τα μέσα παραγωγής, γιατί από αυτήν την σχέση προσδιορίζεται η αρχιτεκτονική της όποιας οικονομίας κατά συνέπεια και της όποιας κοινωνίας, η οποία καταλήγει στον αντίστοιχο τρόπο παραγωγής και κατανομής του κοινωνικά παραγόμενου πλούτου. Είναι ακριβώς αυτή η σχέση της κοινωνίας με τα μέσα παραγωγής που ως ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής γεννάει οικονομικοκοινωνικές ανισότητες, ενώ ως ενιαία και αδιαίρετη περιουσία μιας αμεσοδημοκρατικά συγκροτημένης κοινωνίας δημιουργούν συνθήκες κοινωνικής ισότητας.

Τα οικονομικά συστήματα που στηρίζονται στην ατομική ιδιοκτησία[14] πάνω στα μέσα παραγωγής οδηγούν στην παραγωγή για το κέρδος, η οποία οδηγεί στην ανισότητα, σε άγονους ανταγωνισμούς, στην νόθευση των προϊόντων, στη σπατάλη των φυσικών πόρων, στην ρύπανση της βιόσφαιρας, στις κοινωνικές συγκρούσεις, στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, αλλά και στην ανατροπή φυσικών συνθηκών, που καταλήγουν σε ακραία φυσικά φαινόμενα και σε επιδημίες/πανδημίες που περιορίζουν τις δυνατότητες του πλανήτη, διευρύνουν την φτώχεια και αποδεκατίζουν την ανθρωπότητα. Κι όλα αυτά δεν έχουν να κάνουν με την φύση, τις ανάγκες και τα οράματα των εργαζόμενων ανθρώπων, αλλά έχουν να κάνουν με την αχόρταγη δίψα των ιδιοκτητών των μέσων παραγωγής, δηλαδή των καπιταλιστών για κέρδος, πλούτο και εξουσία. Δεν είναι δηλαδή ‘ανθρωπογενή’[15], όπως κάποιοι από άγνοια ή από κακοήθεια τα παρουσιάζουν. Είναι αποτέλεσμα της βουλιμίας της ατομικής ιδιοκτησίας, του κεφαλαίου και των οικονομικών συστημάτων που στηρίζονται σε αυτήν την πανούκλα του ανθρώπινου πολιτισμού. Ως συστημικά φαινόμενα μπορούν να αντιμετωπιστούν στη ρίζα τους με άρση της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, η οποία όμως προϋποθέτει, μέσω της αμεσοδημοκρατικής κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης, ριζική και καθολική άρνηση του καπιταλιστικού συστήματος, και όχι μεταρρυθμίσεις της παρακμής.

Το αίτημα για την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας ήταν και παραμένει διαχρονικό και θα οξύνεται στο μέλλον, μέχρι οι επιμέρους κοινωνίες και η ανθρωπότητα συνολικά να αποφασίσουν, γιατί κάποια στιγμή θα αποφασίσουν, την κατάργησή της, αλλά το πρόβλημα είναι να μην είναι τόσο αργά για την ανθρωπότητα και για τον πλανήτη. Ως ανθρωπότητα έχουμε, στους αμέτρητους αιώνες που πέρασαν, δημιουργήσει όλες εκείνες τις αναγκαίες επιστημονικοτεχνικές προϋποθέσεις που επιτρέπουν την οργάνωση των κοινωνιών και της οικονομίας πάνω στη βάση της κοινοκτημοσύνης, της κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης, της οικονομίας των κοινών αγαθών, της καθολικής ευημερίας, της ειρηνικής συνύπαρξης ανθρώπων και λαών, της άμεσης, της αταξικής δημοκρατίας[16] και της αταξικής κοινωνίας στα πλαίσια ενός οικουμενικού ουμανιστικού πολιτισμού[17]. Ο καπιταλισμός δεν ήταν ποτέ και δεν θα είναι και στο μέλλον η ‘μοίρα της ανθρωπότητας’, επειδή ένας καλύτερος κόσμος είναι πια εφικτός.

Αυτό, βέβαια, υπό την προϋπόθεση ότι ο διαχρονικός στρατηγικός στόχος της ανθρωπότητας για κοινωνική ισότητα και αταξικό οικουμενικό ουμανιστικό πολιτισμό[18] θα ‘κουμπώσει’ κάποια ιστορική στιγμή με το αντίστοιχο υποκείμενο της ιστορίας που θα οδηγήσει την ανθρωπότητα στην μετά τον καπιταλισμό φάση της εξέλιξης.

Όποιος κοιτάει προς τα πίσω ή προς τον ουρανό δεν μπορεί να ελπίζει σ’ έναν καλύτερο κόσμο. Μπορεί να ελπίζει μόνο όποιος κοιτάει μπροστά, οραματίζεται και δρα, όπως ακριβώς συμβαίνει με το Κοινό των Ανθρώπων, το νέο, το ανερχόμενο, το σύγχρονο υποκείμενο της ιστορίας.


[1] Η Rosa Luxemburg (1871-1919), ήταν Πολωνογερμανίδα πολιτική φιλόσοφος, επαναστάτρια και κορυφαίο στέλεχος του Σοσιαλδημοκρατικύ Κόμματος της Γερμανίας και ιδρυτικό μέλος του Ανεξάρτητου Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας και της Κίνησης «Σπάρτακος’.

[2] Βλέπε σχετικά: Λάμπος Κώστας, Ιστορικές διαστάσεις της κοινωνικής ηγεσίας, Monthly Review, τεύχος Σεπτέμβρη 2007.

[3] «Εφόσον δε ίσχυον κατ’ αρχάς οι νόμοι και τα ήθη, ωφελούσαν τον πολιτισμό και την πρόοδον αι μετά των άλλων εθνών και η εμπορία και αι περιηγήσεις των σπουδαίων. Αλλά μετά την ασθένειαν των πρώτων έβλαπτον και αυτάς αι μεταφέρουσαι από τας αποικίας την σοφιστικήν διαφθοράν του ναός, την θρασείαν δοκισισοφίαν και τον περίγελον των ιερωτέρων αρχών, ως ισχύν πνεύματος και αντιλήψεως αι παρεισάγουσαι την πολυτέλειαν, την ραθυμίαν και την μαλθακότηταν της Ασίας εις πτωχάς και εις σώφρονας και εγκρατείς δημοκρατίας. Τότε ησθάνθη η πόλις και ο πολίτης την χρείαν των π ε ρ ι τ τ ώ ν α ν α γ κ α ί ω ν  και γινόμενος κακείνη και ούτος περιφίλαυτος και φιλοτάραχος και φιλάδικος επροτίμα η μεν πόλις να αδικεί πλεονεκτούσα, ο δε πολίτης να πωλεί και το φρόνημα και την ελευθερία του, ανταλλάσσων τα προγονικάς αρετάς και την εις την πατρίδαν του αφοσίωσιν δι απλήν ψυχαγωγίαν και ευχαρίστησιν, δια θεάματα και πανηγυρικάς πομπάς», Κοζάκης-Τυπάλδος Γεώργιος Γ., Φιλοσοφικόν Δοκίμιον, περί της προόδου και της πτώσεως της παλαιάς Ελλάδος, Εκ της τυπογραφίας Π. Ματζαράκη, Εν Αθήναις 1839, σελ. 508. (Η υπογράμμιση στο πρωτότυπο).

[4] Βλέπε σχετικά: Tocqueville Alexis de Η Δημοκρατία στην Αμερική, ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ, Αθήνα 1997, σελ. 521 κ. επ. και 699 κ. επ.

[5] Φικιώρης Ευτύχιος, Η επιστημονική οργάνωση της κοινωνίας, Αθήνα 1953, σελ. 29.

[6] Φικιώρης Ευτύχιος, Η επιστημονική οργάνωση της…, ό. π., σελ. 57 και 72.

[7] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Θεός και Κεφάλαιο, Δοκίμιο για τη σχέση μεταξύ θρησκείας και εξουσίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα, 2005 και 2006, σελ. 149 κ. επ.

[8] Hardt Michael και Negri Antonio, Αυτοκρατορία, SCRIPTA, Αθήνα 2002, σελ. 519.

[9] Hardt Michael και Negri Antonio, Αυτοκρατορία…, ό. π., σελ. 519-520. (Τα εσωτερικά εισαγωγικά παραπέμπουν στο ‘Κράτος του θεού’, του Αυγουστίνου).

[10] Hardt Michael και Negri Antonio, Αυτοκρατορία…, ό. π., σελ. 520-521.

[11] Hardt Michael και Negri Antonio, Αυτοκρατορία…, ό. π., σελ. 542.

[12] Hardt Michael και Negri Antonio, Αυτοκρατορία…, ό. π., σελ. 546.

[13] Αυτό το κείμενο αποτελεί απόσπασμα από το υπό έκδοση Δοκίμιο πολιτικής φιλοσοφίας της πράξης.

[14] Βλέπε αναλυτικά στο, Λάμπος Κώστας, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2017.

[15] Λάμπος Κώστας, Η μεγάλη απάτη της θεωρίας περί ‘ανθρώπινης παρέμβασης’ στο περιβάλλον και στο κλίμα, http://classlessdemocracy.blogspot.com/2019/07/b

[16] Λάμπος Κώστας, Αταξική Δημοκρατία και Ουμανισμός στον 21ο αιώνα, στο συλλογικό τόμο: Η Άμεση Δημοκρατία στον 21ο αιώνα, Νησίδες, Θεσσαλονίκη 2013.

[17] Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.

[18] Το όραμα της εργαζόμενης ανθρωπότητας, όπως το εξέφρασε ο νεαρός Μαρξ στα χειρόγραφα του 1844, για τον θεωρητικό, τον πρακτικό και τον θετικό Ουμανισμό, χάθηκε κάπου μεταξύ ‘δικτατορίας του προλεταριάτου’ και του ‘σοβιετικού μητροπολιτικού και κρατικού σοσιαλισμού’ που έχασαν τον προσανατολισμό τους κι αντί να καταργήσουν τον καπιταλισμό, βάλθηκαν να τον φτάσουν και να τον ξεπεράσουν στην αποδοτικότητα, δηλαδή στην εκμετάλλευση, της εργασίας. Αυτός ο αποπροσανατολισμός και εκτροχιασμός της Οκτωβριανής Επανάστασης οδήγησε πολλούς υπερασπιστές της στην επαναπροσέγγιση του ουμανιστικού ιδεώδους. Χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις του ρεύματος των «Νεομαρξιστών», της «Νέας Αριστεράς», της κριτικής «Σχολής της Φραγκφούρτης», του Περιοδικού «Praxis» του κύκλου Corcula της Γιουγκοσλαβίας, του γαλλικού περιοδικού «Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα», του περιοδικού «Ουμανιστής» της Ένωσης Ουμανιστών Ελλάδας, καθώς και πολλών άλλων σημαντικών κέντρων προβληματισμού και διαλόγου που αμφισβητούσαν το ‘λενινιστικό μοντέλο’ σοσιαλισμού και με τον ένα ή τον άλλο τρόπο έδειχναν προς τον Σοσιαλισμό της Εργατικής Αυτοδιαχείρισης και της Άμεσης Συμβουλιακής Δημοκρατίας. Βέβαια, η σοβιετική προπαγάνδα στιγμάτιζε κάθε αντίλογο και προσπάθησε αρχικά να τον ταυτίσει με τον «προδότη Τρότσκι» και μετά την αποσταλινοποίηση κατάφερε να αποπροσανατολίσει τη συζήτηση, και κάθε κριτική προς το σύστημα μπόρεσε να την μεταστρέψει προς το πρόσωπο του Στάλιν, όπου και συνεχίζει να είναι ακόμα εγκλωβισμένη. Βλέπε σχετικά ενδιαφέροντα κείμενα στον συλλογικό τόμο: Φρομ Έριχ, (Επιμέλεια), Σοσιαλιστικός Ουμανισμός, ΜΠΟΥΚΟΥΜΑΝΗΣ, Αθήνα 1976.

Περί προόδου και ιστορικού υποκειμένου

Περί προόδου και ιστορικού υποκειμένου

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

claslessdemocracy@gmail.com,

http://www.classlessdemocracy.blogspot.com,

Οι κοινωνίες εξελίσσονται σε πολλά ταυτόχρονα επίπεδα με αποτέλεσμα να αλλάζουν, παρά την διαλυτική δραστηριότητα των σκοταδιστικών και εξουσιαστικών ιερατείων, προς το καλύτερο, όπως μας διδάσκει η αισιοδοξία της ιστορίας του τρωγλοδύτη/τροφοσυλλέκτη που εξελίχθηκε σε κοσμοναύτη και εξερευνητή του διαστήματος. Μια από τις θεμελιακές αλλαγές που συντελούνται με το πέρασμα των χρόνων είναι η συνήθως επαναστατική, δηλαδή βίαιη, ταξική διαστρωμάτωση των κοινωνιών με αποτέλεσμα την αλλαγή και σε επίπεδο της κοινωνικής ηγεσίας, την γνωστή και ως υποκείμενο της ιστορίας, που αναλαμβάνει κάθε φορά να οδηγήσει την εξέλιξη της εκάστοτε κοινωνίας στο επόμενο σκαλί της προόδου. Στα πλαίσια του κοινωνικού γίγνεσθαι υποκείμενα της ιστορίας αποτέλεσαν η τάξη των δουλοκτητών, η τάξη των φεουδαρχών και η τάξη των καπιταλιστών.

Οι δυνάμεις που απ’ αρχής και δυναμικά πιέζουν προς την εξέλιξη και την αλλαγή προς το κάθε φορά καλύτερο είναι σταθερά οι προϊστορικοί δαμαστές των φυσικών αντιξοοτήτων με στόχο την επιβίωση του ανθρώπινου είδους και στη συνέχεια οι απληροφόρητοι και αναγκαστικά μονοδιάστατοι (δούλοι, δουλοπάροικοι, μισθωτοί εργαζόμενοι) δημιουργοί του πλούτου και του πολιτισμού. Οι οποίοι, όμως, λόγω του καθυστερημένου βαθμού ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, μέχρι το πρόσφατο παρελθόν, αδυνατούσαν τόσο από άποψη γνώσεων όσο και από άποψη χρόνου να διαχειριστούν για λογαριασμό του κοινωνικού συνόλου την δημιουργική δραστηριότητά τους, με αποτέλεσμα να ‘δέχονται’  ως ηγεσία τους,  και αναγκαστικά τον ετεροπροσδιορισμό τους από τα αριστοκρατικά, από βία και καταγωγή, ηγετικά στρώματα των εκάστοτε χωροχρονικά οριζόμενων κοινωνιών.

Κατά τη διάρκεια της τελευταίας ιστορικής περιόδου η απολυταρχική βία των σκοταδιστικών και των εξουσιαστικών ιερατείων του Μεσαίωνα  αντικαταστάθηκε από την ‘αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία’ που αναδείχτηκε από την ‘αγγλική επανάσταση’, (1642-1651), και εγκαθιδρύθηκε ως κυρίαρχο πολίτευμα από την γαλλική αστική επανάσταση, το 1789, στα πλαίσια της οποίας τη θέση της ωμής απολυταρχικής βίας πήρε η διαμεσολαβητική παραπλάνηση και ο εξουσιαστικός φόβος. Το γεγονός ότι η καινούργια κοινωνική ηγεσία, η αστική τάξη και το κεφάλαιο, ως το καινούργιο ‘υποκείμενο της ιστορίας’, αποδείχτηκαν ανίκανοι να λειτουργήσουν ως κοινωνική ηγεσία προς όφελος ολόκληρης της κοινωνίας έφερε στην επιφάνεια την απαίτηση των εργαζόμενων για μια αλλαγή προς το καλύτερο. Αυτή την διαρκή απαίτηση της εργαζόμενης κοινωνίας για έναν καλύτερο κόσμο κάποιοι εξουσιαστές την ερμήνευσαν ως πρόσκληση να την εξουσιάσουν, και επειδή δεν μπορούσαν μόνοι, σοφίστηκαν να αναλάβουν την ηγεσία της ‘σοσιαλιστικής επανάστασης’ ‘για λογαριασμό’, και φυσικά με την επαναστατική δράση ‘της εργατικής τάξης’,  του ‘προλεταριάτου’. Κατασκεύασαν έναν βολικό ‘θεό’ που αυτόκλητα θα ‘εκπροσωπούν’  οι ‘πρωτοπορίες’ για να εξουσιάζουν την κοινωνία. Παλιό το κόλπο θα πείτε. Ναι, αλλά τη δουλειά του την κάνει για λογαριασμό του κεφαλαίου και πάλι. Τόσο απλά. Για να τα καταφέρουν  καλλιεργούν έναν ακατανόητο και παραπλανητικό ‘εργατισμό’, σπέρνοντας ζιζάνια στις σχέσεις μεταξύ ‘πνευματικής και χειρωνακτικής εργασίας’, λες και οι εργάτες δεν έχουν και δεν χρησιμοποιούν το μυαλό τους και κατά την παραγωγική τους δραστηριότητα, και αφήνοντας έξω από το ιστορικό εγχείρημα τις άλλες παραγωγικές κοινωνικές τάξεις και τα διάφορα μικρότερα στρώματα των αυτοαπασχολούμενων, εξίσου αν όχι σε μεγαλύτερο βαθμό θύματα του κεφαλαίου, με αποτέλεσμα τον κρατικομονοπωλιακό καπιταλισμό, γνωστό και ως ‘αείμνηστο υπαρκτό σοσιαλισμό’.

Σήμερα, στον 21ο αιώνα οι τεχνητές διαφοροποιήσεις μεταξύ χειρωνακτών και πνευματικά εργαζόμενων έχουν ξεθωριάσει, γιατί ο καπιταλισμός αναγκάστηκε να ανοίξει τα σχολεία και τα πανεπιστήμια προκειμένου να μορφωθούν τα παιδιά των εργατών και των αγροτών για να λειτουργήσουν την καπιταλιστική οικονομία και να τη διαχειριστούν προς το συμφέρον του κεφαλαίου. Αυτή η εξέλιξη έφερε απέναντι στο κεφάλαιο ολόκληρη την εργαζόμενη κοινωνία που τώρα πια παράγει, ως δύναμη Εργασίας, Επιστήμης και Πολιτισμού ταυτόχρονα, πολυδιάστατα και ως ενιαίο Όλον, έχοντας πλήρη εικόνα τόσο για την ακαταλληλότητα του κεφαλαίου να συνεχίσει να ηγείται της κοινωνίας, όσο και για το πώς μπορεί η οικονομία να τεθεί υπό τον αμεσοδημοκρατικό έλεγχο της κοινωνίας και συνολικά της ανθρωπότητας.

Όλα αυτά δείχνουν ότι σήμερα, στον 21ο αιώνα, το παλιό υποκείμενο της ιστορίας οφείλει να δώσει τη θέση του στο καινούργιο, κι αυτό δεν είναι άλλο από το Κοινό των Ανθρώπων, την Κοινοδομή, τις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, οι οποίες υποστασιοποιούνται όλες μαζί στο πρόσωπο του σύγχρονου πολυδιάστατου εργαζόμενου, που για να δημιουργήσει δεν χρησιμοποιεί ‘μόνο τα χέρια του’, αλλά ταυτόχρονα χρησιμοποιεί το μυαλό του, την επιστημονική του κατάρτιση, τις κοινωνικές ευαισθησίες και την πολιτιστική του καλλιέργεια, προσόντα, δεξιότητες και οραματισμοί, που ως Εμείς τον αναδείχνουν στο σύγχρονο υποκείμενο της ιστορίας.

Για να κατανοηθεί αυτή η σημαντική και σε βάθος αλλαγή που στις μέρες μας συντελείται στα μυαλά μας, οφείλουμε όλοι να εκσυγχρονίσουμε το εννοιολογικό μας ‘οπλοστάσιο’, που σημαίνει ότι οφείλουμε να κατανοήσουμε την γλώσσα ως κώδικα ζωντανής ιστορίας που εξελίσσεται αδιάλειπτα, με προοπτική όταν καταργηθεί το κεφάλαιο, ως κοινωνική σχέση όπου οι λίγοι, οι κάτοχοι των μέσων παραγωγής, εξουσιάζουν τους πολλούς, να καταργηθεί και το αντίστοιχο σ’ αυτή την εποχή κατηγόρημα, δηλαδή η εξαρτημένη εργασία και το υποκείμενό της ‘ο εργάτης’ για να μπει η ανθρωπότητα στο επόμενο εξελικτικό της στάδιο, στο στάδιο του ελεύθερου Ανθρώπου, του πολυδιάστατου Ανθρώπου της δημιουργικής ενασχόλησης σε μια αυτοδιευθυνόμενη, δηλαδή, μη εκμεταλλευτική κοινωνία.

Για να συμβούν όμως όλα αυτά οφείλουμε ως άτομα, ως κοινωνίες και ως ανθρωπότητα να ξεκολλήσουμε από τα ιδεολογήματα του 19ου και του 20ου αιώνα και να σφυρηλατήσουμε μια νέα κοσμοαντίληψη που θα ακολουθεί τον βηματισμό της ιστορίας και θα συστοιχείται με ‘το βέλος του χρόνου’ που έρχεται από το πολύ μακρινό παρελθόν και θα πορευθεί ακόμα μακρύτερα στο μέλλον. Γιατί μόνο έτσι θα μπορέσει η ανθρωπότητα να συνεχίσει με κοινωνική ισότητα και ελευθερία, χωρίς τους εφιάλτες του παρελθόντος, τις σκοταδιστικές παγίδες, τους ιδιοκτησιακούς και μιλιταριστικούς περιοριστικούς όρους που μικραίνουν τους ορίζοντες των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού.

Η ιστορία, ως έκφραση της δυναμικής ολόκληρης της εργαζόμενης κοινωνίας και ως οικουμενικό όραμα του 21ου αιώνα για έναν καλύτερο κόσμο, κυοφορεί στη σκέψη και στην συνείδησή μας το καινούργιο υποκείμενό της, την δύναμη που θα μας βγάλει από την καπιταλιστική βαρβαρότητα και θα μας οδηγήσει στον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας. Κι αυτό δεν μπορεί να είναι άλλος εκτός από εμάς τους ίδιους, ως ενιαίο και αποφασισμένο Όλον, ως Κοινό των Ανθρώπων, ως Κοινοδομή σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και οικουμενικό επίπεδο που θα αυτοδιοικείται αμεσοδημοκρατικά, και όχι ως μίζερα, νοσηρά και εγωιστικά ‘Εγώ’ που τα έμαθαν να τρώει το ένα τις σάρκες του άλλου και  να φοβούνται την ισότητα και την ελευθερία.

Προσοχή όμως. Για να γίνει και να είναι το Κοινό των Ανθρώπων το σύγχρονο το πραγματικό και το μοναδικό υποκείμενο της ιστορίας θα πρέπει να βρει το θάρρος να διακηρύξει πως η κοινωνική ανισότητα δεν έχει να κάνει με βιολογικούς λόγους, ούτε με φυσικά χαρακτηριστικά, ούτε βέβαια και με την φύση ή τάχα την ατέλεια του ανθρώπου, αλλά με την φύση και την φονικότητα της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής και γι’ αυτό θα την καταργήσει οριστικά και αμετάκλητα, ως την μόνη αναγκαία και ικανή συνθήκη για την κοινωνική ισότητα και την αμεσοδημοκρατική αυτοδιεύθυνση των κοινωνιών. Όλα τα άλλα είναι ‘εκ του πονηρού’.

__________________

https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=5909381204985884097#allposts,

Ο καπιταλισμός και το «Σύνδρομο της Στοκχόλμης»

Ο καπιταλισμός και το «Σύνδρομο της Στοκχόλμης«

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

claslessdemocracy@gmail.com

http://www.classlessdemocracy.blogspot.com,

Έννοια και  καταγωγή του όρου

‘Σύνδρομο της Στοκχόλμης’ αποκαλείται το ψυχοπαθολογικό φαινόμενο κατά το οποίο όμηροι εκφράζουν συμπάθεια, θετικά συναισθήματα αγάπης ακόμα και έρωτα προς τους απαγωγείς, τους ‘προστάτες’, τους δεσμώτες τους. Ο όρος προήλθε από την ληστεία που έγινε σε υποκατάστημα της τράπεζας KREDITBANKEN στο Νόρμαλμστοργκ, στην Στοκχόλμη της Σουηδίας, τον Αύγουστο του 1973, όπου δύο ένοπλοι άνδρες ο Γιαν-Έρικ Όλσσον και ο Κλαρκ Όλοφσον εισέβαλαν και έπιασαν και κράτησαν ομήρους, για έξι μέρες 4 υπαλλήλους της τράπεζας, την Ελίζαμπετ Όλντγκρεν, την Κρίστιν Ένμαρκ, την Μπιργκίτα Λούντμπλαντ και τον Σβεν Σάφστρομ. Μετά τη σύλληψη των δραστών, οι όμηροι προσπάθησαν να συλλέξουν χρήματα, για να ενισχύσουν οικονομικά τον δικαστικό αγώνα των απαγωγέων τους και αρνήθηκαν μάλιστα να καταθέσουν εναντίον τους. Η Kristin Ehnemark, μάλιστα  έγινε φίλη του Clark Olofsson. Τα κύρια συμπτώματα του ‘Συνδρόμου της Στοκχόλμης’ είναι:

·       Θετικά συναισθήματα από το θύμα προς το θύτη.

·       Αρνητικά συναισθήματα από το θύμα προς την οικογένειά του, τους φίλους ή τις αρχές που προσπαθούν να το απελευθερώσουν.

·       Θετικά συναισθήματα από το θύτη προς το θύμα.

·       Υποστηρικτική συμπεριφορά από το θύμα προς το θύτη.

·       Ανικανότητα του θύματος να καταστρέψει την ‘σχέση εξάρτησής’ του με το θύτη

Βέβαια το ‘Σύνδρομο της Στοκχόλμης’ το συναντάμε σε κάθε φάση της ζωής, σε διαφορετικές εντάσεις και σε διάφορες μορφές όπου τα θύματα θυσιάζονται για τους δεσμώτες τους, είτε ως σύζυγοι σε μια ετεροβαρή και τυραννική σχέση, είτε ως τρομοκρατημένοι και υστερόβουλοι πιστοί κάποιου δόγματος που αναφέρονται στους αγύρτες αυτοδιορισμένους εκπροσώπους κάποιων ανύπαρκτων ‘θεών’, φετίχ της εξουσίας, είτε ως ταυτισμένα μέλη κάποιας συμμορίας που αναφέρονται στον ‘αρχηγό’, είτε ως φανατισμένα μέλη κάποιου κόμματος, που αναφέρονται στο ‘ηγέτη’ τους, είτε ακόμα και ως θύματα του ίδιου του διχασμένου εαυτού τους, όπου το συνειδητό μισό τους ως θύμα, αναφέρεται στο ασυνείδητο μισό που λειτουργεί ως δεσμώτης και θύτης. Όλα αυτά τα ψυχοπαθολογικά φαινόμενα έχουν μια κοινή ρίζα και αυτή έχει να κάνει με το πλήθος των οικονομικοκοινωνικών ανισοτήτων που εκπορεύονται από την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής η οποία δημιουργεί σχέσεις εξάρτησης μεταξύ θύματος και θύτη, στα πλαίσια των οποίων τα θύματα ταυτίζονται με τους θύτες τους.

Η παγκοσμιοποίηση του ‘Συνδρόμου της Στοκχόλμης΄

Τα εκμεταλλευτικά και καταπιεστικά κοινωνικά συστήματα και ιδιαίτερα ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός, ως αμερικανισμός[1] συμπεριφέρονται ως δεσμώτες που με το ψέμα, την υποκρισία και την ωμή βία κρατούν ομήρους τις επιμέρους κοινωνίες και την εργαζόμενη ανθρωπότητα συνολικά. Το αποτέλεσμα αυτής της ομηρίας καταλήγει στο γεγονός σύμφωνα με το οποίο άτομα, σύνολα, ‘συλλογικότητες’, ‘ποίμνια’ κοινωνικές κατηγορίες και τάξεις θύματα, να ταυτίζονται με τα σκοταδιστικά και τα εξουσιαστικά ιερατεία και τις κυβερνήσεις τους και να βλέπουν με καχυποψία ή και να εχθρεύονται όποιους προσπαθούν να τους δείξουν την πλάνη τους, με βάση την οποία ο θύτης, το κεφάλαιο λεηλατεί τις ζωές τους, καταστρέφει την βιόσφαιρα, καταστρέφει τον συνεκτικό ιστό των κοινωνιών και γκριζάρει το μέλλον ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Τα κλασικά μέσα και οι μέθοδοι χειραγώγησης και ομηρίας των ανθρώπων, των κοινωνιών και της ανθρωπότητας από το παγκοσμιοποιημένο κεφάλαιο εκτείνονται σε ένα ευρύ φάσμα που ξεκινάει από τις θρησκείες[2] που μας ευνουχίζουν ‘εξ’ απαλών ονύχων’, περνάνε στην συστημική/ταξική παιδεία, την προπαγάνδα, και την παραπληροφόρηση που καταλήγουν στην κυρίαρχη εξουσιαστική ιδεολογία και στην πνευματική αλλοτρίωσή μας, ολοκληρώνονται με νόμους, συστήματα κάλπικων αξιών, θεσμούς που ενσωματώνουν βία και αδικία και καταλήγουν στους πολυποίκιλους και πολυεπίπεδους κατασταλτικούς μηχανισμούς που σκορπάνε καταστροφή και θάνατο.

Παρ’ όλα αυτά το κεφάλαιο δεν μπόρεσε ποτέ να καθηλώσει ολόκληρη την ανθρωπότητα σε μια καθολική και τόσο παρατεταμένη ομηρία, μέχρι που εμφανίστηκε ο φονικός, μονοκλωνικός ιός Sars-CoV-2, ο λεγόμενος και Κορωνοϊός:

·       είτε τυχαία και εξαιτίας της κερδομανιακής και γι’ αυτό ρυπογόνας λειτουργίας της καπιταλιστικής οικονομίας που οδηγεί σε αφύσικες ιογενέσεις και τερατογενέσεις,

·       είτε ως συνέπεια της πολιτικής των πολυεθνικών φαρμακοβιομηχανιών που παράγουν σχεδιασμένες επιδημίες για την αύξηση του κύκλου εργασιών και της κερδοφορίας τους,

·       είτε εξαιτίας της εγκληματικής παραγωγής βιολογικών όπλων στην υπηρεσία του νέομαλθουσιανισμού, του ιμπεριαλιστικού επεκτατισμού και των ηγεμονικών συγκρούσεων με στόχο την Νέα Φασιστική Τάξη Πραγμάτων.

Η φονικότητα, μάλιστα, αυτού του ιού, που δεν περιορίζεται στις εκατοντάδες χιλιάδες απρόσμενους και άδικους θανάτους με ταξικό κυρίως πρόσημο, ξάφνιασε ακόμα και τους άμεσους ή έμμεσους δημιουργούς του, επειδή δεν καθήλωσε μόνο την ανθρωπότητα στα σπίτια, δημιουργώντας συνθήκες φυσικής αποστασιοποίησης για λόγους περιορισμού της μεταδοτικότητάς του, αλλά κατέβασε και τους διακόπτες της παγκόσμιας οικονομίας με αποτέλεσμα την αναστολή της παραγωγής κατά συνέπεια και της κερδοφορίας σε ποσοστά ίσως και μεγαλύτερα του 80%. Αυτό το γεγονός που, μετά την λήξη του συναγερμού, θα καταγραφεί ως ‘σύνδρομο κορωνοϊού’ και ως φαινόμενο ‘θανάτου της ατομικής ιδιοκτησίας[3] και της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας’, το οποίο, βέβαια ο σκληρός πυρήνας του κεφαλαίου θα επιχειρήσει να το λύσει και πάλι σε βάρος των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, δηλαδή σε βάρος της εργαζόμενης ανθρωπότητας με καινούργια μνημόνια, μεγαλύτερη ανεργία, προγράμματα λιτότητας και αυταρχικότερα συστήματα διακυβέρνησης.

Ουδέν κακόν αμιγές καλού’

Το ‘σύνδρομο κορωνοϊού’, έχει μια διπλή μορφή, είτε ως Ιανός, (ως θεός των ενάρξεων και των μεταβάσεων) είτε ως διπλός πέλεκης, (facio, εξ’ ού και φασισμός), που σημαίνει ότι μπορεί να λειτουργήσει προς δυό κατευθύνσεις:

Η μια κατεύθυνση δείχνει προς το επόμενο και εφιαλτικότερο κακό, προς το ‘σύνδρομο του παγκόσμιου φασισμού’. Εκεί που ο σκληρός πυρήνας του κεφαλαίου είτε ως αμερικανισμός, είτε ως κινεζισμός, είτε ως παγκόσμια κεφαλαιοκρατική συμμορία θα προσπαθήσει να επιβάλει δια πυρός και σιδήρου ξανά τις ‘θεότητες των αγορών’ με στόχο την καθολική και μόνιμη ομηρία των κοινωνιών και της ανθρωπότητας συνολικά. Στην λογική του ‘συνδρόμου της Στοκχόλμης’ ο καπιταλισμός θα προσπαθήσει, με αφορμή την προσωρινή ομηρία των κοινωνιών και της ανθρωπότητας συνολικά  να κάνει τα θύματά του να τον ξαναγαπήσουν, γιατί τώρα ξέρει ότι χωρίς την κοινωνία, την ύπαρξη της οποίας μέχρι σήμερα σκόπιμα αγνοούσε, δεν μπορεί να υπάρξει. Αν και ετούτην την φορά οι κοινωνίες ολιγωρήσουν παρασυρμένες από ψευδαισθήσεις του τύπου της φιλελεύθερης τάχα, ή σοσιαλδημοκρατικής, ή κάποιας ‘αριστερής’ διαχείρισης του καπιταλισμού, είναι περισσότερο από βέβαιο ότι θα οδηγηθούμε σε ολοκληρωτισμό που δεν έχει προηγούμενο στην ανθρώπινη ιστορία, με χαρακτηριστικά ενός καινούργιου μεσαίωνα. Όπου το κεφάλαιο, με την βοήθεια της σύγχρονης ηλεκτρονικής, ψηφιακής τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης, θα επιδιώξει, ρομποτοποιώντας στα βιονικά εργαστήρια τον άνθρωπο, μηδενίζοντας την φυσική, κοινωνική και ιστορική υπόστασή του, να είναι ο καπιταλισμός αιώνιος και ‘μοίρα του ανθρώπου’, δια μέσου της καταστροφής κάθε φύτρου που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια καινούργια Αναγέννηση και σε έναν νέο και σύγχρονο Διαφωτισμό.

Η άλλη και μοναδική εναλλακτική δείχνει προς την κατεύθυνση του καλού, προς το ‘σύνδρομο του διαχρονικού αγώνα του Κοινού των Ανθρώπων, της εργαζόμενης κοινωνίας, για την θεμελίωση του Πολιτισμού της Κοινωνικής Ισότητας’. Η αποφασιστική στροφή προς αυτήν την κατεύθυνση προϋποθέτει ότι οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, ως το σύγχρονο υποκείμενο της ιστορίας:

·   Θα κατανοήσουν ότι αυτό που τυχαία η εμφάνιση του Κορωνοϊού αποκάλυψε ότι δηλαδή με την απρογραμμάτιστη αποχή της εργαζόμενης ανθρωπότητας για ένα σχετικά μικρό χρονικό διάστημα από την παραγωγική δραστηριότητα ο τάχα πανίσχυρος καπιταλισμός κατέρρευσε, αλλά με τεράστιες ανθρώπινες θυσίες, ασύλληπτους περιορισμούς ελευθεριών, μεγάλες στερήσεις και πολύ περισσότερες απώλειες στο άμεσο μέλλον.

·   Θα συνειδητοποιήσουν ότι μια σχεδιασμένη και προγραμματισμένη συνειδητή καθολική αποχή των εργαζόμενων ίδιων διαστάσεων, ο καπιταλισμός μπορεί να ηττηθεί καταρρέοντας σαν χάρτινος πύργος και στην θέση του να χτιστεί από τις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού ένας καλύτερος κόσμος χωρίς αβεβαιότητες, θανάτους, απώλειες και με αισιόδοξες προοπτικές για το μέλλον της ανθρωπότητας.

·   Θα αποφασίσουν να παραμερίσουν τον απάνθρωπο και καταστροφικό καπιταλισμό και να χτίσουν έναν καλύτερο κόσμο, με μορφή την Άμεση Δημοκρατία και περιεχόμενο την Αταξική Κοινωνία[4], που θα αφήνει πίσω του την καπιταλιστική βαρβαρότητα και θα χτίζει σταδιακά σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και οικουμενικό επίπεδο τον Οικουμενικό Ουμανιστικό Πολιτισμό.

·   Και τέλος θα καταγράψουμε όλοι στο φαντασιακό μας ότι οι σύγχρονες επιστήμες και οι ασύλληπτες σε δυνατότητες σύγχρονες τεχνολογίες, μέρος των οποίων εφαρμόζετε σε ευρεία κοινωνική κλίμακα κατά την τρέχουσα κρίση, μπορούν αύριο υπό κοινωνικό έλεγχο να εγγυηθούν την εφικτότητα της οικονομικής αυτοδιαχείρισης και της κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης, μπορούν δηλαδή να εγγυηθούν έναν καλύτερο κόσμο.

Βρισκόμαστε σήμερά ένα βήμα πέρα από την αναγκαία, κατά τον Αριστοτέλη, συνθήκη, για την κατάργηση κάθε είδους και μορφής δουλείας, σύμφωνα με την οποία: «Όταν τα εργαλεία θα λειτουργούν (αυτόματα) όπως τα αγάλματα του Δαιδάλου και οι τρίποδες του Ηφαίστου και οι σαΐτες θα υφαίνουν μόνες τους και μόνες τους θα παίζουν και οι χορδές της κιθάρας, για να μην υπάρχει η ανάγκη κάποιοι, οι λίγοι, οι εξουσιαστές να είναι αφεντικά και οι πολλοί, οι εξουσιαζόμενοι, να είναι δούλοι».

Η λογική των αιώνων, το διαχρονικό όραμα των λαών για κοινωνική ισότητα και η αλήθεια και η δύναμη των αγώνων έφτασαν τις εξελίξεις μέσα από πολλά εμπόδια και με τεράστιες θυσίες στον 21ο αιώνα, όπου οι απόγονοι των τρωγλοδυτών και τροφοσυλλεκτών ταξιδεύουν στο διάστημα και αγωνίζονται για τον κόσμο της κοινωνικής ισότητας. Αυτός ο κόσμος, αποδείχτηκε και με την κρίση που προκάλεσε τυχαία ο Κορωνοϊός, ότι είναι νομοτελειακά αναγκαίος, επιθυμητός, εφικτός και υποκειμενικά και αντικειμενικά αναπόφευκτος. Αυτή η διεργασία βρίσκεται σε κίνηση και αργά ή γρήγορα θα ξεσπάσει ως μια ειρηνική επανάσταση της Γνώσης, της Επίγνωσης και της Ουμανιστικής Συνείδησης, ως καθολική Οικουμενική Ουμανιστική Επανάσταση με φορέα και εκφραστή το Κοινό των Ανθρώπων, ως ενιαίο υποκείμενο της ιστορίας και ως Όλον.


[1] Βλέπε αναλυτικά στο: Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του φόβου και της παρακμής, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αθήνα 2009.

[2] Λάμπος Κώστας, Θεός και Κεφάλαιο, Δοκίμιο για τη σχέση μεταξύ θρησκείας και εξουσίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2015 καί 2016

[3] Βλέπε σχετικά, Λάμπος Κώστας, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας, Η ατομική ιδιοκτησία ως μήτρα βίας, εξουσίας, ανισότητας, εγκληματικότητας, σκοταδισμού και ανηθικότητας ΚΟΥΚΚΙΙΔΑ, Αθήνα 2017.

[4] Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.

Η συστημική φονική επιδημία και η επόμενη μέρα

Η συστημική φονική επιδημία και η επόμενη μέρα

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

claslessdemocracy@gmail.com,

http://www.classlessdemocracy.blogspot.comm,

Η καπιταλιστική ύβρις, η υπεροψία του σκληρού πυρήνα του αμερικανισμού και του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου απέναντι στη Φύση, στην κοινωνία/ανθρωπότητα, στην ζωή και στον άνθρωπο δεν αποδείχνεται μόνο μηδαμινή και ανίκανη στην εκάστοτε προσπάθειά της να συμπεριφερθεί ως κατακτητής του Μεγάκοσμου, αλλά αποδείχνεται, σύμφωνα και με τις τελευταίες δραματικές εξελίξεις, πολύ μικρή απέναντι και στον Μικρόκοσμο. Η παράλογη και προκλητική παραγνώριση ή και περιφρόνηση των άκαμπτων φυσικών νόμων  που ρυθμίζουν όμοια, με μέτρο και  συμμετρικά ισορροπίες και αρμονίες μεταξύ Μεγάκοσμου, Κόσμου και Μικρόκοσμου επιστρέφει, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, με την μια ή την άλλη μορφή, ως διατάραξη της φυσικής τάξης, ως ανωμαλία. Επειδή όμως οι φυσικοί νόμοι ως ασύνειδη Φύση δεν γνωρίζουν κοινωνικά συστήματα και δεν ξεχωρίζουν μορφές ζωής η όποια ανωμαλία αφανίζει ολόκληρα είδη ζωής που αδυνατούν να αντέξουν και να προσαρμοστούν στις έκτακτες συνθήκες, συχνά μάλιστα στη διάσταση του ιστορικού χρόνου εξαφανίζει οριζόντια κάθε μορφή ζωής.

Η  οικολογική βόμβα, στοιχεία της οποίας είναι λ. χ.  η ‘τρύπα του όζοντος’ και η κλιματική διαταραχή και η απασφαλισμένη ήδη βιολογική βόμβα, στοιχεία της οποίας είναι οι διάσπαρτες στον χωροχρόνο πανδημίες, πρέπει να κατανοηθούν από τις Δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, (ΔΕΕΠ), ως πρόβλημα καθαρά συστημικό, και όχι ως γενικά και αόριστα  ‘ανθρωπογενές’, όπως πολλοί ειδικοί ‘επιστήμονες’ από ακριβοπληρωμένη ‘ακαδημαϊκή σκοπιμότητα’ υποστηρίζουν και πολλοί εργαζόμενοι στα ΜΜΕ από άγνοια ή από τον φόβο της επαγγελματικής ανασφάλειας παραπλανητικά παπαγαλίζουν. Η τρέχουσα θανατηφόρος πανδημία, corvid 19,  ένα καθαρά συστημικό φαινόμενο που εκπορεύεται κατ’ ευθείαν από τον πυρήνα του κεφαλαιοκρατικού συστήματος δηλαδή από την νοσηρότητα της ‘φύσει και θέσει’ ανταγωνιστικής, δηλαδή, καταστροφικής  ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, αποτελεί αναμφισβήτητα μια από τι πιο σοβαρές προειδοποιήσεις στο μέγεθος της πραγματικά μεγάλης απειλής για την ανθρωπότητα και για το διαστημόπλοιο Γη και ως συστημικό φαινόμενο πρέπει να αντιμετωπισθεί , όχι με γιατροσόφια, αλλά με την σε βάθος και σε έκταση επανασύνδεση των Δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού με την διαχρονική στρατηγική τους για έναν κάθε φορά καλύτερο κόσμο  με περιεχόμενο όλο και περισσότερη κοινωνική ισότητα.  

Μπορεί, λοιπόν, η τρύπα του όζοντος και η κλιματική διαταραχή να μην κατάφεραν να μας πείσουν για την αναγκαιότητα μιας οικουμενικής συνεννόησης και να μας ενώσουν ως άτομα, λαούς, έθνη και ανθρωπότητα σε ένα ομοιογενές και αυτοπροσδιοριζόμενο  Όλον, επειδή τα σκοταδιστικά ιερατεία και οι εξουσιαστικές ιδεολογίες επιτρέπουν ακόμα στο κεφάλαιο, στο καπιταλιστικό κράτος  και στην εξωνημένη και εξουσιαστικά παρδαλή συστημική ιντελιγκέντσια να παραπλανούν μεγάλα τμήματα της δοκιμαζόμενης εργαζόμενης ανθρωπότητας αναφορικά με τις προθέσεις και τις ικανότητες  του κεφαλαίου και του καπιταλιστικού κράτους. Κι είναι ακριβώς η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής που διαμορφώνει τα συμφέροντα των ισχυρών, των ελάχιστων, του 1%  του παγκόσμιου πληθυσμού  που ελέγχουν τα μέσα παραγωγής και,  επειδή ελέγχουν τα μέσα παραγωγής, μπορούν και επιβάλλουν την πιο  ακραία ανισοκατανομή του τοπικού , του εθνικού και του παγκόσμιου πλούτου και τελικά τους αναγκάζουν να συμπεριφέρονται ως αντικοινωνική συμμορία, ως πειρατές της Φύσης και ως δεσμοφύλακες και δουλοκτήτες του 99% του πληθυσμού του πλανήτη.

Όμως η επιδημία corvid 19, προϊόν κι αυτή του καπιταλιστικού χάους, του κεφαλαιοκρατικού οικονομικού ανορθολογισμού και της καπιταλιστικής λεηλασίας της Φύσης  και της νοσηρότητας του κυνηγητού του κέρδους, κατάφερε να ταπεινώσει κάθε υπεροπτική εξουσία, να αποδείξει την ανικανότητά της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης με τίμημα βέβαια τον θάνατο δεκάδων, ίσως και εκατοντάδων χιλιάδων συνανθρώπων μας.  Όλοι οι σκοταδιστικοί μύθοι, όλες οι εξουσιαστικές ιδεολογίες και όλοι οι κραταιοί μηχανισμοί εξουσίας αποδείχτηκαν ανεπαρκείς, απρόθυμοι και ανίκανοι να αντιμετωπίσουν  την επιδημία, πράγμα που για μια ακόμα φορά αποκάλυψε πως ο πραγματικός δημιουργός του πλούτου και του πολιτισμού δεν είναι ούτε ο συσσωρευμένος πλούτος, ούτε και οι καταπιεστικές εξουσίες, αλλά οι διαχρονικές δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης  και του Πολιτισμού που και αυτή την φορά ρίχτηκαν στην μάχη κατά του φονικού κορωνοϊού για να σώσουν  τις ζωές των συνανθρώπων τους και να διαφυλάξουν την συνοχή των επιμέρους κοινωνιών, που σημαίνει για να κρατήσουν ζωντανό το όραμα για έναν καλύτερο κόσμο.

Η ενωτική και αλληλέγγυα συμπεριφορά τόσο μεταξύ των μαχητών της πρώτης γραμμής αυτού του πολέμου ενάντια σ’ αυτόν τον άγνωστο και ύπουλο εχθρό, αλλά και μεταξύ των επιμέρους κοινωνιών δεν πρέπει να εκτονωθεί και να σβήσει μέσα στους ‘πανηγυρισμούς   της νίκης’, γιατί το σίγουρο συμπέρασμα αυτής της περιπέτειας είναι ότι οι πολλές και μεγάλες δυσκολίες για την ανθρωπότητα μόλις τώρα αρχίζουν και γι’ αυτό  το βλέμμα όλων μας πρέπει να στραφεί στην επόμενη μέρα. Τα γεγονότα και τα συμπεράσματα οδηγούν σε δυό  εναλλακτικά σενάρια που θα μπορούσαν επιγραμματικά να συνοψιστούν στην παρακάτω πρόταση. Αν οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού δεν καταργήσουν άμεσα και ριζικά το καπιταλιστικό σύστημα σε όλες τις εκδοχές του, τότε αυτό θα καταργήσει οριστικά  την κοινωνία/ανθρωπότητα, κατά συνέπεια και τις ίδιες ως υποκείμενο της ιστορίας,  μετατρέποντας την ‘κολασμένη επανάσταση corvid 19’ σε ολοκληρωτική αντεπανάσταση του κεφαλαίου, της καπιταλιστικής κόλασης και της καπιταλιστικής βαρβαρότητας.

Όποιος, από ιδεολογική τύφλωση και ατομιστική διαστροφή, θεωρεί  υπερβολική και απίθανη την δεύτερη εκδοχή, ας προσέξει με πόση αριστοτεχνικότητα, τα κέντρα της καπιταλιστικής εξουσίας,  εμπλέκουν σταδιακά, για την αντιμετώπιση τάχα όσων δεν ‘συμμορφώνονται με τας υποδείξεις’    και κυρίως της Νεολαίας, την αστυνομία και τον στρατό, εμπλοκή που σε κάποιες περιπτώσεις έφτασε ακόμα και με καταστολή μέσω των τανκς, τακτική που σίγουρα θα γενικευτεί όσο η επιδημία θα κορυφώνεται. Πρόκειται φυσικά για πρόβα τζενεράλε γιατί από αυτόν τον πόλεμο το κεφάλαιο θέλει και πάλι να βγει νικητής και τα σπασμένα να τα πληρώσουν και πάλι οι εργαζόμενες κοινωνίες.

Οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού που μέρα τη μέρα κερδίζουν με τεράστιες θυσίες κι αυτή την μάχη, ουσιαστικά όχι μόνο εναντίον του corvid 19 αλλά και εναντίων του κεφαλαίου που τον δημιούργησε, οφείλουν να κάνουν χρήση της πειθούς:

·         για να μείνουμε όλοι στα σπίτια μας, γιατί με αυτόν τον τρόπο θα σωθούν περισσότερες ζωές,

·         για να  αποκαλυφτούν οι πραγματικές αιτίες των φονικών επιδημιών και των καταστροφικών καιρικών φαινομένων,

·         να καταγγείλουν το καπιταλιστικό σύστημα και τους εκφραστές του σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο ως κυρίως  υπεύθυνους αυτών των καταστροφικών ανωμαλιών και  

·         να  προβάλλουν την εφικτότητα  ενός άλλου κοινωνικού μοντέλου  που μαζί με την καταπολέμηση του corvid 19’ θα ανοίξουν  και οι ορίζοντες για έναν καλύτερο κόσμο.

Οφείλουν, τέλος,  οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού στο όνομα των γενεών που έφτασαν την ανθρωπότητα στον επιστημονικοτεχνικά ώριμο, για τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, 21ο αιώνα, αλλά και εκείνων που περιμένουν και δικαιούνται να κληρονομήσουν έναν καλύτερο κόσμο, να κερδίσουν και αυτόν τον τελευταίο πόλεμο, για να μπορούν από την επόμενη μέρα να θεμελιώσουν τον οικουμενικό ουμανιστικό πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας.

_____________________________

https://classlessdemocracy.blogspot.com/2020/03/normal-0-false-false-false-el-x-none-x.html,

Λευτεριά στους Οπαδούς

Λευτεριά στους οπαδούς

IMG_0002.JPG

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

claslessdemocracy@gmail.com,

https://classlessdemocracy.blogspot.com/2020/01/blog-post.html,

Όταν οι κοινωνίες είναι αιχμάλωτες οργανωμένων οικονομικών, κοινωνικών, θρησκευτικών, ιδεολογικών, κομματικών, εθνικιστικών, τοπικιστικών, ρατσιστικών, ποδοσφαιρικών και πολλών άλλων αναρίθμητων αλληλοσπαρασσόμενων συμμοριών, τότε οι άνθρωποι αισθάνονται υπαρξιακή ανασφάλεια και αναγκάζονται να προβατοποιούνται και παραιτούμενοι από το δικαίωμα της Εαυτότητάς τους καταλήγουν οπαδοί αποδεχόμενοι δανεικές ταυτότητες έτοιμοι να κατασπαράξουν ο ένας το άλλον κραδαίνοντας τα ‘ιερά σύμβολα’ του ‘κόμματός τους’, του ‘δόγματός τους’, της ‘ιδεολογίας τους’, της ‘ομάδας τους’, ακόμα και του πολέμαρχου, αρχηγού και προέδρου τους και ανεξάρτητα από το ποιος και πόσο ανήθικος είναι αυτός ο ‘αρχηγός’. Η οπαδοποίηση, η όποια οπαδοποίηση, είναι πνευματική αναπηρία που προσβάλλει ιδιαίτερα στερημένους μόρφωσης, αλλά και φοβικούς ‘μορφωμένους’ χαμηλής αυτοεκτίμησης και αποτελεί την πλέον απεχθή οικονομική, κοινωνική, πολιτική και πνευματική αλλοτρίωση του κοινωνικού μας Εγώ, της προσωπικότητάς μας, η οποία μας καθιστά καλούς αγωγούς του ψεύδους, της ανηθικότητας, και της απανθρωπιάς, εθελόδουλους, αυτοκαταστροφικούς, σαδομαζοχιστές, φανατικούς πιστούς, χουλιγκάνους και εύκολα θύματα πολλών ταυτόχρονα σκοταδιστικών, ιδεολογικών  και εξουσιαστικών ιερατείων.

IMG_0002.JPG

Οι συμμορίες σφάζονται μεταξύ τους για το ποια θα υποτάξει το μεγαλύτερο μέρος της εκάστοτε οπαδοποιημένης κοινωνίας στα δικά της σύμβολα για να αποσπάσει το μεγαλύτερο μέρος του πλούτου που παράγει η συγκεκριμένη κοινωνία και στην επιδίωξη αυτού του σκοπού αναγκάζονται να συνάπτουν κάθετες λυκοσυμμαχίες. Έτσι βλέπουμε συγκεκριμένες οικονομικές συμμορίες να συμμαχούν με συγκεκριμένες ιδεολογικοπολιτικομματικές συμμορίες που συμπληρώνονται από άλλες δευτερεύουσας σημασίας αλλά πρακτικά χρήσιμες συμμορίες με διάφορες μορφές συνηθέστερες των οποίων είναι κάποιες συνδικαλιστικές συντεχνίες, μηχανισμοί της Δημόσιας Διοίκησης, οι λεγόμενες ΠΑΕ, ομάδες δηλαδή επαγγελματικού ποδοσφαίρου, Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης έντυπου και ηλεκτρονικού τύπου, θρησκευτικοί και ‘πνευματικοί όμιλοι’, κατασκευασμένες ‘προσωπικότητες’ διαμορφωτές κοινής γνώμης’, κ. λπ., κ. λπ., που λειτουργούν διασπαστικά στους κόλπους της κοινωνίας για να μπορούν να την εντάσσουν, με το αζημίωτο πάντα, στους σχεδιασμούς της εκάστοτε οικονομικής συμμορίας. Όλες οι συμμορίες καθώς και οι διάφορες συμμοριοσυμμαχίες έχουν τους δικούς τους αυστηρούς και ματωμένους κώδικες διαπλοκής, επικοινωνίας, ιεραρχίας και ευθύνης αναφορικά με τους ξεχωριστούς ρόλους και τις αντίστοιχες αμοιβές τους, Αυτό, όμως δεν αποκλείει την εμφάνιση του φαινομένου της ‘σέκτας’, της ‘φράξιας’ της ‘παράγκας’, όπου τα πάνω έρχονται κάτω και τα κάτω επάνω, με αποτέλεσμα την αλληλοσφαγή και την διάσπαση/διάλυση της σομμοριοσυμμαχίας. Έτσι συμβαίνει όταν κάποιο επίπεδο μιας κάθετης συμμορίας προσπαθήσει να συνεργαστεί καθ’ υπέρβαση και οριζόντια με άλλο επίπεδο ανταγωνιστικής κάθετης συμμοριοσυμμαχίας και για ίδιο όφελος, τότε ‘οι συμφωνίες χαλάνε’ και ο κάθε ‘παράγοντας’ αυτονομείται απέναντι στους υπόλοιπους της μεγάλης συμμορίας για να μην χάσει το πόστο του ‘εκφραστή της δικής του συμμορίας’ που του δίνει το δικαίωμα και την ‘ισχύ’ να συμμετέχει στο έγκλημα και στη μοιρασιά της λείας. Το συνηθέστερο σ’ αυτές τις περιπτώσεις είναι μια ή περισσότερες καρατομήσεις και σε διάφορα επίπεδα και μια νέα μαφιόζικη ενδοσυμμοριακή και διασυμμοριακή ισορροπία τρόμου.

Κάποτε όμως αυτή η ‘κρίση’ ξεφεύγει από τον έλεγχο της πυραμίδας και μεταφέρεται στην επιμέρους οπαδοποιημένη κοινωνία η οποία απειλεί την υπόλοιπη με αποσταθεροποίηση για λογαριασμό των μεγάλων μαφιόζων αφεντικών. Όταν αυτή η συγκυρία συμπέσει με άλλη συγκυρία κατά την οποία η συγκεκριμένη κοινωνία/χώρα αντιμετωπίζει υπαρξιακά προβλήματα, επειδή κάποιες άλλες γειτονικές ή και μακρινές ηγεμονικές ανταγωνιστικές συμμορίες σχεδιάζουν και οργανώνουν την λεηλασία της, τότε αποδείχνεται περίτρανα ο εχθρικός, καταστροφικός και προδοτικός ρόλος των οργανωμένων συμμοριών. Κι είναι τότε οι στιγμές που αρχίζουμε να σκεπτόμαστε αν και τι μπορεί να περισωθεί. Κι είναι τότε οι στιγμές που δεν πρέπει να κάνουμε το λάθος να επαναξιολογήσουμε τις συμμορίες για να επιλέξουμε στη λογική του ‘μη χείρον βέλτιστον’ την ‘λιγότερο κακή και άχρηστη’, γιατί όλες οι συμμορίες είναι κακές, αντικοινωνικές, άχρηστες και επικίνδυνες για την συνοχή και την ύπαρξη των κοινωνιών.

Είναι τώρα που οφείλουμε να αρχίσουμε να σκεπτόμαστε για τις ρίζες αυτού του φαινομένου που χωρίζει τις κοινωνίες σε αλληλοσπαρασσόμενες φατρίες, συμμορίες και εμπόλεμα στρατόπεδα και μας υποβαθμίζει από Πολίτες σε οπαδούς έτοιμους ‘να σκοτώσουν και να σκοτωθούν’. Ας αποβάλλουμε τις δανεικές ταυτότητες που μας φόρτωσαν επιτήδειοι και μας οπαδοποιούν κι ας αναλογιστούμε ότι το κακό ξεκινάει από το γεγονός ότι στην κορυφή αυτής της πυραμίδας βρίσκονται οι πλουτοκράτες, οι μεγαλοϊδιοκτήτες των μέσων παραγωγής με το πολιτικό χρήμα των οποίων κινούνται τα κόμματα, ιδρύονται οι Ποδοσφαιρικές Ανώνυμες Εταιρείες, οι Τηλεοπτικοί σταθμοί και στήνονται ορατοί και αόρατοι μηχανισμοί προπαγάνδας και χειραγώγησής μας, κι ας αποφασίσουμε να επανακτήσουμε την αυθεντική Ευατότητά μας ως αυθεντικά Εγώ ενός ενιαίου κοινωνικού Εμείς, μιας κοινωνίας ως Όλον, απαλλαγμένης από οικονομικές, πολιτικές, θρησκευτικές, ποδοσφαιρικές και λοιπές συμμορίες. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να αλλάξουμε τις συγκυρίες και να συγχρονίσουμε ως άτομα, κοινωνίες, χώρες και ανθρωπότητα τον βηματισμό μας με τον διαχρονικό βηματισμό των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού που κινείται αργά, αλλά σταθερά από τον κόσμο της κοινωνικής ανισότητας προς έναν καλύτερο κόσμο, τον κόσμο της κοινωνικής ισότητας με την μορφή της αταξικής δημοκρατίας και του οικουμενικού ουμανιστικού πολιτισμού.

Ας αρχίσουμε να σκεπτόμαστε και να δρούμε ως Πολίτες Σήμερα. Μην το αφήνουμε για Αύριο γιατί το Αύριο, Μεθαύριο θα είναι Χθες και συνεπώς θα είναι αργά. Λευτεριά στους οπαδούς σημαίνει κοινωνική λευτεριά, σημαίνει απελευθέρωση της κοινωνίας από το κεφάλαιο κι αυτή δεν χαρίζεται, κατακτιέται…


[1] Ο τίτλος είναι δανεισμένος από το ανώνυμο σύνθημα που είναι γραμμένο στην πρόσοψη ενός κιβωτίου/διανομέα του ΟΤΕ που βρίσκεται στην διασταύρωση των οδών Ομήρου και Βυζαντίου στην Νέα Σμύρνη, όπως φαίνεται στην συνημμένη φωτογραφία.