Category Archives: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ-ΦΥΣΗ-ΖΩΗ (ΕNVIROMENT-NATURE-LIFE)

Η μεγάλη απάτη της θεωρίας περί «ανθρώπινης παρέμβασης» στο περιβάλλον και στο κλίμα

Η μεγάλη απάτη της θεωρίας περί «ανθρώπινης παρέμβασης» στο περιβάλλον και στο κλίμα

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

Οι δυνάμεις της Φύσης και οι φυσικοί νόμοι υπήρξαν από καταβολής του ανθρώπου σκληροί απέναντί του, αλλά ταυτόχρονα και συνεπείς παιδευτές του, με την έννοια ότι τον έσπρωχναν με κάθε δοκιμασία στην αναζήτηση λύσεων για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των συνεπειών τους. Αυτό συμβαίνει άλλωστε με και κάθε άλλη μορφή ζωής αλλά ενστικτωδώς και όχι συνειδητά, όπως συμβαίνει με τον άνθρωπο.  Με αυτήν την έννοια η Φύση δεν είναι μόνο η ασύνειδη δημιουργός  αλλά και η πρακτική παιδαγωγός της ζωής, διαδικασία που οδήγησε στην διαβαθμισμένη  βασανιστική εξέλιξή της με κορυφαία μορφή της αυτή του έλλογου και σκεπτόμενου ανθρώπου, του μοναδικού άλλωστε δημιουργήματός της που αισθάνεται δέος και σεβασμό απέναντί της, στοιχεία που από δυνάμεις αναζήτησης, πολιτισμού και ελευθερίας  οι εξουσίες τα ευνούχισαν και τα μετέτρεψαν για λόγους ιδίου συμφέροντος  σε λογής-λογής θρησκευτική πίστη υποταγής και εθελοδουλίας. Αυτή η πραγματικότητα καταρρίπτει όλες εκείνες τις ρηχές θεωρίες που αποδίδουν ευθύνες «στην ανθρώπινη παρέμβαση», έτσι γενικά και αφηρημένα, για να απενοχοποιήσουν το σπάταλο, το χαοτικό, τα απάνθρωπο και καταστροφικό καπιταλιστικό σύστημα και να παραπλανήσουν τα θύματα του καπιταλισμού και των ακραίων φυσικών φαινομένων σχετικά με τους υπεύθυνους για την καταστροφή του περιβάλλοντος και για τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Οι πρόσφατες μεγάλες  καταστροφές εξαιτίας ακραίων κλιματικών/καιρικών φαινομένων ξαναζωντανεύουν τους προβληματισμούς των κοινωνιών τόσο για τις αιτίες, όσο και για τις δυνατότητες των οργανωμένων κοινωνιών να  προφυλαχτούν από αυτά. Οι εξουσιαστικοί μηχανισμοί παραπλάνησης των κοινωνιών έπιασαν και πάλι δουλειά επιστρατεύοντας αγράμματους ή/και αργυρώνητους κονδυλοφόρους και κάθε λογής φαντασμένους ‘πλύστες εγκεφάλων’ με το γνωστό παραμύθι, ότι για όλα αυτά ‘φταίει ο άνθρωπος’ και μάλιστα ‘ο αμαρτωλός άνθρωπος’ και γι αυτό μας τιμωρεί ο ‘θεός’.

Όμως από ακαδημαϊκούς και διαπρεπείς επιστήμονες, δεν περιμένει κανείς να παρουσιάζουν το περιβαλλοντικό ζήτημα σαν ένα ‘προπατορικό αμάρτημα’, σύμφωνα με το οποίο για την καταστροφική παρέμβαση στο κλίμα και στο περιβάλλον ‘φταίει η ανθρωπογενής παρέμβαση’, δηλαδή ο άνθρωπος’, έτσι γενικά και αφηρημένα. Κι αυτό  γιατί αυτή η θεωρία παντρεύεται με το άλλο ‘προπατορικό αμάρτημα’, σύμφωνα με το οποίο  όλοι γεννιόμαστε αμαρτωλοί επειδή οι υποτιθέμενοι πρόγονοί μας ο Αδάμ, η Εύα και ο Όφις  του υποτιθέμενου παραδείσου, του υποτιθέμενου ‘θεού’, ‘έφαγαν από  το δέντρο της Γνώσης του καλού και του κακού’ και γι αυτό, ως γνώστες και ικανοί να γνωρίζουν ποιο είναι το καλό και ποιο το κακό, εκδιώχθηκαν από τον ‘παράδεισο’ από τον ίδιο τον ‘δημιουργό τους’, χάνοντας την ‘ιθαγένεια και την αθανασία τους’, που σημαίνει, με σύγχρονη αναλογία, ότι εξορίστηκαν ως αντικαθεστωτικοί για να πεθαίνουν   από την εξαντλητική δουλειά, από την πείνα και από τις φυσικές καταστροφές, όπως σεισμούς, πλημμύρες, κατακλυσμούς, λοιμούς, λιμούς, πυρκαγιές,  κατακτητικούς πολέμους  και ούτω καθεξής.

Όσοι είναι οπαδοί αυτής της θεωρίας οφείλουν στο όνομα της επιστήμης που υποτίθεται ότι ‘διακονούν’ να διερωτηθούν αν και κατά πόσον ευθύνονται οι ίδιοι, τα παιδιά τους, τα εγγόνια τους και τα εκατομμύρια των συνανθρώπων μας που άνευ πόρων και πλούτου πεθαίνουν κάθε μέρα από την ρύπανση του περιβάλλοντος, την απορρύθμιση του κλίματος και από τις οικονομικοκοινωνικές ανισότητες  που καταλήγουν στους απάνθρωπους  και καταστροφικούς πολέμους με σκοπό την διατήρηση και το μεγάλωμα  των περιουσιών του 1%  που κατέχει ως ατομική ιδιοκτησία του τα μέσα παραγωγής, ελέγχει την παγκόσμια οικονομία και λεηλατεί τις ζωές του 99% του πληθυσμού του πλανήτη μας.  Θα πρέπει επίσης να διερωτηθούν αν οι ίδιοι, τα παιδιά τους, τα εγγόνια τους και τα εκατομμύρια των συνανθρώπων μας  που πεθαίνουν πριν την ώρα τους κάθε μέρα, έχουν την ίδια ευθύνη, δηλαδή το ίδιο ενεργειακό αποτύπωμα,  με τους ολιγάρχες, τους μεγαλοϊδιοκτήτες βιομηχανιών τροφίμων, φαρμάκων, χημικών σκευασμάτων, διυλιστηρίων, πετροχημικών προϊόντων, χημικών όπλων, όπλων μαζικής καταστροφής, ορυχείων, πυρηνικής ενέργειας, υπεραλίευσης, αποδάσωσης,     κ. λπ., κ. λπ.,   που παράγουν  πέρα από τους καθημερινούς ρύπους  χωρίς να τηρούν προδιαγραφές περιορισμού της όποιας ρύπανσης  παράγουν, αλλά παράγουν συνειδητά, για την μεγιστοποίηση των κερδών τους,  σκληρούς ρύπους  στα πλαίσια σχεδιασμένης παρέμβασης για να πιέσουν μέσω περιβαλλοντολόγων και περιβαλλοντολογούντων’ κυβερνήσεις να πάρουν αντιρρυπαντικά μέτρα με τα οποία οι κοινωνίες θα επιβαρυνθούν με το κόστος αντιρρυπαντών και αντιρρυπαντικών φίλτρων και ουσιών που τα παράγουν οι ίδιοι που ρυπαίνουν.

Αποτέλεσμα εικόνας για climate change

Με άλλα λόγια όσοι είναι οπαδοί αυτής της θεωρίας οφείλουν, στο όνομα της επιστήμης που υποτίθεται ότι ‘διακονούν’ και μάλιστα στο όνομα των συμφερόντων των κοινωνιών τους και της ανθρωπότητας, να διερωτηθούν αν οι ευθύνες για το πρόβλημα της ρύπανσης του πλανήτη με τις εξαιρετικά καταστροφικές συνέπειες είναι πρόβλημα μέσου   όρου που σημαίνει ότι διαιρούμε τον αριθμό των τρισεκατομμυρίων δολαρίων που εκτιμούν (ποιοι αλήθεια και πώς εκτιμούν  την διαρκώς αύξουσα καταστροφή της χλωρίδας και της πανίδας και πόσο αποτιμούν τα εκατομμύρια των ανθρώπινων ζωών που χάνονται;) την ζημιά δια του αριθμού των κατοίκων του πλανήτη για να χρεώσουν ισομερώς τον καθένα μας; Όμως έτσι παρακάμπτεται η πραγματικότητα, που θέλει να αποκρύψει αυτή η ακραία θεωρία  περί ‘ανθρώπινης ευθύνης’, για μια θεσούλα και για μια χούφτα δολάρια, τον συστημικό χαρακτήρα της περιβαλλοντικής καταστροφής και της κλιματικής απορρύθμισης που δεν είναι, βέβαια, μια απρόσωπη ευθύνη, αφού είναι γνωστό ότι έχει συγκεκριμένα πρόσωπα της σκοτεινής οικονομίας, διαπλεκόμενους επιχειρηματίες, ‘σπόνσορες’ πανεπιστημίων με παράξενες, στημένες και αντιεπιστημονικές θεωρίες που τάχα τεκμηριώνουν ότι τα περί καταστροφής του περιβάλλοντος είναι ψέματα και με αυτές εφοδιάζουν πλιατσικολόγους προέδρους μεγάλων δυνάμεων και ‘πρόθυμους ηλιθίους’ πρωθυπουργούς μικρών χωρών της μαύρης οικονομίας και της φοροδιαφυγής  με υπερμεγέθεις τραπεζικούς λογαριασμούς, με τηλέφωνα και διευθύνσεις.

Ας λογικευτούμε και ας αναγνωρίσουμε ότι για την περιβαλλοντική καταστροφή δεν φταίνε ‘οι άνθρωποι’ γενικά και αφηρημένα, αλλά εκείνοι οι άνθρωποι που ως οικονομικοκοινωνικό σύστημα  με βάση την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής πλουτίζουν ρυπαίνοντας και καταστρέφοντας  την ανθρωπότητα, την Φύση και τον πλανήτη, γιατί μόνο με αυτήν την αλήθεια  θα μπορέσουμε να σταματήσουμε τον καπιταλιστικό κατήφορο και να ξαναφέρουμε την ανθρώπινη πορεία στον δρόμο του ορθολογισμού, της κοινωνικής ισότητας, της ισότιμης συνεργασίας, της κοινωνικά ελεγχόμενης οικονομικής δραστηριότητας, του σεβασμού της γήινης Βιόσφαιρας και της παγκόσμιας ειρήνης. Ας κατανοήσουμε ότι η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής και η ιδιωτική επιχειρηματικότητα γεννούν βίαιες κοινωνικές συγκρούσεις, ακραίες κοινωνικές και κρατικές συμπεριφορές, εχθρότητα των σφετεριστών και καταστροφέων προς την Φύση με αποτέλεσμα την εκδίκηση της Φύσης, η οποία όμως, ως τυφλή και ασύνειδη, δεν   πλήττει τους πραγματικούς υπεύθυνους και τις ακραίες περιουσίες τους γιατί αυτοί έχουν πάρει τα μέτρα τους, αλλά τους φτωχούς  ανθρώπους που έχουν κάποιες μικρές πλασματικές ή δεν έχουν καθόλου περιουσίες.

Η κατανόηση αυτής της πραγματικότητας μπορεί να μας οδηγήσει ως κοινωνίες και ως ανθρωπότητα στην αποκατάσταση της ενότητας Κοινωνίας και Φύσης και της αμοιβαίας συνεργασίας που θα μετριάσει άμεσα, και προοπτικά θα περιορίσει δραστικά, στο μέτρο βέβαια που αυτά σχετίζονται με τον συστημικό ανορθολογισμό, τα ακραία καιρικά φαινόμενα κατά συνέπεια και τις ζημιές που προκαλούνται από αυτά. Από αυτή την αναγκαία κοινωνική αλλαγή που μπορεί να περιορίσει οριστικά τα ακραία οικονομικοκοινωνικά φαινόμενα τα οποία ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για τα ακραία φυσικά φαινόμενα  μας χωρίζουν οι ακραία πονηρές, μεροληπτικές, αντιεπιστημονικές αλλά βολικές για τους κατασκευαστές και διακινητές τους  θεωρίες, αλλά μπορεί και πρέπει να μας ενώσει η μοναδική λυτρωτική αλήθεια ότι ο καπιταλισμός και η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής ευθύνονται στον μεγαλύτερο βαθμό τόσο για την αύξηση της συχνότητας και της έντασης όσο και για την  καταστροφικότητα των ακραίων φυσικών  φαινομένων, όπως ευθύνονται και για τα ακραία κοινωνικά φαινόμενα  για τα οποία οι ακραίες θεωρίες προσπαθούν να θολώσουν την γνώμη και την κρίση των συνανθρώπων μας. Όσο για την συζήτηση και τις αντιφατικές προτάσεις, για την εκ των υστέρων αντιμετώπιση αυτών των καταστροφικών φαινομένων, αυτή καταντάει αδιέξοδη γιατί αφήνει εκτός προσοχής της πρόληψη, προφανώς επειδή το καταστροφικό κεφάλαιο τρέφεται και αναπαράγεται, όπως η Ύαινα από τα πτώματα, από τις καταστροφές γονατισμένων οικονομιών και χωρών με τις πολιτικές  λιτότητας, ‘μεταρρυθμίσεων a la Greece, ‘ανασυγκρότησης’ τύπου ιδιωτικοποιήσεων και υποθήκευσης της δημόσιας περιουσίας και δανεισμού των πληγησών χωρών που ενισχύουν την πολύπλευρη εξάρτησή τους από την προστάτιδα μητρόπολη, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το ΝΑΤΟ και τους άλλους πρωτοδευτεροξάδερφους θεσμούς της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης του κεφαλαίου.

Οι σύγχρονες δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού οφείλουν να κατανοήσουν ότι οι νεοκλασικοί οικονομολόγοι και οι νεοφιλελεύθεροι πολιτικοί,  αλλά και οι λεγόμενοι ‘προοδευτικοί’, μέχρι και οι μεσσιανικές ‘αριστερές εξουσιαστικές  πρωτοπορίες’ δέσμιοι σκοταδιστικών και  ιδεολογικών μύθων  αδυνατούν να αυτονομηθούν πνευματικά, επιστημονικά και πολιτικά και ονειρεύονται το πισωγύρισμα της ανθρωπότητας στον 19ο και 20ο αιώνα, αν όχι και πιο πίσω. Γι αυτό οι σύγχρονες δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού οφείλουν να αναδειχθούν στο ιστορικό υποκείμενο του 21ου αιώνα και αφού αφοπλίσουν ηθικά, πνευματικά, οικονομικά και πολιτικά το σύστημα των οικονομικοκοινωνικών ανισοτήτων, να ανοίξουν τον δρόμο για έναν καλύτερο κόσμο, τον κόσμο της κοινωνικής ισότητας, ο οποίος χάρη στις διαχρονικές θυσίες της ανθρωπότητας  γίνεται μέρα τη μέρα με την σύγχρονη επιστήμη και τεχνολογία εφικτός, με τον όρο ότι η επιστήμη και η τεχνολογία θα απελευθερωθούν από το κεφάλαιο και από τις χίμαιρες του καπιταλισμού.

__________________

Πηγή: https://classlessdemocracy.blogspot.com/2019/07/blog-post.html

Advertisements

Συναγερμός στην Ανταρκτική

Συναγερμός στην Ανταρκτική

Το τέλος της “Κρυόσφαιρας”;

Αποτέλεσμα εικόνας για antarctica

Гράφει ο Γιώργος Στάμκος

Είναι η πιο άγνωστη και η λιγότερο εξερευνημένη ήπειρος του πλανήτη μας. Μια παγωμένη ερημική ήπειρος, όπου το χειμώνα ο ήλιος δεν ανατέλλει ποτέ και το καλοκαίρι δεν δύει ποτέ. Εδώ σχεδόν τίποτε δεν μπορεί να επιβιώσει. Δεν υπάρχουν ιθαγενείς, θηλαστικά ή φυτά. Ούτε καν ένα δένδρο. Είναι η Ανταρκτική και θεωρείται ο “θερμοστάτης” του πλανήτη μας. Η έβδομη και μονίμως παγωμένη ήπειρος, με έκταση 14.000.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή 1.3 φορές μεγαλύτερη από την ευρωπαϊκή ήπειρο ή διπλάσια από την Αυστραλία. Είναι καλυμμένη κατά 98% από παγοπέδια με μέσο όρο ύψους τα δύο χιλιόμετρα, κι αποτελεί, μετά τους ωκεανούς, το σημαντικότερο φυσικό σύστημα “θέρμανσης-ψύξης” του πλανήτη Γη.

Σε αυτή την παγωμένη ερημιά στο πιο νότιο μέρος της Γης έχει καταγραφεί η χαμηλότερη θερμοκρασία στον πλανήτη μας (-89,2 βαθμούς Κελσίου) και κατά το χειμώνα της έχει θερμοκρασία κατά μέσο όρο από -30 ως -63 βαθμούς Κελσίου. Η Ανταρκτική δεν είναι απλά ένα απέραντο “φυσικό ψυγείο”, που διατηρεί τα πάντα στην μόνιμη κατάψυξή του, αλλά ρυθμίζει καθοριστικά και το παγκόσμιο κλίμα.

Αποτέλεσμα εικόνας για antarctica

Η παγονησίδα του Ρος λιώνει

Η τεράστια παγονησίδα Ρος, που έχει έκταση μισό εκατομμύριο τετραγωνικά χιλιόμετρα και είναι η μεγαλύτερη ζώνη επιπλέοντα πάγου στον πλανήτη μας, λιώνει με ανησυχητικούς ρυθμούς. H παγονησίδα Ρος συγκρατεί ένα κομμάτι παγοκάλυψης της Ανταρκτικής που απειλείται πιο άμεσα. Αν μόνο η παγονησίδα του Ρος, η οποία έχει το μέγεθος μιας “επιπλέουσας Γαλλίας”, λιώσει και εξαφανιστεί εντελώς, τότε η στάθμη των θαλασσών και των ωκεανών σε όλο τον πλανήτη θα μπορούσε να ανέβει κατά έξι με επτά μέτρα. Αλλά ακόμη κι αν λιώσει λίγο, ώστε να ανέβει η στάθμη των θαλασσών κατά μόλις 10 εκατοστά, αυτό επίσης θα ήταν πολύ ανησυχητικό διότι θα επηρεαστούν αρνητικά τεράστιες χαμηλές και πυκνοκατοικημένες περιοχές. Αν ανέβει έξι μέτρα, τότε θα τελειώσουν όλα…

Οι επιστήμονες που επισκέπτονται και μελετούν την παγονησίδα Ρος, εφορμούμενοι από την ερευνητική βάση Σκοτ, κάνουν διατρήσεις στα επιπλέοντα στρώματα του πάγου, καταλήγοντας στο ανησυχητικό συμπέρασμα ότι ότι αυτός λιγοστεύει χρόνο με το χρόνο. Μελετώντας αρχαία κομμάτια πάγου οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν πως η παγονησίδα Ρος αντέδρασε κατά τις κλιματικές μεταβολές του μακρινού γεωλογικού παρελθόντος, ώστε να προβλέψουν πόσο γρήγορα μπορεί να λιώσει καθώς το κλίμα αλλάζει.

Τα ρήγματα και οι κατακρημνίσεις παγόβουνων αυξάνουν

Στα φονικά ρήγματα που υπάρχουν στη λεγόμενη Ζώνη Διάτμησης της παγονησίδας Ρος, περίπου 300 χιλιόμετρα από τη βάση Σκοτ, τα ρήγματα μεγαλώνουν με όλο και επιταχυνόμενους ρυθμούς, λόγω της παγκόσμιας υπερθέρμανσης, και διασπούν την παγονησίδα διευκολύνοντας έτσι την τήξη της. Κάποια ρήγματα έχουν πλάτος μόνον 5-7 εκατοστά και βάθος 30-40 μέτρα και επεκτείνονται συνεχώς. Στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο των ΗΠΑ υπάρχει το “National Snow and Ice Data Center”, το οποίο μελετά συστηματικά το μέγεθος των πολικών παγοπεδίων από το 2002, κι έχει καταλήξει σε πολύ απαισιόδοξες προβλέψεις για το μέλλον της “Κρυόσφαιρας” και συνεπώς του παγκόσμιου κλίματος.

Αυτό που συμβαίνει στην παγονησίδα Ρος είναι μια μόνον αντανάκλαση της παγκόσμιας υπερθέρμανσης πάνω στο τεράστιο, αλλά ευαίσθητο, παγωμένο οικοσύστημα της Ανταρκτικής. Η παγωμένη ήπειρος βλέπει κάθε χρόνο τις θερμοκρασίες της να ανεβαίνουν και τα στρώματα πάγου να μικραίνουν. Μια επιστημονική μελέτη του 2018, η οποία περιλαμβάνει υπολογισμούς και δεδομένα από πολλές άλλες προηγούμενες μελέτες, εκτιμά ότι η συνολική απώλεια πάγου στην Ανταρκτική ήταν 43 γιγατόνους ετησίως κατά μέσο όρο κατά την περίοδο 1992 έως 2002. Επιταχύνθηκε όμως στο μέσο όρο των 220 γιγατόνων ετησίως κατά τη διάρκεια των πέντε ετών από το 2012 έως 2017.

Αποτέλεσμα εικόνας για antarctica

Η Ανταρκτική… πρασινίζει επικίνδυνα!

Το λιώσιμο των πάγων και η αύξηση της θερμοκρασίας στην Ανταρκτική έχει ως αποτέλεσμα αυτή η παγωμένη ερημική ήπειρος να αρχίσει να… πρασινίζει. Στο βόρειο άκρο της άρχισε να πολλαπλασιάζεται τα τελευταία χρόνια η δεσαμψία της Ανταρκτικής (Deschampsia antarctica), το ένα από τα δύο φυτά υψομέτρου που συναντάται νοτίως από τον 56ο Ισημερινό. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού της Ανταρκτικής άρχισαν να εμφανίζονται φαρδιές, πράσινες λωρίδες από αυτό το φυτό σχηματίζοντας εκτενή λιβάδια, εκεί όπου παλιότερα επικρατούσαν οι πάγοι. Αυτή η μεταμόρφωση του νότιου πόλου, που είναι αποτέλεσμα των πάγων που εξαφανίζονται, δεν θεωρείται ευχάριστο γεγονός, αλλά ένα ακόμη ανησυχητικό σημάδι.

Ο πιο πλούσιος ωκεανός του κόσμου γίνεται άγονος

Οι μεγάλες και οι πιο επικίνδυνες μεταβολές όμως συμβαίνουν στις παγωμένες θάλασσες κάτω και γύρω από την Ανταρκτική, που θεωρούνται οι πιο πλούσιες σε αλιεύματα στον κόσμο, παρά την σχεδόν παντελή έλλειψη σιδήρου. Αυτή η έλλειψη όμως αναπληρώνεται από την παρουσία του πάγου, δεδομένου ότι στο μισοπαγωμένο όριο ανάμεσα στο αλμυρό νερό και στους περιφερόμενους πάγους, αναπτύσσεται κατά κύριο λόγο το μικροσκοπικό φυτοπλαγκτόν, που είναι και η βάση της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας. Με το φυτοπλαγκτόν αυτών των παγωμένων νερών τρέφονται τα κριλ (ευφαυσεώδη), και πολλαπλασιάζονται σε απίστευτους αριθμούς κατά τον επταετή κύκλο της ζωής τους. Και τα κριλ αυτά αποτελούν τη βάση της διατροφής για τους πιγκουίνους, τις φώκιες και τις φάλαινες, που ακόμη ευημερούν γύρω από την Ανταρκτική. Όσο πιο πολλοί πάγοι υπάρχουν γύρω από την Ανταρκτική, τόσο πιο πολύ φυτοπλαγκτόν παράγεται και επομένως περισσότερα κριλ, τα οποία διατρέφουν τα περισσότερα θαλάσσια είδη του νότιου παγωμένου ωκεανού. Χωρίς τους πάγους, το τρίγωνο φυτοπλαγκτον-κριλ-θηλαστικά θα καταρρεύσει, και οι γύρω θάλασσες θα γίνουν άγονες για τη ζωή.

Οι επιστημονικές έρευνες έδειξαν πως από το 1976 και μετά ο πληθυσμός των κριλ μειώνεται δραματικά με τον εκπληκτικό ρυθμό του 40% ανά δεκαετία και συνεχίζει, επηρεάζοντας αρνητικά όλο το θαλάσσιο οικοσύστημα γύρω από την Ανταρκτική, από τα πουλιά μέχρι και τις φάλαινες. Ο πληθυσμός των πιγκουίνων Αντελί έχει ήδη μειωθεί κατά 70% και εκείνος του αυτοκρατορικού πιγκουίνου κατά 50%. Η κλιματική αλλαγή αποτελεί πλέον μια πολύ σοβαρή απειλή για τον πιο παραγωγικό ωκεανό του πλανήτη και για τα τελευταία μεγαλόσωμα πλάσματα που ζουν εκεί.

Αποτέλεσμα εικόνας για antarctic ozone hole

Η “τρύπα του όζοντος” ζει και βασιλεύει

Η Ανταρκτική φαίνεται να ζεσταίνει γύρω από τις άκρες της και ταυτόχρονα να ψύχεται στο κέντρο της. Πιθανότατα η απώλεια όζοντος, που απορροφά την υπεριώδη ακτινοβολία, μπορεί να έχει ψύξει τη στρατόσφαιρα, ενισχύοντας έτσι τη λεγόμενη “πολική δίνη”, ένα μοτίβο περιστροφικών ανέμων γύρω από το Νότιο Πόλο.

Ως γνωστόν πάνω από την παγωμένη Ανταρκτική υπάρχει μια μεγάλη περιοχή με χαμηλή συγκέντρωση όζοντος, η λεγόμενη «τρύπα του όζοντος». Αυτή η τρύπα καλύπτει σχεδόν ολόκληρη την ήπειρο και έφτασε στο μεγαλύτερο μέγεθός της τον Σεπτέμβριο του 2008, και διατηρήθηκε σε αυτό το μέγεθος μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου της ίδιας χρονιάς. Η “τρύπα του όζοντος”, που οφείλεται στην εκπομπή χλωροφθορανθράκων ή CFC στην ατμόσφαιρα, εντοπίστηκε από τους επιστήμονες για πρώτη φορά το 1985 και τείνει να αυξάνεται, παρά την μείωση των CFC. Το όζον απορροφά μεγάλες ποσότητες υπεριώδους ακτινοβολίας στη στρατόσφαιρα και τις εμποδίζει να φθάσουν στην επιφάνεια της γης. Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει πως η καταστροφή του όζοντος μπορεί να διαδραματίσει κυρίαρχο ρόλο στις κλιματικές αλλαγές στην Ανταρκτική, καθώς και σε μια ευρύτερη περιοχή του νότιου ημισφαιρίου, που προάγουν την επιτάχυνση της τήξης των πάγων.

Αποτέλεσμα εικόνας για antarctica map

Τι θα συμβεί αν λιώσει η Ανταρκτική;

Ο θαλάσσιος πάγος γύρω από την Ανταρκτική παρουσιάζει μία μείωση της έκτασής του κατά περίπου 30%, σε σχέση με το 1950, όταν άρχισαν να γίνονται και οι πρώτες συστηματικές ρυθμίσεις. Το λιώσιμο των παγοκαλυμμάτων της Ανταρκτικής, αλλά και της Γροιλανδίας, εκτός του ότι θα αυξήσει το επίπεδο της στάθμης των ωκεανών ενδέχεται επίσης να προκαλέσει περισσότερα ακραία καιρικά φαινόμενα και να αποσταθεροποιήσει το κλίμα σε διάφορες περιοχές του πλανήτη μας. Ο Νίκολας Γκόουλετζ, του Κέντρου Έρευνας Ανταρκτικής του Πανεπιστημίου Βικτόρια στο Ουέλινγκτον της Νέας Ζηλανδίας, παραδέχεται πως “σύμφωνα με τα μοντέλα μας το λιώσιμο των καλυμμάτων πάγου θα προκαλέσει σημαντικές διαταραχές στα ρεύματα των ωκεανών και θα αλλάξει τα επίπεδα ζέστης σε όλο τον πλανήτη”.

Αν και υπάρχουν ήδη αρκετές έρευνες σχετικά με την ταχύτητα που λιώνουν οι παγοκρηπίδες εξαιτίας της πλανητικής υπερθέρμανσης, δεν υπάρχουν αντίστοιχες μελέτες για τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι υδάτινες μάζες ενδέχεται να επηρεάσουν το κλίμα του πλανήτη. Η Νατάλια Γκόμεζ, του πανεπιστημίου ΜακΓκίλ του Καναδά, επισημαίνει πως “οι αλλαγές που παρατηρούμε σε μεγάλη κλίματα στις προσομοιώσεις μας δείχνουν ένα κλίμα πιο χαοτικό, με πιο πολλά ακραία καιρικά φαινόμενα, πιο συχνούς και έντονους καύσωνες”.

Οι παγοκρηπίδες της Ανταρκτικής και της Γροιλανδίας, που μπορεί να φτάνουν σε πάχος έως και 3 χιλιόμετρα, περιέχουν περισσότερα από τα 2/3 του γλυκού νερού του πλανήτη, ποσότητα αρκετή για να προκαλέσει την άνοδο της επιφάνειας των ωκεανών κατά 58 (Ανταρκτική) και 7 (Γροιλανδία) μέτρα αντίστοιχα, αν λιώσουν εντελώς.

Πρόκειται για μια ανησυχητικά τεράστια και καταστροφική μεταβολή, που αν συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, κατά τις επόμενες δεκαετίες τίποτε στον πλανήτη μας δε θα είναι ξανά το ίδιο.

* Ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

Πρωτοδημοσιεύτηκε στο http://www.tvxs.gr στις 7.3.2019

Η Terra Incognita της αγροτικής Ρουμανίας

Η Terra Incognita της αγροτικής Ρουμανίας

Ο τελευταίος θύλακας αγροτικού πολιτισμού στην Ευρώπη

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Η Ρουμανία, χώρα βαλκανική, ανατολικοευρωπαϊκή και κεντροευρωπαϊκή ταυτόχρονα, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 2007, ασκεί για πρώτη φορά στην ιστορία της την εξάμηνη προεδρία της Ε.Ε. από την 1η Ιανουαρίου του 2019 ως τις 31 Ιουνίου 2019, σε μια εξαιρετικά κρίσιμη για την Ευρώπη περίοδο, με το Brexit προ των πυλών και τις Ευρωεκλογές.

Ωστόσο η ίδια η σημερινή Ρουμανία παραμένει ένας “μεγάλος άγνωστος”, όχι μόνον για την Ελλάδα, αλλά και για την Ευρώπη. Με πληθυσμό 20 εκατομμυρίων και έκταση που φτάνει τα 238.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα η Ρουμανία είναι η 7η σε μέγεθος χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαθέτοντας έτσι μια τεράστια αλλά υπανάπτυκτη ύπαιθρο. Παρ’ ότι το 1/3 του ρουμανικού πληθυσμού (περίπου 6 εκατομμύρια άνθρωποι) ασχολείται με την αγροτο-κτηνοτροφία –το μεγαλύτερο ποσοστό στην Ευρώπη– ο αγροτικός τομέας συνεισφέρει μόνον το 10% στην οικονομία της χώρας. Αν και υποανάπτυκτη και χαμηλής παραγωγικότητας, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά στάνταρτ, η αγροτική Ρουμανία, είναι ένας ιδανικός τόπος για βιολογικές καλλιέργειες. Τα παραμελημένα στο παρελθόν, άρα «καθαρά» από χημικά λιπάσματα και φυτοφάρμακα, χωράφια και λιβάδια γύρω από τα Καρπάθια Όρη είναι ιδανικά για την ανάπτυξη βιολογικών μεθόδων στη γεωργία και στην κτηνοτροφία. Έτσι αν και η σημερινή αγροτική Ρουμανία μοιάζει εκ πρώτης όψεως μ’ έναν κόσμο που δύει, έχει ωστόσο τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης στο μέλλον μέσω των βιολογικών καλλιεργειών, του οικοτουρισμού και όχι μόνον. Αρκεί βεβαίως να μην αλλοτριωθεί, αλλά να συνεχίσει την ιδιότυπη αντίστασή της, και να διατηρήσει τις αξίες της μακραίωνης παράδοσής της.

Στις αρχές του 21ου αιώνα σχεδόν παντού στην Ευρώπη ο αγροτικός πολιτισμός αργοπεθαίνει. Τα χωριά μαραζώνουν, η ύπαιθρος ερημώνει δημογραφικά και η αγροτική οικονομία μέρα με την ημέρα συρρικνώνεται. Μόνον οι γενναίες επιδοτήσεις και ο εκσυγχρονισμός κρατούν ακόμη ζωντανή την ύπαιθρο στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο αγροτικός πολιτισμός βρίσκεται παντού σε υποχώρηση…

Παντού; Όχι βέβαια, καθώς υπάρχει μια περιοχή της Ευρώπης όπου ο αγροτικός πολιτισμός συνεχίζει να αντιστέκεται στην «επέλαση του εκσυγχρονισμού». Συνεχίζει να κρατά μακραίωνες παραδόσεις, αξίες, συνήθειες, πρακτικές και κι έναν τρόπο ζωής που έχει μείνει σχεδόν απαράλλακτος στο πέρασμα του χρόνου. Η περιοχή αυτή δεν είναι άλλη από την τεράστια ύπαιθρο της Ρουμανίας. Είναι η αγροτική Ρουμανία, που σε πείσμα του εκσυγχρονισμού και της ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει ν’ ακολουθεί τους αργούς ρυθμούς περασμένων εποχών.

Σχετική εικόνα

Η αγροτική Ρουμανία είναι ένας κόσμος προλήψεων και δεισιδαιμονιών όπως δείχνουν και τα παράξενα αποτροπαϊκά σύμβολα που υπάρχουν στις άκρες των ρουμανικών χωριών. Ορισμένα αγροτικά σπίτια στην περιοχή Μαραμούρες, στα βορειοδυτικα της χώρας, είναι τόσο καλοδιατηρημένα που μοιάζουν σα να βγήκαν από ρομαντικά μυθιστορήματα του 19ου αιώνα. Είναι στολισμένα και φροντισμένα με κάθε λεπτομέρεια από αντικείμενα και κομψοτεχνήματα που φτιάχτηκαν αποκλειστικά με τα χέρια και με πολύ μεράκι. Η περιοχή Μαραμούρες μοιάζει σαν να έχει βγει από τα παραμύθια. Εδώ τα σπίτια μοιάζουν με έργα τέχνης, καθώς οι κατασκευαστές τους φημίζονταν για το ταλέντο τους στην ξυλογλυπτική και στα χρώματα.

Αποτέλεσμα εικόνας για transylvania mara mures

Στο Μαραμούρες η λέξη Άγχος υπάρχει μόνο στο λεξικό και ο εκσυγχρονισμός είναι άγνωστη λέξη. Για τα Δυτικά πρότυπα η περιοχή θεωρείται καθυστερημένη, αλλά διαθέτει πλούσια λαϊκή παράδοση και γνωρίζει καλά πώς να αυτοσυντηρείται. Η αυτάρκεια είναι το παν. Τα εσωτερικά των σπιτιών στο Μαραμούρες είναι μια πανδαισία χρωμάτων, ένα πάντρεμα χειροποίητων αντικειμένων, που αποπνέουν τον ιδρώτα αλλά και το μεράκι των ενοίκων τους. Παρά την ειδυλλιακή της εικόνα όμως η ζωή εδώ είναι σκληρή και οι νέοι προτιμούν να σπουδάσουν παρά να ασχοληθούν με τη γεωργία.

Μόνο με σκληρή δουλειά και υπομονή μπορεί ν’ αντέξει κανείς τη ζωή στα χωριά της Ρουμανίας. Η εγκαρτέρηση και η υπομονή είναι τα κλισέ της ψυχής της ρουμάνικής αγροτιάς. Οι Ρουμάνοι αγρότες μοιάζουν από τη φύση τους να αποδέχονται τη μοίρα τους, να κουβαλούν αγόγγυστα τις αλυσίδες τους, να υποφέρουν με σωφροσύνη την «αρχοντιά της δουλείας» τους.

Η ρουμανική ύπαιθρος είναι ένας τόπος με παμπάλαια έθιμα, που έχουν ολοφάνερες παγανιστικές καταβολές. Εδώ οι ντόπιοι φορούν ακόμη περήφανα τις παραδοσιακές τους στολές και με ενθουσιασμό συμμετάσχουν στα πατροπαράδοτα έθιμά τους.

Οι βοσκοί στη Ρουμανία ακολουθούν τους πατροπαράδοτους τρόπους εκτροφής των ζώων, χρησιμοποιώντας μόνο τα χόρτα της περιοχής τους ως ζωοτροφή, που είναι απολύτως βιολογική –κάτι που δεν έχουν ανάγκη να το πιστοποιήσουν, γιατί είναι ολοφάνερο. Για τους ανοιχτόκαρδους βοσκούς του Μάραμουρες η πιο σημαντική στιγμή της ημέρας είναι εκείνη του αρμέγματος. Λέγοντας αστεία αλλά και σοφά λόγια, που είναι αποτέλεσμα μιας κατασταλαγμένης ήρεμης ζωής, οι βοσκοί αποσπούν με τα έμπειρα χέρια τους το γάλα των αιγοπροβάτων από το οποίο γίνεται ίσως το καλύτερο βιολογικό τυρί των Βαλκανίων. Αυτές οι εικόνες είναι μια ανάμνηση της εξοχής της παιδικής μας ηλικίας.

Θα μπορέσει άραγε η αγροτική Ρουμανία να συνεχίσει την “αντίσταση” της απέναντι στον οδοστρωτήρα του ευρωπαϊκού εκσυγχρονισμού και του καπιταλισμού, που εξισώνει τις εμπορικές αξίες με τις ηθικές; Όσο οι φωτιές στις καλύβες των βοσκών στις καταπράσινες πλαγιές των Καρπαθίων θα συνεχίσουν να καίνε, τόσο θα συνεχίσει να υπάρχει και η ελπίδα πως δεν θα χαθεί κι αυτός ο τελευταίος θύλακας αγροτικού πολιτισμού της Ευρώπης.

Η βαλκανική Γεωποιητική των Αντιθέσεων

Εν τέλει η σημερινή Ρουμανία αποτελεί μια απρόσμενη έκπληξη. Μια αντίθεση και μια σύνθεση ταυτόχρονα. Μια φιλική χώρα, με παθιασμένους κατοίκους, που έχει να προσφέρει πολλά διδάγματα, και ειδικότερα εκείνο της συνεχούς αναγέννησης έπειτα από την καταστροφή.

Στα Βαλκάνια πρέπει να περισυλλέξουμε τα θραύσματα που μας άφησαν οι τραυματικές εμπειρίες του παρελθόντος, να τα συγκολήσουμε, έστω και ετερόκλητα, και να δημιουργήσουμε νέες μορφές έκφρασης, τέχνης, πολιτισμού και συνθέσεις, έστω κι αν όλο αυτό μοιάζει επιφανειακά ως “Φράνκεσταϊν” στα μάτια των υπόλοιπων “αποστειρωμένων” Ευρωπαίων. Η δύναμη των Βαλκανίων και των σφριγηλών και βασανισμένων από την Ιστορία λαών τους βρίσκεται μέσα σ’ αυτή τη Γεωποιητική των Αντιθέσεων.

* Ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

Είδη προς εξαφάνιση

Η Μεγάλη εξαφάνιση

Endangered Species

Ο άνθρωπος απειλεί τη βιοποικιλότητα της Γης

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Ο πλανήτης Γη, με το πέρασμα του χρόνου και εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, γίνεται ολοένα και φτωχότερος περιβαλλοντικά. Η απίστευτη βιοποικιλότητά του απειλείται. Σύμφωνα με εκτιμήσεις περιβαλλοντολόγων και ειδικών σχεδόν το 70% των μορφών ζωής, που ζουν αυτή τη στιγμή στον πλανήτη μας, βρίσκονται υπό άμεση ή έμμεση απειλή εξαιτίας ανθρωπογενών παραγόντων. Πολλά ζωντανά πλάσματα, αν και επιβίωσαν εκατομμύρια σ’ έναν πλανήτη που άλλαζε συνεχώς, έχουν χαθεί οριστικά από προσώπου γης κατά τη λεγόμενη “ανθρωπόκαινο περίοδο”. Πολλά ακόμη έχουν μπει στη μαύρη λίστα των υπό εξαφάνιση ειδών.

Το αρχείο των απολιθωμάτων μας πληροφορεί ότι οι εξαφανίσεις των ειδών συνέβαιναν σε κάθε γεωλογική εποχή και συνήθως ήταν μαζικές και απότομες, ώστε τα είδη να μην έχουν τον απαραίτητο χρόνο να προσαρμοστούν στις αλλαγές. Μαζικές και σχεδόν ακαριαίες εξαφανίσεις ειδών και ολόκληρων κλάδων του ζωϊκού βασιλείου, έδωσαν την ευκαιρία, έπειτα όμως από μια περίοδο που η Γη έμοιαζε μ’ ένα “απέραντο νεκροταφείο”, σε νέα είδη, που είχαν επιβιώσει, να εξελιχθούν και να γίνουν έτσι οι νέοι πρωταγωνιστές. Και οι τριλοβίτες και οι δεινόσαυροι δεν είναι πια μαζί μας. Και δεν θα μπορούσαν να είναι καθώς υπάρχουμε εμείς στη θέση τους. Τα θηλαστικά είναι πλέον το κυρίαρχο είδος στον πλανήτη μας, αλλά και αυτά βρίσκονται πλέον υπό την απειλή μαζικής εξαφάνισης.

Αποτέλεσμα εικόνας για mamouth

Προϊστορικές εξαφανίσεις εξ αιτίας των ανθρώπων

H εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, που ανήκει στην οικογένεια των πρωτευόντων θηλαστικών, ακολούθησε την ίδια πορεία. Κλάδοι του ανθρώπινου είδους, όπως ο άνθρωπος του Νεάντερταλ και του Κρο Μανιόν, ανήκουν πλέον στο αρχείο της προϊστορίας. Πριν από τον άνθρωπο όλες οι εξαφανίσεις ήταν αποτέλεσμα φυσικών καταστροφικών φαινομένων ή μακροχρόνιων διαδικασιών κλιματικής μεταβολής και η ζωή είχε συνήθως τα χρονικά περιθώρια να προετοιμάσει τους αντικαταστάτες των εκλιπόντων ειδών. Οι εξαφανίσεις όμως, που προκάλεσαν και προκαλούν οι ανθρώπινες παρεμβάσεις, είναι οριστικές, με την έννοια ότι η φύση δεν προλαβαίνει να εμπλουτίσει τα οικοσυστήματά της με νέα είδη στη θέση εκείνων που χάθηκαν. Ως αποτέλεσμα η βιοποικιλότητα μειώνεται συνεχώς.

Ήδη από την προϊστορική εποχή ο άνθρωπος ανέτρεπε τη φυσική ισορροπία για δικούς του λόγους. Κυνηγούσε ανελέητα τα γιγαντιαία μαμούθ, προκαλώντας τελικά την εξαφάνιση τους πριν από 10.000 χρόνια περίπου, όπως αποφαίνονται πλέον οι παλαιοντολόγοι. Κατόπιν, κατά τη λεγόμενη ιστορική εποχή, οι άνθρωποι προκάλεσαν πολλές αμετάκλητες εξαφανίσεις πολλών ζώων.

Αποτέλεσμα εικόνας για dodo mauritius

Ο κατάλογος της ντροπής: η περίπτωση του Ντόντο

Το πιο διάσημο παράδειγμα μεγάλου ζώου, που εξαφανίστηκε στην κλασική αρχαιότητα, αποτελεί το ευρωπαϊκό υποείδος του ασιατικού λιονταριού. Τα λιοντάρια, που κατασπάραζαν τις καμήλες της στρατιάς του Ξέρξη (5ος π.Χ. αιώνας), όταν αυτή διέσχισε τα παρόχθια δάση της Μακεδονίας εκστρατεύοντας κατά της Ελλάδας, ήταν παρελθόν περίπου το 200 μ.Χ.

Το Ντόντο (Raphus cucullatus) ήταν ένα μεγάλο ενδημικό πτηνό, με ύψος ένα μέτρο και βάρος είκοσι κιλά περίπου, το οποίο ζούσε αποκλειστικά στο νησί του Μαυρίκιου στον Ινδικό Ωκεανό. Όταν το νησί ανακαλύφθηκε και αποικίστηκε για πρώτη φορά από τους ανθρώπους το ενδημικό Ντόντο, που δεν είχε ως τότε φυσικούς εχθρούς και δεν πετούσε, εξαφανίστηκε εντελώς μεταξύ 1660-1680. Σήμερα το μόνο που υπάρχει είναι διάφορα οστά του εξαφανισμένου πτηνού, που άνηκε στην οικογένεια των περιστεροειδών, καθώς και απεικονίσεις του σε πίνακες του Φλαμανδού ζωγράφου Ρούλατ Σάβερεϊ, που πρόλαβε να το δει με τα μάτια του.

Στις αρχές του 20ου αιώνα εξαφανίστηκε και το ταξιδιωτικό περιστέρι, το οποίο πετούσε με σμήνη εκατομμυρίων πτηνών πάνω από την βορειοαμερικανική ήπειρο.

Μέχρι τα τέλη του 20ου αιώνα περιβαλλοντολόγοι και βιολόγοι είχαν υπολογίσει πως κάθε πέντε λεπτά ένα είδος φυτού ή ζώου κινδύνευε να χαθεί εντελώς από το πρόσωπο της γης, κυρίως εξαιτίας των ανθρώπινων παρεμβάσεων και δραστηριοτήτων, που διαταράσσουν και καταστρέφουν τα φυσικά οικοσυστήματα και τους βιότοπούς τους.

Το τέλος της Άγριας Ευρώπης

Η Ευρώπη, από την άποψη του φυσικού πλούτου, δεν είναι παρά μια χλωμή σκιά του ιστορικού παρελθόντος της. Είναι δύσκολο να το πιστέψουμε αλλά την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας η ευρωπαϊκή ήπειρος ήταν καλυμμένη τόσο πολύ από δάση, ώστε ένας σκίουρος θα μπορούσε να ταξιδέψει από την Κωνσταντινούπολη μέχρι τη Βρετάνη χωρίς να πατήσει έδαφος, πηδώντας από κλαδί σε κλαδί και από δένδρο σε δένδρο! Για σύγκριση, μόνον από την εποχή της Βιομηχανικής Επανάστασης (18ος αιώνας) η Ευρώπη έχει απολέσει το 1/4 των δασών της και μαζί τους ένα πλήθος ζώων, που εξαρτώταν από αυτά.

Σήμερα τα εναπομείναντα άγρια ζώα της Ευρώπης κινδυνεύουν να χαθούν οριστικά. Εκτός από τις αρκούδες, που επιβιώνουν ακόμη στην Πίνδο, στα Βαλκάνια και στα Καρπάθια και οι λύκοι θεωρούνται απειλούμενο είδος και σε μερικές πυκνοκατοικημένες χώρες, όπως π.χ. η Γερμανία, έχουν εξαφανιστεί εντελώς. Ο λόγος της δραματικής μείωσής τους είναι, όχι μόνο το κυνήγι, αλλά και το γεγονός ότι έχει συρρικνωθεί η βάση της τροφικής αλυσίδας τους, καθώς άγρια ζώα, όπως τα ελάφια και τα κουνέλια, έχουν συρρικνωθεί σε όλη την ήπειρο.

Ο Λυγξ της Ελλάδας θεωρείται από τα πιο ακριβοθώρητα ζώα της χώρας μας. Αν και επανεμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια σε ορεινά δάση της βόρειας Ελλάδας, ο πληθυσμός του ήταν τόσο μικρός που θεωρείται “είδος προς εξαφάνιση”. Το ίδιο συμβαίνει και στον συγγενή του, τον Λύγκα της Ιβηρικής χερσονήσου, που επιβιώνει υπό προστασία στο ισπανικό εθνικό πάρκο Κότο Ντονάνα. Υπάρχουν μόνον 400 ιβηριανοί λύγκες, που επιβιώνουν κυρίως μέσω εκτροφείων και προστασίας, αλλά το μέλλον τους θεωρείται αβέβαιο. Στην πολυσύχναστη Μεσόγειο, που ρυπαίνεται ακατάπαυστα, οι θαλάσσιες χελώνες καρέτα-καρέτα και οι φώκιες μονάχους-μονάχους κινδυνεύουν με εξαφάνιση, όπως και οι πίνες, το μεγάλο εμβληματικό όστρακο του μεσογειακού βυθού, που εξολοθρεύεται από μια εισαγόμενη ασθένεια.

Οι τελευταίοι ευρωπαϊκοί βίσονες επιβιώνουν πλέον μόνο στο δάσος των μαζουριανών λιμνών της βορειανατολικής Πολωνίας, ενώ πολλά πτηνά αγωνίζονται να διατηρήσουν τον αριθμό τους στους τελευταίους υδροβιότοπους της Ευρώπης. Η δε θάλασσες της Ευρώπης γίνονται συνεχώς φτωχότερες σε μορφές ζωής. Παντού στην Ευρώπη, την κοιτίδα της Βιομηχανικής Επανάστασης, παρά τους αυστηρούς περιβαλλοντικούς νόμους και τις προστατευμένες περιοχές, η άγρια ζωή βρίσκεται υπό δίωξη και η βιοποικιλότητα περιορίζεται.

Τα είδη προς εξαφάνιση της Ασίας

Η Ασία, αυτό το τεράστιο βιογεωγραφικό μωσαϊκό με 4,5 δισεκατομμύρια ανθρώπους, φιλοξενεί πολλά είδη που κινδυνεύουν με εξαφάνιση. Ανάμεσα τους η λεοπάρδαλη του χιονιού, η οποία ζει σε οροπέδια των Ιμαλαϊων, αλλά και η όλο και πιο σπάνια σιβηριανή “τίγρη του χιονιού”, που κυνηγήθηκε όσο κανένα άλλο ζώο, για τη γούνα τη και για τη χρήση της στην κινεζική ιατρική, κι επιβιώνει πλέον σε μικρούς αριθμούς στη ρωσική Άπω Ανατολή. Η βακτριανή καμήλα σπανίζει πλέον στις στέπες της Κεντρικής Ασίας και το άγριο Γιάκ, ένα βοοείδες, δε συναντάται εύκολες στις κρύες κοιλάδες του Θιβέτ. Ο εμβληματικός ουρακοτάγκος, το μεγαλύτερο πρωτεύον της Ασίας, σπανίζει πλέον στα δάση του Βόρνεο, όπου πρέπει να είναι κανείς εξαιρετικά τυχερός για να συναντήσει έναν πυγμαίο ρινόκερο. Το ίδιο τυχερός θα πρέπει να είναι για να συναντήσει κι έναν πυγμαίο αγριόχοιρο στην ινδική υποήπειρο. Το πανέμορφο γιγαντιαίο πάντα, που τρέφεται αποκλειστικά με μπαμπού, επιβιώνει σε συγκεκριμένες περιοχές της νότιας Κίνας, και δεν έχει ακόμη βρεθεί τρόπος να αναπαράγεται εκτός του φυσικού του περιβάλλοντος.

Πουθενά αλλού όμως δεν είναι πιο φανερό το μέγεθος του προβλήματος της καταστροφής της άγριας ζωής της Ασίας εξ αιτίας των ανθρώπων, από τη δραματική μείωση του αριθμού των άγριων αιλουροειδών, τα οποία βρίσκονται στην κορφή της τροφικής αλυσίδας και η ευημερία τους αντανακλά την υγεία ολόκληρου του οικοσυστήματος. Το περίφημο ασιατικό λιοντάρι, το οποίο παλαιότερα ζούσε από τα παραποτάμια δάση της Μακεδονίας μέχρι τα υψίπεδα της Μογγολίας, σήμερα επιβιώνει μόνο στον εθνικό δρυμό Γκιρ της Ινδίας. Η μεγαλοπρεπής ασιατική τίγρη, που κάποτε δρούσε από τη Μικρά Ασία μέχρι τη χερσόνησο Καμτσάκα, δε βρίσκεται σε καλύτερη μοίρα, ενώ κάποιες υποφυλές της, όπως η τίγρης της Ιάβας και της Κασπίας έχουν προ πολλού εξαφανιστεί. Ο άνθρωπος μοιάζει να έχει κηρύξει πόλεμο εξολόθρευσης απέναντι στην άγρια ζωή και να τον κερδίζει διαπράττοντας μαζικές γενοκτονίες.

Ένας βιολογικά φτωχότερος κόσμος

Ο λεγόμενος “Νέος Κόσμος”, δηλαδή η Βόρειος και Νότιος Αμερική, είναι πολύ φτωχότερες σε άγρια ζωή και βιοποικιλότητα γενικότερα από τη στιγμή που πάτησε το πόδι του εκεί ο Χριστόφορος Κολόμβος. Οι αιώνες που ακολούθησαν είχαν τραγικές συνέπειες, ειδικά για την άγρια ζωή στο δυτικό ημισφαίριο. Δεκάδες εκατομμύρια του αμερικανικού βίσονα, που κάποτε διέσχιζαν τα απέραντα λιβάδια των μεσοδυτικών ΗΠΑ, ζώντας αρμονικά με τους ιθαγενείς, εξολοθρεύτηκαν μαζικά από τους λευκούς πιονέρους της Άγριας Δύσης. Το ίδιο το σύμβολο των ΗΠΑ, ο περίφημος αμερικανικός αετός, κινδυνεύει να μείνει ένα σύμβολο χωρίς υλική υπόσταση. Σημειωτέον πως τα αρπακτικά, που βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας, κινδυνεύουν ακόμη περισσότερο από την παραμικρή μεταβολή στην ισορροπία ενός οικοσυστήματος.

Οι αγέλες των αρκτικών λύκων, στην παγωμένη τάϊγκα και τούνδρα του Καναδά, λιγοστεύουν δραματικά, ενώ οι λευκές αρκούδες, το μεγαλύτερο ζώο του βορείου ημισφαιρίου, απειλούνται άμεσα από το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική λόγω της πλανητικής υπερθέρμανσης. Οι αλιγάτορες γίνονται όλο και πιο σπάνιοι στους βαλτότοπους της Φλόριντα, κι ένα υδρόβιο θηλαστικό, η αλικόρη, τείνει να εξαφανιστεί από την Καραϊβική, όπως εξαφανίστηκε από τα νησιά Κάιμαν, ο κάιμαν, ένα είδος αλιγάτορα της θάλασσας.

Θλιβεροί τροπικοί

Η Αμαζονία, το πιο μεγάλο και πλούσιο σε βιοποικιλότητα οικοσύστημα του πλανήτη γεμάτο με τροπικά δάση κι απίστευτη ποικιλομορφία ζωής, συρρικνώνεται με ρυθμό περίπου 10.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων το χρόνο, δηλαδή σε έκταση μεγαλύτερη από την Κύπρο. Παρά τις προειδοποιήσεις επιστημόνων και περιβαλλοντικών οργανώσεων, ο νέος πρόεδρος της Βραζιλίας, ο ακροδεξιός Μπολσονάρο, φιλοδοξεί να επιταχύνει τους ρυθμού εξολόθρευσης των δασών της Αμαζονίας, η οποία θεωρείται ο “πνεύμονας του πλανήτη”. Οι πιο σπάνιοι κάτοικοι της Αμαζονίας είναι πλέον το “δελφίνι του Αμαζονίου”, ο αραχνοπίθηκος, οι καλλίτριχοι πίθηκοι και ο παπαγάλος Μακάο.

Άγρια ζωή υπό διωγμό σε νησιά και ωκεανούς

Τα νησιά, που είναι κάπως απομονωμένα, είναι και η πατρίδα σπάνιων, ενδημικών ζώων. Η χελώνα γίγας των Γκαλαπάγκος συναντάται μόνο σε αυτά τα νησιά του Ειρηνικού και πουθενά αλλού. Ο φονικός δράκος του Κομόντο, ένα είδος γιγαντιαίας σαύρας, ζει μόνο στο αρχιπέλαγος Κομόντο, καθώς έχει εκλείψει από αλλού. Σ’ αυτόν τον κατάλογο της ντροπής έχουν βρει, δυστυχώς, θέση και οι λεμούριοι της Μαδαγασκάρης, τα καγκουρό Ουαλάμπι της Αυστραλίας, ο “δαίμονας της Τασμανίας”, και το πρωτόγονο ερπετό τουατόρα της Νέας Ζηλανδίας.

Ούτε φυσικά οι απέραντοι ωκεανοί έχουν μείνει ανεπηρέαστοι από την ανθρώπινη μανία. Πολλά είδη φαλαινών έφθασαν στο χείλος της εξαφάνισης από την φαλαινοθηρία. Ακόμη και τα δελφίνια, το πιο έξυπνο θηλαστικό μετά τον άνθρωπο, κυνηγιούνται βάναυσα και παράνομα, επειδή “σχίζουν τα δίχτυα των ψαροκάικων”. Ο μεγαλύτερος εχθρός της βιοποικιλότητας των ωκεανών είναι μετά την υπεραλίευση, η κλιματική αλλαγή και υπερθέρμανση, που καταστρέφει ευαίσθητα οικοσυστήματα, όπως είναι ο τεράστιος κοραλιογενής ύφαλος στα ανοιχτά της Αυστραλίας.

Το μόνο ίσως μέρος της επιφάνειας του πλανήτη μας, όπου η άγρια ζωή ακόμη θυμίζει κάπως τις παρθένες εκτάσεις των περασμένων γεωλογικών εποχών είναι τα εθνικά πάρκα του Σερεγκέτι και Αμποσέλι στην Αφρική, όπου η άγρια ζωή μυρμηγκιάζει, προστατευόμενη φυσικά. Αλλά ακόμη κι εκεί απειλείται από τη λαθροθηρία και την κλιματική αλλαγή, ενώ υπάρχουν είδη που κοντεύουν να εξαφανιστούν, όπως ο μαύρος ρινόκερος και η μαύρη ζέβρα. Η μαύρη ήπειρος, καθώς έχει εισέλθει πλέον για τα καλά σε μια τροχιά πληθυσμιακής έκρηξης, θα πιέζει όλο και περισσότερο τη φύση, αναζητώντας φυσικούς πόρους, περιορίζοντας έτσι τα δάση και την άγρια ζωή.

Μπορούμε να μετατραπούμε από καταστροφείς σε “πλανητικούς κηπουρούς”;

Φυσικά τα απειλούμενα είδη δεν είναι μόνο αυτά τα λίγα, αλλά εμβληματικά ίσως, που περιγράψαμε προηγουμένως. Υπάρχουν εκατοντάδες είδη πτηνών, που βρίσκονται στον προθάλαμο ενός “πλανητικού Άουσβιτς”, φτιαγμένο από τους ανθρώπους για όλα τα υπόλοιπα είδη. Επιστήμονες εκτιμούν πως το 70% των εντόμων, παρόλο που τα περισσότερα ούτε καν τα παρατηρούμε, θα αντιμετωπίσουν το φάσμα της εξαφάνισης ή θα μειωθούν δραστικά ως τα τέλη του 21ου αιώνα, θύματα της μόλυνσης του πλανήτη, των χημικών και της κλιματικής απορρύθμισης. Υπάρχουν και οι θαλάσσιοι οργανισμοί που απειλούνται επίσης. Και φυσικά υπάρχουν και τα εκατομμύρια είδη φυτών, το πραγματικό “κυρίαρχο είδος” του πλανήτη, που απειλούνται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και την κλιματική αλλαγή.

Για τα περισσότερα από αυτά τα είδη, δυστυχώς είναι πλέον αργά, καθώς η κατάσταση τους δεν είναι εύκολα αντιστρέψιμη. Για κάποια άλλα, όπως τον αραβικό Oryx, μια από τις πιο όμορφες αντιλόπες του κόσμου, η συνειδητοποίηση και οι συντονισμένες προσπάθειες για διάσωση και προστασία, που ξεκίνησαν από το 1962, έδωσαν σε αυτό το πλάσμα μια δεύτερη ευκαιρία. Όχι όμως για εκατομμύρια άλλα είδη ζώων και φυτών που βρίσκονται στο χείλος της εξαφάνισης και δεν υπάρχει καμιά σοβαρή προσπάθεια για τη διάσωσή τους.

Οι άνθρωποι, συμπεριφερόμενοι αλλαζονικά και άπληστα, έχουν καταστήσει τον πλανήτη Γη ένα επικίνδυνο μέρος για τις περισσότερες μορφές ζωής, που έχουν πλέον ένα αβέβαιο μέλλον. Προτού να είναι πολύ αργά ο άνθρωπος θα έπρεπε να αλλάξει και να αποκτήσει τη συμπεριφορά ενός “πλανητικού κηπουρού”, ακολουθώντας τις συμβουλές που έδωσε ένας σοφός στον βασιλιά της Κευλάνης (Σρι Λάνκα) Ντεναμπίγια Τίσα πριν από 23 αιώνες: “Τα πουλιά του ουρανού και τα θηρία έχουν το ίδιο δικαίωμα με εσένα να ζουν και να μετακινούνται σε κάθε μέρος της γης. Η γη ανήκει στους ανθρώπους και σε όλα τα ζωντανά πλάσματά της. Εσύ δεν είσαι παρά ο φύλακάς τους”.

* Ο Γιώργος Στάμκος είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

Πλαστική Βόμβα: Ο πλαστικός εφιάλτης του πλανήτη Γη και η γιγαντιαία “πλαστική Δίνη” του Ειρηνικού

Πλαστική Βόμβα

Ο πλαστικός εφιάλτηςτου πλανήτη Γη  και η γιγαντιαία “πλαστική Δίνη” του Ειρηνικού

Του Γιώργου Στάμκου

Γιατί η πλαστική σακούλα είναιμια από τις χειρότερες εφευρέσεις τηςανθρώπινης ιστορίας;

Πως θα ήμασταν χωρίς το πλαστικό, ένα από τα πιο συνηθισμένα και ευρέως χρησιμοποιημένα υλικά παντού γύρω μας; Από τις σακούλες των σούπερ μάρκετ ως τα παπούτσια μας κι από τα αυτοκίνητα μας ως τις σωλήνες και τις μονώσεις των ηλεκτρικών καλωδίων, το πλαστικό ή πολυαιθυλένιο θα μπορούσε να χαρακτηριστείως το κυρίαρχο τεχνητό υλικό στον πλανήτη μας, γύρω από το οποίο περιστρέφεται το1/3 της παγκόσμιας οικονομίας και κυρίως η οικονομία του πετρελαίου. Αν και το πολυαιθυλένιο κατασκευάστηκε για πρώτη φορά κατά λάθος το 1898 από τον Γερμανό Χανς Φον Πέχμαν (1850-1902), η εμπορική του παραγωγή ξεκίνησε το 1939, ενώ άρχισε να διαδίδεται ευρύτατα μετά από το 1950. Μέσα σε λίγες δεκαετίες μπήκε σχεδόν παντού στη ζωή μας, ενώ τα απόβλητά του διασπάρθηκαν σε όλα τα σημεία τουπλανήτη. Κανονικά, το πολυαιθυλένιοείναι ανακυκλώσιμο υλικό, αλλά μέχρι πρόσφατα ένα πολύ μικρό ποσοστό του ανακυκλώνονταν (λιγότερο από το 5%) από τους εκατοντάδες εκατομμύρια τόνους που παράγονται ετησίως. Το συγκεκριμένο υλικό δεν είναι βιοαποικοδομήσιμο, αν και φωτοδιασπάται από το φως του ήλιου σε πολύ μικρά κομμάτια, μπαίνοντας έτσι μέσα στηντροφική μας αλυσίδα, και μολύνοντας μας ανεπανόρθωτα, και χρειάζεται μέχρι και χίλια χρόνια ώσπου να διαλυθεί εντελώς.Γι’ αυτό και σε πάρα πολλές χώρες, ακόμη και σε Αφρικανικές, οι πλαστικές σακούλες φορολογούνται ή απαγορεύονται εντελώς. Η Ευρώπη (και μαζί τη και η Ελλάδα, ηοποία επέβαλλε φόρο 4 λεπτών ανά πλαστική σακούλα από τη 1η Ιανουαρίου 2018) και η Κίνα κινείται επίσης προς αυτή τηνκατεύθυνση.

Ο γιγαντιαίος “πλαστικός σκουπιδότοπος”του βόρειου Ειρηνικού

Υπήρχαν εποχές που όταν ήθελε κάποιος να ξεφορτωθεί τα άχρηστα πλαστικά τα έβαζε σε μια φορτηγίδα και τα σκόρπιζε στηθάλασσα. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ειδικοί επιστήμονες ανακάλυψαν πως όλα αυτά τα πλαστικά που ρίχτηκαν στις θάλασσες του πλανήτη μας θα κατέληγαν αργά ή γρήγορα στη Δίνη του Βόρειου Ειρηνικού. Πρόκειται για μια γιγαντιαία θαλάσσια δίνη που δημιουργείται απότην περιστροφή της Γης κι από τα ωκεάνια ρεύματα. Η επιβεβαίωση της ύπαρξής της δεν άργησε. Οι εκτιμήσεις για το μέγεθος του “Μεγάλου Σκουπιδότοπου του Ειρηνικού” ποικίλουν από 700.000 τ.χλμ. ως 15.000.000 τ.χλμ (!), ενώ το80% των σκουπιδιών και πλαστικών προέρχονταιαπό την ξηρά. Σε μια μελέτη το 2001 οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συγκέντρωση των πλαστικών σε ορισμένα σημεία αυτής της περιοχής φτάνει τα 400.000 αντικείμενα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο! Για να καθαριστείαυτή η γιγαντιαία πλαστική δίνη του Ειρηνικού, μέσω μιας μελλοντικής διεθνούς προσπάθειας, θα απαιτηθούν χρόνια, αν όχι δεκαετίας, πολλά δισεκατομμύρια δολάρια και φυσικά νέες περιβαλλοντικές τ εχνολογίες και ειδικές συσκευές περισυλλογής πλαστικών κάθε είδους.
Όσον αφορά τις δικές μας περιοχές, τη Μεσόγειο,έχουν μετρηθεί 1.600 αντικείμενα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο το 77% των οποίων είναι πλαστικά. Η Ελλάδα, μια μεσογειακή ευρωπαϊκή χώρα με 16.000 χλμ. ακτογραμμών είναι εξαιρετικά εκτεθειμένη στη ρύπανση από τα πλαστικά, καθώς ακόμη και σε απομονωμένες ακτές ή και σε ακατοίκητα νησιά βρίσκει κανείς σωρούς από πλαστικές σακούλες και σκουπίδια. Και αυτό είναιεγκληματικό τόσο από περιβαλλοντικήςάποψης, αλλά κι από θέμα δημόσιας υγείας,αλλά και αισθητικής καθώς η Ελλάδα είναι ένας από τους μεγαλύτερους τουριστικούς προορισμούς στον κόσμο και το λιγότερο που θα ήθελε να κάνει ένας τουρίστας θα ήταν να κολυμπάει ανάμεσα σε πλαστικά που επιπλέουν…

Έτσι η Ελλάδα πήρε, ομολογουμένως αργά, τηναπόφαση να αρχίσει κι αυτή να χρεώνειτις πλαστικές σακούλες από την 1ηΙανουαρίου του 2018, με τα έσοδα να κατευθύνονται στην ανακύκλωση τωνπλαστικών. Ήταν μια από τις τελευταίες χώρες της Ε.Ε. που έλαβε αυτή την απόφαση για λόγους περιβαλλοντικούς και υγείας, ενώ θα έπρεπε να το κάνει από τις πρώτεςως τουριστική χώρα που είναι. Κάλιο αργά παρά ποτέ και το σημαντικότερο είναινα εφαρμοστεί αυτό το μέτρο και οι καταναλωτές να το τηρήσουν με τη βοήθεια επαναχρησιμοποιημένων οικολογικών σακούλων.

Σε κάθε περίπτωση κατά 80% οφείλουν να μειώσουν τη χρήση πλαστικής σακούλας τα κράτη μέλη της Ε.Έ. ως το 2025. H Κομισιόν ενέκρινε ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου για τον δραστικό περιορισμό της πλαστικής σακούλας στην ΕΕ, μέτρο που κρίνεται τεράστιας περιβαλλοντικής σημασίας. Σύμφωνα με τη νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία τα κράτη μέλη δεσμεύονται να μειώσουν τη χρήση πλαστικής σακούλας σε ποσοστό της τάξεως του 80%. Εναλλακτικές στη χρήση πλαστικής σακούλας θα είναι οι ανακυκλώσιμες σακούλες ή οι σακούλες πολλαπλών χρήσεων, ενώ όλα κράτη-μέλη φέρονται να εξετάζουν και το ενδεχόμενο χρηματικής επιβάρυνσης σε όσους επιμένουν στη χρήση της πλαστικής σακούλας, όπως έκανε πρόσφατα και η Ελλάδα. Στόχος της ΕΕ είναι να μειωθεί η χρήση της πλαστική ςσακούλας μέχρι το 2025 με στόχο κάθε Ευρωπαίος να χρησιμοποιεί 40 σακούλε ςκατά μέσο όρο ετησίως αντί των 176, όπως προέκυψε από σχετική έρευνα του 2010. Στόχος της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας είναι η αντιμετώπιση της αυξανόμενης ρύπανσης των θαλασσών και ωκεανών απόπλαστικές σακούλες. Σύμφωνα με στοιχεία του 2010, 99 δισεκατομμύρια πλαστικές σακούλες χρησιμοποιήθηκαν στην Ε.Ε. κάτι που μεταφράζεται σε 200 σακούλες ανά άτομο. Πάνω από το 85% των πλαστικών σακουλών χρησιμοποιείται μόνο μια φορά, ενώ στο περιβάλλον και στην θάλασσα καταλήγει μεγάλο μέρος από αυτές. Οι πλαστικές σακούλες μιας χρήσης στην θάλασσα συχνά γίνονται αντικείμενο τροφής θαλάσσιων ειδών, αλλά ενδέχεται να αποτελέσουν και αιτία θανάτου τους από ασφυξία. Επιπρόσθετα μικροπλαστικά και παράγωγες τοξικές ουσίες εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα, θέτοντας σε κίνδυνο και την Δημόσια υγεία. Ακόμη πάντως κι αν σήμερα απαγορευόταν όλες οι πλαστικές σακούλες κι όλα τα πλαστικά στον πλανήτη μας η Μεγάλη Δίνη ή “Μεγάλος Σκουπιδότοπος του Ειρηνικού”  θα χρειαζόταν 1.000 χρόνια για να καθαρίσει από μόνος, εκτός αν κάποιος αναλάμβανενα κάνει την όλη βρώμικη δουλειά…

Αντίλογος στη «Βεγκανική Ουτοπία»


Τα παράδοξα της διατροφικής… σωτηρίας μας

Αντίλογος στη «Βεγκανική Ουτοπία»

Γράφει ο Σπύρος Μανουσέλης

Πώς νομιμοποιούνται οι ακραίες απόψεις του βεγκανισμού που, στο όνομα της ζωοφιλίας, επιχειρεί να επιβάλει την εξάλειψη κάθε μορφής εκμετάλλευσης των ζώων από τον άνθρωποΜια αναμφίβολα ευγενική ζωοφιλική πρόταση που, μέσω των απόλυτων φυτοφαγικών πρακτικών, επιδιώκει την οριστική εξάλειψη της κρεοφαγίας και άρα την παραγραφή της διαχρονικά παμφάγου συμπεριφοράς του ανθρώπινου είδους.

Για να διαγράψουμε, όμως, την κρεοφαγία από το μενού μας, θα πρέπει αυτή να είναι μια επίκτητη και όχι γενετικά καθορισμένη διατροφική συμπεριφορά. Κάτι που, δυστυχώς, δεν συνάδει με ό,τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα: η βιολογική μας προδιάθεση ήταν και παραμένει παμφάγος.

Πρόθεσή μας δεν είναι να υποτιμήσουμε τη μεγάλη διατροφική αξία της χορτοφαγίας ή να απαξιώσουμε τους δικαιολογημένους αγώνες των χορτοφάγων για μια πιο υγιή και λιγότερο καταστροφική για τα ζώα και το περιβάλλον ανθρώπινη διατροφική συμπεριφορά. Αμφισβητούμε, ωστόσο, τις δήθεν θαυματουργές επιπτώσεις που θα είχε η μαζική υιοθέτηση των ακραίων χορτοφαγικών πρακτικών που προτείνουν οι βέγκαν, επειδή αυτές δεν τεκμηριώνονται επιστημονικά.

Απελευθερωτικός βεγκανισμός ή διατροφικός ολοκληρωτισμός; (ΙΙ)

Τον εικοστό πρώτο αιώνα, εποχή πλανητικής διατροφικής αφθονίας, όλο και περισσότεροι άνθρωποι έχουν την πολυτέλεια να διερωτώνται αν είναι απαραίτητο από βιολογική και δικαιολογημένο από ηθική-πολιτική άποψη να σκοτώνουμε ζώα και να τρεφόμαστε μ’ αυτά. Πάντως, η «επιλογή» των ανθρώπων υπέρ μιας αποκλειστικά χορτοφαγικής διατροφής, όταν δεν εξαρτάται από εξωγενείς γεωγραφικούς, οικολογικούς περιορισμούς ή από καθαρά ιατρικά αίτια, αποτελεί κατά κανόνα την πολιτισμική ή, ακριβέστερα, την ιδεοληπτική επιλογή ενός οργανισμού που, από βιολογικής κατασκευής, ήταν και παραμένει παμφάγος.

Απόδειξη αυτού του γεγονότος είναι ότι από πλήθος διατροφικών μελετών έχει διαπιστωθεί ότι η «σωστή υποθερμιδική δίαιτα», η δίαιτα δηλαδή που στηρίζεται κυρίως σε φυτικές και μόνο εν μέρει σε ζωικές τροφές, αυξάνει κατά μέσο όρο το προσδόκιμο ζωής. Οταν, όμως, η υποθερμιδική δίαιτα γίνεται μονομερής -αποκλειστικά φυτοφαγική ή κρεοφαγική-, τότε εμφανίζονται συχνά σοβαρές και μόνιμες διαταραχές της ισορροπίας του οργανισμού· διαταραχές που σχετίζονται με τις γνωστές «πολιτισμικές» παθήσεις: διαβήτη, καρδιαγγειακά ή εγκεφαλικά νοσήματα, ορισμένες νεοπλασίες, αλλά και με σοβαρές ψυχικές-νοητικές διαταραχές.

Εξάλλου, όλες οι σύγχρονες διατροφικές μελέτες, με τη συμβολή των νέων βιομετρικών, αναπαραστατικών και βιοχημικών τεχνικών, αναδεικνύουν την ανάγκη να υπάρχει σταθερή ισορροπία μεταξύ των ετερογενών «μακροτροφικών» παραγόντων (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπη κ.ο.κ.) και των εξίσου σημαντικών «μικροτροφικών» παραγόντων (βιταμίνες, άλατα και διάφορα βιοδραστικά μόρια) που προσλαμβάνουμε μέσω της τροφής. Και συνεπώς την αποφασιστική σημασία που παίζει η ποικιλία διατροφής στην καλή ψυχοσωματική μας υγεία.

Χάρη σε αυτές τις έρευνες αναδεικνύεται και, για πρώτη φορά, τεκμηριώνεται επαρκώς το γεγονός ότι η αφομοίωση των απαραίτητων για τον ανθρώπινο οργανισμό διατροφικών στοιχείων διασφαλίζεται μόνο μέσω της ισορροπημένης κατανάλωσης τόσο φυτικών όσο και ζωικών τροφών.

Μάλιστα, από τη συνεργασία ειδικών διατροφολόγων με επιδημιολόγους προκύπτει ότι ορισμένα πρότυπα διατροφής -όπως π.χ. το μεσογειακό ή το ιαπωνικό- είναι πολύ πιο ισορροπημένα και επωφελή για την υγεία μας από τα αποκλειστικά κρεοφαγικά ή αποκλειστικά χορτοφαγικά πρότυπα διατροφής.

Το παράδοξο του κρέατος

Γιατί λοιπόν, παρ’ όλα αυτά, ένας όλο και μεγαλύτερος αριθμός ατόμων αισθάνεται αμηχανία και ενοχές όταν π.χ. καταναλώνει μια χοιρινή μπριζόλα; Σημειωτέον ότι τα άτομα αυτά δεν είναι εβραίοι ή μουσουλμάνοι, στους οποίους απαγορεύεται ρητά από τη θρησκεία τους η βρώση χοιρινού, αλλά άνθρωποι χωρίς θρησκευτικές προκαταλήψεις, που αδυνατούν να απολαύσουν ελεύθερα το κρέας ως τροφή, επειδή γνωρίζουν τις αφύσικες συνθήκες μαζικής εκτροφής, σφαγής και συντήρησης των ζώων από τις βιομηχανίες παραγωγής ζωικών τροφών.

Η δυσφορία των ανθρώπων για το κρέας ως τροφή αυξάνεται σημαντικά, όταν τα άτομα αυτά είναι πραγματικά φιλόζωα και δεν μπορούν να ανεχτούν την ιδέα κατανάλωσης ενός μικρού ή μεγάλου ζώου, το οποίο, αφού ανατράφηκε στις κάθε άλλο παρά φυσικές συνθήκες μιας μεγάλης κτηνοτροφικής φάρμας, τελικά σφαγιάσθηκε, για να γίνει ανθρώπινη τροφή.

Οσο περισσότερο ένα άτομο λατρεύει τις καλομαγειρεμένες ζωικές τροφές, ενώ ταυτόχρονα αγαπά τα ζώα, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το πρόβλημά του όποτε τρώει αυτό το είδος τροφήςπώς μπορεί, ενώ αγαπά τα ζώα, ταυτόχρονα να τρέφεται με αυτά; Και πώς να απολαύσει αυτή την τροφή, αν υποφέρει από τύψεις όταν την καταναλωνεί;

Πρόκειται για το έντονο ψυχολογικό και συνειδησιακό πρόβλημα που οι ειδικοί ψυχολόγοι περιγράφουν ως «παράδοξο του κρέατος»: όταν κάποιος ή κάποια, ενώ του αρέσει υπερβολικά το κρέας, δεν μπορεί να ανεχτεί τη σκέψη ότι ένα ζώο σφαγιάστηκε σκοπίμως για να καταλήξει στο πιάτο του.

Το παράδοξο του κρέατος κρίθηκε πρόσφατα ως ενδιαφέρον αντικείμενο επιστημονικής μελέτης, επειδή διαφωτίζει τη γνωστική ασυμφωνία μεταξύ των σκέψεων και των πράξεών μας, μια τυπικά ανθρώπινη κατάσταση που προκύπτει από τη συνήθη αδυναμία του νου μας να συμβιβάσει μεταξύ τους αντιθετικές αρχές. Γεγονός που, με τη σειρά του, δημιουργεί εμφανή ασυμφωνία ανάμεσα σε ό,τι βαθύτατα πιστεύουμε ή επιθυμούμε και σε αυτό που κάνουμε στην πραγματικότητα.

Οπως αποκαλύπτουν οι σχετικές έρευνες όσοι βιώνουν το παράδοξο του κρέατος επινοούν διάφορα γνωστικά-νοητικά κόλπα, ώστε τελικά να διαφοροποιούν τα ζώα που με βουλιμία καταβροχθίζουν από τα υπόλοιπα ζώα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι περισσότεροι άνθρωποι καταφέρνουν να μειώνουν τις ενοχλητικές ενοχές που γεννά η κρεοφαγική συμπεριφορά τους.

Ετσι, ο πιο συνηθισμένος τρόπος επίλυσης του παραδόξου του κρέατος είναι το να αγνοήσουμε το πρόβλημα. «Αυτή είναι η πρωταρχική στρατηγική: το να μη σκέφτεται κανείς καθόλου την προέλευση του κρέατος», υποστηρίζει ο ψυχολόγος Hank Rothgerber, στην πρωτοποριακή έρευνά του που δημοσιεύτηκε το 2015 στο ειδικό περιοδικό «Appetite» (τεύχος 84, σελ. 196-203).

Ενα άλλο νοητικό κόλπο για να μειώνουμε την ασυμφωνία της κρεοφαγίας με τα, κατά τ’ άλλα, φιλοζωικά μας αισθήματα, είναι να παραβλέπουμε το γεγονός ότι τα ζώα που καταλήγουν στο πιάτο μας ήταν ικανά να έχουν αισθήματα και άρα να νιώθουν πόνο. Με άλλα λόγια, ο νους μας, υποσυνείδητα, κάνει τα πάντα για μας πείσει ότι βλέπουμε μόνο ένα κομμάτι… κρέας!

Ωστόσο, ανάμεσα στα διάφορα νοητικά κόλπα και τα ψυχολογικά τεχνάσματα που επινοούμε για την επίλυση των ηθικών προβλημάτων της κρεοφαγικής συμπεριφοράς μας, η πιο ριζική και, φαινομενικά, η πιο αποτελεσματική «λύση» είναι η οριστική εξαφάνιση του προβλήματος: η υιοθέτηση δηλαδή της απόλυτης φυτοφαγίας που προτείνουν οι βέγκαν, η οποία, σε αντίθεση με τη συνήθη και την ήπια φυτοφαγία, θέλει να εξαλείψει όχι μόνο τα ζώα, αλλά και όλα τα προϊόντα των ζώων (γαλακτοκομικά, αυγά, μέλι κ.ά.) από την ανθρώπινη διατροφή.

Ως εναλλακτική στάση απέναντι σε τέτοιες διατροφικές ακρότητες, όσοι αρνούνται ή δεν μπορούν να ακολουθήσουν τη ριζική φυτοφαγική «λύση» των βεγκανιστών αναζητούν επίμονα περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη βιολογική ταυτότητα και κυρίως εγγυήσεις για τη φυσική εκτροφή του κρέατος που τρώνε.

Και μολονότι ενοχλούνται και αγωνίζονται μαζί με τους βέγκαν εναντίον της κακοποίησης των ζώων και τη μετατροπή τους σε βιολογικές μηχανές στην αλυσίδα της βιομηχανίας τροφής, αναγνωρίζουν και αποδέχονται την ανάγκη τους για ζωική τροφή. Μια βιολογική ανάγκη που, μολονότι οφείλουν να την ελέγχουν και να την περιορίζουν, δεν επιθυμούν -ούτε και πρέπει- να την απαλείψουν εντελώς.

Εξάλλου, είναι γνωστό ότι για τις περισσότερες βλαβερές συνέπειες από την υπερβολική κατανάλωση κρέατος δεν ευθύνεται το ίδιο το κρέας, αυτό καθεαυτό, αλλά ο βιομηχανικός τρόπος εκτροφής των ζώων.

Το πρόβλημα είναι η μαζική βιομηχανία του κρέατος, που στο όνομα του εύκολου και γρήγορου κέρδους αλλοιώνει και υποβαθμίζει την ποιότητα αυτής της τροφής, μετατρέποντάς την σε κάτι επικίνδυνο και δυνητικά ανθρωποκτόνο.

Η βεγκανική ουτοπία
Vegetarian

Μεταξύ άλλων, το «παράδοξο του κρέατος» μας αποκαλύπτει την εγγενή και, εν πολλοίς, μη συνειδητή ψυχολογική μας προδιάθεση να αποδίδουμε επιλεκτικά ανθρώπινου τύπου ψυχικές ή συναισθηματικές ικανότητες στα ζώα με τα οποία ερχόμαστε σε επαφή.

Πρόκειται για το περίφημο και πολύ συνηθισμένο φαινόμενο του «ανθρωπομορφισμού»η σχεδόν ακαταμάχητη τάση μας να προβάλλουμε -εντελώς αυθαίρετα- τις δικές μας ψυχικές ικανότητες και τα προσωπικά μας συναισθήματα σε ό,τι μας περιβάλλει: από τα έμβια όντα μέχρι τα άψυχα αντικείμενα με τα οποία ερχόμαστε σε επαφή.

Αναλογιστείτε, για παράδειγμα, πώς αντιδράμε όταν το αυτοκίνητο ή ο υπολογιστής μας «αρνείται» να εκτελέσει τις εντολές μας και «επιμένει» να κάνει αυτό που «θέλει».

Χάρη στην ενεργοποίηση του ίδιου νοητικού μηχανισμού, τα κατοικίδια ζώα με τα οποία σχετιζόμαστε στενά αποκτούν ανθρώπινα χαρακτηριστικά και υποτίθεται ότι διαθέτουν απίστευτες ανθρώπινες ικανότητες. Πολύ συχνά, μάλιστα, στην κλίμακα των ψυχολογικών μας αξιών, τα ζωάκια «μας» μπορεί να έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα ακόμη και από τους ανθρώπους!

Συμβαίνει, όμως, συχνά τα ίδια άτομα που υποτίθεται ότι λατρεύουν τα ζώα να είναι κρεοφάγα, γεγονός που υποδεικνύει σαφώς ότι αυτοί οι άνθρωποι εφαρμόζουν στην περίπτωση της ζωοφαγίας τον ακριβώς αντίστροφο νοητικό μηχανισμό της «πραγμοποίησης», τη μετατροπή δηλαδή ενός μέχρι πρόσφατα έμβιου όντος σε ένα άψυχο αντικείμενο-τροφή, ένα κομμάτι κρέας.

Με άλλα λόγια, ασκώντας επιλεκτικά και κατά βούληση τέτοια κόλπα ψυχολογικής χειραγώγησης, μπορούμε κάλλιστα να επιβάλουμε εντελώς αυθαίρετα στην πραγματικότητα ό,τι κατά βάθος επιθυμούμε ή ό,τι μας συμφέρει!

Κάτι που θα έπρεπε να λαμβάνεται πολύ σοβαρά υπόψη από τους βέγκαν και όσους επιθυμούν διακαώς να αλλάξουν συθέμελα την ανθρώπινη διατροφική συμπεριφορά, όχι στο όνομα των πραγματικών βιολογικών μας αναγκών, όπως αυτές περιγράφονται αναλυτικά από την πολύχρονη επιστημονική έρευνα, αλλά βασιζόμενοι μόνο σε κοντόφθαλμες προσωπικές επιθυμίες ή στις ιδεολογικές προκαταλήψεις της εποχής τους.

Το να εμμένουμε, όπως οι βεγκανιστές, σε μονομερείς και αποκλειστικά κοινωνικές-πολιτισμικές εξηγήσεις σχετικά με τα βαθύτερα αίτια των διατροφικών απορρυθμίσεων της εποχής μας θα ισοδυναμούσε με εθελοτυφλία και θα μας εμπόδιζε να αποδεχτούμε τις πραγματικές διατροφικές ανάγκες του ανθρώπινου είδους ή να αναγνωρίσουμε τους βιοψυχολογικούς μηχανισμούς που εμπλέκονται στην εδραίωση κάποιων φαινομενικά αφύσικων, αλλά επίμονων και διαχρονικών διατροφικών συμπεριφορών μας.

Εχοντας παρουσιάσει, στα πρόσφατα άρθρα μας, μερικές από τις πιο σημαντικές βιοπολιτικές πρακτικές που στοχεύουν στην έλευση της μετα-ανθρώπινης κατάστασης, θεωρούμε ότι το (ψευδο-)δίλημμα «φυτοφαγία ή κρεοφαγία» και οι απανθρωποποιητικές πρακτικές που συνεπάγεται η αποδοχή τού ενός από τα δύο εντάσσονται στην κυρίαρχη προσπάθεια αλλοτρίωσης της ανθρώπινης φύσης απ’ ό,τι μέχρι σήμερα περιγράφαμε ως ανθρώπινη κατάσταση.

Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και η βεγκανική ουτοπία της αρμονικής συμβίωσης των χορτοφάγων ανθρώπων με τα υπόλοιπα έμβια όντα του πλανήτη -πολλά από τα οποία κάθε άλλο παρά χορτοφάγα είναι!- θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα χρήσιμο κοινωνικοπολιτικό μύθευμα, που αναδεικνύει την επιτακτική ανάγκη για μια εναλλακτική βιοπολιτική διαχείρισης των διατροφικών και των οικολογικών μας προβλημάτων.

ΠΗΓΗ: http://www.efsyn.gr/arthro/ta-paradoxa-tis-diatrofikis-sotirias-mas (Εφημ. Συντακτών 17.11.2018)

ΤΟ ΚΑΜΕΝΟ ΜΑΤΙ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ Ο ΟΥΜΑΝΙΣΤΙΚΟΣ ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΥΤΟΠΙΑΣ

ΤΟ ΚΑΜΕΝΟ ΜΑΤΙ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ

Ο ΟΥΜΑΝΙΣΤΙΚΟΣ ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ

ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΥΤΟΠΙΑΣ

Γράφει ο Κώστας Λάμπος claslessdemocracy@gmail.com

Όταν οι κοινωνίες αντιμετωπίζουν ανταγωνιστικά, ως κατακτητές, ασελγούν και ασεβούν σε βάρος της Φύσης, τότε είναι βέβαιο ότι κάποια στιγμή, όταν τα όρια αντοχής της Φύσης, αλλά και τα όρια ανοχής της ίδιας της κοινωνίας εξαντληθούν, θα πληρώσουν το τίμημα και θα καταστραφούν. Αυτό είναι το δίδαγμα της σχετικά πρόσφατης ανθρώπινης ιστορίας από τη στιγμή που κάποιοι αποφάσισαν με τη βία των όπλων, των θεσμών, των κοινωνικών και οικονομικών δομών να ιδιοποιηθούν τμήμα της κοινής κληρονομιάς και να μετασχηματιστούν σε εκμεταλλευτική, απάνθρωπη και καταστροφική εξουσία μειοψηφίας σε βάρος της υπόλοιπης κοινωνίας, με την εμφάνιση, δηλαδή, της ατομικής ιδιοκτησίας.

Από τότε που η επιβίωση, η ασφάλεια και η ευημερία των μελών των κοινωνιών έπαψε να είναι συλλογική-κοινωνική υπόθεση και φορτώθηκε στις πλάτες αδύναμων, αμαθών και αβοήθητων ατόμων έγινε κανόνας ο νόμος της καπιταλιστικής ζούγκλας, σύμφωνα με τον οποίον ο δυνατότερος επιβιώνει σε βάρος των αδυνάτων και συνεπώς ‘ο σώζων εαυτόν σωθήτω’ και ‘όποιον πάρει ο χάρος’. Από τότε οι λίγοι μεγαλοϊδιοκτήτες  γης και μέσων παραγωγής εκμεταλλεύονται τους πολλούς πουλώντας τους ένα οικοπεδάκι και παραχωρώντας τους το ‘πλασματικό δικαίωμα’ απόκτησης, κατά κανόνα παράνομα και με υπέρογκα τοκογλυφικά τραπεζικά δάνεια, ένα αυθαίρετο σπιτάκι στην πόλη, άντε και ένα εξοχικό σε κάποιο βουνό ή σε κάποια κοντινή παραλία. Το αποτέλεσμα δεν ήταν βέβαια η αύξηση του αισθήματος ασφάλειας των πλασματικών ιδιοκτητών, ούτε φυσικά και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των κατόχων πλασματικής ιδιοκτησίας, γιατί αυτή συνδέθηκε με την αγωνία της εξασφάλισης της δόσης για το τραπεζικό δάνειο, για τον φόρο ακίνητης περιουσίας, για τον Ενιαίο Φόρο Ιδιοκτησίας Ακινήτων, για το αναπόφευκτο ‘λάδωμα’ του αρμόδιου υπαλλήλου του Δήμου, της Πολεοδομίας, του εφοριακού, του δασάρχη, της ΕΥΔΑΠ αλλά και με τον φόβο της κατεδάφισης του αυθαιρέτου και συνεπώς της απώλειας των κόπων μιας ζωής. Σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις αυτή η σχέση παράνομης ή ημινομιμοποιημένης, για λόγους διατήρησης της πολιτικής πελατείας των κυβερνητικών κομμάτων, κατοχής πλασματικής ιδιοκτησίας οδήγησε τους κατόχους της στις φυλακές και σε κάποιες άλλες στον θάνατο εξαιτίας πλημμυρών ή πυρκαγιάς, λόγω έλλειψης της αναγκαίας υποδομής, αλλά και της οφειλόμενης πολιτικής για την προστασία αυτών των ‘ιδιοκτησιών’. Έτσι φτάσαμε στα φαινόμενα της Ολυμπίας, της Μάντρας και του οικισμού Μάτι για να περιοριστούμε σε όσα δεν προλάβαμε, εξαιτίας των δεκάδων αδικοχαμένων πλασματικών ιδιοκτητών, να ξεχάσουμε.

Κάποιοι επιζήσαντες αυτών των καταστροφών ονειρεύονται και κάποιοι πολιτικάντηδες έμποροι ελπίδων υπόσχονται να ξαναστήσουν τα καμένα και πνιγμένα χωριά και να ξαναχτίσουν το Μάτι καλύτερο από ότι ήταν, ακόμα κι αν χρειαστεί να γκρεμιστούν και όσα σπίτια δεν κάηκαν αλλά είναι ακόμα, και παρά τις αλλεπάλληλες πανάκριβες νομιμοποιήσεις, αυθαίρετα. Δεν είναι λογικό να αμφισβητήσει κανείς τις προθέσεις όσων  ελπίζουν και πασχίζουν για κάτι καλύτερο, αλλά είναι απόλυτα λογικό να ξανασκεφτούν τους λόγους που τους έδεσαν για μια ζωή στο άρμα της εκμετάλλευσής τους από το μεγάλο κεφάλαιο και τους οδήγησαν στη καταστροφή. Με αντικειμενική σκέψη θα καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι ο βασικότερος λόγος αυτής προδιαγεγραμμένης καταστροφής τους είναι το γεγονός ότι κάποιοι κατακερμάτισαν κοινή-κοινωνική περιουσία σε μικρές ατομικές ιδιοκτησίες χωρίς τις αναγκαίες υποδομές και χωρίς τους απαραίτητους πολεοδομικούς σχεδιασμούς που θα εξασφάλιζαν μια ασφαλή, αξιοπρεπή, κοινωνικά και πολιτιστικά γόνιμη συμβίωση που αργά ή γρήγορα θα οδηγούσαν, πέρα από τους μίζερους ανταγωνισμούς και τις άγονες συγκρούσεις στην συνολική κατάρρευση του συγκεκριμένου μοντέλου στέγασης και κοινωνικής συμβίωσης.

Αν αυτή η πραγματικότητα γίνει συνείδηση όσων επέζησαν και όσων έχουν το κουράγιο να ξαναπροσπαθήσουν, τότε θα πρέπει να επεξεργαστούν ένα διαφορετικό χωροταξικό σχέδιο που θα εγκαταλείπει την ανταγωνιστική ατομιστική νοοτροπία που διασπά και εχθροποιεί γείτονες και συμπολίτες και θα οικοδομεί το μέλλον όλων των νέων κατοίκων πάνω στο κοινό, συλλογικό όραμα που θα εδράζεται στην ανακήρυξη όλης της περιοχής του οικισμού Μάτι σε συλλογική και εξ αδιαιρέτου κοινωνική περιουσία, πάνω στην οποία θα οικοδομήσουν έναν πρότυπο οικισμό που θα αξιοποιεί με άριστο τρόπο ολόκληρη την έκταση, ώστε όλοι να ζουν σε αξιοπρεπείς κατοικίες με τις αντίστοιχες υποδομές, πράγμα που θα τους επιτρέπει να εξασφαλίσουν μεγάλες εκτάσεις για την δημιουργία των αναγκαίων δημόσιων χώρων και των απαραίτητων πάρκων αναψυχής. Γι αυτό δεν χρειάζεται παρά να αναζητήσει και να μελετήσει κανείς παρόμοια χωροταξικά σχέδια, όπως λ. χ. αυτό της συνοικίας Brondby[1] έξω από την Κοπεγχάγη της Δανίας και να τα προσαρμόσει στις τοπικές συνθήκες. Ας γίνει το πάθημα μάθημα, ας αποδεχτούμε το μήνυμα της πρότασης Brondby ως πρόκληση και ας αποδείξουμε ότι μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο, αλλάζοντας τον εαυτό μας για λογαριασμό της πόλης μας, της χώρας μας, των παιδιών μας και του μέλλοντός τους. Η κοινωνική ισότητα, η άμεση δημοκρατία και ο αταξικός ουμανισμός δεν είναι κούφιες θεωρίες, αλλά συγκεκριμένες πράξεις και ρεαλιστικές λύσεις που μας απελευθερώνουν από την καπιταλιστική βαρβαρότητα. Ας γίνουμε η αλλαγή που ονειρευόμαστε κι ας πάψουμε να είμαστε οπαδοί/θύματα σκοταδιστικών ιερατείων και εξουσιαστικών συμμοριών κάθε εκδοχής και κοπής.

Περισσότερα: http://www.classlessdemocracy.blogspot.com

[1] Περιοδικό ΕΨΙΛΟΝ, 946/31.05.2009.

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ “ΑΡΜΑΓΕΔΔΩΝ” ΑΠΕΙΛΕΙ ΤΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ “ΑΡΜΑΓΕΔΔΩΝ”

ΑΠΕΙΛΕΙ ΤΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

Οι «Περιβαλλοντικοί Πρόσφυγες» του κοντινού μας μέλλοντος

Η Ελλάδα αναμένεται να βρεθεί και πάλι στην «πρώτη γραμμή» μιας νέας επερχόμενης προσφυγικής κρίσης εξαιτίας της Κλιματικής Αλλαγής που θα οδηγήσει σε αύξηση της ερημοποίησης κ.α. σε  ελλείψεις βασικών πόρων (νερού και τροφής), αλλά και ενέργειας, που θα πλήξει κυρίως τις μουσουλμανικές χώρες της Μέσης Ανατολής, δημιουργώντας -δεκάδες εκατομμύρια αυτή τη φορά- νέους, «περιβαλλοντικούς πρόσφυγες». Δεν είναι αργά για να αποτραπεί αυτός ο νέος διατροφικός και περιβαλλοντικός «Αρμαγέδδων», καθώς υπάρχουν νέες τεχνολογίες ειδικά στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, ωστόσο οι κυβερνήσεις των πετρελαιοπαραγωγών χωρών της Μέσης Ανατολής προτιμούν για την ώρα να θάβουν σχετικές επιστημονικές εκθέσεις, που προειδοποιούν για τους επερχόμενους κινδύνους, και να κρύβουν το πρόβλημα «κάτω από τα χαλιά», προκειμένου να συνεχιζουν να πωλούν τους υδρογονάνθρακες τους… H μόνη λύση είναι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και συγκεκριμένα οι εφαρμογές συγκέντρωσης ηλιακής ενέργειας (Concentrated Solar Power – CSP) και συγκέντρωσης φωτοβολταϊκής (CPV), καθώς και οι νέες τεχνολογίες παραγωγής Υδρογόνου από θαλασσινό νερό.

Αποτέλεσμα εικόνας για Documents Reveal Middle East Regimes Fear Food, Water, Energy Shortages

Αντιμέτωπες με την απειλή ελλείψεων σε τρόφιμα, νερό και ενέργεια βρίσκονται οι χώρες της Μέσης Ανατολής, με τις κυβερνήσεις τους, ωστόσο, να είναι απρόθυμες να αποκαλύψουν πόσο σοβαρές είναι οι περιβαλλοντικές προκλήσεις που βρίσκονται «προ των πυλών» των πληθυσμών τους. ‘Ομως, όπως αποκαλύπτουν τα επίσημα έγγραφα που δημοσιοποιήθηκαν από διεθνείς δημοσιογραφικούς ερευνητικούς ιστότοπους, οι ηγεσίες σε ολόκληρο τον μουσουλμανικό κόσμο αναγνωρίζουν ιδιωτικά, ότι η αλλαγή του κλίματος αποτελεί απειλή «ασύλληπτων διαστάσεων». Παρ’ όλ’ αυτά, τα προτεινόμενα μέτρα για την αντιμετώπιση αυτής της απειλής εξακολουθούν να μην έχουν μελετηθεί επαρκώς και στερούνται επιστημονικής τεκμηρίωσης.

Τα επίσημα έγγραφα του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης (Organization for Islamic Cooperation – OIC), του μεγαλύτερου διακυβερνητικού οργάνου μετά τα Ηνωμένα Έθνη, αποκαλύπτουν, ότι οι χώρες του μουσουλμανικού κόσμου ανησυχούν ιδιαίτερα για τον κίνδυνο μεγάλων ενεργειακών και διατροφικών κρίσεων, καθώς και κρίσεων με το πόσιμο νερό, τα επόμενα χρόνια. Ο OIC αποτελείται από 57 κράτη-μέλη, που προέρχονται από τέσσερις ηπείρους και θεωρείται ως η «συλλογική φωνή» του μουσουλμανικού κόσμου.

Τα ντοκουμέντα, καρπός της δουλειάς της Μόνιμης Επιτροπής Επιστημονικής και Τεχνολογικής Συνεργασίας (COMSTECH) του OIC, συγκρότησαν την ατζέντα των συνομιλιών κατά την διάσκεψη κορυφής για την επιστήμη και και την τεχνολογίας που πραγματοποίησε ο OIC στις αρχές Σεπτεμβρίου στην Αστάνα του Καζαχστάν. Η σύνοδος αυτή οδήγησε τα κράτη μέλη του Οργανισμού να υιοθετήσουν μια σειρά προτεινόμενων μέτρων. Αυτά τα νέα μέτρα αποτελούν μέρος μιας προσπάθειας του Οργανιαμού να αντιμετωπίσει την στασιμότητα του μουσουλμανικού κόσμου όσον αφορά την ανάπτυξη στους τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας.

Ωστόσο, στα χέρια των δημοσιογράφων «έπεσε» μια προγενέστερη εκδοχή των επίσημων και δημοσιοποιημένων, στον ιστότοπο του Οργανισμού, κειμένων της συνόδου, η οποία διαφέρει σε κρίσιμα σημεία από την τελική και δημοσιευμένη. Ενώ και οι δύο εκδοχές αναγνωρίζουν τις ανησυχίες σχετικά με τις μεγάλες προκλήσεις για τα τρόφιμα, το νερό και την ενέργεια, το προγενέστερο σχέδιο πρότασης περιέχει ορισμένες δυνατές δηλώσεις – οι οποίες αργότερα διαγράφηκαν – από τις οποίες προκύπτει πόσο σοβαρά ορισμένα από αυτά τα ζητήματα αντιμετωπίζονται εσωτερικά από τις κυβερνήσεις του Οργανισμού.

Οι πόροι εξαντλούνται

Σημειώνοντας ότι τα κράτη μέλη του OIC αντιμετωπίζουν σήμερα άμεσα προβλήματα «εξασφάλισης τροφίμων και ασφάλειας» το σχέδιο εγγράφου δηλώνει με ειλικρίνεια: «Τα περισσότερα κράτη μέλη του OIC εξαντλούνται από επάρκεια γης και νερού κατάλληλων για εκμετάλλευση και κατανάλωση. Ο επείγων χαρακτήρας του θέματος απαιτεί τη λήψη κάθε μέτρου για την μεγιστοποίηση των αποτελεσμάτων από την ελάχιστη ποσότητα νερού, καθώς και την επίτευξη καθολικής και ισότιμης πρόσβασης σε ασφαλές, πόσιμο νερό».

Αυτή η παράγραφος αφαιρέθηκε εξολοκλήρου από την τελική εκδοχή του δημοσιοποιημένου κειμένου στην ιστοσελίδα του OIC.

Το έγγραφο επισημαίνει, ότι η εντεινόμενη σπανιότητα κατάλληλης γης και νερού, ιδιαίτερα για την παραγωγή τροφίμων, επιδεινώνεται διότι: «(…) η “πράσινη” επανάσταση έχει ουσιαστικά τελειώσει και οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης στη γεωργία δεν θα διατηρηθούν μόνο με τη σημερινή τεχνολογία και πρακτική και αντίληψη». Ειδικότερα, η αλλαγή του κλίματος, έχει «αυξήσει την ευπάθεια των αγροτικών κοινοτήτων» διαβεβαιώνει το έγγραφο. Παρατηρεί, επίσης, ότι η κατανάλωση ενέργειας, μαζί με την κατανάλωση νερού και την εκμετάλλευση της γης, βρίσκεται σε «μη βιώσιμα» επίπεδα σε όλες τις χώρες του ΟΙC.

Σχετική εικόνα

«Η ποιότητα της ανθρώπινης ζωής ήταν εξαρτημένη και θα εξαρτάται πάντα από τη διαθεσιμότητα μιας οικονομικά προσιτής ενέργειας. Ωστόσο, υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες, ότι η κατανάλωση νερού, γης και καυσίμων μπορεί να καταστεί μη βιώσιμη με τα σημερινά ποσοστά κατανάλωσης».

Η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας αναμένεται να διπλασιαστεί το 2040, αναφέρει το έγγραφο, σημειώνοντας ότι «οι αναδυόμενες οικονομίες θα ευθύνονται για το 90% της αύξησης της ζήτησης ενέργειας, λόγω της αύξησης του πληθυσμού και μιας ταχύτατα αναπτυσσόμενης μεσαίας τάξης». Το έγγραφο προειδοποιεί στην συνέχεια, ότι οι προσπάθειες για την βιώσιμη ανάπτυξη των «βασικών πόρων» θα επηρεαστούν, όχι μόνο από τις εθνικές πολιτικές, αλλά και από τις διακυμάνσεις των παγκόσμιων τιμών και την «γεωπολιτική ή τον ανταγωνισμό για τους πόρους».

Αποτέλεσμα εικόνας για Documents Reveal Middle East Regimes Fear Food, Water, Energy Shortages

Καταστέλοντας την ευαισθητοποίηση για το κλίμα

Ενώ το έγγραφο αναγνωρίζει την κλιματική αλλαγή, οι διαφορές μεταξύ της αρχικής και της τελικής εκδοχής υποδηλώνουν ότι υποβαθμίζεται η σοβαρότητα των ανησυχιών. Το έγγραφο επισημαίνει ότι «η κλιματική αλλαγή προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στα κράτη μέλη που βρίσκονται σε ευαίσθητες, κλιματικά, περιοχές, οι περιβαλλοντικές συνθήκες των οποίων έχουν ήδη επιδεινωθεί λόγω της ερημοποίησης, της ξηρασίας, της ποιοτικής υποβάθμισης της γης και των υδάτινων πόρων, ιδίως του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της αλιείας».

Η παράγραφος από την αρχική εκδοχή του εγγράφου που ακολουθεί, η οποία αναγνωρίζει την πρωταρχική ευθύνη του ανθρώπινου παράγοντα στην τρέχουσα κλιματική αλλαγή, αφαιρέθηκε από την τελική εκδοχή: «Οι αιτίες για την αλλαγή του κλίματος και την υπερθέρμανση του πλανήτη είναι ανθρωπογενείς και ίσως να έχουν υποτιμηθεί. Έχουμε έναν μόνο πλανήτη για να ζήσουμε στο άμεσο μέλλον και αυτός αντιμετωπίζει μια κρίση ασύλληπτων διαστάσεων».

Η αφαίρεση αυτής της μικρής αλλά βασικής αναγνώρισης της «ασύλληπτης» κλίμακας της κλιματικής κρίσης είναι σύμφωνη με τις προηγούμενες προσπάθειες ορισμένων κυβερνήσεων του  ΟΙC – ιδιαίτερα της Σαουδικής Αραβίας, του μεγαλύτερου χρηματοδότη του Οργανισμού – να υποβαθμίσει την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Όπως ανέφερε ο Guardian, η Σαουδική Αραβία οδήγησε έναν συνασπισμό χωρών που πιέζει τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος του ΟΗΕ (IPCC) να «αραιώσει» τμήματα της εμβληματικής του έκθεσης για να ελαχιστοποιήσει τις δράσεις για το κλίμα. Το νέο έγγραφο του OIC αποκαλύπτει για πρώτη φορά, ότι οι κυβερνήσεις σε όλο τον μουσουλμανικό κόσμο αναγνωρίζουν, στο εσωτερικό τους, τη σοβαρότητα της έλλειψης νερού, τροφίμων και πόρων. Ωστόσο, αποκρύπτουν σκόπιμα αυτές τις εκτιμήσεις και παραδοχές στο εσωτερικό τους, από τους λαούς τους.

Οι «καλές προθέσεις»

Ακόμη χειρότερα, οι λύσεις που διατυπώνονται στο τελικό έγγραφο – το οποίο υπογράφηκε από τα κράτη μέλη στο τέλος της συνόδου κορυφής του OIC τον Σεπτέμβριο – αφήνουν πολλά στην «καλή διάθεση» και πρόθεση. Το έγγραφο αναφέρει, ότι μέχρι το 2040 τα ορυκτά καύσιμα θα διατηρήσουν το 60-65% του μεριδίου των πρωτογενών ενεργειακών πηγών στις περισσότερες χώρες του ΟΙC και ασκεί κριτική στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας επειδή δεν είναι σε θέση να «προμηθεύσουν» το βασικό ενεργειακό φορτίο, το οποίο είναι αποκλειστικά διαθέσιμο από τα ορυκτά και πυρηνικά καύσιμα. Ο στόχος για την συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε αυτό το «βασικό ενεργειακό φορτίο» που προτείνεται από το έγγραφο είναι 10% μέχρι το 2025. Όμως, ακόμη και αν επιτευχθεί, δεν θα πλησιάζει καν στο να περιορίσει τους ρύπους από τα ορυκτά καύσιμα από τις πιο ρυπογόνες χώρες του OIC.

Σχετική εικόνα

Αντίθετα, το έγγραφο αναφέρει, ότι πολλές χώρες OIC «σχεδιάζουν πυρηνικές εγκαταστάσεις». ‘Ετσι, οι περισσότερες κυβερνήσεις του μουσουλμανικού κόσμου, παραμένουν αφοσιωμένες στην λογική του «business as usual» (και) στο περιβαλλοντικό ζήτημα, παρά και ενάντια στα στοιχεία που τεκμηριώνουν την επικείμενη κρίση.

Το έγγραφο περιέχει ορισμένα θετικά σημεία. Αναφέρει την ιδέα της δημιουργίας αυτόνομων συστημάτων ενέργειας για μικρές κοινότητες και ζητά να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ανάπτυξη αποδοτικών συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με την χρήση ηλιακών κυψελών, καθώς και περισσότερες επενδύσεις στη γεωθερμική ενέργεια.

Ζητά επίσης πιο αποτελεσματικούς εθνικούς σχεδιασμούς για να μετριασθούν οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, συμπεριλαμβανομένης μιας σύστασης για την ενσωμάτωση των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ στις εθνικές πολιτικές.

Το έγγραφο παροτρύνει επίσης τα κράτη μέλη του ΟΙC να «επιδιώξουν τη μέγιστη ανακύκλωση των αστικών λυμάτων» και να αυξήσουν την αποδοτικότητα στη χρήση των υδάτινων πόρων μέσω «νέων τεχνολογιών και μεθόδων καλλιέργειας». Δυστυχώς όμως, δεν αναφέρονται τρόποι για το πώς θα μπορούσαν να εφαρμοσθούν αυτές οι θετικές ιδέες.

Σχετική εικόνα

Τι μπορεί να γίνει πραγματικά;

Ίσως το πιο εμφανές χαρακτηριστικό του εγγράφου είναι απουσία οποιασδήποτε «εμπλοκής» του με την σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία, γεγονός το οποίο φαντάζει ειρωνικό, δεδομένης της επικεντρωμένης εστίασης στην εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας από το ίδιο έγγραφο. Μια πληθώρα πρόσφατων μελετών παρέχει μία γκάμα βιώσιμων λύσεων που θα μπορούσαν να αποτρέψουν ή να μετριάσουν τις επερχόμενες κρίσεις στην τροφή, το νερό και την ενέργεια. Η χάραξη πολιτικών εν γένει, αλλά κυρίως σε αυτές τις περιοχές, αντιμετωπίζει τα ζητήματα του νερού, της τροφής και της ενέργειας ως ξεχωριστά πεδία, και όχι αλληλοεξαρτώμενα. Και η αντιστροφή αυτής της προσέγγισης είναι το πρώτο βήμα που πρέπει να γίνει πριν από κάθε προσπάθεια εύρεσης λύσεων.

Αποτέλεσμα εικόνας για Documents Reveal Middle East Regimes Fear Food, Water, Energy Shortages

Για την μείωση της σπατάλης των τροφίμων

Σύμφωνα με τον Abdirashid A. Elmi του Τμήματος Διαχείρισης -Τεχνολογίας Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου του Κουβέιτ, οι τρέχουσες πολιτικές για τα τρόφιμα, την ενέργεια και το νερό «μαστίζονται από σπάταλες πρακτικές, με αποτέλεσμα, η σπατάλη τροφίμων σε επίπεδο νοικοκυριού να είναι μεγαλύτερη από την τοπική παραγωγή σιτηρών».

Εκτός από μεγαλύτερες επενδύσεις στην γεωργία, μια πιο άμεση λύση, επισημαίνει ο Elmi, θα ήταν να προωθηθούν πρακτικές διατήρησης που θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν σημαντικό όγκο τροφίμων.

Αποτέλεσμα εικόνας για renewable energy plan in middle east

Αναβάθμιση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Αυτήν την στιγμή, η ηλιακή ενέργεια αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο λιγότερο από το 0,2% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος ηλεκτρικής ενέργειας της περιοχής. Αυτό συμβαίνει, παρά το ενδεχόμενο η ανάγκη της Μέσης Ανατολής για ηλιακή ενέργεια να είναι «τεράστια», σύμφωνα με τον Nassir El Bassam του Διεθνούς Κέντρου Ερευνών για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στη Γερμανία, σε μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο.

Αποτέλεσμα εικόνας για renewable energy plan in middle east

Η ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας στην αραβική περιοχή είναι ισοδύναμη με 1-2 βαρέλια πετρελαίου ανά τετραγωνικό μέτρο ετησίως! Οι τιμές αυτές είναι από τις καλύτερες στον κόσμο, καθιστώντας την περιοχή κατάλληλη για ηλιακή θέρμανση και ψύξη, εφαρμογές συγκέντρωσης ηλιακής ενέργειας (Concentrated Solar Power – CSP) και συγκέντρωσης φωτοβολταϊκής (CPV).

Η περιοχή έχει τα υψηλότερα επίπεδα ηλιοφάνειας στον κόσμο, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργεια, αλλά και για την αφαλάτωση του νερού. Μια φιλόδοξη στρατηγική μετάβασης στις ΑΕΠ για την Μέση Ανατολή, θα πρέπει να στοχεύει στην παροχή μιας βιώσιμης πηγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και να έχει ως στόχο τη δημιουργία βιώσιμων συστημάτων παραγωγής νερού και τροφίμων.

Αποτέλεσμα εικόνας για renewable energy plan in middle east

Μια τέτοια μετάβαση είναι τεχνικά εφικτή. Μια μελέτη που έγινε νωρίτερα φέτος από τους ερευνητές του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Lappeenranta (LUT) της Φινλανδίας, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής θα μπορούσαν να περάσουν σε συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά 100%, μεταξύ του 2040 και 2050, παράγοντας ηλεκτρική ενέργεια φθηνότερα από τα ορυκτά καύσιμα.

Ο OIC φαίνεται να προσπαθεί όντως να εντάξει την επιστημονική γνώση στην αναζήτηση λύσεων για τις περιβαλλοντικές και διατροφικές κρίσεις που αντιμετωπίζει ή πρόκειται να αντιμετωπίσει, ωστόσο, η επιστημονική βιβλιογραφία προσφέρει ήδη πολύ πιο φιλόδοξες λύσεις. Και παρά την εσωτερική αναγνώριση του μεγέθους των κινδύνων από τις κυβερνήσεις του μουσουλμανικού κόσμου, φαίνεται ότι για τις περισσότερες από αυτές, η συνήθης πρακτική εξακολουθεί να είναι η κυρίαρχη.

Αποτέλεσμα εικόνας για Documents Reveal Middle East Regimes Fear Food, Water, Energy Shortages

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΟΨΥΞΗ: Ο Αρκτικός Βορράς μας δείχνει το Δρόμο Χωρίς Επιστροφή

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΟΨΥΞΗ

THE PERMAFROST MYSTERY

Ο Αρκτικός Βορράς σε πορεία  λιωσίματος των πάγων και επιτάχυνσης της Παγκόσμιας Κλιματικής Αλλαγής

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

Αλάσκα, Καναδάς και Σιβηρία δείχνουν το δρόμο ΧΩΡΙΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ!

Ένα μέλλον χωρίς Permafrost

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

Μια από τις πιο σοβαρές, δραματικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη στη Βόρεια Αμερική. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, ο αντίκτυπος του φαινομένου, θα έχει, όχι «απλά» εκτεταμένες, αλλά παγκόσμιες συνέπειες.

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

Η Αλάσκα κινδυνεύει άμεσα, καθώς η αύξηση της θερμοκρασίας οδηγεί στην απόψυξη του παγωμένου υπεδάφους. Συνέπεια αυτού είναι ότι δρόμοι, σπίτια, υποδομές, τα πάντα απειλούνται με κατάρρευση. Εκτός αυτού, η «απόψυξη» αυτή έχει άμεση σχέση με την απελευθέρωση τεραστίων ποσοτήτων οργανικού άνθρακα που παραμένει εγκλωβισμένος επί χιλιετίες στον πάγο. Πρόκειται για το σημείο που θα ανοίξει και τον δρόμο χωρίς επιστροφή.

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

Σε απόσταση έξι μιλίων από το Γεωφυσικό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου της Αλάσκα στο Φέρμπανκς, στην καρδιά ενός πυκνού δάσους με έλατα, κρυμμένο κάτω από κλαδιά, βρίσκεται ένα κουτί που περιέχει ένα θερμόμετρο, συνδεδεμένο με συλλέκτη δεδομένων, το οποίο είναι «θαμμένο» στο έδαφος και μετρά τη θερμοκρασία του Permafrost σε διαφορετικά βάθη.

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

Το Permafrost είναι το μέρος του υπεδάφους το οποίο είναι μόνιμα παγωμένο. Οποιοδήποτε υλικό (ίζημα ή πέτρωμα) παραμένει στους μηδέν βαθμούς Κελσίου επί δύο τουλάχιστον χρόνια χαρακτηρίζεται ως Permafrost.

Μία ζεστή ημέρα του Ιουλίου, ο καθηγητής Γεωφυσικής Vladimir Romanovsky, επικεφαλής στο Permafrost Laboratory του Ινστιτούτου, πηγαίνει στο δάσος και συνδέει το laptop του με τον συλλέκτη δεδομένων, προκειμένου να μεταφέρει τα στοιχεία θερμοκρασίας της συγκεκριμένης τοποθεσίας, που ονομάζεται Goldstream III. Στόχος είναι τα στοιχεία αυτά να μεταφερθούν στη συνέχεια σε μία βάση δεδομένων στην οποία έχουν πρόσβαση τόσο οι επιστήμονες όσο και κάθε ενδιαφερόμενος, όπως γράφει το BBC.

 

Το Permafrost ορίζεται με βάση τη θερμοκρασία, την παράμετρο που ορίζει τη σταθερότητά του, εξηγεί ο Romanovsky.

Όταν η θερμοκρασία του παγωμένου υπεδάφους είναι κάτω από τους μηδέν βαθμούς Κελσίου, για παράδειγμα, στους -6 βαθμούς, θεωρείται σταθερό, καθώς απαιτείται πολύς χρόνος για να ξεπαγώσει ή να μεταβληθεί. Αν είναι κοντά στους 0 ° C ωστόσο, θεωρείται ευάλωτο.

Κάθε καλοκαίρι, το τμήμα του εδάφους που επικαλύπτει το permafrost, -το εν λόγω μέρος του εδάφους ονομάζεται ενεργό στρώμα- αποψύχεται, προτού προλάβει να παγώσει προτού φτάσει ο χειμώνας.  Εκείνη την ημέρα του καλοκαιριού, το έδαφος στο Goldstream III, που έχει αποψυχθεί βρίσκεται σε βάθος μόλις 50 εκ.

Όσο εντείνεται η υπερθέρμανση του πλανήτη και οι θερμοκρασίες αυξάνονται, τόσο η διαδικασία απόψυξης επεκτείνεται -σε βάθος- κάνοντας το παγωμένο υπέδαφος όλο και λιγότερο σταθερό.

Εάν, όπως όλα δείχνουν η απόψυξη συνεχιστεί με τους ίδιους ρυθμούς, οι συνέπειες, όχι μόνο για την Αλάσκα, αλλά για όλον τον πλανήτη θα είναι τεράστιες.

Σχεδόν το 90% της Πολιτείας καλύπτεται στο υπέδαφος της από μόνιμο στρώμα πάγου, που σημαίνει ότι οι κάτοικοι κοινοτήτων ολόκληρων θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, καθώς τα θεμέλια κτιρίων, δρόμων, αεροδρομίων και άλλων υποδομών απλά, θα καταρρεύσουν.

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

Μάλιστα, όταν το παγωμένο υπέδαφος αποψυχθεί θα απελευθερωθούν τεράστιες ποσότητες συσσωρευμένου άνθρακα ο οποίος παραμένει «κλειδωμένος» επί χιλιετίες, γεγονός που θα επιταχύνει ακόμη περισσότερο την υπερθέρμανση του πλανήτη. Τότε η κατάσταση θα είναι πλέον ανεξέλεγκτη.

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

Αλάσκα: Η ευάλωτη Πολιτεία και το «blame game»

«Η συντήρηση του οδικού δικτύου που βρίσκεται πάνω από το permafrost γίνεται επισταμένα», λέει ο Jeff Currey, μηχανικός υλικών στο Τμήμα Δημοσίων Συγκοινωνιών της Αλάσκα.

«Ένας επιθεωρητής είπε πρόσφατα ότι οι εργαζόμενοι στο τμήμα του συντηρούν τις εθνικές οδούς με πολύ πιο εντατικούς ρυθμούς από ό, τι πριν από 10 ή 20 χρόνια». Κατά τον ίδιον τρόπο, οι υποδομές που κατασκευάζονται υπόγεια -όπως τα έργα των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας- όσο οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν τόσο πιο ευάλωτες γίνoνται.

Όπως γράφει το BBC, η Αλάσκα εκλέγει συντηρητικούς. Και παρότι η επικρατούσα άποψη είναι ότι οι πολίτες της απορρίπτουν την ιδέα της κλιματικής αλλαγής, η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση που διεξήχθη πριν λίγους μήνες από το Alaska Dispatch News και στην οποία συμμετείχαν 750 άτομα, περισσότερο από το 70% των πολιτών ανησυχεί για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

«Όποιος και να ρωτήσεις στην Αλάσκα θα απαντήσει ‘ναι, υπάρχει υπερθέρμανση’. Όσο βορειότερα πηγαίνετε, ειδικά βορειοδυτικά, τόσο πιο κοινή είναι η πεποίθηση αυτή. Πολύ απλά, επειδή συμβαίνει, είναι ορατό. Φυσικά, η απάντηση στο ερώτημα, ποιος φέρει την ευθύνη, εξαρτάται από τις πολιτικές απόψεις του καθενός» λέει ο Romanovsky.

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

Στο Εθνικό Πάρκο Denali, η ranger, Anna Moore αναφέρεται στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην άγρια φύση σε διάστημα δύο μόλις ετών, φέρνοντας ως παράδειγμα τον αρκτικό λαγό, ο οποίος απειλείται, καθώς αδυνατεί να εγκλιματιστεί στις αλλαγές που προκαλεί η άνοδος της θερμοκρασίας: Το χρώμα της γούνας του παραμένει λευκό και αφότου λειώσει το χιόνι, με αποτέλεσμα να γίνεται ευκολότερη λεία για τα αρπακτικά.

Η Moore πιστεύει στην κλιματική αλλαγή και βλέπει τις συνέπειες στη χλωρίδα και την πανίδα του πάρκου. Θεωρεί ότι είναι αποτέλεσμα τόσο της ανθρώπινης δραστηριότητας όσο και ενός φυσικού κύκλου. Η συνάδελφος της, Ashley Tench συμφωνεί, ωστόσο πιστεύει ότι, η απόφαση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ για αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, δεν σημαίνει κάτι.

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

Καμία εγγύηση για το μέλλον

«Στο Point Lay, στην ακτή της βορειοδυτικής Αλάσκα, για παράδειγμα, υπάρχουν μεγάλα προβλήματα με τις γραμμές παροχής νερού και τους αγωγούς αποχέτευσης, που βρίσκονται στο επίπεδο του permafrost», λέει ο William Schnabel, διευθυντής του Water & Environmental Research Center στο Πανεπιστήμιο της Αλάσκα.

«Το permafrost έχει αποψυχθεί και επειδή ακριβώς το έδαφος μετατοπίζεται έχουμε συνεχώς διαρροές και σπασμένους σωλήνες».

Η ανησυχία είναι ακόμη πιο έντονη για όσους ζουν σε αγροτικές περιοχές και δεν διαθέτουν τα κονδύλια για να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της απόψυξης. Για τους ανθρώπους αυτούς το ζήτημα δεν αφορά μόνο την κατάρρευση κτιρίων, «φαινόμενο» που θεωρείται συνηθισμένο πλέον, αλλά την παροχή νερού.

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

Στην πλευρά μιας λίμνης την οποία ένα χωριό χρησιμοποιεί για συλλογή νερού, υπάρχει διαρροή. «Η υποδομή που απαιτείται για τη συλλογή του νερού από τη λίμνη, τη μεταφοράς του στο χωριό και την αποθήκευση του είναι υψηλού κόστους και επιπλέον, οι απαραίτητες υποδομές είναι ευάλωτες στο φαινόμενο», λέει ο Romanovsky. Εάν η επιβίωση του χωριού εξαρτάται από τη λίμνη, τα μέλη της κοινότητας θα υποχρεωθούν σε μετεγκατάσταση.


Kivalina

Δεν πρόκειται για υπόθεση εργασίας. Σύμφωνα με έρευνα του Γεωλογικού Ινστιτούτου των ΗΠΑ, χωριά όπως η κοινότητα Kivalina στη βορειοδυτική Αλάσκα θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους μέσα στην επόμενη δεκαετία. Όμως, σύμφωνα με εκτιμήσεις, το κόστος μετεγκατάστασης υπολογίζεται σε 200 εκατομμύρια δολάρια ανά κοινότητα 300 ατόμων».

Τόσο μεγάλα κόστη μπορούν να καλυφθούν μόνο με χρηματοδότηση από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, ωστόσο δεν υπάρχουν εγγυήσεις ότι η νέα τοποθεσία που θα επιλεγεί δεν θα επηρεαστεί επίσης, από το φαινόμενο.

Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, ο Romanovsky υπολογίζει ότι απειλούνται άμεσα περί τα 70 χωριά. «Όμως, εγγύηση για τη μετακίνηση των κοινοτήτων αυτών σε άλλη τοποθεσία η οποία βρίσκεται και αυτή πάνω στο permafrost, με ορίζοντα τα επόμενα 30 χρόνια, δύσκολα μπορεί να δοθεί. Και το κράτος δεν θέλει να πληρώσει για κάτι που εκ των πραγμάτων θα υποχρεωθεί να πληρώσει ξανά».

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

Το «Τελευταίο Σύνορο» στην πρώτη γραμμή…

Η Αλάσκα, χωρίς αμφιβολία, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής αλλαγής, αλλά τα ζητήματα που σχετίζονται με το permafrost δεν αφορούν μόνο το «τελευταίο σύνορο». Αυτό που συμβαίνει στην 49η Πολιτεία των ΗΠΑ θα επηρεάσει τις άλλες 48 και τον πλανήτη ολόκληρο.

Σύμφωνα με τον Romanovsky, εάν η μέση θερμοκρασία ανέβει παγκοσμίως κατά 2 βαθμούς Κελσίου, το permafrost της μισής Πολιτείας και το 90% της ενδοχώρας της Αλάσκα, θα αποψυχθεί. Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό διότι θα απελευθερωθεί μια τεράστια ποσότητα οργανικού άνθρακα που παραμένει εγκλωβισμένος στο παγωμένο υπέδαφος και στο ενεργό στρώμα που το επικαλύπτει.

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

Η οργανική ύλη βρίσκεται παγιδευμένη στο permafrost επειδή στα παγωμένα εδάφη δεν υπάρχει η θερμότητα που χρειάζονται τα μικρόβια για να αποσυνθέσουν τη νεκρή βλάστηση.  Μερικές εκτιμήσεις λένε ότι η ποσότητα άνθρακα στο permafrost είναι δύο φορές μεγαλύτερη από διοξείδιο του άνθρακα που υπάρχει στην ατμόσφαιρα.

Αποτέλεσμα εικόνας για Permafrost

 

Οι μυστηριώδεις κρατήρες της Σιβηρίας: Φτάνουμε στο «Τέλος του Κόσμου»;

ΟΙ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΕΙΣ ΚΡΑΤΗΡΕΣ ΤΗΣ ΣΙΒΗΡΙΑΣ

Ξεκίνησε η παγκόσμια κλιματολογική κατάρρευσή;

 Έρχεται το «Τέλος του Κόσμου» από την ρωσική «Λευκή Έρημο»;

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος 

Στις 15 Ιουλίου του 2014 η ρωσική αγγλόφωνη εφημερίδα The Siberian Times δημοσίευσε μια σειρά από φωτογραφίες ενός μυστηριώδους κρατήρα, που εμφανίστηκε εντελώς ξαφνικά στην απομονωμένη, ακατοίκητη και μονίμως παγωμένη χερσόνησο Γιαμάλ (Yamal) της βορειοδυτικής Σιβηρίας.

Ο τίτλος του άρθρου ήταν «Ένας Μυστηριώδης Κρατήρας στο ‘Τέλος του Κόσμου’» κι αναφέρονταν στην απροσδόκητη εμφάνιση ενός γιγαντιαίου κρατήρα, διαμέτρου 80 μέτρων, δηλαδή αρκετά μεγάλου για να πετάξουν μέσα του αρκετά ρωσικά ελικόπτερα τύπου Mi-8!

Ο συγκεκριμένος παράξενος κρατήρας φαινόταν από ψηλά απόλυτα συμμετρικός, ενώ το βάθος του έδειχνε φαινομενικά απύθμενο. Αμέσως σήμανε συναγερμός, τόσο στη ρωσική κυβέρνηση, όσο και στην επιστημονική κοινότητα της χώρας, ειδικά ανάμεσα στους γεωλόγους, που άρχισαν να διατυπώνουν διάφορες θεωρίες για να ερμηνεύσουν αυτό το παράξενο φαινόμενο. Καθώς ετοιμαζόταν μια επιστημονική αποστολή για να πάει επιτόπου και να μελετήσει αυτόν τον μυστηριώδη κρατήρα, οι διάφορες θεωρίες συνωμοσίας άρχισαν να οργιάζουν…

Μετεωρίτης ή Υπόγεια Έκρηξη;

Ορισμένοι υποστήριξαν πως αυτός ο κρατήρας δημιουργήθηκε από πτώση μετεωρίτη – κάτι όχι και τόσο ασυνήθιστο στη Σιβηρία, όπου στις 30 Ιουνίου του 1908 εκατομμύρια δένδρα ισοπεδώθηκαν κοντά στον ποταμό Τουνγκούσκα της κεντρικής Σιβηρίας. Η απροσδόκητη αυτή καταστροφή, που πιθανότατα προκλήθηκε από έκρηξη μετεωρίτη, κατέστρεψε μια περιοχή ίση μ’ αυτή του νησιού της Ρόδου κι έμεινε στην ιστορία ως το ανεξήγητο «Περιστατικό της Τουγκούσκα», καθώς κρατήρας δεν βρέθηκε ποτέ.

Και δεν ήταν μόνον αυτό. Το 2013 ένας ακόμη μετεωρίτης, που κινηματογραφήθηκε σ’ όλο του το μεγαλείο – δείτε εδώ φωτογραφίες και βίντεο – έπληξε μ’ έναν εκκωφαντικό κρότο την κεντρική Ρωσία, κοντά στα Ουράλια, προκαλώντας πολλές καταστροφές και είχε ως αποτέλεσμα να τραυματιστούν περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι. Γιατί να μην ήταν λοιπόν και ο μυστηριώδης κρατήρας του Γιαμάλ αποτέλεσμα της έκρηξης κάποιου μετεωρίτη;

Άλλοι, ακόμη πιο ευφάνταστοι συνωμοσιολόγοι, πήγαν ακόμη μακρύτερα κάνοντας λόγο για τρύπα από «αδέσποτο» πύραυλο, που στόχευε τη… Μόσχα αλλά ξεστράτησε αρκετά πιο βόρεια, ενώ υπήρχαν κι αυτοί που υποστήριζαν πως ο παράξενος κρατήρας ήταν έργο εξωγήινων, που είχαν υποτίθεται τη βάση τους στην ακατοίκητη χερσόνησο Γιαμάλ.

Υπήρχαν βέβαια και οι πιο ψύχραιμοι, κυρίως επιστήμονες, που υιοθέτησαν το σενάριο ότι ο κρατήρας πιθανόν να δημιουργήθηκε από μια υπόγεια έκρηξη, κάτι σαν πώμα που εκτινάχθηκε από τεράστια εσωτερική πίεση προς τα έξω. Άλλωστε η χερσόνησος Γιαμάλ είναι πλούσια σε φυσικό αέριο και αλάτι, καθώς ήταν καλυμμένη από τη θάλασσα μόλις πριν από 10.000 χρόνια. Αλάτι και φυσικό αέριο δημιουργούν, ως γνωστόν, ένα εύφλεκτο και εκρηκτικό μείγμα. Τι όμως απ’ όλα αυτά κρύβονταν πίσω από την ξαφνική εμφάνιση αυτού του μυστηριώδους κρατήρα;

Το μακάβριο άνοιγμα της «Σιβηριανής Σαμπάνιας»…

Ενώ οι Ρωσικές αρχές έστελναν μια ειδική ομάδα σε ερευνητική αποστολή για να λύσουν το μυστήριο του κρατήρα της χερσονήσου Γιαμάλ,  ανακοινώθηκε πως άλλοι δύο κρατήρες, άγνωστης προέλευσης και λίγο μικρότερου μεγέθους, εντοπίστηκαν στη Σιβηρία! Τους είδαν πρώτοι οι λιγοστοί κάτοικοι της περιοχής και ο ένας βρέθηκε στη χερσόνησο Ταϊμίρ στον Αρκτικό Κύκλο. Ο κύριος κρατήρας του είχε άγνωστο βάθος. Έκρυβε όμως στο κέντρο του μια λίμνη η επιφάνεια της οποίας βρισκόταν σε βάθος 70 περίπου μέτρων. Τι είχε άραγε δημιουργήσει αυτούς τους μυστηριώδεις κρατήρες της Σιβηρίας;

Στις 16 Ιουλίου του 2014 κατέφθασε στη χερσόνησο Γιαμάλ η πρώτη αποστολή Ρώσων επιστημόνων για να ερευνήσει τον πρώτο κρατήρα, τη «Μαύρη Τρύπα του  Γιαμάλ», όπως τον βάφτισαν. Υπόψιν η χερσόνησος Γιαμάλ είναι μια περιοχή πλούσια σε φυσικό αέριο, όπου η θερμοκρασία πέφτει ακόμη και κάτω από τους -50 βαθμούς Κελσίου και ο ήλιος δεν κάνει ποτέ την εμφάνισή του τον χειμώνα. Ευτυχώς όμως ήταν καλοκαίρι και ο επικεφαλής της συγκεκριμένης επιστημονικής αποστολής, ο  δρ. Αντρέι Πλεκχάνοφ (Andrei Plekhanov) του ρωσικού Κρατικού Επιστημονικού Κέντρου Αρκτικής Έρευνας, είχε τις κατάλληλες καιρικές συνθήκες για να ερευνήσει τον παράξενο κρατήρα.

Κάνοντας λοιπόν τις αρμόζουσες βιοχημικές μετρήσεις η ομάδα του δρ, Πλεκχάνοφ διαπίστωσε πως ο αέρας στον πυθμένα του κρατήρα περιείχε μεθάνιο σε συγκέντρωση μέχρι 9,6%, ενώ η συγκέντρωση του ίδιου αερίου στην ατμόσφαιρα δεν υπερβαίνει το 0,000179%! Κατέληξαν λοιπόν στο συμπέρασμα πως ο κρατήρας αυτός δεν σχηματίστηκε από πτώση μετεωρίτη ή από εξωγήινους αλλά από το λιώσιμο του παγωμένου υπεδάφους που περιέχει τεράστιες ποσότητες μεθανίου.

Όταν το μεθάνιο ξεπαγώνει και αποκτά αέρια μορφή είναι εξαιρετικά εύφλεκτο κι εκρηκτικό. Ο δρ. Πλεκχάνοφ σημείωσε πως ο κρατήρας χρήζει περαιτέρω μελέτης, αν και εκτιμά πως το παγωμένο υπέδαφος στην περιοχή του κρατήρα έλιωσε και υποχώρησε λόγω των ασυνήθιστα θερμών καλοκαιριών του 2012 και του 2013, η μέση θερμοκρασία των οποίων ήταν 5 βαθμούς πάνω από το κανονικό. Πλέον «μπορείς να ακούσεις το παγωμένο έδαφος να καταρρέει, και το υπόγειο νερό να ρέει», παρατήρησε ο δρ. Πλεκχάνοφ, περιγράφοντας τις επιπτώσεις στο Σιβηριανό υπέδαφος της πλανητικής υπερθέρμανσης λόγω του γνωστού «Φαινομένου του Θερμοκηπίου».

Ο κρατήρας του Γιαμάλ, όπως και οι άλλοι μυστηριώδεις κρατήρες της Σιβηρίας, φαίνεται λοιπόν πως σχηματίστηκαν από την απότομη διαρροή και έκρηξη μεθανίου, που παρέμενε μέχρι σήμερα παγιδευμένο στο παγωμένο υπέδαφος. Οι μεγάλες ποσότητες του ασταθούς μεθανίου που απελευθερώθηκαν είχαν ως αποτέλεσμα να προκληθεί ένα φαινόμενο αντίστοιχο με αυτό που παρατηρείται στο «άνοιγμα της σαμπάνιας»,μια απότομη έκρηξη δηλαδή από μέσα προς τα έξω.

Ξεκίνησε η Παγκόσμια Κλιματολογική Καταστροφή;

Η ανακάλυψη ότι η έκρηξη του μεθανίου, που βρισκόταν ως τώρα εγκλωβισμένο στο παγωμένο υπέδαφος, ευθύνεται για τους μυστηριώδεις κρατήρες της Σιβηρίας μπορεί σε πολλούς να μη φαντάζει ως κάτι το παράξενο, ωστόσο, όμως ίσως αποτελέσει το κλειδί για την ερμηνεία της επερχόμενης πλανητικής καταστροφής! Το μεθάνιο της Σιβηρίας προέρχεται από οργανική ύλη που δημιουργήθηκε πριν από πολλά εκατομμύρια χρόνια και παραμένει στο υπέδαφος και στον παγωμένο πυθμένα του Αρκτικού ωκεανού χωρίς να αποσυντίθεται πλήρως λόγω της χαμηλής θερμοκρασίας. Ωστόσο η υπερθέρμανση του πλανήτη προκαλεί το λιώσιμο των πάγων σε εδάφη που ήταν παγωμένα επί χιλιάδες χρόνια, και στην θέρμανση των ωκεάνιων πυθμένων και συνεπώς στην απελευθέρωση του παγωμένου μεθανίου στην ατμόσφαιρα.

Υπόψιν το μεθάνιο είναι ένα πανίσχυρο «αέριο θερμοκηπίου», περίπου 20 φορές πιο ισχυρό από το διοξείδιο του άνθρακα. Παρομοιάζεται από τους περιβαλλοντολόγους ως «ωρολογιακή βόμβα», που αν απελευθερωνόταν μαζικά θα πυροδοτούσε ανεξέλεγκτα το «Φαινόμενο του Θερμοκηπίου». Αν συνεχιστεί η τήξη των μόνιμων πάγων στη Σιβηρία, τότε αναπόφευκτα θα απελευθερωθούν στην ατμόσφαιρα πολλά δισεκατομμύρια τόνοι μεθανίου.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι σ’ αυτή την περίπτωση το πρόβλημα της υπερθέρμανσης του πλανήτη θα διογκωθεί και είναι πιθανόν να οδηγήσει σε παγκόσμια κλιματική μεταβολή και σε μαζική εξαφάνιση ειδών, ανάμεσά τους ίσως και το ανθρώπινο. Θα λάβει χώρα δηλαδή ένα φαινόμενο «Γεωδιαμόρφωσης», μιας πλανητικής αλλαγής του κλίματος που θα καταστήσει την Γη μη βιώσιμη για τους ανθρώπους!

Ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν πως το «σημείο χωρίς επιστροφή» όσον αφορά την τήξη των πάγων και την έναρξη της μαζικής απελευθέρωσης μεθανίου στην ατμόσφαιρα έχει ήδη παρέλθει ανεπιστρεπτί. Οι ξαφνικές εμφανίσεις των μυστηριωδών κρατήρων της Σιβηρίας είναι ίσως ένας τελευταίος συναγερμός που προειδοποιεί την ανθρωπότητα πριν από την τελική καταστροφή…

* Ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας και δημιουργός του Ζενίθ (www.zenithmag.wordpress.com)

 

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ (ΝΕΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ)

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ Εξώφυλλο βιβλίου

ΙΕΡΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΔΟΥΝΑΒΗ # ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΒΟΣΝΙΑΣ # ΥΠΟΓΕΙΟ ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ # Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥLEPENSKI VIR # ΦΕΣΤΙΒΑΛ GUCA # ТО ПАРАΞΕΝΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΚΟΥΣΤΟΥΡΙΤΣΑ # ΚΡΑΪΠΟΥΤΑΣΙ # Η ΚΡΥΦΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΚΑΡΑΖΙΤΣ # ΝΙΚΟΛΑ ΤΕΣΛΑ # ΜΙΛΕΒΑ ΜΑΡΙΤΣ-ΑΪΝΣΤΑΪΝ # ΜΙΛΟΥΤΙΝ ΜΙΛΑΝΚΟΒΙΤΣ # ΑΡΤΑΝ (RTANJ): ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΒΟΥΝΟ # LIBERLAND: ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΝΗΣΙ-ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΟ ΔΟΥΝΑΒΗ # ΟΙ ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΤΩΝ ΚΡΕΜΝΑ # ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ # ΤΟ ΣΕΡΒΙΚΟ “ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ” # ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟ ΚΟΣΟΒΟ # ΕΠΟΥΡΑΝΙΑ ΣΕΡΒΙΑ (ΝEBESKA SRBIJA) # ΒΑΜΠΙΡ, ΒΟΥΚΟΝΤΛΑΚ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΜΟΡΑ # ΣΛΑΒΙΚΟΣ ΠΑΓΑΝΙΣΜΟΣ # ΒΕΝΤΕΤΕΣ ΣΤΟ ΑΝΥΠΟΤΑΚΤΟ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟ # ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΒΟΪΝΟΝΤΙΝΑ # ΝΟΒΙ ΣΑΝΤ: Η ΣΕΡΒΙΚΗ “ΑΘΗΝΑ” # ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗ ΒΟΪΒΟΝΤΙΝΑ # Ο “ΠΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΚΡΑΝΙΩΝ” ΣΤΗ ΝΙΣ # ΣΟΥΜΑΝΤΙΑ: Η “ΤΟΣΚΑΝΗ” ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ # ΤΟ ΜΑΥΣΩΛΕΙΟ ΤΩΝ ΚΑΡΑΤΖΟΡΤΖΕΒΙΤΣ # ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΣΛΙΒΟΒΙΤΣΑ ΚΑΙ ΣΑΪΚΑΤΣΑ # ΚΡΑΓΚΟΥΓΙΕΒΑΤΣ: ΤΟ “ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ” ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΣΕΡΒΙΚΗ ΣΥΝΩΜΟΣΙΟΛΟΓΙΑ # ΣΕΡΒΙΚΗ ΝΕΚΡΟΦΙΛΙΑ # ΒΑΜΠΙΡ-ΜΙΛΟΣΕΒΙΤΣ # ΒΛΑΧΙΚΗ ΜΑΓΕΙΑ # ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΒΟΤΑΝΑ # ΙΑΜΑΤΙΚΑ ΛΟΥΤΡΑ # ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ # Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ “ΣΕΡΒΟΣ ΝΤΑΛΙ” # ΙΒΟ ΑΝΤΡΙΤΣ ΚΑΙ ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΟΥ ΔΡΙΝΟΥ # ΒΟΓΟΜΙΛΙΚΕΣ ΝΕΚΡΟΠΟΛΕΙΣ # ΠΑΡΑΞΕΝΟΙ ΣΕΡΒΟΙ # YUGONOSTALGIA # ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΗ ΣΕΡΒΙΑ

 

Εξερευνήστε τα μυστικά της Άγνωστης Σερβίας

UnknownSERVIA egnarts

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ»;

 

Το βιβλίο (320 σελίδες και δεκάδες φωτογραφίες)κοστίζει 20 ευρώ, και σας κάνουμε ΔΩΡΟ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής μέσω  ΕΛΤΑ,

για να σας έρθει Άμεσα στο σπίτι σας !

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Άγνωστη Σερβία”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

 

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ  – ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!