Category Archives: ΠΑΝΔΗΜΙΑ – PANDEMIC

Πανούκλα στα μεσαιωνικά Βαλκάνια

Πανούκλα στα μεσαιωνικά Βαλκάνια

Η πανδημία ως δοκιμασία αλλά και ως ευκαιρία

Πως βοήθησε στην κάθοδο και εγκατάσταση των Σλάβων (6ος αιώνας) αλλά και στην οθωμανική κατάκτηση των Βαλκανίων (14ος αιώνας);

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Ιστορικά οι επιδημίες και οι πανδημίες υπήρξαν καταλύτες ευρύτερων εξελίξεων. Αυτές οι μάστιγες πυροδοτούσαν εξελίξεις και γεωπολιτικές τεκτονικές μεταβολές, αλλάζοντας τον ρου της Ιστορίας. Δημιουργούσαν στρατιές ηττημένων, αλλά και πολλούς νικητές, αναδιαμορφώνοντας το κοινωνικό γίγνεσθαι και το γεωπολιτικό σκηνικό. Πάντα υπάρχουν λαοί και χώρες που αξιοποιούν καλύτερα την συγκυρία μιας πανδημίας, όπως συμβαίνει στην εποχή μας με την Κίνα. Περνούν από τις κοινές δοκιμασίες και καταφέρνουν να επιβληθούν στους υπόλοιπους είτε επειδή διατήρησαν τις δυνάμεις τους είτε επειδή κάλυψαν το κενό της υποχώρησης των υπολοίπων.

Πως η Ιουστινιάνεια Πανώλη κατέστρεψε τον ρωμαϊκό κόσμο

Η λέξη «επιδημία» (από το επί + δήμος) σημαίνει «πάνω από τον λαό» ενώ η «πανδημία» αφορά «όλους τους λαούς». Κατά την λεγόμενη Πανώλη του Ιουστινιανού στα μέσα του 6ου αιώνα, η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ερημώθηκε. Ήταν μια πανδημία. Ο ιστορικός Προκόπιος που έζησε τα χρόνια εκείνα, την περιγράφει ως εξής: «…το 535-536 συνέβη ένα μεγάλο θαύμα: όλο το χρόνο ο ήλιος έλαμπε σαν ένα φεγγάρι χωρίς ακτίνες, σαν να είχε χάσει τη δύναμή του και έπαψε να είναι όπως πριν, καθαρός και λαμπερός. Από την αρχή όλων αυτών, δεν σταμάτησαν οι πόλεμοι μεταξύ των ανθρώπων, ούτε η νόσος, ούτε καθετί άλλο που φέρνει θάνατο».

Στις αρχές του 542, η πανώλη χτύπησε την Κωνσταντινούπολη, την πρωτεύουσα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο Αυτοκράτορας Ιουστινιανός, που αποκαλείται ως «ένας από τους πιο λαμπρούς ηγέτες που έζησαν ποτέ», δεν μπόρεσε να κάνει και πολλά πράγματα για να προστατεύσει τους υπηκόους του. Δεκαπέντε χρόνια πριν έρθει η πανώλη στην Βασιλεύουσα, ο Ιουστινιανός κωδικοποίησε το Ρωμαϊκό δίκαιο, έκανε ειρήνη με τους Πέρσες, αναδιαμόρφωσε την δημοσιονομική διοίκηση της Αυτοκρατορίας και έχτισε την Αγία Σοφία. Όσο η πανώλη μαινόταν, και σύμφωνα με τον Προκόπιο, έτυχε στο Ιουστινιανό να πρέπει να «προβλέψει για το πρόβλημα». Ο Αυτοκράτορας πλήρωσε για την ταφή των εγκαταλειμμένων και των άπορων. Ακόμη και έτσι όμως, ήταν αδύνατον να τα καταφέρει. Ο φόρος θανάτου ήταν πολύ υψηλός.

Ο Προκόπιος πίστευε ότι οι νεκροί ήταν πάνω από δέκα χιλιάδες την ημέρα, ενώ ο Ιωάννης ο Εφέσιος, ένας σύγχρονος του Ιουστινιανού, έγραψε ότι «κανείς δεν έβγαινε έξω από τα τείχη χωρίς ετικέτα με γραμμένο το όνομά του» σε περίπτωση ξαφνικής προσβολής του από τη θανατηφόρα . Τελικά, τα πτώματα απλά ρίχνονταν σε τάφρους στην άκρη της πόλης…

Στην εποχή του διαδόχου του αυτοκράτορα, του Ιουστινιανού Β’ υπήρξε μια δεύτερη έκλειψη ηλίου, που αποδίδεται επίσης σε έκρηξη ηφαιστείων. Για ένα ολόκληρο χρόνο παρατηρήθηκε και ένα συνεχές Βόρειο Σέλας, που διατάραξε το κλίμα, μείωσε την αγροτική παραγωγή, έφερε πείνα και αναζωπύρωσε παλιές και νέες ασθένειες, με αποτέλεσμα την εκτόξευση της θνησιμότητας, ειδικά στις πόλεις.

Η πανούκλα ευνόησε την εγκατάσταση των Σλάβων στα Βαλκάνια

Η πανώλη του Ιουστινιανού συνεχίστηκε σε 18 κύματα έως το 750. Οι Σλάβοι και οι Βούλγαροι επωφελήθηκαν από την αναταραχή και εγκαταστάθηκαν μόνιμα στα Βαλκάνια. Οι προσδοκίες για το τέλος του κόσμου εκείνη την εποχή απεικονίζονται σε θραύσματα κεραμικών εικόνων στη Βίνιτσα (σήμερα μια πόλη στη Βόρεια Μακεδονία), στα οποία ένας Βούλγαρος και ένας Σλάβος ζωγραφίστηκαν ως ένας από τους τέσσερις Καβαλάρηδες της Αποκάλυψης!

Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία δέχθηκε σοβαρά πλήγματα, λύγισε αλλά δεν έσπασε, διότι ήταν ακόμη ισχυρή και είχε αντοχές. Άλλαξε όμως τόσο πολύ ώστε, για να επιβιώσει, αναγκάστηκε να επιτρέψει την μόνιμη εγκατάσταση των Σλάβων στα Βαλκάνια και να εισαγάγει τμήμα από τη νομοθεσία του νέου σλαβικού πληθυσμού της στη νομική και οικονομική τάξη της π.χ. Σλαβηνίες, να τους εντάξει δηλαδή στην περίφημη «ρωμαϊκή Ευταξία», μια διαδικασία όμως που κράτησε σχεδόν δύο αιώνες.

Αλλά και την κατακτητική επέλαση του Ισλάμ

Στο μεταξύ, ενώ τα αλλεπάλληλα κύματα της πανώλης κτυπούσαν επί δύο αιώνες την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, εμφανίστηκε μια νέα θρησκεία, το Ισλάμ, και οι φανατικοί πιστοί της κατέκτησαν εδάφη που περιλάμβαναν μεγάλο μέρος της άλλοτε αυτοκρατορίας του Ιουστινιανού, που είχε πλέον αποδυναμωθεί: την Αίγυπτο, την Παλαιστίνη και τη Συρία, μαζί με την Αραβική Χερσόνησο.

Από την άλλη το μεγαλύτερο τμήμα της Δυτικής Ευρώπης είχε περιέλθει υπό τον έλεγχο των Φράγκων, αλλοτινών γερμανικής καταγωγής βαρβάρων που εκχριστιανίστηκαν. Στην ιταλική χερσόνησο η Ρώμη παρήκμασε δημογραφικά και έγινε μια μικρή πόλη. Αυτή τη φορά τα μικρόβια έγραφαν την ιστορία και οι άνθρωποι απλά ακολουθούσαν…

Καραντίνα Vs Μαύρος Θάνατος

Το 14ο αιώνα σε διάφορες περιοχές της ευρωπαϊκής ηπείρου ο Μαύρος Θάνατος επηρέασε έως και πάνω από το ήμισυ του πληθυσμού της. Οι πρώτες καραντίνες τέθηκαν ως απόκριση στον Μαύρο Θάνατο, ο οποίος μεταξύ 1347 και 1351 σκότωσε περίπου το ένα τρίτο της Ευρώπης και συγκαταλέγεται ανάμεσα σε όσα είναι γνωστά ως «δεύτερη πανδημία πανώλης». Όπως και την πρώτη φορά, την εποχή του Ιουστινιανού, η δεύτερη πανδημία επέφερε το χάος διακοπτόμενα και κατά κύματα. Η πανώλη θα εξαπλωνόταν, θα καταλάγιαζε, για να αναζωπυρωθεί ξανά…

Η λέξη «καραντίνα» προέρχεται από την ιταλική quaranta, που σημαίνει «σαράντα», δηλαδή σαράντα ημέρες υποχρεωτικής απομόνωσης. Βέβαια η πρακτική της καραντίνας προέρχεται πολύ πριν οι άνθρωποι συνειδητοποιήσουν ότι τους προστάτευε από μολυσματικές ασθένειες. Η περίοδος των σαράντα ημερών επιλέχθηκε αρχικά για θρησκευτικούς και όχι για ιατρικούς λόγους. Οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν τον αριθμό σαράντα στο πλαίσιο του εξαγνισμού. Για παράδειγμα οι σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες της πλημμύρας στη Γένεση, τα σαράντα χρόνια των περιπλανώμενων Ισραηλιτών στην άγρια φύση, αλλά και οι σαράντα ημέρες νηστείας της Σαρακοστής.


Η πανούκλα ως «πέμπτη φάλαγγα» των Τούρκων στα Βαλκάνια

Μετά το 1347 η πανώλη στην Ευρώπη ήταν κι ένας από τους λόγους για την μεγάλη επιτυχία των Οθωμανών σουλτάνων στην κατάκτηση των Βαλκανίων. Η ίδια πανώλη είχε προηγουμένως περάσει από την Κίνα στην Ευρώπη με τη βοήθεια των Μογγόλων κατακτητών μέσω της Κριμαίας. Αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κάθε επιδημία είναι εχθρός τόσο για τους υπερασπιστές όσο και για τους κατακτητές. Οι λόγοι για την επιτυχία των Οθωμανών ως κατακτητών είναι άλλοι. Την εποχή του Ιουστινιανού, η υπεράσπιση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας προσπαθούσε και κατάφερνε να απορροφήσει μερικούς από τους εισβολείς.

Τον 14ο αιώνα, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική. Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (Βυζάντιο) ήταν ήδη χρεοκοπημένη και διαλυμένη κυρίως ως αποτέλεσμα της καταστροφικής Τέταρτης Σταυροφορίας (1204). Όλοι γύρω του ανταγωνίζονταν για να την κληρονομήσουν. Όλοι ονειρεύονταν να χτίσουν τις δικές τους πολυεθνικές αυτοκρατορίες. Στα Βαλκάνια ο πιθανότερος υποψήφιος τότε ήταν η αυτοκρατορία των Σέρβων του Στέφανου Ντουσάν. Η πιο επιτυχημένη όμως ήταν η προσπάθεια των Οθωμανών. Χωρίς διακρίσεις στην πίστη και στην εθνικότητα, αντέγραψαν και αναδημιούργησαν επιδέξια τις επιτυχημένες πολιτικές του βυζαντινού-ρωμαϊκού μοντέλου για την κινητοποίηση ανθρώπων και πόρων στην επέκτασή τους. Μέσα σε έναν αιώνα όλα τα Βαλκάνια είχαν γίνει οθωμανικές κτήσεις.

Η πανδημία της Covid-19 ως επιταχυντής εξελίξεων

Οι ιστορικοί ισχυρίζονται ότι υπήρξαν διάφορες αντιδράσεις στην πανώλη από τον 14ο αιώνα στη Δυτική και Ανατολική Ευρώπη. Όχι χωρίς τη βοήθεια επαναστάσεων, οι επιζώντες αγρότες στη Δύση απαλλάχτηκαν από πολλές υποχρεώσεις του ς απέναντι στους στυγνούς φεουδάρχες και στους καταπιεστές τους. Αρχίζουν πλέον να πληρώνονται για την δουλειά τους, γιατί απλά δεν υπάρχει εργατικό δυναμικό.

Όσο επικίνδυνες και αν είναι οι ιστορικές αναλογίες με την τρέχουσα πανδημία της Covid-19, υπάρχουν μερικές κοινές συνέπειες από τις πανδημίες όλων των εποχών. Τα χρήματα πάντοτε υποτιμούνται, η παραγωγή πέφτει, οι τιμές ανεβαίνουν μέχρι να βρεθεί μια νέα ισορροπία. Κάποιες χώρες και οικονομίες αποδυναμώνονται αξιοσημείωτα, και λίγες καταφέρνουν να ενισχυθούν αναλαμβάνοντας πρωταγωνιστικό ρόλο. Η δημογραφική αναταραχή και οι κατεστραμμένες επιχειρηματικές αλυσίδες αυξάνουν το κόστος της ανθρώπινης εργασίας. Νέες διεκδικήσεις αναζωπυρώνονται για να ανακατέψουν και πάλι την κοινωνικο-πολιτική τράπουλα. Το νεοφιλελεύθερο μοντέλο της καπιταλιστικής Παγκοσμιοποίησης κλονίζεται.

Η πανδημία είναι και πάλι καταλύτης στη «χημική αντίδραση» της σύγχρονης ιστορίας. Νέες μορφές οικονομίας και εργασίας, που βασίζονται λιγότερο στην ανθρώπινη φυσική παρουσία, αποκτούν δυναμική: τηλε-εργασία, τηλε-εκπαίδευση, τηλε-ιατρική. Στο τέλος μπορεί να προκύψει και τηλε-δημοκρατία, την οποία βέβαια θα σπεύσουν να εκμεταλλευτούν οι ελίτ για να εξαλείψουν την άβολη εμπλοκή του λαού στο σχεδιασμό κομβικών θεσμών και δημόσιων χώρων –μια χρυσή ευκαιρία για να συρρικνώσουν τη λαϊκή και δημοκρατική παρέμβαση στα ανομολόγητα σχέδια τους. Ακόμη και με αυτόν τον τρόπο όμως η πανδημία θα γεννήσει έναν νέο, διαφορετικό κόσμο.

Εξερευνήστε τα Αλλοκοσμικά Βαλκάνια

Πως μπορώ να αποκτήσω το βιβλίο σας

Balkan Gothic;

Το βιβλίο κοστίζει 25 ευρώ μαζί με τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής μέσω ΕΛΤΑ η Κούριερ (20 ευρώ χωρίς τα ταχυδρομικά έξοδα).

Καλέστε στο 2392.110215 ή στο 6945522050

και δώστε την παραγγελία σας ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS)με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Balkan Gothic”.

Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

ΠΡΟΣΟΧΗ

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ● ΔΕΝ ΔΙΑΤΙΘΕΤΑΙ ΣΕ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ ●

ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

«Ένα φάντασμα στοιχειώνει το δυτικό πολιτισμό: το φάντασμα των Βαλκανίων»

Μαρία Τοντόροβα, Imagining the Balkans

Η Μεγάλη Ανθρωπόπαυση: η θετική πλευρά της Πανδημίας

Ανθρωπόπαυση

Πως η πρώτη Μεγάλη Παύση της ανθρωπότητας λόγω Covid-19 ωφέλησε τη Φύση

Μήπως τελικά πρέπει να «κατεβάσουμε ταχύτητα» για να σωθούμε;

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Όταν η ανθρωπότητα αναπαύεται και απέχει από τις συνήθεις δραστηριότητες της, τότε η άγρια ζωή ευημερεί, η Φύση αναζωογονείται και το περιβάλλον του πλανήτη μας παίρνει μια βαθιά ανάσα. Αυτό συνέβη το 2020 μέχρι και τον Μάιο του 2021. Αυτή η χρονιά θα μείνει στη σύγχρονη ιστορία ως το πρώτο έτος της Μεγάλης Παύσης ή Ανθρωπόπαυσης (Anthropause), όπως έχει καθιερωθεί πλέον ο όρος. Πρόκειται για μια συνολική μείωση των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, κυρίως στον τομέα των ταξιδιών, των μεταφορών, του τουρισμού, αλλά και σε πολλούς βιομηχανικούς και οικονομικούς τομείς, που προκλήθηκε από τα αλλεπάλληλα Lockdown τα οποία επιβλήθηκαν από τις κυβερνήσεις για την ανάσχεση της πανδημίας της Covid-19.

Καταστροφικό για την οικονομία αλλά ευεργετικό για την άγρια ζωή

Τα τρία μεγάλα «Κλειδώματα», που επιβλήθηκαν κυρίως τον Μάρτιο-Απρίλιο του 2020, τον Νοέμβριο-Δεκέμβριο του 2020 και τον Φεβρουάριο-Απρίλιο 2021, στις περισσότερες χώρες του κόσμου, είχαν σημαντικές και μετρήσιμες επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον και στην άγρια ζωή, που επέτρεψαν να εξαχθούν χρήσιμα επιστημονικά συμπεράσματα. Αυτό το «μεγάλο διάλειμμα», το οποίο ονομάστηκε Ανθρωπόπαυση, μπορεί να καθήλωσε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους στα σπίτια τους και να περιόρισε τις οικονομικές τους δραστηριότητες, προκαλώντας μια πρωτοφανή παγκόσμια οικονομική ύφεση, εντούτοις υπήρξε πολύ ευεργετικό για τη Φύση, για την ποιότητα του περιβάλλοντος, τη μείωση της ρύπανσης και της υπερθέρμανσης, αλλά και για την επιβίωση της άγριας ζωής, που απειλείται με εξαφάνιση.

«Καλώς ήλθατε στην Ανθρωπόπαυση»

Καθόλου παράξενο που το επιστημονικό περιοδικό Nature, Ecology and Evolution, στο τεύχος του Σεπτεμβρίου του 2020, επέλεξε ως εξώφυλλο του αυτό το θέμα με τον τίτλο «Καλώς ήλθατε στην Ανθρωπόπαυση». Ο όρος Ανθρωπόπαυση, που προέρχεται κι αυτός από την πλούσια ελληνική γλώσσα και στην κυριολεξία σημαίνει «ανθρώπινη παύση», συμπεριλήφθηκε στο Oxford Languages και στην έκθεσή της για το 2020 Words of a Unprecedent Year. Ήταν αναμφίβολα μία από τις νέες λέξεις της χρονιάς. Μια λέξη που ήρθε για να μείνει.

Μια σχετική επιστημονική έρευνα, η οποία έλαβε χώρα κατά την περίοδο Μαρτίου-Απριλίου 2020, σχετικά με τις επιπτώσεις του πρώτου κύματος των Lockdown στην άγρια ζωή και δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2020 στο περιοδικό Nature, Ecology and Evolution, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτή η, τεράστιας κλίμακας, επιβράδυνση των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων ήταν εξαιρετικά ευεργετική για την απειλούμενη άγρια ζωή.

Η άγρια ζωή ανακτά χαμένο έδαφος

Αυτό δεν το παρατήρησαν μόνον οι επιστήμονες και οι περιβαλλοντολόγοι αλλά και οι απλοί άνθρωποι, ανεβάζοντας μάλιστα στα κοινωνικά δίκτυα πλήθος φωτογραφιών που έδειχναν την άγρια ζωή να επανακτά λίγο από το χαμένο της έδαφος καταλαμβάνοντας ανθρώπινους χώρους, τους οποίους προηγουμένως οι άνθρωποι είχαν καταπατήσει από τη άγρια Φύση. Φωτογραφίες που έδειχναν αγριοκάτσικα να περιπλανιούνται στους δρόμους και στα πάρκα των πόλεων της Ουαλίας, πρόβατα μέσα σε παιδικές χαρές, αγριογούρουνα να «κάνουν πάρτι» μέσα σε ιταλικά αγροκτήματα, κοπάδια άγριων ελεφάντων στους δρόμους της Ινδίας και πεινασμένοι πίθηκοι, που τρέφονταν προηγουμένως από τους τουρίστες, να λεηλατούν ψάχνοντας για τροφή στις ινδικές πόλεις.

Άγρια πούμα φωτογραφήθηκαν στο κέντρο της πρωτεύουσας της Χιλής, το Σαντιάγκο και τσακάλια εμφανίστηκαν στο φως της ημέρας σε πάρκα στο Τελ Αβίβ του Ισραήλ. Στις ΗΠΑ τζάγκουαρ και αγριόγατες έφτασαν ως τους κεντρικούς δρόμους πόλεων. Στην Ισπανία τα αγριογούρουνα έκαναν ξανά την εμφάνισή τους στους αγρούς. Ακριβοθώρητα ελάφια εμφανίστηκαν στους δρόμους της πόλης Trincomalee της Σρι Λάνκα. Αλλού οι χήνες περιδιάβαινανν ανενόχλητες σε κατοικημένες περιοχές, ενώ άλλα πτηνά εκμεταλλεύτηκαν την καθήλωση των αεροπλάνων και «κατέλαβαν» αεροδρόμια. Οι αρκούδες της Πίνδου μπόρεσαν και περάσαν την Εγνατία Οδό, ώστε να βρουν ταίρι τους, χωρίς να κινδυνεύουν να πέσουν πάνω σε διερχόμενα αυτοκίνητα. Τα αγριογούρουνα κατέβηκαν από τον Χορτιάτη στο κέντρο της Θεσσαλονικης, και εθεάθησαν να βοσκούν στην Πλατεία Αριστοτέλους και να κόβουν βόλτες στα Λαδάδικα.

Απίστευτες εικόνες: Αγριογούρουνα βγήκαν βόλτα στη Θεσσαλονίκη
agriogourouno-5452

Τα δελφίνια ανέβηκαν, έπειτα από δεκαετίες, την Αδριατική θάλασσα κι έφτασαν μέχρι τη Βενετία και στα ασυνήθιστα ήρεμα νερά στο λιμάνι της Τεργέστης της Ιταλίας. Ενώ προηγουμένως ήταν κρυμμένα και φοβισμένα, τα ζώα και τα ψάρια άρχισαν να περιφέρονται πιο ελεύθερα στους ωκεανούς του κόσμου, μετά την ελάττωση της κυκλοφορίας των πλοίων αλλά και των επιπέδων ηχορύπανσης. Ωστόσο, σε ορισμένες περιοχές η έλλειψη ανθρώπων, και ειδικά δασοφυλάκων, έχει βλάψει την άγρια φύση αυξάνοντας τη λαθροθηρία. (Βλέπε και το πρώτο άρθρο μου για την Ανθρωπόπαυση: https://tvxs.gr/news/kosmos/anthropopaysi-otan-i-anthropotita-kanei-dialeimma ).

Όλα αυτά τα άγρια ζώα δεν «εισέβαλαν» στους χώρους των ανθρώπων. Απλά εκμεταλλεύτηκαν την προσωρινή Ανθρωπόπαυση για να επανακτήσουν τμήματα από τους χώρους τους οποίους. κατά τις προηγούμενες δεκαετίες και αιώνες, οι άνθρωποι υφάρπαξαν από την άγρια Φύση. Μόνον κατά τον 20ο αιώνα οι άνθρωποι καταπάτησαν με εκθετικούς ρυθμούς τα άγρια ενδιαιτήματα, συρρικνώνοντας το φυσικό περιβάλλον και φέρνοντας πολλές άγριες μορφές ζωής στο χείλος της εξαφάνισης. Τα Lockdown του 2020 επέτρεψαν κάπως την, προσωρινή έστω, αντιστροφή αυτής της καταστροφικής διαδικασίας.

Ο αέρας πάνω από την Ευρώπη καθάρισε

Ένας άλλος τομέας, στον οποίο η Ανθρωπόπαυση υπήρξε ευεργετική για το περιβάλλον και συνεπώς για την ανθρωπινη υγεία, ήταν εκείνος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Το Lockdown, που επιβλήθηκε τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2020 για τον περιορισμό της εξάπλωσης της Covid-19, μείωσε κατά 70% τις συγκεντρώσεις των βασικών ατμοσφαιρικών ρύπων στην Ευρώπη. Αντίθετα, τον περασμένο Μάιο και τον Ιούνιο, η σταδιακή άρση των αυστηρών μέτρων είχε ως αποτέλεσμα να αντιστραφεί η σημαντική μείωση στις συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων και ρύπανσης στην Ευρώπη, που έφθασαν και πάλι στα, προ των Lockdown, επίπεδα μέχρι τα τέλη Ιουνίου 2020.

Επίσης κατά την ίδια περίοδο παρατηρήθηκε μια σχετική μείωση της θερμοκρασίας και της υγρασίας, που προέρχονται από ανθρώπινες δραστηριότητες, και οι οποίες επηρεάζουν τις αυξανόμενες συγκεντρώσεις σωματιδίων στον ατμοσφαιρικό αέρα. Όταν οι ανθρώπινες δραστηριότητες επέστρεψαν και πάλι στην «κανονικότητά» τους, κατά τον περασμένο Ιούνιο, τότε αυξήθηκε και η θερμοκρασία και η ατμοσφαρική ρύπανση.

Υπερθέρμανση, τήξη του permafrost και νέες πανδημίες

Οι επιστήμονες πάντως, που συμμετέχουν σε αυτές τις έρευνες, συσχετίζουν την παρατηρούμενη υπερθέρμανση σε αρκτικές περιοχές π.χ. Σιβηρία, με τη μεγάλη απόψυξη του permafrost (παγωμένου υπεδάφους), το λιώσιμο του οποίου θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση παγιδευμένων παθογόνων οργανισμών (μικροβίων, βακτηρίων και ιών) στην ατμόσφαιρα. Η διαπίστωσή τους είναι ότι αυτή η διαδικασία είναι πολύ πιθανόν να ενεργοποιήσει έναν τρομακτικό μηχανισμό «απελευθέρωσης» θανατηφόρων ιών στο μέλλον, όσο δηλαδή θα εξελίσσεται η υπερθέρμανση του πλανήτη μας τις επόμενες δεκαετίες.

Πως το Lockdown μείωσε ατμοσφαιρική ρύπανση και θνησιμότητα: Η περίπτωση της Ινδίας

Για τον αντίκτυπο του Lockdown στην ποιότητα του ατμοσφαιιρκού αέρα και το ρόλο των περιβαλλοντικών παραγόντων στη διάδοση της πανδημίας της Covid-19, η περίπτωση της πολυπληθούς και πυκνοκατοικημένης Ινδίας είναι αρκετά διαφωτιστική. Σε σχετική έρευνα που έγινε στο πυκνοκατοικημένο κρατίδιο Maharashtra της Ινδίας, ερευνώντας τα δεδομένα διαδοχικά πριν, κατά τη διάρκεια, και μετά το Lockdown, διαπιστώθηκε πως οι ατμοσφαιρικοί ρύποι, όπως τα PM 2.5, PM 10, NOx και CO μειώθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια του Lockdown με τη μεγαλύτερη μείωση να παρατηρείται στις πόλεις με τον μεγαλύτερο όγκο κυκλοφορίας.

Σε σύγκριση με την περίοδο προ του Lockdown, ο μέσος όρος PM 2,5 και PM10 μειώθηκε έως και 51% και 47% αντίστοιχα, με αποτέλεσμα ένα «ικανοποιητικό» επίπεδο του δείκτη ποιότητας του αέρα (AQI) ως συνέπεια της μειωμένης κυκλοφορίας των οχημάτων και του κλεισίματος των βιομηχανιών. Οι ειδικοί, βάσει των δεδομένων ποιότητας του αέρα πριν από το Lockdown, διαπίστωσαν ότι τα σωματίδια (PM 2,5 και PM 10), καθώς και η πυκνότητα του πληθυσμού, συνδέονται στενά με την υψηλότερη νοσηρότητα και θνησιμότητα του ανθρώπινου πληθυσμού στην Ινδία. Ο περιορισμός των αιωρούμενων σωματιδίων, λόγω της επιβολής του Lockdown, βοήθησε ώστε να μειωθεί η νοσηρότητα και θνησιμότητα των Ινδών εξ αιτίας της σοβαρής ατμοσφαιρικής ρύπανσης των πόλεων τους.

Μείωση των τροχαίων ατυχημάτων

Η ίδια έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα πως το Lockdown λόγω της Covid-19 μείωσε κατά 72 φορές (!) τη θνησιμότητα που σχετίζεται με τροχαία ατυχήματα. Συσχέτισε επίσης την κακή ποιότητα του αέρα σε ορισμένες πόλεις με αυξημένες περιπτώσεις Covid-19 και θανάτους. Αντίθετα, χαμηλή θνησιμότητα καταγράφηκε σε πόλεις με καλύτερη ποιότητα αέρα. Τα αποτελέσματα της ινδικής έρευνας έδειξαν ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να επιδεινώσει τις κλινικές εκδηλώσεις της νόσου Covid-19. Ωστόσο, ένα παρατεταμένο Covid-19 θα μπορούσε να ακυρώσει τα ευεργετικά περιβαλλοντικά αποτελέσματα επηρεάζοντας αρνητικά τις κοινωνικοοικονομικές και υγειονομικές παραμέτρους μιας φτωχής χώρας όπως η Ινδία.

Ο κανόνας της «Έβδομης Χρονιάς»

Τελικά, το συμπέρασμα που βγαίνει αβίαστα με βάση αυτές τις επιστημονικές έρευνες και τις παρατηρήσεις των ειδικών, καθώς και απλών ανθρώπων, είναι ότι τα δύο μεγάλα Lockdown του 2020 και γενικότερα το φαινόμενο της Ανθρωπόπαυσης, δηλαδή η σημαντική επιβράδυνση των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων κατά το ίδιο έτος, οφέλησε το περιβάλλον, τη Φύση, την άγρια ζωή και την ανθρώπινη υγεία, αν και ζημείωσε σημαντικά την παγκόσμια και τοπική οικονομία.

Συνεπώς μπορούμε και πρέπει να μάθουμε από αυτούς τους μήνες της αναγκαστικής Ανθρωπόπαυσης για να ζήσουμε με τη Φύση και όχι εναντίον της. Να επανακτήσουμε την αίσθηση του ανήκειν στη Φύση και να μη συμπεριφερόμαστε άλλο ως καταπατητές της. Στη Βίβλο και συγκεκριμένα στο Λευιτικό, υπήρχε ο νόμος για τη λεγόμενη «σαββατική χρονιά». Συγκεκριμένα, κάθε έβδομο έτος οι Ισραηλίτες έπρεπε να εγκαταλείψουν όλη τους την καλλιεργήσιμη γη: «Θα υπάρχει ένα Σαββάτο απόλυτης ανάπαυσης για τη γη, ένα Σαββάτο για τον Κύριο: δεν θα σπείρετε τη γη σας ούτε θα κλαδέψετε τον αμπελώνα σας». Ήταν το έτος της αγρανάπαυσης, ώστε να μην εξουθενώνεται άλλο το καλλιεργήσιμο έδαφος και να «ξεκουράζεται» για να μπορεί και πάλι να αποδόσει, εξασφαλίζοντας έτσι την αειφορία.

Να γίνουμε πλανητικοί κηπουροί

Αυτός είναι ένας παλιός κανόνας των ανθρώπων και της Φύσης, που έχει παραβιαστεί πολλάκοις από τη Βιομηχανική Εποχή και έπειτα, τόσο με την εντατική αγροκαλλιέργια, όσο και με τη συνεχή αφαίμαξη των, δύσκολα ανανεώσιμων, φυσικών πόρων και τη συνεχή καταστροφή του περιβάλλοντος. Είναι η περίοδος που ο άνθρωπος μετατράπηκε σε αρπακτικό, που λεηλατεί τη Φύση και καταστρέφει το περιβάλλον, σαν να πρόκειται για ένα είδος «πλανητικού ιού» που αρρωσταίνει τον ξενιστή του.

Ίσως το βασικότερο δίδαγμα από την πανδημία της Covid-19 και τα Lockdown είναι ότι ο άνθρωπος θα πρέπει να κάνει από μόνος του «διαλείμματα» και να προβλέπει χρονιές Ανθρωπόπαυσης, ώστε να δώσει το χώρο και το χρόνο στη Φύση να «αναπνεύσει» και να ανακτήσει τις ζωογόνες δυνάμεις της. Να μετατραπεί δηλαδή από Αρπακτικό σε «Πλανητικό Κηπουρό» που, όταν κόβει ένα δένδρο, θα φυτεύει τουλάχιστον δύο στη θέση του. Η επιβίωση μας περνάει μέσα από την αειφορία του φυσικού μας περιβάλλοντος.

Γιουγκοσλαβία 1972: φρενάροντας μια πανδημία εν τη γενέσει της

Γιουγκοσλαβία 1972: φρενάροντας μια πανδημία εν τη γενέσει της

Το Ξέσπασμα (Outbreak) της Ευλογιάς

και ο μαζικός εμβολιασμός 18 εκατομμυρίων κατοίκων μέσα σε δύο μήνες

Πως οι μαζικοί εμβολιασμοί εξαφάνισαν τη θανατηφόρα ευλογιά (Smallpox)

Smallpox – Immunization – Yugoslavia Physician in field checking immunization reaction of your man vaccinated during smallpox epidemic in Kosovo, Yugoslavia, March/April, 1972/ 1972 Dr. Wm. Foege box 4.6.10, 2626-72T

γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Οι μαζικοί εμβολιασμοί απάλλαξαν την ανθρωπότητα από αρκετές θανατηφόρες μάστιγες, όπως η ευλογιά, μια θανατηφόρα μολυσματική νόσος που οφείλεται στον ιό Variola Major. Η ευλογιά ταλαιπωρούσε την ανθρωπότητα μέχρι πρόσφατα. Το τελευταίο κρούσμα της νόσου καταγράφηκε το 1977 στη Σομαλία και από το 1980 η ευλογιά ανακηρύχθηκε από τον ιατρικό κόσμο «εξαφανισμένη νόσος». Παρ’ όλα αυτά υπάρχουν φόβοι πως δείγματα του συγκεκριμένου ιού φυλάχτηκαν σε εργαστήρια για χρήση τους ως βιολογικά όπλα.

Η θανατηφόρα ευλογιά και οι υποχρεωτικοί εμβολιασμοί

Ο ιός της ευλογιάς είναι θανατηφόρος σε ποσοστό μέχρι και 30% των περιπτώσεων προσβολής, ενώ μια παραλλαγή του, γνωστή ως «μαύρη ευλογιά», είναι θανατηφόρα σε ποσοστό 95%. Η περίοδος επώασης του ιού είναι περίπου 12 μέρες (κυμαίνεται από 7-17 ημέρες). Τα συμπτώματα είναι υψηλός πυρετός, αδιαθεσία, καταβολή δυνάμεων, έντονος πόνος στο κεφάλι και στην πλάτη. Στη συνέχεια προσβάλλονται τα ζωτικά όργανα, εμφανίζονται εξανθήματα και τελικά τα όργανα καταστρέφονται κι επέρχεται θάνατος. Όσοι καταφέρνουν και ξεπερνούν την οξεία φάση της νόσου (το 70% των περιπτώσεων) ανανήπτουν σταδιακά έπειτα από 3-4 εβδομάδες.

Ο ιός της ευλογιάς είναι εξαιρετικά μολυσματικός και μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο από τον αέρα με μολυσμένα σταγονίδια, όπως ο ιός της γρίπης και της Covid-19. Οι προσβληθέντες είναι περισσότερο μολυσματικοί κατά την πρώτη εβδομάδα της μόλυνσής τους, επειδή ο ιός βρίσκεται τότε σε μεγάλη ποσότητα στο σάλιο τους. Τα θύματα παραμένουν μολυσματικά μέχρι την τελική επούλωση των εξανθημάτων τους.

Ο υποχρεωτικός εμβολιασμός κατά της ευλογιάς, ο οποίος γινόταν μ’ έναν άλλο ζωντανό ιό που λεγόταν vaccinia, σταμάτησε το 1972. Όσοι είχαν εμβολιαστεί διατήρησαν την ανοσία τους απέναντι στον ιό μέχρι το 1987. Σήμερα κανείς δεν έχει πλέον ανοσία απέναντι στον ιό. Υπάρχει ωστόσο ένα μικρό στρατηγικό απόθεμα εμβολίων κατά του ιού για λόγους ασφαλείας. Οι ΗΠΑ, στο πλαίσιο της αναδιοργάνωσης της βιολογικής άμυνάς τους, έχουν σχηματίσει ένα απόθεμα 75 εκατομμυρίων εμβολίων, ενώ βρίσκονται στην έρευνα νέων αντιικών φαρμάκων και ολοκληρωμένης υποστηρικτικής θεραπείας των ασθενών. Πρέπει να σημειωθεί πως το εμβόλιο κατά της ευλογιάς έχει παρενέργειες και μπορεί να προκαλέσει το θάνατο σε μία περίπτωση σε κάθε ένα εκατομμύριο και γι’ αυτό χορηγείται μόνο σε περίπτωση ξεσπάσματος επιδημίας.

Το ξέσπασμα της Ευλογιάς στην Γιουγκοσλαβία του 1972 από προσκυνητή στη Μέκκα

Ένα από τα τελευταία μεγάλα ευρωπαϊκά ξεσπάσματα της επιδημίας της ευλογιάς ήταν στην Τιτοϊκή Γιουγκοσλαβία το 1972. Η ευλογιά δεν διαγνώστηκε μέχρι να ξεκινήσει η επιδημία και η κυβέρνηση του Τίτο έλαβε δρακόντεια μέτρα για να θέσει υπό έλεγχο την επιδημία. Παρόλα αυτά, υπήρχαν ακόμη 175 κρούσματα και 35 θάνατοι. Ένας Αλβανοκοσοβάρος μουσουλμάνος προσκυνητής είχε επιστρέψει από τη Μέκκα στο χωριό του στο Κοσσυφοπέδιο μέσω του Ιράκ, όπου υπήρχαν ενεργά κρούσματα ευλογιάς και διέδωσε την ασθένεια σε φίλους και συγγενείς. Ένας άνδρας, που ονομαζόταν Λιατίφ Μούζα από την κοντινή πόλη Ντζιάκοβιτσα, μολύνθηκε επίσης.

Ο Μουζά αρρώστησε και λόγω της σοβαρότητας της κατάστασής του εισήχθη σε μια σειρά νοσοκομείων, για να καταλήξει τελικά στο Βελιγράδι στις 10 Μαρτίου 1972. Η νοσοκόμα Ντούσανκα Στούπαρ ήταν σε βάρδια εκείνη τη νύχτα μαζί με τη συνάδελφό της Ντούσιτσα Σπάσιτς. Ο Μούζα είχε τη λανθασμένη διάγνωση ότι υπέφερε από «»κακή αντίδραση στην πενικιλίνη». Και αυτό γιατί το τελευταίο ξέσπασμα ευλογιάς στη χώρα συνέβη το 1930 και από τότε ο πληθυσμός της χώρας εμβολιαζόταν τακτικά κατά της νόσου. Οι Γιουγκοσλάβοι γιατροί έκαναν το λάθος να αναγνωρίσουν αργά ότι επρόειτο για κρούσμα της σχεδόν «εξαφανισμένης» από την Ευρώπη θανατηφόρου ευλογιάς. Στην πραγματικότητα όμως ο Μουζά είχε προσβληθεί από την πιο μολυσματική και πολύ μεταδοτική μορφή της ευλογιάς – την αιμορραγική – στην οποία ο ασθενής αιμορραγούσε μέχρι να αναπτύξει φλύκταινες. Πέθανε αργότερα εκείνο το βράδυ…

Ιός

Ξενοδοχεία Καραντίνας: «Ένα μέρος αναμονής για ζωή ή θάνατο…»

Το πρωί μετά το θάνατο του Μούζα, η Ντούσανκα εμφάνισε συμπτώματα και αναγκάστηκε να πάρει μερικές εβδομάδες άδεια από τη δουλειά. Κατά την απουσία της εμφανίστηκαν στο Βελιγράδι και τα πρώτα κρούσματα ευλογιάς. Απίστευτο αλλά ο Μούζα είχε προλάβει να μολύνει 38 άτομα, οκτώ εκ των οποίων πέθαναν. Η Ντούσανκα έμαθε για την επιδημία όταν υγειονομικοί υπάλληλοι εμφανίστηκαν στο σπίτι της στις 23 Μαρτίου 1972 για να την οδηγήσουν σε καραντίνα. Λίγες μέρες αργότερα ανακάλυψε ότι η φίλη της, η Ντούσιτσα, είχε ήδη πεθάνει από την ασθένεια.

Vladica Milosavljević kao Dušica Spasić

Η υποχρεωτική μαζική καραντίνα επιβλήθηκε για να σταματήσει το ξέσπασμα του ιό εν τη γενέσει του. Η Ντούσανκα ηχογράφησε την εμπειρία της σε ένα ημερολόγιο. Κρατήθηκε σε ένα ξενοδοχείο του Βελιγραδίου φρουρούμενο από ένοπλη αστυνομία. Ήταν «ένα μέρος αναμονής για ζωή ή θάνατο… από σήμερα για τις επόμενες 15 μέρες θα ζήσουμε μαζί και θα περιμένουμε να δούμε ποιος είναι ο γύρος που θα ακολουθήσει», κατέγραψε η Ντουσάνκα στο ημερολόγιο της…

Απομόνωση και μαζικοί εμβολιασμοί

Ο δρ. Σουβάκοβιτς, ο οποίος είχε δει την ευλογιά στην Ινδία, ήταν μέρος μιας ειδικής ομάδας που στάλθηκε στο Κοσσυφοπέδιο από το Βελιγράδι για να αντιμετωπίσει την επιδημία. Σοκαρίστηκε όταν έφτασε στο νοσοκομείο ευλογιάς στην μικρή πόλη Ντζακόβιτσα. Χωρίς ποτέ να έχουν αντιμετωπίσει την ευλογιά, οι τρομοκρατημένοι γιατροί είχαν κυριολεκτικά εγκαταλείψει τους ασθενείς τους..

Ο στρατιωτικός γιατρός δρ. Μπιρτάσεβιτς, θυμάται τα αυστηρά μέτρα που ελήφθησαν τότε για να αποτρέψουν την εξάπλωση της επιδημίας εκτός Κοσσυφοπεδίου, που αποτελούσε τότε αυτόνομη περιοχή της Σερβίας. Η κυβέρνηση του Τίτο αποφάσισε να απομονώσει ολοκληρωτικά το Κόσοβο και κανείς δεν επιτρεπόταν να εισέλθει ή να εξέλθει χωρίς να έχει εμβολιαστεί. Απαγορεύτηκαν δημόσιες εκδηλώσεις, συναντήσεις και γάμοι. Αυτός και η ομάδα του εμβολίασαν όλη την περιοχή. «Η εργάσιμη ημέρα ήταν από την στιγμή που ο ήλιος ανέβαινε μέχρι που έπεφτε. Ήταν πολύ κουραστικό. Δεν υπήρχαν διαλείμματα, Κυριακές ή αργίες», θυμάται ο δρ. Μπιρτάσεβιτς.

Scena iz filma variola vera

Δρακόντεια μέτρα στη Γιουγκοσλαβία: οδοφράγματα και ξενοδοχεία καραντίνας με στρατιωτική φρούρηση

Τα δρακόντεια μέτρα, που ελήφθησαν τότε από την γιουγκοσλαβική κυβέρνηση, περιλάμβαναν απομόνωση χωριών και γειτονιών, οδοφράγματα, απαγόρευση δημοσίων συναντήσεων, κλείσιμο συνόρων και απαγόρευση όλων των μη απαραίτητων ταξιδιών. Ζητήθηκαν ξενοδοχεία για καραντίνα στα οποία 10.000 άτομα, που ενδέχεται να είχαν έρθει σε επαφή με τον ιό, κρατήθηκαν υπό την επίβλεψη του στρατού.

Η συνέχιση των εγχώριων ποδοσφαιρικών αγώνων με πλήθη ήταν αδιανόητη σε μια τέτοια κατάσταση. Σίγουρα, επειδή το γιουγκοσλαβικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου ήταν το πιο δημοφιλές αθλητικό πρωτάθλημα στη χώρα. Με τις μέσες συμμετοχές να ξεπερνούν συνήθως τα 10.000 άτομα, ακυρώθηκαν όλα τα παιχνιδια κατά τη διάρκεια της επιδημίας.

Φ. Κουλενόβιτς: «Τα κάναμε όλα σιωπηλά»

Στο τέλος εμβολιάστηκε σχεδόν ολόκληρος ο τότε γιουγκοσλαβικός πληθυσμός, συνολικά πάνω από 18 εκατομμύρια άνθρωποι. Ο Φαχρουδίν Κουλενόβιτς, πρώην συντονιστής εμβολιασμού και διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας στην πρώην Γιουγκοσλαβία ο οποίος ήταν στην ομάδα εμπειρογνωμόνων που έπρεπε να οργανώσει τον μαζικό εμβολιασμό κατά τη διάρκεια της επιδημίας της ευλογιάς στη Γιουγκοσλαβία το 1972, επισημαίνει ότι 18 εκατομμύρια άνθρωποι εμβολιάστηκαν χωρίς προβλήματα μέσα σε δύο μήνες.

«Κανείς δεν πήγε να μιλήσει για αυτό στα μέσα ενημέρωσης, αναφέρθηκε μόνο στις εφημερίδες, αλλά συνοπτικά, σύντομα και με στατιστικά δεδομένα. Ο ΠΟΥ αναγνώρισε ότι το κάναμε σε χρόνο ρεκόρ και με τέλειο τρόπο. Τα κάναμε όλα σιωπηλά. Δίχως τυμπανοκρουσίες. Τώρα (σ.σ. στην εποχή της Covid-19) υπάρχουν κτυπήματα από όλες τις πλευρές, οι τηλεοράσεις ασχολούνται συνέχεια με αυτό. Νωρίτερα, δεν ήταν δυνατόν κάποιος από την κυβέρνηση να βγει για να μιλήσει για αναπνευστήρες και εμβόλια. Οι επαγγελματίες τα έκαναν όλα αυτά και δεν υπήρχε προπαγάνδα», εξηγεί ο Κουλένοβιτς συγκρίνοντας τον τρόπο που η Τιτοϊκή Γιουγκοσλαβία διαχειρίστηκε τότε το ξέσπασμα της θανατηφόρας ευλογιάς με τον τρόπο που διαχειρίζεται την πανδημία της Covid-19 οι κυβερνήσεις των χωρών που προέκυψαν από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.

Σε δύο μήνες η επιδημία τελείωσε

Η επιδημία της αιμορραγικής ευλογιάς μόλυνε συνολικά 175 άτομα στην Γιουγκοσλαβία τον Μάρτιο του 1972, προκαλώντας 35 θανάτους. Οι γιουγκοσλαβικές αρχές κήρυξαν τότε στρατιωτικό νόμο και επιβλήθηκε καραντίνα σε όλη την χώρα.

Παράλληλα ο πληθυσμός της Γιουγκοσλαβίας, 18 εκατομμύρια, επανεμβολιάστηκε σε τέσσερις με οκτώ βδομάδες με τη βοήθεια του ΠΟΥ. Πάνω από 380 ομάδες υγείας, μερικές από αυτές ήταν ιατρικές μονάδες του γιουγκοσλαβικού στρατού, συμμετείχαν στην προσπάθεια επανεμβολιασμού του πληθυσμού της χώρας. Κορυφαίοι ειδικοί για την ευλογιά ήρθαν στην Γιουγκοσλαβία για να βοηθήσουν, συμπεριλαμβανομένου του φημισμένου Αμερικανού επιδημιολόγου Ντόναλντ Χάντρερσον. Σε δύο μήνες η επιδημία τελείωσε. Ήταν το τελευταίο ξέσπασμα ευλογιάς στην Ευρώπη.

Η γιουγκοσλαβική κυβέρνηση έλαβε διεθνή έπαινο για την επιτυχή συγκράτηση της επιδημίας. Αυτή ήταν μια από τις καλύτερες στιγμές για τον Ντόναλντ Χάντερσον, ο οποίος είχε ως στόχο της ζωής του την εξάλειψη της ευλογιάς, και τον ΠΟΥ, καθώς και ένα από τα πιο κρίσιμα βήματα για την εξαφάνιση της μάστιγας.

Σομαλία 1977: το τελευταίο Ξέσπασμα

Το τελευταίο ξέσπασμα της νόσου εκδηλώθηκε στη Σομαλία τον Οκτώβριο του 1977, μέσω του Ali Maow Maalin, ενός 23χρονου μάγειρα νοσοκομείου στην πόλη Μέρκα, ο οποίος δεν είχε ποτέ εμβολιαστεί. Μετά την έγκαιρη διάγνωσή του, ξεκίνησε μια εντατική εκστρατεία εντοπισμού, ιχνηλάτησης και εμβολιασμού. 54.777 άτομα εμβολιάστηκαν κατά τις επόμενες δύο εβδομάδες. Η περιορισμένη κινητικότητα διευκόλυνε στη μη εξάπλωση της νόσου.

Ήταν η τελευταία περίπτωση αυτής της φρικιαστικής ασθένειας. Δεν υπήρχαν επίσημες ανακοινώσεις, ωστόσο, έως ότου ολοκληρώθηκε μια διετής περίοδος έντονης παρακολούθησης. Τότε ανακοινώθηκε επίσημα ότι η ασθένεια τελικά είχε εκλείψει. Η ανθρωπότητα είχε νικήσει τη θανατηφόρα ευλογιά.

Σκέψεις για την Πανδημία το 2021

Φταίει το ζαβό το ριζικό μας,

ή μήπως φταίει το κεφάλι το ξερό μας;

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

claslessdemocracy@gmail.com,

Βέβαιο είναι ότι ο εφιάλτης που ζούμε δεν είναι έργο της Φύσης, αλλά των κερδοσκόπων ρυπαντών και των εργαστηρίων τους του βιολογικού πολέμου. Δεν είναι ακόμα βέβαιο αν τους ξέφυγε ή μήπως τελικά είναι σε αποστολή με στόχο να τους απαλλάξει από την παρουσία μας, επειδή τάχα γίναμε πολλοί;

Τα αναγκαία μέτρα προφύλαξής μας από τον φονικό ιό, είναι βέβαιο ότι το κεφάλαιο κάποια στιγμή θα τα εντάξει σε κάποιο άλλο πρόγραμμα που τάχα θα μας προφυλάσσει από κάποιον άλλον υποτιθέμενο ιό, ή εξωγήινο εχθρό της ανθρωπότητας, που τελικά θα προφυλάσσει το κεφάλαιο από την ανθρωπότητα που μαθαίνει, συνειδητοποιεί την δύναμή της και απαιτεί έναν καλύτερο κόσμο χωρίς αφεντικά και δούλους.

Αυτή τη φορά μας έσωσαν, όσους σωθήκαμε, τα δημόσια συστήματα υγείας και οι συνάνθρωποί μας που τα υπηρετούν με αυταπάρνηση. Δηλαδή σωθήκαμε μόνοι μας ως κοινωνίες, κι’ ας μας έχουν ξεγράψει από το κιτάπια τους οι καλαμαράδες που σκαρώνουν ψευδοφιλοσοφίες και ιδεολογίες του μίσους για λογαριασμό του μεγάλου και πολύ μεγάλου κεφαλαίου. Μας έσωσε, όσο της επιτρέπει το κεφάλαιο, και η επιστήμη με τα διάφορα φάρμακα, η μόνη που μπορεί και κάνει θαύματα, σε αντίθεση με τους σκοταδιστές και τους αγύρτες που αποπροσανατόλιζαν και αποπροσανατολίζουν ακόμα τα ‘ποίμνιά’ τους και στέλνουν αθώους στον θάνατο.

Υπάρχει και η ελπίδα του εμβολίου που θα μας προστατέψει από αυτόν τον εφιάλτη κορονοϊό που μεταλλάσσεται με ασύλληπτη ταχύτητα και που έφερε τα πάνω κάτω ξεβρακώνοντας όλες τις εξουσίες των μεγάλων δυνάμεων, προστατών και επίδοξων ηγεμόνων, αποδείχνοντας τελικά πως μόνο οι ανθρώπινες κοινωνίες είναι ικανές να αντιμετωπίσουν μεγάλους κινδύνους και δύσκολες καταστάσεις. Ελπίδα, όμως, που επισκιάζεται από διαρροές και σκοπιμότητες που καταλήγουν καλοπροαίρετα σε ερωτήματα. Είναι αποτελεσματικά τα εμβόλια που κυκλοφορούν και αυτά που θα κυκλοφορήσουν; Κάποιοι φτάνουν, και δικαιολογημένα, στο ακραίο ερώτημα, μπορεί να είναι αποτελεσματικά τα φάρμακα και τα εμβόλια που φτιάχνονται με κίνητρο και κριτήριο το με κάθε θυσία μεγαλύτερο δυνατό κέρδος και στο συντομότερο χρονικό διάστημα;

Όλα αυτά και πολλά άλλα καταλήγουν στο κορυφαίο ερώτημα: Πόση σχέση μπορεί να έχει με την λογική και τον πνευματικό πολιτισμό του 21ου αιώνα η υπόθεση της ατομικής και της δημόσιας υγείας να αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα και να αφήνεται στα χέρια αδίστακτων κερδοσκόπων; Καμία, είναι προφανώς η απάντηση. Τότε, όμως, γιατί αφήνουμε να συμβαίνει αυτό μαζί με τόσα άλλα σε βάρος μας, σε βάρος της Φύσης και του πολιτισμού;

Κάποιοι επιχειρούν να μας πείσουν ότι έτσι τα βρήκαμε, έτσι ήταν και έτσι θα είναι πάντα, ενώ όλοι γνωρίζουμε ότι όλα αλλάζουν, κι όλα μπορούν να αλλάξουν προς το καλύτερο, φτάνει εμείς όλοι να ψάξουμε να βρούμε την αιτία όλων αυτών των συμφορών από τις οποίες κάποιοι ελάχιστοι κερδοσκοπούν προκαλώντας κοινωνικές ανισότητες, ανεργία, πείνα, στείρους ανταγωνισμούς και καταστροφικούς πολέμους, μήπως ακόμα και επιδημίες και πανδημίες;

Η ιστορική εμπειρία και η Λογική, μαζί και οι ασταμάτητοι κοινωνικοί αγώνες για έναν κάθε φορά καλύτερο κόσμο δείχνουν τον δρόμο για έναν άλλον τρόπο ζωής, όπου δεν θα αποφασίζουν οι ελάχιστοι επειδή, με την βία των όπλων, των ‘νόμων’ και των μονοπωλιακών οικονομικών δομών, ελέγχουν τα μέσα παραγωγής τα οποία άλλωστε αποτελούν δημιούργημα και περιουσιακό στοιχείο ολόκληρης της κοινωνίας/ανθρωπότητας.

Όλες οι αλλαγές που συντελούνται στην ιστορία ξεκινάνε από το μυαλό μας. Από αυτό ας ξεκινήσει και η μεγάλη αλλαγή που θα απαλλάξει την κοινωνία μας, την Ελλάδα μας, την Ευρώπη μας και τον πλανήτη μας ολόκληρο από τους άπληστους, τους σκοταδιστές, τους μακελάρηδες και τους πολεμοκάπηλους που λεηλατούν τις ζωές μας και το κοινό μας σπίτι, το διαστημόπλοιο Γη, το πιο όμορφο απ’ όλα τα αστέρια του Σύμπαντος. Ας σκεφτούμε. Ας αποφασίσουμε και τότε όλα θα αλλάξουν, οπότε ενωμένοι θα κάνουμε τον κόσμο καλύτερο.

Προσευχηθείτε, ανταλλάξετε όσες όμορφες αλλά χωρίς αντίκρισμα ευχές και ευχηθείτε στην Αθηνά, σε όποιο αντικειμενικά ανύπαρκτο φετίχ, δημιούργημα της ανθρώπινης φαντασίας θέλετε, αλλά κουνήστε και το μυαλό σας και το χεράκι σας.

Διαφορετικά το 2021 θα είναι χειρότερο από το 2020, όπως αυτό ήταν χειρότερο από το 2019. Για να μην είναι λοιπόν κάθε πέρσι και καλύτερα και κάθε ‘φέτος’ και ‘του χρόνου’ και χειρότερα, πρέπει να αναλογιστούμε ότι με την σημερινή επιστήμη και τεχνολογία μπορεί να πάψει να υπάρχει ανεργία, άγχος για το καθημερινό, ανισότητα, φτώχεια, ανταγωνισμοί και πόλεμοι, φτάνει να  πάρουμε τη Γνώση, τις επιστήμες και την τεχνολογία από τα χέρια των ελάχιστων κερδοσκόπων και να τα θέσουμε υπό τον έλεγχο όλων μας με την μορφή της άμεσης δημοκρατίας και περιεχόμενο την αταξική κοινωνία. Δεν είναι ουτοπία. Είναι η εικόνα που έχουμε όλοι για την κοινωνία που θα θέλαμε να ζούμε. Και είναι αναγκαία και εφικτή. Ας την κάνουμε πραγματικότητα.

ΚΑΛΑ ΜΥΑΛΑ, ΚΑΛΗ ΛΕΥΤΕΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ.

_________________

https://classlessdemocracy.blogspot.com/2020/12/normal-0-false-false-false-el-x-none-x.html,

Κορονοϊός εναντίον της καπιταλιστικής πανούκλας;

Κορονοϊός εναντίον της καπιταλιστικής πανούκλας;

Sars-2 Covid19: Το αντίσωμα για την θεραπεία της ανθρωπότητας από τον ιοκαπιταλισμό;

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

Κανένας εκτός από τους εμπνευστές και δημιουργούς του ‘κορωνοϊού της Γιουχάν’, δεν ξέρει τίποτα για την αποστολή του. Με δεδομένο ότι, η Φύση δεν λειτουργεί διαστροφικά, ακόμα και όσον αφορά στα καλά κρυμμένα μυστικά της σχετικά με το ‘μυστήριο’ της εμφάνισης και της εξέλιξης της ζωής, που προφανώς οφείλονται στους πάγιους φυσικούς νόμους και στον εκατομμυριόχρονο ανειρήνευτο αγώνα της για την επιβίωση σε ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες, αλλά και όσον αφορά στον θάνατο η Φύση είναι ανοιχτό βιβλίο με πέντε λέξεις: Αβιογένεση, Γέννηση, Ακμή, Παρακμή, Θάνατος. Αυτή η νομοτέλεια διέπει, πέρα από τους ζωντανούς οργανισμούς, ακόμα και τους θεσμούς και τα κοινωνικά συστήματα.

*

Από τότε που η ατομική ιδιοκτησία πάνω στη γη και στους ανθρώπους έπαψε να καλύπτει υπαρξιακές ανασφάλειες και να προσδίδει γόητρο σε ματαιόδοξους εξουσιομανείς και άρχισε να γίνεται συστηματική δραστηριότητα κερδοφορίας και άκρατου πλουτισμού, από τότε, δηλαδή, που ο Λούθηρος, με τις ‘95 θέσεις του’ αποκάλυψε ότι «μόλις τα νομίσματα κουδουνίσουν στο χρηματοκιβώτιο, (το λένε και παγκάρι), ίσως αυξηθεί το κέρδος και η πλεονεξία, αλλά όταν παρεμβαίνει η εκκλησία, το αποτέλεσμα βρίσκεται αποκλειστικά και μόνο στα χέρια του Θεού (28)». Από τότε και «οι θησαυροί του ευαγγελίου είναι δίχτυα με τα οποία κάποιος στο παρελθόν ψάρευε ανθρώπους του πλούτου» (65), «οι θησαυροί των συγχωροχαρτίων είναι δίχτυα με τα οποία κάποιος σήμερα ψαρεύει τον πλούτο των ανθρώπων» (66) και «τα συγχωροχάρτια, τα οποία οι δημαγωγοί επιδοκιμάζουν ως τις μεγαλύτερες χάρες είναι στην πραγματικότητα τέτοιες μόνο εφόσον αυξάνουν το κέρδος» (67). Οπότε, εκεί περί τα μέσα του 16ου αιώνα, που οι άνθρωποι διδάχτηκαν ότι, αντί της ‘ενάρετης ζωής’, της εγκράτειας και της νηστείας για τη ‘σωτηρία της ψυχής τους’, ‘οφείλουν να εξοικονομούν αρκετά χρήματα και να μην τα σπαταλούν αγοράζοντας συγχωροχάρτια»(46), φούντωσε ο καπιταλισμός, κι’ έγινε το κέρδος η νέα θεότητα, η αγορά η νέα θρησκεία, η εμπορευματοποίηση των πάντων η ‘Νέα Εκκλησία’ και το καταναλωτικό κοινό το ‘ποίμνιό της’.

Αυτός ο καινούργιος κόσμος, ο καπιταλιστικός, για να επιβιώσει, να εξελιχθεί και να συσσωρεύσει μεγάλα κέρδη, χρειάστηκε ‘ανθρωποτροφεία’ για μεγάλα ανθρώπινα πλήθη, ως εργάτες για την ραγδαία ανερχόμενη βιομηχανία, ως καταναλωτές της τεράστιας μαζικής παραγωγής καταναλωτικών και μη-καταναλωτικών αγαθών, ως εφεδρικό βιομηχανικό δυναμικό που θα κρατάει χαμηλά τα μεροκάματα  και ως στρατιώτες για την επέκταση του εμπορίου, της αποικιοκρατίας και του ιμπεριαλισμού. Αυτή η ανάγκη του καπιταλισμού πυροδότησε μηχανισμούς εκρηκτικής αύξησης του ανθρώπινου πληθυσμού, που ως τότε διπλασιάζονταν ανά χίλια χρόνια, γεγονός που καταγράφεται ως πέρασμα από την φυσιολογική στην εκθετική αύξηση του ανθρώπινου πληθυσμού από τον 17ο αιώνα και μετά για να φτάσει, διπλασιαζόμενος ανά εκατό κι’ ακόμα λιγότερα χρόνια, στο σήμερα, στο 2020, στα 7,8 δισεκατομμύρια.

ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ.png

Η εκθετική αύξηση του πληθυσμού έφερε και την εκθετική αύξηση της συγκεντροποίησης του πλούτου σε λίγα χέρια, γεγονός που δίχασε την ανθρωπότητα στο 1% του παγκόσμιου πληθυσμού που ελέγχει, για λογαριασμό του, τον παγκόσμιο πλούτο και στο 99% που φυτοζωεί, σε συνθήκες ακραίας κοινωνικής ανισότητας, στις παρυφές της εξουσίας των ατομικών ιδιοκτητών των μέσων παραγωγής.

Κι’ ενώ η εξέλιξη των επιστημών και της τεχνολογίας, ως δημιούργημα ολόκληρης της ανθρωπότητας αποσκοπεί στην κοινωνική απελευθέρωση των εργαζόμενων ανθρώπων, το κεφάλαιο τις χρησιμοποιεί καταχρηστικά και με τη βία για την περιθωριοποίησή τους. Δεδομένου, όμως, ότι στην εποχή μας το κεφάλαιο, παρά την ιστορική χρεοκοπία του,  μπορεί:

1.      να παράγει, όταν και όσο παράγει, με την χρησιμοποίηση της ‘ιστορικής μορφής της εργασίας’, δηλαδή τις μηχανές, χωρίς να χρειάζεται όλον τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό,

2.      να σκοτώνει χωρίς στρατιώτες, με τα σύγχρονα συμβατικά, πυρηνικά, χημικά, βιολογικά, (μεταξύ των οποίων και ο ιός της τρέχουσας πανδημίας), καταστροφικά και ψυχολογικά όπλα φόβου και τρομοκρατίας, με τα οποία μπορεί να καταστρέψει εκατομμύρια φορές τη ζωή πάνω στον πλανήτη,

3.      να κερδίζει μέσω της καταστροφής δια της ρύπανσης και των πολέμων και όχι της παραγωγής, δηλαδή μέσω της σπάταλης κατανάλωσης του πλανήτη,

4.      να κερδοσκοπεί μέσω του παράνομου και καταχρηστικού κρατικού δανεισμού των αδύναμων χωρών, του ελέγχου των ‘αγορών’ και του τζόγου και

5.      να αποπροσανατολίζει, να καθοδηγεί και να ζαλίζει μέρος του 99% μέσω του αποκλειστικού ελέγχου πάνω στα μέσα παραγωγής, στις επιστήμες και στην τεχνολογία να μονοπωλεί με τη βοήθεια των σκοταδιστικών θρησκειών, των εξουσιαστικών ιδεολογιών και των κατασταλτικών μηχανισμών, τον οικονομικό, πνευματικό και πολιτικό έλεγχο πάνω σε ολόκληρη την κοινωνία/ανθρωπότητα.

Όλα αυτά, και πολλά ακόμα, που συμβάλλουν στην περιθωριοποίηση των εργαζόμενων, καθιστούν το μεγαλύτερο μέρος του 99% της ανθρωπότητας ‘πλεονάζοντα πληθυσμό’, για το κεφάλαιο, κορυφαίοι εκφραστές του οποίου έχουν επανειλημμένα εκφραστεί για την αναγκαιότητα μείωσης του ανθρώπινου πληθυσμού, ‘μέσω των πολέμων ή/και των επιδημιών’, προκειμένου να ‘ανακουφιστεί ο πλανήτης’.

Βέβαια τον πλανήτη δεν τον επιβάρυνε ποτέ η ζωή, σε όλες τις μορφές της, αλλά η ληστρική κακοποίησή του από το κεφάλαιο με σκοπό το κέρδος. Κι’ ο πλανήτης Γη, μπορεί, σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Ενωμένων Εθνών, να θρέψει δεκάδες δισεκατομμύρια φυσιολογικά αναπαραγόμενο πληθυσμό, υπό τον όρο ότι θα καταργηθεί το καπιταλιστικό οικονομικό σύστημα παραγωγής, κατανομής και κατανάλωσης. Μόνο που αυτή την αλλαγή δεν θα την δρομολογήσει το 1% των πειρατών του πλανήτη, στο οποίο περιλαμβάνονται και τα λογής-λογής αλλοτριωμένα υπαλληλικά/γραφειοκρατικά κοινωνικά στρώματα μεταξύ των οποίων και η συστημική ‘ιντελιγκέντσια, γιατί αυτό ισοδυναμεί με αυτοχειριασμό.

Η κατάργηση του οριστικά παρακμασμένου καπιταλισμού, σε όλες τις πιθανές και απίθανες εκδοχές του, αποτελεί διαχρονική στρατηγική επιλογή των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, του Κοινού των Ανθρώπων, του 99%, όπως αυτή εκφράζεται με τους αμέτρητους κοινωνικούς αγώνες για ‘ψωμί, παιδεία, ελευθερία’, που σημαίνει για κοινωνική ισότητα.

Την παρακμή του καπιταλισμού, προσπαθεί τις τελευταίες δεκαετίες ο σκληρός πυρήνας του κεφαλαίου να την ξεπεράσει με την νεοφιλελεύθερη καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση και την ηγεμονία του αμερικανισμού, αλλά η παρακμή του έχει τόσο προχωρήσει που το μόνο που μπορεί να προσφέρει στην ανθρωπότητα είναι το πισωγύρισμα στον 19ο και 20ο αιώνα, που σημαίνει νέους καταστροφικούς ανταγωνισμούς για την παγκόσμια ηγεμονία, αλλά και εθνικισμούς με νέους και ατέλειωτους πολέμους, νέες Χιροσήμες και Ναγκασάκια, απολυταρχικές δικτατορίες με κρεματόρια, γκούλακς και γκουαντανάμος.

Κι ενώ η ανθρωπότητα παρακολουθεί σαστισμένη τις εξελίξεις και δεν ξέρει τι να κάνει, δραπετεύει, ή εξωπετάγεται από τους σκοτεινούς θαλάμους ασφαλείας των μυστικών εργαστηρίων του βιολογικού πολέμου, o παράξενος Sars-2 Covid19 κι αρχίζει να κάνει τη δουλειά για την οποία κατασκευάστηκε, να μειώνει, ύπουλα και αστραπιαία, τον ανθρώπινο πληθυσμό. Η ιατρική επιστήμη και ολόκληρο το φάσμα των λειτουργών της ορθώνουν το ανάστημά τους για την αντιμετώπιση της πανδημίας και σώζουν πολλαπλάσιες ζωές από αυτές που χάνονται και συνιστούν καθολική ακινησία της οικονομικής δραστηριότητας, πράγμα φαίνεται που δεν το είχαν προβλέψει οι δημιουργοί του κορωνοϊού. Αυτή η ‘παράπλευρη παρενέργεια’ δεν έφερε μόνο προσωρινή απώλεια κερδών σε πολλούς κλάδους της οικονομίας, αλλά και την απόγνωση πως ένας μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων οδεύει προς την χρεοκοπία. Βέβαια κάποιοι κλάδοι της καπιταλιστικής οικονομίας κερδοσκοπούν με την δράση του κορωνοϊού, αλλά αυτό δεν φτάνει για να σωθεί το σύστημα, γιατί στο μεταξύ η κοινωνία που ξαφνικά μπήκε στην ‘εντατική του φόβου και της αστυνομικής απαγόρευσης’ άρχισε να συνειδητοποιεί τη δύναμή της και να διερωτάται για τις ευθύνες του καπιταλισμού και των διαχειριστών του, αναζητώντας εναλλακτικές μορφές οικονομίας και κοινωνικής συμβίωσης.

Το ηλεκτρονικού εμπορίου και η ‘τηλεργασία από το σπίτι’, που υπό κανονικές συνθήκες μιας κοινωνικά ελεγχόμενης οικονομίας, θα ήταν σημαντικό βήμα προς τον εξορθολογισμό της οικονομίας και την αναβάθμιση του επιπέδου ζωής των ανθρώπων με περισσότερο ελεύθερο χρόνο, αλλάζουν ριζικά πολλές από τις παραδοσιακές διαδικασίες, συνήθειες και δομές και οδηγούν τη σκέψη προς μια ριζική αναδιοργάνωση της ατομικής και της κοινωνικής ζωής. Αυτός ο αναπροσανατολισμός διαπιστώνει ότι η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής που ευθύνεται για την καπιταλιστική βαρβαρότητα και την ανθρώπινη τραγωδία, αποτελεί το βασικό εμπόδιο για την παραπέρα πρόοδο της ανθρωπότητας και συνεπώς καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μια εκ θεμελίων αναδιάρθρωση της οικονομίας στη βάση της κοινοκτημοσύνης και της κοινωνικά/αμεσοδημοκρατικά ελεγχόμενης οικονομικής δραστηριότητας καθίσταται επιτακτικά αναγκαία.

Η επιστήμη και οι κοινωνίες, με μπροστάρη το κομμάτι εκείνο που, ενάντια στα συμφέροντα των εμπόρων της υγείας, κρατάει όρθια τα εθνικά συστήματα υγείας, και όχι τα ‘θεία σκιάχτρα’ και οι απανταχού μουλάδες τους, για μια ακόμα φορά θα κάνουν και πάλι  το ‘΄θαύμα’ τους και θα αχρηστέψουν και αυτό το όπλο του κεφαλαίου. Αλλά αυτό δεν φτάνει. Εδώ, Τώρα και Παντού θα πρέπει όλοι άτομα, κοινωνίες και ανθρωπότητα να αναλογιστούμε την επόμενη μέρα, τη μέρα που το κεφάλαιο θα ξανασηκώσει κεφάλι και θα διεκδικήσει να συνεχίσει το απάνθρωπο και καταστροφικό του έργο. Αυτή η μέρα θα πρέπει να ανήκει στον Άνθρωπο, στις επιμέρους κοινωνίες και στην ανθρωπότητα συνολικά και για να συμβεί αυτό θα πρέπει να τολμήσουμε να κάνουμε πραγματικότητα αυτό για το οποίο αγωνίστηκαν όλες οι προηγούμενες γενιές και το οφείλουμε στις ερχόμενες γενιές, έναν καλύτερο κόσμο, τον κόσμο της κοινωνικής ισότητας.

Κοινωνική ισότητα με ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής και κεφάλαιο, που συνωμοτούν ενάντια στον άνθρωπο, στις κοινωνίες και στην ανθρωπότητα, δεν μπορεί να υπάρξει. Οι πρόγονοί μα έλεγαν, ότι ‘ουδέν κακόν αμιγές καλού’. Ας κάνουμε τώρα, την υγειονομική και την οικονομική κρίση που προκάλεσε ο κορωνοϊός και το κεφάλαιο, την μεγάλη ευκαιρία με το να ενισχύσουμε και να επεκτείνουμε την τεράστια δύναμη των κοινωνιών μας και, με τον παραμερισμό του κεφαλαίου, των σκοταδιστικών και εξουσιαστικών ιερατείων, να θεμελιώσουμε τον πολιτισμό της κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης, τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας. Διαφορετικά είμαστε καταδικασμένοι, όχι απλά να ξαναζήσουμε τον εφιάλτη του επόμενου καταστροφικότερου κύματος της πανδημίας, αλλά να ενισχύσουμε τις στατιστικές αποδεκατισμού του ανθρώπινου πληθυσμού, επιβραβεύοντας έτσι τα νεομαλθουσιανά σχέδια της παγκόσμιας καπιταλιστικής ελίτ να μας ‘πετάξει’ πριν την ώρα μας έξω από τον πλανήτη σαν ‘περιττό λίπος’.

Ας κάνουμε την νέα Γνώση για την κοινωνική ανισότητα και για τον κορονοϊό αντίδοτο της καπιταλιστικής πανούκλας.

_________________

1.              Ο φονικός covid 19, ο καπιταλισμός και η επόμενη μέρα, https://classlessdemocracy.blogspot.com/2020/03/normal-0-false-false-false-el-x-none-x.html

2.              Πανδημία, Παρακμή, το Κοινό των Ανθρώπων και η Ουμανιστική Επανάσταση, https://classlessdemocracy.blogspot.com/2020/04/blog-post.html

3.              Η καταστροφική κρίση του κορωνοϊού SARS-CoV-2 ως ευκαιρία για το χτίσιμο ενός καλύτερου κόσμου, https://classlessdemocracy.blogspot.com/2020/04/sars-cov-2.html

Πανδημία Συνωμοσιοπαράνοιας: Covid-19 και 5G

Πανδημία Συνωμοσιοπαράνοιας

Πόσο επικίνδυνες είναι οι Θεωρίες Συνωμοσίας που συνδέουν 5G με Covid-19;

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Λένε γι’ αυτές πως είναι σαν τις «μαύρες τρύπες»: απορροφούν οτιδήποτε τις πλησιάζει και γίνονται ολοένα και μεγαλύτερες. Πρόκειται για τις θεωρίες συνωμοσίας (Conspiracy Theories), που αποτελούν πλέον αναπόσπαστο τμήμα της πολιτισμικής μας σφαίρας και του φαντασιακού μας. Για πρώτη φορά η φράση «θεωρία συνωμοσίας» εμφανίστηκε σε ένα οικονομικό άρθρο της δεκαετίας του 1920, αλλά μόνο κατά τη δεκαετία του 1960 άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως και μόλις το 1997 συμπεριλήφθηκε επίσημα στο Λεξικό της Αγγλικής της Οξφόρδης.

5G και Covid-19 Made in China

Στην εποχή μας, στην οποία κυριαρχούν το διαδίκτυο και τα social media, και η απειλητική πανδημία του Covid-19 απλώνεται πλέον σε όλο τον πλανήτη, οι θεωρίες συνωμοσίας, χρησιμοποιώντας τη γοητεία του ανορθολογισμού, έχουν φουντώσει απορροφώντας σχεδόν τα πάντα στο διάβα τους. Εκατομμύρια άνθρωποι καταφεύγουν σε αυτές αναζητώντας απεγνωσμένα μια θεωρία ικανή «εξηγήσει τα πάντα», άσχετα αν αυτή χάνεται μέσα στη «μαύρη τρύπα» της παραδοξολογίας. Όσο πιο ακατανόητη είναι μια πράξη, μια κατάσταση, τόσο πιο πολύ φουντώνει η συνωμοσιοπαράνοια (Conspiranoia).

Έτσι, για τους οπαδούς των θεωριών συνωμοσίας, το ξέσπασμα της πανδημίας του νέου κορωνοϊού Covid-19 κάθε άλλο παρά τυχαίο γεγονός θεωρείται, αλλά αντίθετα συνδέεται με την εγκατάσταση και διάδοση του νέου δικτύου κινητής τηλεφωνίας 5G, που κι αυτό ξεκίνησε από την Κίνα πριν λίγα χρόνια. Αυτή η θεωρία συνωμοσίας αποκτά επιπλέον “αξιοπιστία” από το γεγονός ότι ο ιός προέρχεται από την Κίνα -τη μόνη χώρα που έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην τεχνολογία 5G. Το όλο θέμα θα θεωρούταν γραφικό, στον παραληρηματικό και πολύπλοκο κόσμο που ζούμε, αν δεν ήταν επικίνδυνο.

Συνωμοσιοπαρανοϊκοί κατέστρεψαν κεραίες 5G στην Άγγλία

Στο Ηνωμένο Βασίλειο ομάδες συνωμοσιοπαρανοϊκών “ακτιβιστών” προχώρησαν από τη θεωρία στην πράξη, καταστρέφοντας τις τελευταίες ημέρες τέσσερις κεραίες κινητής τηλεφωνίας 5G, στο Λίβερπουλ, στο Merling και στο Μπέρμιγχαμ, που ανήκουν στην Vodafone UK. Σε αναρτήσεις τους σε σχετικές ομάδες στο facebook υποστηρίζουν πως η εγκατάσταση του δικτύου 5G συνδέεται με τη διασπορά και μετάδοση του κορωνοϊού Covid-19. Οι οπαδοί της συγκεκριμένης θεωρίας συνωμοσίας προσπαθούν να αποδείξουν πως εκεί που εγκαθίστανται οι κεραίες 5G δημιουργείται αυτομάτως μια εστία εξάπλωσης της πανδημίας, διότι οι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες από αυτές τις κεραίες είναι πολύ επικίνδυνες και βλάπτουν το ανοσοποιητικό σύστημα των ανθρώπων, καθιστώντας το ευάλωτο σε μολύνσεις, ειδικά από το νέο κορωνοϊό.

Η αλήθεια είναι πως το διαδίκτυο βρίθει, εδώ και τουλάχιστον δύο δεκαετίες, από θεωρίες συνωμοσίας σχετικά με τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας, τα οποία και κατηγορούν ότι με τις ακτινοβολίες τους προκαλούν βλάβες στην ανθρώπινη υγεία που κυμαίνονται από καρκίνο έως στειρότητα. Αυτό δεν απέχει και πολύ από την αλήθεια διότι, πλήθος ανεξάρτητων επιστημονικών ερευνών, έχουν ενοχοποιήσει τις ακτινοβολίες των κινητών τηλεφώνων ως παράγοντες επιβάρυνσης της ανθρώπινης υγείας και πρόκλησης ασθενειών, ζητώντας να μπουν νέα όρια ασφαλείας αλλά και γενικότερο περιορισμό της χρήσης αυτής της τεχνολογίας.

Ωστόσο η έλευση της νέας τεχνολογίας των δικτύων 5G πυροδότησε νέα έξαρση των θεωριών συνωμοσίας και μάλιστα λίγο πριν την εμφάνιση του Covid-19. Όταν η πανδημία του νέου κορωνοϊού ξεκίνησε, οι θεωρίες συνωμοσίας μεταφέρθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Για παράδειγμα στις 27 Ιανουαρίου του 2020 ένας χρήστης του Facebook έγραψε χαρακτηριστικά σχολιάζοντας την εμφάνιση του Covid-19 στο Γιουχάν της Κίνας: “Πολύ ενδιαφέρον! Το Γιουχάν είναι ήδη πνιγμένο στο δίκτυο 5G».

Ο πολλαπλασιασμός των θεωριών συνωμοσίας γύρω από το 5G

Ένα πρόσφατο άρθρο στο BuzzFeed, που καταγράφει την εξάπλωση αυτών των θεωριών συνωμοσίας τα τελευταία πέντε χρόνια, επισημαίνει ότι η πλειοψηφία ότι οι περισσότερες αναρτήσεις στο Facebook, σχετικές με θεωρίες συνωμοσίας γύρω από το 5G δημοσιεύθηκαν το τελευταίο έτος. Την ίδια εποχή, σημειώνει το ίδιο άρθρο, η βρετανική εταιρεία τηλεπικοινωνιών ανακοίνωσε την επέκταση του δικτύου 5G σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο.

Βέβαια το δίκτυο 5G αποτέλεσε εξ αρχής στόχο των θεωριών συνωμοσίας. Στις αρχές του 2019 το κατηγορούσαν ότι, εκεί που πρωτοεγκαταστάθηκε, «προκαλούσε» καρκίνο ή αυτισμό. Τώρα, οι ίδιοι συνωμοσιολόγοι, το κατηγορούν ως υπεύθυνο της πανδημίας του Covid-19. Για εκατομμύρια ανθρώπους, που παραμένουν υποχρεωτικά έγκλειστοι στα σπίτια τους, φοβισμένοι και αμήχανοι, μια τέτοια θεωρία συνωμοσίας φαντάζει δελεαστική. Και όχι μόνο, γιατί τέτοιες ιδέες μπορούν να τους παρακινήσουν ώστε να προκαλέσουν πραγματικές ζημιές, όπως δείχνουν τα καμένα υπολείμματα των τεσσάρων τηλεπικοινωνιακών πύργων που καταστράφηκαν στην Αγγλία -μια χώρα που βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της πανδημίας.

Stop 5G U.K”: οι ομάδες στο fb που προωθούν θεωρίες συνωμοσίας

Τις τελευταίες βδομάδες, ταυτόχρονα με την εξάπλωση της πανδημίας του Covid-19, η δημοφιλία των ομάδων στο Facebook, οι οποίες φιλοξενούν θεωρίες συνωμοσίας που συνδέουν τα δίκτυα 5G με την εμφάνιση και μετάδοση του νέου κορωνοϊού, έχει αυξηθεί εκθετικά. Για παράδειγμα η ομάδα «Stop 5G U.K« είχε στις 6 Απριλίου 56.000 μέλη και αυξανόταν με 2.400 νέα μέλη ημερησίως. Αντίστοιχα η εγχώρια ομάδα στο Facebook, η “STOP 5G ΕΛΛΑΣ”, που αναπαρήγαγε τις ίδιες θεωρίες συνωμοσίας για τη θανατηφόρα σχέση 5G με Covid-19, αριθμούσε 22.000 μέλη (στοιχεία 11.4.2020) με τάσεις περαιτέρω ανόδου.

Ενδιαφέρον αποτελεί πως οι διαχειριστές αυτών των “αντί 5G” ομάδων στη Βρετανία, παλαιότερα προωθούσαν θεωρίες συνωμοσίας και fake news κατά των εμβολιασμών. Και φυσικά ανακύκλωναν επί πολλά έτη μια σειρά από άλλες, δημοφιλείς θεωρίες συνωμοσίας σχετικά με το Big Pharma (το Καρτέλ των Φαρμακευτικών), την Παγκόσμια Κυβέρνηση, τα Chemtrails κ.ά. Για παράδειγμα, σχολιάζοντας την ανάπτυξη δορυφόρων από τη SpaceX του Elon Musk, ένας Βρετανός χρήστης του facebook είχε σημειώσει χαρακτηριστικά: “Κοιτάξτε τους δολοφόνους στον ουρανό!!! Πίσω τους κρύβεται η ελίτ του ΟΗΕ, που προωθεί την ατζέντα 2030 για τη μείωση του πληθυσμού, η οποία περιλαμβάνει την ανάπτυξη δικτύων 5G σε όλες τις μορφές του!»

H αντεπίθεση του facebook: διαγραφές ομάδων και μπλοκάρισμα χρηστών

Το Facebook αρνήθηκε αρχικά να διαγράψει αυτές τις ομάδες, λέγοντας ότι υπερασπίζει την ελευθερία του λόγου και δεν θέλει να λογοκρίνει τη συζήτηση στις ηλεκτρονικές κοινότητες. Ωστόσο, έπειτα κι από τις πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις στις κεραίες κινητής τηλεφωνίας στην Αγγλία, ένας εκπρόσωπος του Facebook δήλωσε η εταιρεία θα αρχίσει πλέον να διαγράφει ομάδες που συνδέουν τα δίκτυα 5G με τον κορωνοϊό, διότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει υλικές και σωματικές βλάβες. Η πρόκληση τώρα για το Facebook είναι να ελέγχει αυτές τις ομάδες και, όταν κρίνει ότι αυτές περνούν τα όρια μεταξύ κριτικής και παρότρυνσης σε καταστροφική δράση ή διασπορά fake news και παραπληροφόρησης, να τις διαγράφει.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο όποιος βρεθεί να μοιράζει κάποια ανάρτηση με fake news, που σχετίζουν άμεσα το δίκτυο 5G με την πρόκληση του Covid-19, αρχικά του δίνεται μια προειδοποίηση από το Facebook και στη συνέχεια, αν δε συμμορφωθεί, μπλοκάρεται. Για τους διαχειριστές του facebook αυτό ήταν απαραίτητο να γίνει, επειδή αυτά τα ψευδή σχόλια και η παραπληροφόρηση, παροτρύνουν τους ανθρώπους να αναλάβουν δράση εναντίον των κεραιών κινητής τηλεφωνίας, ιδιαίτερα σε μια εποχή που η συνδεσιμότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική για τόσα πολλά εκατομμύρια ανθρώπων, που είναι έγκλειστοι λόγω καραντίνας και επικοινωνούν με τον έξω κόσμο μόνο μέσω του διαδικτύου.

Διάσημοι που διασπείρουν τη συνωμοσιοπαράνοια 5G – Covid-19

Αν και δεν υπάρχουν για την ώρα επιστημονικές αποδείξεις για τη σχέση των δικτύων 5G με την εξάπλωση του νέου κορωνοϊού, οι σχετικές θεωρίες συνωμοσίας συνεχίζουν να διαδίδονται. Εκτός από διάφορες ομάδες στο facebook τη σκυτάλη της διάδοσης αυτής της συνωμοσιοπαράνοιας έχουν αναλάβει και ορισμένοι διάσημοι ηθοποιοί και τραγουδιστές, με εκατομμύρια fan σε όλο τον κόσμο. Τόσο ο διάσημος ηθοποιός του Χόλιγουντ Woody Harrelson, όσο και η δημοφιλής ράπερ M.I.A. (Mathangi «Maya» Arulpragasam), έχουν υιοθετήσει αυτές τις θεωρίες συνωμοσίας και τις διαδίδουν με την πρώτη ευκαιρία.

Ο ηθοποιός Woody Harrelson, που έπαιξε πρωταγωνιστικούς ρόλους τελευταία στις ταινίες Cheers και Zombieland, έγραψε στο Instagram ότι η νέα επιδημία του κοροναϊού στο Wuhan της Κίνας σχετίζεται με την εκεί εγκατάσταση δικτύου 5G. Την ίδια ημέρα ο Harrelson δημοσίευσε κι ένα βίντεο των διαδηλώσεων στο Χονγκ Κονγκ το 2019 με την λανθασμένη λεζάντα: «στο μεταξύ η Κίνα εγκατέστησε κεραίες 5G κι εκεί».

Από την πλευρά της η ράπερ Μ.Ι.Α., της οποίας η συνωμοσιοπαράνοια για το 5G χρονολογείται τουλάχιστον από τον Μάρτιο του 2019, έγραφε στο tweet της πως «η τελευταία πανδημία ήρθε με ραδιοκύματα”. Σε μια άλλη ανάρτησή της έγραφε πως “δε νομίζω ότι το 5G προκαλεί Covis-19″, αλλά “προκαλεί σύγχυση στο σώμα μας, που θα πρέπει να μάθει να αντιμετωπίζει αυτές τις νέες συχνότητες, ενώ ταυτόχρονα παλεύει με τον Covid-19”.

Βέβαια κανείς τους δεν σχολίασε τίποτε για το γεγονός ότι χώρες, που έχουν ήδη πληγεί βαριά από την πανδημία του Covid-19, όπως το Ιράν και η Ιαπωνία, δεν έχουν αναπτύξει ακόμη καμία υποδομή δικτύων 5G.

Russian Today: έρχεται η “5G Apocalypse!”

Από πού προέρχονται οι συγκεκριμένες ιδέες και θεωρίες συνωμοσίας, που εξαπλώνονται παράλληλα με την πανδημία του νέου κορωνοϊού; Ορισμένοι ενοχοποιούν τις επανειλημμένες εκπομπές στα Αγγλικά των ρωσικών μέσων ενημέρωσης, που στοχεύουν το Δυτικό ακροατήριο. Για παράδειγμα πριν λίγο καιρό το τηλεοπτικό δίκτυο Russian Today America, το οποίο η New York Times έχει χαρακτηρίσει ως “ένα δίκτυο γνωστό για διασπορά παραπληροφόρησης», είχε κάνει λόγο για επερχόμενη “5G Apocalypse”, προκαλώντας έτσι φόβο και σύγχυση στην ευαίσθητη, ακόμη και στις ιδανικότερες συνθήκες, αμερικανική κοινή γνώμη, που υποκύπτει συχνά στην τεχοφοβική παράνοια. Πρέπει να θυμόμαστε άλλωστε πως: “Η τεχνολογία συνέβαλε στην απομαγικοποίηση του κόσμου μας. Τα αρχαία φαντάσματα και οι μεταφυσικοί πόθοι δεν εξαφανίστηκαν εντελώς. Μεταμφιέστηκαν κι ακολούθησαν υπόγειες διαδρομές, διεισδύοντας στις πολιτισμικές, ψυχολογικές και μυθολογικές κινητήριες δυνάμεις που συγκροτούν τα θεμέλια του σύγχρονου κόσμου”, Erik Davies, Techgnosis.

Η «κουλτούρα της παράνοιας» και οι «σκεπτόμενες καλαμιές»

Σε κάθε περίπτωση οι θεωρίες συνωμοσίας γύρω από την υποτιθέμενη σχέση των δικτύων 5G με την πανδημία του Covid-19 συμφωνούν με μερικές από τις σκοτεινότερες πλευρές της ανθρώπινης φύσης. Προδίδουν ένα συναίσθημα αλλοτρίωσης και μια «κουλτούρα της παράνοιας», στην οποία μπορεί να υποκύψει ο καθένας. Ιδιαίτερα, όταν αρκετές θεωρίες συνωμοσίας φαίνονται φαινομενικά “άτρωτες” στα όπλα της λογικής.

Η αναγκαιότητα του σκεπτικισμού έχει τις ρίζες της στην περίφημη ρήση του Πασκάλ πως οι άνθρωποι είναι «σκεπτόμενες καλαμιές», δηλαδή λαμπρά μοναδικοί και μοναδικά τρωτοί, ώστε “ο μοναδικός ηρωϊσμός τους να βρίσκεται στην ίδια τη Σκέψη”. Εμείς οι άνθρωποι είμαστε ικανοί για τις χειρότερες φρικαλεότητες αλλά για τις πιο συγκινητικές πράξεις αγάπης, θάρρους και ευγένειας. Εκείνο που μας σώζει από τις αυτοκαταστροφικές μας τάσεις δεν είναι η πίστη, αλλά η έλλογη πλευρά της ανθρώπινης νόησης. Η λογική αποτελεί τη σωτηρία μας, ιδιαίτερα από τη βίαιη και επικίνδυνη συμπεριφορά των μαζών, που αντιδρούν πάντα παρορμητικά, λες και πρόκειται για μηχανές αντανακλαστικών: Κάτι που προδίδει εσωτερική ανελευθερία. Και αυτή η ανελευθερία αποτελεί την πρώτη ύλη από την οποία κατασκευάζονται οι θεωρίες συνωμοσίας.

ΒΙΒΛΙΑ “ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ” και “ΣΥΝΩΜΟΣΙΕΣ & ΘΕΩΡΙΕΣ ΣΥΝΩΜΟΣΙΑΣ”

Προσφορά, τελευταία αντίτυπα!

 

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ALTERNATIVE HISTORY

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ

(100 σελίδες, 10 Ευρώ)

alterhistorycover

ΤΙ ΘΑ ΓΙΝΟΤΑΝ ΑΝ…

  • Οι Ναζί Γερμανοί Νικούσαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο;
  • Ο Μέγας Αλέξανδρος δεν πέθαινε στα 33 του χρόνια και συνέχιζε τις κατακτήσεις του στη Δύση;
  • Δε συνέβαινε ποτέ η Μικρασιατική Καταστροφή το 1922;
  • Οι Ρώσοι Ασπάζονταν τον Ισλαμισμό και όχι την Ορθοδοξία;
  • Ο Μωάμεθ Γινόταν Χριστιανός;
  • Η Επανάσταση της Παρισινής Κομμούνας (1870) πετύχαινε;
  • Η Ελλάδα γινόταν Σοβιετική Δημοκρατία;
  • Η Γιουγκοσλαβία δεν διαλύονταν ποτέ;
  • Εφαρμόζονταν πριν από έναν αιώνα το Σχέδιο της Ελεύθερης Ενέργειας του Τέσλα;
  • Ξεσπούσε Πυρηνικός Πόλεμος μεταξύ Σοβιετικής Ένωσης και ΗΠΑ;
  • Ο Μετεωρίτης που το 1908 κτύπησε την Τουγκούσκα της Σιβηρίας έπεφτε στο κέντρο της Ευρώπης;
  • Έρχονταν Αύριο οι Εξωγήινοι;
  • Ποιοι θα μπορούσαν να είναι οι πιο Ουτοπικοί και οι πιο Δυστοπικοί κόσμοι της Εναλλακτικής Ιστορίας;

ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΦΑΙΝΟΝΤΑΙ

Αν νομίζετε πως αυτό το Σύμπαν είναι το χειρότερο, που να δείτε και κάποια άλλα…”

Φίλιπ Κ. Ντικ (Philip K. Dick)

——————————————————————————————-

ΣΥΝΩΜΟΣΙΕΣ & ΘΕΩΡΙΕΣ ΣΥΝΩΜΟΣΙΑΣ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ

(290 σελίδες, 20 Ευρώ)

Συνωμοσίες και Θεωρίες Συνωμοσίας -Εξώφυλλο

Εξερευνήστε τον πολυπλόκαμο κόσμο των συνωμοσιών, των θεωριών συνωμοσίας, των άγνωστων παρασκηνίων και των κυβερνητικών συγκαλύψεων.

NEW WORLD ORDER # ΙΛΟΥΜΙΝΑΤΙ # ΤΕΚΤΟΝΕΣ # CHEMTRAILS # SKULL & BONES # MK-ULTRA # CIA # LSD #­ MIND CONTROL # UFO & SPAM # HAARP # 11.09.2001 # BAR CODE 666 # MICROCHIP # OPUS DEI # ΣΙΩΝΙΣΜΟΣ # BATIKANO # ΚΩΔΙΚΑΣ ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ # ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΙΡΕΣΕΙΣ # SCIENTOLOGY # ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΥΠΕΡΚΥΒΕΡΝΗΣΗ # ΨΥΧΡΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ # ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΦΟΥΣΚΑ# ΔΝΤ # ΛΕΣΧΗ ΜΠΙΛΝΤΕΜΠΕΡΓΚ # ΤΡΙΜΕΡΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ # ΟΜΑΔΑ ΕΨΙΛΟΝ # ΚΙΣΙΝΓΚΕΡ # ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ “ΚΟΚΚΙΝΗ ΠΡΟΒΙΑ” # LADY D # NAZI UFO # 17N # ΤΙΤΑΝΙΚΟΣ # MEMES # FEMA TV BRAINWASHING # MASS MEDIA # HOLLYWOOD # VAST LEFT WINGH CONSPIRACY # JFK # DNA # PEAK OIL THEORY # KINHTA ΤΗΛΕΦΩΝΑ # ΜΑΓΙΑΣ # ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ # ΑΡΜΑΓΕΔΔΩΝ # ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ # ΕΞΩΓΗΙΝΟΙ # ΕΡΠΕΤΟΕΙΔΗ # X-FILES # INTERNET # BIL GATES # ZEITGEIST # MEN IN BLACK # USA Vs LENNON # ROCK IS DEAD # OPERATION CHAOS # ELVIS IS ALIVE # AIDS # H1N1 # DISINFORMATION # BIG PHARMA # ΠΕΤΡΟΧΗΜΙΚΟ ΚΑΡΤΕΛ # ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ # ΣΤΡΑΤΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑ # ΝΑΤΟ

Ι WANT TO BELIEVE

Παράξενα Πράγματα Συμβαίνουν Γύρω Μας αλλά…

ΟΛΑ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ!

ConspiracyCover

«Το να είσαι φυσιολογικός στο σημερινό κόσμο, το να τρως χάμπουργκερ και να πίνεις Κόκα-Κόλα, είναι σαν να συνωμοτείς ενάντια στον ίδιο σου τον εαυτό…»

Από την ταινία Conspiracy Theories

CONSPIRANOIA! CONSPIRANOIA! CONSPIRANOIA! CONSPIRANOIA! CONSPIRANOIA! CONSPIRANOIA! CONSPIRANOIA! CONSPIRANOIA!

Synomosies

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΑ ΔΥΟ ΒΙΒΛΙΑ;

Το βιβλίο EΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ κανονικά κοστίζει 10 ευρώ, και το βιβλίο ΣΥΝΩΜΟΣΙΕΣ & ΘΕΩΡΙΕΣ ΣΥΝΩΜΟΣΙΑΣ” κοστίζει 20 ευρώ, δηλαδή και τα δύο 30 ευρώ, αλλά σας τα προσφέρουμε ως ΠΑΚΕΤΟ με έκπτωση 25% και ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής!
Μαζί με τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής (μέσω ΕΛΤΑ), θα σας έρθουν άμεσα στο σπίτι σας

  Μόνον με 25 ευρώ!

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215
ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ” ή “ΣΥΝΩΜΟΣΙΕΣ”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com 

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

Το ΦΙΑΣΚΟ της «ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΚΟΡΩΝΑΪΟΣ»

Η ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ ΕΚ ΠΡΟΜΕΛΕΤΗΣ

ΤΗΣ ΦΙΑΣΚΟ «ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΚΟΡΩΝΑΪΟΣ»

Γράφει ο Κλεάνθης Γρίβας

Θάνατοι από ΟΛΕΣ τις αιτίες στην Ελλάδα

Στις 21 πρώτες εβδομάδες του 2020 = 53.619

Στις 21 πρώτες εβδομάδες του 2019 = 53.609

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: ΣΚΟΤΩΝΕΙ Η ΠΛΥΣΗ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ (όταν υπάρχει), Η ΒΛΑΚΕΙΑ (ακατανίκητη δύναμη), Η «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ» ΑΠΑΤΗ, ΚΑΙ Η ΙΔΙΟΤΕΛΕΙΑ. KAIOXI ΚΟΡΩΝΑΪΟΣ

Οι θάνατοι στην Ελλάδα από ΟΛΕΣ τις αιτίες στις πρώτες 21 εβδομάδες του 2020, ανήλθαν σε 53.619 (26.694 άνδρες και 26.925 γυναίκες). Ενώ, στην αντίστοιχη περίοδο του 2019 ήταν 53.609 (26.911 άνδρες και 26.698 γυναίκες), παρουσιάζοντας οριακή αύξηση της τάξης του 0,02%.

Τα αντίστοιχα ποσοστά για την περίοδο 2016-2019 ανέρχονται

σε 7,7% το 2019 σε σχέση με το 2018 (49.778 θάνατοι),

σε -8,47% το 2018 σε σχέση με το 2017 (54.385 θάνατοι) και

σε 11,46% το 2017 σε σχέση με το 2016 (48.794 θάνατοι),

όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Remaining Time-0:01

Fullscreen

Mute

Τα στατιστικά αυτά στοιχεία (προέρχονται από τα ληξιαρχεία όλων των δημοτικών αρχών) περιλαμβάνονται σε ένα νέο έκτακτο δελτίο της ΕΛΣΤΑΤ και αναφέρονται στους θανάτους που έλαβαν χώρα στην ελληνική επικράτεια κατά την εν λόγω περίοδο, οι οποίοι προκλήθηκαν από διάφορες αιτίες, συμπεριλαμβανομένων των θανάτων λόγω της πανδημίας Covid-19.

Αντίστοιχη δημοσίευση προγραμματίζεται να πραγματοποιείται σε μηνιαία βάση, καθ’ όλη την περίοδο που θα παρουσιάζει ενδιαφέρον η τακτικότερη παρακολούθηση της εξέλιξης των θανάτων.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία,

οι περισσότεροι θάνατοι καταγράφηκαν

την 7η εβδομάδα (10 έως 16/2/2020) με ποσοστό αύξησης 8,5% σε σχέση με το 2019, την 12η (16 έως 22/3/2020) [πρώτη εβδομάδα εφαρμογής των περιοριστικών μέτρων λόγω Covid-19], με ποσοστό αύξησης 6,4% και

την 20η (11 έως 17/5/2020), κατά την οποία ξεκίνησε η άρση των περιοριστικών μέτρων, με ποσοστό αύξησης 8,8%.

οι λιγότεροι θάνατοι καταγράφηκαν

την 8η εβδομάδα (17 έως 23/2/2020),

την 9η εβδομάδα (24/2 έως 1/3/2020),

την 17η εβδομάδα (20/4- 26/4/2020) και

την 19η εβδομάδα (4/5- 10/5/2020),

με ποσοστά μείωσης 7,3%, 8,2%, 8,6% και 9%, αντίστοιχα.

Ανά ηλικία, οι θάνατοι ήταν περισσότεροι κυρίως

στις ηλικιακές ομάδες 80-84, 85- 90 και άνω των 90 ετών,

σε ποσοστά 0,74% στο σύνολο, 0,5% στους άρρενες και 0,91% στις θήλεις.

Από τον τόπο μόνιμης διαμονής των θανόντων, προκύπτει ότι υπάρχει αύξηση των θανάτων σε έξι περιφέρειες και μείωση στις υπόλοιπες επτά.

Η μεγαλύτερη αύξηση (4,94%) παρουσιάζεται στην περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και η μεγαλύτερη μείωση (6,05%) στην περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας.

Πρωτοδημοσιεύτηκε:

https://www.zougla.gr/greece/article/se-53619-anil8an-i-8anati-sti-xora-tis-protes-21-evdomades-fetos

καταχώρηση: Δευτέρα, 20 Ιουλίου 2020, 17:04

Novi Pazar, 28. juna 2020 – Vojska montira satore ispred Zdravstvenog centra u Novom Pazaru. FOTO TANJUG/ IRFAN LICINA/bs

Ανθρωποπαύση (Anthropopause) Πως το Lockdown ωφέλησε το περιβάλλον

Ανθρωποπαύση (Anthropopause)

Πως το Lockdown ωφέλησε το περιβάλλον

Όταν η ανθρωπότητα κάνει “διάλειμμα” η άγρια ζωή ευημερεί

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Το ανθρώπινο είδος, το “κυρίαρχο είδος” στον πλανήτη Γη, που εξουσιάζει και ελέγχει το μεγαλύτερο τμήμα των οικοσυστημάτων, εκμεταλλεύοντας και καταδυναστεύοντας την άγρια ζωή και τη φύση, για πρώτη φορά στην ιστορία αναγκάστηκε να μείνει, σε πρωτοφανή κλίμακα, κλεισμένο στα σπίτια του για μεγάλο χρονικό διάστημα, φοβούμενο την πανδημία της Covid-19. Το γεγονός από τη μία καταβαράθρωσε την παγκόσμια οικονομία, δημιουργώντας ένα τσουνάμι χρεοκοπιών, εκτόξευση της ανεργίας και της φτώχειας, και μείωση της ανθρώπινης οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας. Από την άλλη όμως ήταν μια αναπάντεχα ευχάριστη εξέλιξη για την άγρια ζωή και τη φύση γενικότερα, η οποία κατάφερε έτσι να επωφεληθεί, να πάρει μια “μεγάλη ανάσα” από την επίμονη και ολοένα αυξανόμενη πίεση της ανθρωπότητας, και του καπιταλιστικού υπερκαταναλωτικού μοντέλου, στο περιβάλλον. Αυτή η περίοδος ήταν για τη φύση μια καλοδεχούμενη ανάπαυλα, μια ανακούφιση, μια μικρή δεύτερη ευκαιρία για τη διατήρηση της παγκόσμιας βιοποικιλότητας, της ακεραιότητας των οικοσυστημάτων, αλλά και για την ευημερία της άγριας ζωής.

Anthropopause (Ανθρωποπαύση): μια ευκαιρία για τη φύση

Το εκτεταμένο Lockdown λόγω της Covid-19 επέτρεψε, για πρώτη φορά σε πλανητική κλίμακα, στους ερευνητές να ποσοτικοποιήσουν τις επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας στην άγρια φύση. Η αισθητά μειωμένη ανθρώπινη κινητικότητα κατά τη διάρκεια της πανδημίας αποκάλυψε και θα αποκαλύψει κρίσιμες πτυχές των επιπτώσεών των δραστηριοτήτων μας στα άγρια ζώα και φυτά, παρέχοντας σημαντική καθοδήγηση σχετικά με τον καλύτερο τρόπο για να μοιραστούμε το χώρο σε αυτόν τον πολυσύχναστο πλανήτη. Χάρη στο Lockdown, στο οποίο κατέφυγαν τους τελευταίους μήνες πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο προκειμένου να ελέγξουν τη διάδοση της Covid-19, οι ειδικοί και οι ερευνητές έχουν πλέον στη διάθεσή τους αρκετές και σημαντικές πληροφορίες για τις αλληλεπιδράσεις ανθρώπου-άγριας ζωής κατά τον 21ο αιώνα.

Πρότειναν μάλιστα κι έναν νέο όρο, που προέρχεται κι αυτός από την πλούσια ελληνική γλώσσα, την Anthropopause (Ανθρωποπαύση) ή Anthropause σε πιο σύντομη μορφή, η οποία περιγράφει μια περίοδο ασυνήθιστα μειωμένης ανθρώπινης κινητικότητας ή επιβράδυνσής της, κυρίως των ταξιδιών και των μεταφορών. Η συγκεκριμένη μελέτη και ο σκοπός της παρουσιάστηκαν πρόσφατα στο περιοδικό Nature Ecology and Evolution.

Το “μεγάλο διάλειμμα” της ανθρωπότητας

Οι εκτεταμένες παρατηρήσεις και καταγραφές οδηγούν στο αρχικό συμπέρασμα ότι πολλά είδη άγριων ζώων απόλαυσαν αυτή τη νέα ηρεμία και την ησυχία, το “μεγάλο διάλειμμα”, ενώ άλλα, που ήταν κυνηγημένα και πιεσμένα από τους ανθρώπους όλο το προηγούμενο διάστημα, επιχείρησαν να επεκτείνουν την ακτίνα δράσης τους ανακτώντας τμήμα από το χαμένο τους φυσικό χώρο, εισχωρώντας ακόμη και στα προάστια των πόλεων.

Η μείωση της ανθρώπινης δραστηριότητας και κινητικότητας στην ξηρά, στη θάλασσα και στον αέρα κατά τη διάρκεια της αυτής της ανθρωπόπαυσης είναι απαράμιλλη στην πρόσφατη ιστορία. Τα αποτελέσματα του παγκόσμιου lockdown ήταν δραστικά, ξαφνικά και διαδεδομένα. Οι χώρες έχουν ανταποκριθεί με παρόμοιο τρόπο σε μεγάλα και διαφορετικά μέρη του κόσμου, παρουσιάζοντας ανεκτίμητα στοιχεία, ως αποτέλεσμα αυτής της διαταραχής. Λοιπόν, πώς ακριβώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε στο έπακρο αυτές τις εξαιρετικές περιστάσεις;

Απροσδόκητες συναντήσεις με την άγρια ζωή

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αφθονούν πλέον οι αναρτήσεις με φωτογραφίες από τις απροσδόκητες συναντήσεις της άγριας ζωής με τους ανθρώπους κατά την περίοδο του Lockdown. Κοιτάζοντας έξω από τα παράθυρά μας ή απολαμβάνοντας μια σύντομη βόλτα στο πάρκο, παρατηρούμε τη φύση να έχει αλλάξει, ειδικά στα πολυσύχναστα αστικά περιβάλλοντα. Όχι μόνο φαίνεται να υπάρχουν περισσότερα ζώα από ό,τι συνήθως, αλλά υπάρχουν και μερικοί απροσδόκητοι επισκέπτες.

Οι άνθρωποι έχουν αναφέρει εμφανίσεις πούμα στο κέντρο του Σαντιάγο της Χιλής, και τσακαλιών στο φως της ημέρας σε αστικά πάρκα στο Τελ Αβίβ του Ισραήλ. Στις ΗΠΑ τζάγκουαρ και αγριόγατες έφτασαν ως τους κεντρικούς δρόμους πόλεων. Στην Ισπανία τα αγριογούρουνα έκαναν ξανά την εμφάνισή τους στους αγρούς. Ελάφια εμφανίστηκαν στους δρόμους της πόλης Trincomalee  της Σρι Λάνκα. Κατσίκια βοσκούσαν στους κήπους και στα πάρκα πόλεων της Ουαλίας. Αλλού οι χήνες βόλταραν ανενόχλητες σε κατοικημένες περιοχές, ενώ άλλα πτηνά εκμεταλλεύτηκαν την καθήλωση των αεροπλάνων και “κατέλαβαν” αεροδρόμια. Οι αρκούδες της Πίνδου μπόρεσαν και περάσαν την Εγνατία Οδό, ώστε να βρουν ταίρι τους, χωρίς να κινδυνεύουν να πέσουν πάνω σε διερχόμενα αυτοκίνητα.

Τα δελφίνια ανέβηκαν, έπειτα από δεκαετίες, την Αδριατική θάλασσα κι έφτασαν μέχρι τη Βενετία και στα ασυνήθιστα ήρεμα νερά στο λιμάνι της Τεργέστης της Ιταλίας. Ενώ προηγουμένως ήταν κρυμμένα και φοβισμένα, τα ζώα ενδέχεται επίσης να αρχίσουν να περιφέρονται πιο ελεύθερα στους ωκεανούς του κόσμου, μετά την ελάττωση της κυκλοφορίας των πλοίων αλλά και των επιπέδων ηχορύπανση. Ωστόσο, σε ορισμένες περιοχές η έλλειψη ανθρώπων, και ειδικά δασοφυλάκων, έχει βλάψει την άγρια φύση αυξάνοντας τη λαθροθηρία.

Μια σημαντική ευκαιρία για τους ερευνητές

Αναμφίβολα ο κορωνοιός ωφέλησε την άγρια ζωή. Ο καθηγητής Κρίστιαν Ρατς (Christian Rutz) του Πανεπιστημίου του Αγίου Ανδρέα, πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Βιοκαλλιέργειας, εξήγησε ότι συγκεντρώθηκαν, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, πολλές πληροφορίες και χάρη στους μικρούς καταγραφείς, που ήταν από πριν τοποθετημένοι σε προστατευόμενα άγρια ζώα για να καταγράψουν τις κινήσεις και τη συμπεριφορά τους. «Υπάρχει μια σημαντική ερευνητική ευκαιρία, που προκαλείται από μια τραγική περίσταση, αλλά μια ευκαιρία που δεν μπορούμε να χάσουμε», δήλωσε ο Rutz στο BBC. Συνήθως, μελέτες που προσπαθούν να προσδιορίσουν τον αντίκτυπο της ανθρώπινης παρουσίας και δραστηριότητας στα ζώα περιορίζονται στη σύγκριση κατοικημένων περιοχών με ακατοίκητες περιοχές. «Κατά τη διάρκεια της περιόδου απομόνωσης, αυτό το φαινόμενο επαναλήφθηκε παγκοσμίως, σε διαφορετικές περιοχές, όπου ορισμένα είδη είχαν μια συσκευή εντοπισμού εγκατεστημένη κατά τη διάρκεια της πανδημίας», δήλωσε ο καθηγητής Rutz.

Δε λέμε κλείστε τους ανθρώπους μέσα

«Κανείς δεν λέει ότι οι άνθρωποι πρέπει να είναι μόνιμα απομονωμένοι. Αλλά αν δούμε έναν σημαντικό αντίκτυπο από την αλλαγή του τρόπου χρήσης των δρόμων; Θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε αυτές τις πληροφορίες για να κάνουμε μικρές αλλαγές με μεγάλα οφέλη», είπε ο καθηγητής Rutz, επισημαίνοντας στη μελέτη του ότι «οι επιστημονικές ανακαλύψεις που έγιναν κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσης θα μας επιτρέψουν να αναπτύξουμε καινοτόμες στρατηγικές για να διαιρέσουμε πιο παραγωγικά τον χώρο σε αυτόν τον ολοένα και πιο πολυσύχναστο πλανήτη, ευεργετικό τόσο για την άγρια ζωή όσο και για τον άνθρωπο».

Δε λέμε κλείστε τους ανθρώπους μέσα για να μπορούν τα άγρια ζώα να κυκλοφορούν ελεύθερα, αλλά παρατηρήστε την άγρια ζωή και την αλλαγή της συμπεριφοράς της, ώστε να βγάλετε χρήσιμα συμπεράσματα, που θα ωφελήσουν τόσο τη φύση, όσο και τον άνθρωπο. Ουδέν κακόν αμιγές καλού.

Μια “αφυπνιστική κλήση” της Φύσης

Η συντονισμένη παγκόσμια έρευνα για τα άγρια ζώα, κατά τη διάρκεια της ανθρωπόπαυσης θα συμβάλει πολύ πέρα από την ενημέρωση της επιστήμης για τη διατήρηση της άγριας ζωής. Θα κινητοποιήσει την ανθρωπότητα ώστε να επανεξετάσει το μέλλον της στη Γη. Θα υπάρξουν απρόβλεπτες ευκαιρίες για να ανακαλύψουμε εκ νέου τον τρόπο που ζούμε και να δημιουργήσουμε μια αμοιβαία επωφελής συνύπαρξη με άλλα είδη. Θα ήταν υπέροχο εάν η προσεκτική έρευνα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου κρίσης θα μας βοηθούσε να ανακαλύψουμε καινοτόμους τρόπους για να επαναξιολογογήσουμε τον ολοένα και πιο επεκτατικό τρόπο ζωής μας. Να ανακαλύψουμε ξανά πόσο σημαντικό είναι ένα υγιές περιβάλλον για τη δική μας ευημερία και να αντικαταστήσουμε την αίσθηση της ιδιοκτησίας με αίσθηση του ανήκειν. Οι ερευνητές ελπίζουν πως οι άνθρωποι θα επιλέξουν τελικά να ακούσουν αυτή την ύστατη κλήση αφύπνισης, που μας στέλνει η μητέρα φύση.

  • Ο Γιώργος Στάμκος είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

Πανώλη στα μεσαιωνικά Βαλκάνια: η επιδημία ως ιστορική δοκιμασία και ως ευκαιρία

Πανούκλα στα μεσαιωνικά Βαλκάνια

Πως βοήθησε στην Κάθοδο και εγκατάσταση των Σλάβων (6ος αιώνας) αλλά και στην οθωμανική κατάκτηση των Βαλκανίων (14ος αιώνας);

Η επιδημία ως ιστορική δοκιμασία και ως ευκαιρία

Η λέξη «επιδημία» (από το επί + δήμος) σημαίνει «πάνω από τον λαό» ενώ η «πανδημία» αφορά «όλους τους λαούς». Ιστορικά, αυτές οι δυστυχίες πάντα μετατόπιζαν τα γεωπολιτικά στρώματα. Αλλά πάντα υπάρχουν λαοί που αξιοποιούν καλύτερα την περίσταση. Περνούν από τις κοινές δοκιμασίες και καταφέρνουν να επιβληθούν στους υπόλοιπους.

Κατά την λεγόμενη Πανώλη του Ιουστινιανού στα μέσα του 6ου αιώνα, η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ερημώθηκε. Ο αρχαίος ιστορικός Προκόπιος ο Καισαρεύς που έζησε τα χρόνια εκείνα, την περιγράφει έτσι: «… το 535-536 συνέβη ένα μεγάλο θαύμα: όλο το χρόνο ο ήλιος έλαμπε σαν ένα φεγγάρι χωρίς ακτίνες, σαν να είχε χάσει τη δύναμή του και έπαψε να είναι όπως πριν, καθαρός και λαμπερός. Από την αρχή όλων αυτών, δεν σταμάτησαν οι πόλεμοι μεταξύ των ανθρώπων, ούτε η νόσος, ούτε καθετί άλλο που φέρνει θάνατο».

Στην εποχή του διαδόχου του αυτοκράτορα, του Ιουστινιανού Β’ υπήρξε μια δεύτερη έκλειψη του ήλιου, που αποδίδεται επίσης στην έκρηξη ηφαιστείων. Για ένα ολόκληρο χρόνο παρατηρείται και ένα συνεχές Βόρειο Σέλας. Η πανώλη του Ιουστινιανού συνεχίζεται σε 18 κύματα έως το 750. Οι Σλάβοι και οι Βούλγαροι επωφελήθηκαν από την αναταραχή και εγκαταστάθηκαν μόνιμα στα Βαλκάνια. Οι προσδοκίες για το τέλος του κόσμου εκείνη την εποχή απεικονίζονται σε θραύσματα κεραμικών εικόνων στη Βίνιτσα (σήμερα μια πόλη στη Βόρεια Μακεδονία – σ.ε.), στα οποία ένας Βούλγαρος και ένας Σλάβος ζωγραφίστηκαν ως ένας από τους τέσσερις καβαλάρηδες της αποκάλυψης. Η αυτοκρατορία άλλαξε τόσο πολύ ώστε, για να επιβιώσει, αναγκάστηκε να εισαγάγει μέρος από τη νομοθεσία του νέου σλαβικού πληθυσμού της στη νομική και οικονομική τάξη της.

Μετά το 1347, η πανώλη στην Ευρώπη αναφέρθηκε ως ένας από τους λόγους για την μεγάλη επιτυχία των Οθωμανών σουλτάνων. Στις διάφορες περιοχές της ηπείρου, ο Μαύρος Θάνατος επηρεάζει έως και πάνω από το ήμισυ του πληθυσμού. Η ίδια πανώλη είχε προηγουμένως περάσει από την Κίνα στην Ευρώπη με τη βοήθεια των Μογγόλων κατακτητών. Αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κάθε επιδημία είναι εχθρός τόσο για τους υπερασπιστές όσο και για τους κατακτητές. Οι λόγοι για την επιτυχία των Οθωμανών ως κατακτητών είναι άλλοι. Την εποχή του Ιουστινιανού, η υπεράσπιση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας προσπαθούσε και κατάφερνε να απορροφήσει μερικούς από τους εισβολείς.

Τον 14ο αιώνα, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική. Το Βυζάντιο χρεοκόπησε, ήταν ήδη κατεστραμμένο. Όλοι γύρω του αγωνίζονταν για να το κληρονομήσουν. Όλοι ονειρεύονταν να χτίσουν τις δικές τους αυτοκρατορίες, δηλαδή πολυεθνικές χώρες. Η πιο επιτυχημένη ήταν η προσπάθεια των Οθωμανών. Χωρίς διακρίσεις στην πίστη και στην εθνικότητα, αντέγραψαν και αναδημιούργησαν με επιδέξια τις επιτυχημένες πολιτικές του βυζαντινού μοντέλου για την κινητοποίηση ανθρώπων και πόρων στην επέκτασή τους.

Οι ιστορικοί ισχυρίζονται ότι υπήρξαν διάφορες αντιδράσεις στην πανώλη από τον 14ο αιώνα στη Δυτική και Ανατολική Ευρώπη. Όχι χωρίς τη βοήθεια επαναστάσεις, οι επιζώντες αγρότες στη Δύση απαλλάχτηκαν από πολλές υποχρεώσεις. Αρχίζουν να πληρώνονται για την δουλειά τους γιατί απλά δεν υπάρχει εργατικό δυναμικό.

Όσο επικίνδυνες και αν είναι οι ιστορικές αναλογίες, υπάρχουν μερικές κοινές συνέπειες από τις πανδημίες όλων των εποχών. Τα χρήματα πάντοτε υποτιμούνται, οι τιμές ανεβαίνουν μέχρι να βρεθεί μια νέα ισορροπία. Η δημογραφική κατάρρευση και οι καταστραμμένες επιχειρηματικές αλυσίδες αυξάνουν το κόστος της ανθρώπινης εργασίας...

Οι πανδημίες ως καταλύτης στην ιστορία της ανθρωπότητας

Οι πανδημίες ως καταλύτης στην ιστορία της ανθρωπότητας

B

Γράφει η Ελίζαμπεθ Κόλμπερτ

Οι πανδημίες – επιδημίες έχουν λειτουργήσει ως καταλύτης στην ιστορία της ανθρωπότητας εδώ και χιλιετίες. Πυροδότησαν ταραχές, προώθησαν τις καινοτομίες στον τομέα της δημόσιας υγείας, συνέβαλαν σε επαναστάσεις και οδήγησαν σε επανασχεδιασμό του γεωπολιτικού χάρτη.

Αυτή που αναφέρεται ως πρώτη πανδημία ξεκίνησε στην πόλη Pelusium, κοντά στο σημερινό Port Said, στην βορειοανατολική Αίγυπτο, το 541μ.Χ. Σύμφωνα με τον ιστορικό Προκόπιο, ο οποίος έζησε εκείνη την εποχή, «η πανώλη» είχε εξαπλωθεί τόσο δυτικά, προς την Αλεξάνδρεια, όσο και ανατολικά, προς την Παλαιστίνη. Έπειτα συνέχισε την πορεία της. Από αυτή την άποψη, φαινόταν σαν να κινείται σχεδόν συνειδητά, « σαν να φοβόταν μη τυχόν  και της ξεφύγει κάποια γωνιά της γης».https://tpc.googlesyndication.com/safeframe/1-0-37/html/container.html

Το πρώτο σύμπτωμα της πανώλης ήταν ο πυρετός. Ο Προκόπιος παρατήρησε ότι ήταν τόσο ήπιος που δεν οδηγούσε «σε καμία υποψία κινδύνου». Αλλά, μέσα σε λίγες μέρες, τα θύματα ανέπτυσσαν τα κλασικά συμπτώματα της βουβωνικής πανώλης – διογκωμένοι λεμφαδένες στους βουβώνες και κάτω από τις μασχάλες. Φτάνοντας στο σημείο αυτό υπέφεραν πολύ. Κάποιοι έπεφταν σε κώμα, άλλοι σε βίαιο παραλήρημα. Πολλοί έκαναν αιμόπτυση. Ο Προκόπιος σημείωσε ότι αυτοί που φρόντιζαν τους ασθενείς, «ήταν σε κατάσταση συνεχούς εξάντλησης».

Στις αρχές του 542, η πανώλη χτύπησε την Κωνσταντινούπολη. Εκείνη την εποχή, η πόλη ήταν πρωτεύουσα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, με Αυτοκράτορα τον Ιουστινιανό. Με μια πρόσφατη εκτίμηση, ο Ιουστινιανός αποκαλείται ως «ένας από τους πιο λαμπρούς ηγέτες που έζησαν ποτέ». Σύμφωνα με άλλον ιστορικό, το πρώτο μέρος της βασιλείας του – κυβέρνησε επί σχεδόν σαράντα χρόνια- περιγράφεται ως «ένα κύμα δράσης χωρίς όμοιό του» στην Ρωμαϊκή ιστορία. Δεκαπέντε χρόνια πριν έρθει η πανώλη στην πρωτεύουσα, ο Ιουστινιανός κωδικοποίησε το Ρωμαϊκό δίκαιο, έκανε ειρήνη με τους Πέρσες, αναδιαμόρφωσε την δημοσιονομική διοίκηση της Ανατολικής Αυτοκρατορίας και έχτισε την Αγία Σοφία.

Όσο η πανώλη μαινόταν, και σύμφωνα με τον Προκόπιο, έτυχε στο Ιουστινιανό να πρέπει να «προβλέψει για το πρόβλημα». Ο Αυτοκράτορας πλήρωσε για την ταφή των εγκαταλειμμένων και των άπορων. Ακόμη και έτσι, ήταν αδύνατον να τα καταφέρει. Ο φόρος θανάτου ήταν πολύ υψηλός. (Ο Προκόπιος πίστευε ότι οι νεκροί ήταν πάνω από δέκα χιλιάδες την ημέρα, ωστόσο κανείς δεν είναι σίγουρος αν αυτό είναι ακριβές). Ο Ιωάννης ο Εφέσιος, ένας σύγχρονος του Ιουστινιανού, έγραψε ότι « κανένας δεν θα έβγαινε έξω από τα τείχη χωρίς ετικέτα με γραμμένο το όνομά του» σε περίπτωση ξαφνικής προσβολής του. Τελικά, τα πτώματα απλά ρίχνονταν σε οχυρώματα στην άκρη της πόλης.

Η πανώλη χτύπησε το ίδιο τους δυνατούς και τους αδύναμους. Ο ίδιος ο Ιουστινιανός μολύνθηκε. Επέζησε, ανάμεσα στους τυχερούς. Η διακυβέρνησή του, ωστόσο, δεν ανέκαμψε ποτέ στην πραγματικότητα. Στα χρόνια μέχρι το 542, οι στρατηγοί του Ιουστινιανού είχαν επανακτήσει το μεγαλύτερο από το δυτικό μέρος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από τους Γότθους, τους Βανδάλους και άλλους βαρβάρους. Μετά το 542, ο Αυτοκράτορας πάλεψε για να στρατολογήσει στρατιώτες με πληρωμή. Τα εδάφη που οι στρατηγοί του είχαν καθυποτάξει άρχισαν να επαναστατούν. Η πανώλη έφτασε στη Ρώμη το 543 και φαίνεται ότι επεκτάθηκε μέχρι την Βρετανία μέχρι το 544. Ξέσπασε ξανά στην Κωνσταντινούπολη το 558, για τρίτη φορά το 573 και ακόμη μια το 586.

Η πανώλη του Ιουστινιανού, όπως έγινε γνωστή, δεν έσβησε παρά μόνο το 750. Μέχρι τότε, υπήρξε μια νέα παγκόσμια τάξη. Μια νέα θρησκεία, το Ισλάμ, αναδείχθηκε και οι ακόλουθοί της κυβερνούσαν εδάφη που περιλάμβαναν μεγάλο μέρος της άλλοτε αυτοκρατορίας του Ιουστινιανού, μαζί με την Αραβική Χερσόνησο. Το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Ευρώπης είχε, στο μεταξύ,  περιέλθει στον έλεγχο των Φράγκων. Ο πληθυσμός της Ρώμης είχε μειωθεί στις τριάντα χιλιάδες κατοίκους, σχεδόν τον πληθυσμό του σημερινού Mammaroneck. Ήταν η πανώλη εν μέρει υπεύθυνη; Αν ναι, τότε η ιστορία δεν έχει γραφτεί μόνο από ανθρώπους, αλλά και από μικρόβια.
 
Όπως υπάρχουν πολλοί τρόποι να προσβληθεί ένα σώμα από μικρόβια, έτσι υπάρχουν και πολλοί τρόποι να επηρεάσουν και οι επιδημίες το πολιτικό γίγνεσθαι. Οι επιδημίες μπορεί να είναι βραχύβιες ή παρατεταμένες, ή, σαν την πανώλη του Ιουστινιανού, επαναλαμβανόμενες. Συχνά εμφανίζονται μαζί με τον πόλεμο. Μερικές φορές με τους επιδρομείς, μερικές φορές με τους αμυνόμενους. Οι επιδημικές ασθένειες μπορούν να γίνουν ενδημικές, δηλαδή συνεχώς παρούσες, για να ξαναγίνουν επιδημικές όταν μεταφέρονται σε μια καινούρια περιοχή ή όταν οι συνθήκες αλλάξουν.

Σε αυτή την τελευταία κατηγορία ανήκει η ευλογιά, χαρακτηρισμένη ως το ‘στιγματισμένο τέρας’, η οποία μπορεί να έχει σκοτώσει περισσότερο από ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους πριν εκριζωθεί, στα μέσα του 20ου αιώνα. Κανείς δεν γνωρίζει ακριβώς την προέλευση της ευλογιάς. Ο ιός – μέρος τους γένους που περιλαμβάνει ιούς παρεμφερείς οι οποίοι εκδηλώνονται στις αγελάδες, στις καμήλες και στις μαϊμούδες – θεωρείται ότι προσέβαλε ανθρώπους για πρώτη φορά όταν οι άνθρωποι άρχισαν να εξημερώνουν ζώα. Σημεία ευλογιάς έχουν βρεθεί σε Αιγυπτιακές μούμιες, μαζί με αυτή του Ραμσή V, που πέθανε το 1157 π.Χ. Οι Ρωμαίοι φαίνεται ότι μολύνθηκαν από ευλογιά κοντά στην σημερινή Βαγδάτη, όταν πήγαν να πολεμήσουν έναν από τους πολλούς εχθρούς τους, τους Πάρθους, το 162. Ο Ρωμαίος γιατρός Γαληνός ανέφερε ότι αυτοί που έρχονταν με τη νέα ασθένεια υπέφεραν από ένα ερύθημα που ήταν « ελκώδες στις περισσότερες περιπτώσεις και ολοκληρωτικά ξηρό». (Η επιδημία αυτή μερικές φορές αναφέρεται ως η Πανώλη του Γαληνού). Ο Μάρκος Αυρήλιος, ο τελευταίος από τους αποκαλούμενους Πέντε Καλούς Αυτοκράτορες, που πέθανε το 180, πιθανόν να υπήρξε ένα από τα θύματα της ευλογιάς.

Μέχρι τον 15ο αιώνα, όπως αναφέρει ο Joshua S. Loomis στο σύγγραμμα: «Επιδημίες: η επίδραση των μικροβίων και η δύναμή τους πάνω στην ανθρωπότητα», η ευλογιά έγινε ενδημική σε όλη την Ευρώπη και Ασία, δηλαδή οι περισσότεροι άνθρωποι πιθανόν εκτέθηκαν σε αυτήν κάποια στιγμή στη ζωή τους. Συνολικά, ο ρυθμός θνητότητας ήταν ένα τρομακτικό 30%, αλλά ανάμεσα στα παιδιά ήταν πολύ υψηλότερος – περισσότερο από 90% σε ορισμένα μέρη. Ο Loomis, καθηγητής βιολογίας στο East Stroudsburg University,γράφει ότι ο κίνδυνος ήταν τόσο σοβαρός ώστε «οι γονείς συνήθως περίμεναν να δώσουν όνομα στα παιδιά τους μόνο αφότου αυτά είχαν επιζήσει της ευλογιάς». Κάποιοι τα κατάφερναν μέσω επίκτητης μόνιμης ανοσίας (παρόλο που πολλοί έμειναν τυφλοί ή τρομακτικά σημαδεμένοι). Αυτή η δυναμική σήμαινε ότι περίπου σε κάθε γενιά υπήρχε μια σοβαρή έξαρση, καθώς ο αριθμός των ανθρώπων που κατάφερναν να μην έχουν μολυνθεί στην παιδική ηλικία αυξανόταν αργά. Σήμαινε, επίσης, όπως ο Loomis κάπως χαλαρά παρατηρεί, ότι οι Ευρωπαίοι απολάμβαναν ένα  σοβαρό πλεονέκτημα καθώς « άρχισαν να εξερευνούν μακρινά εδάφη και να αλληλεπιδρούν με ντόπιους πληθυσμούς».

Ο Alfred W. Crosby, ο ιστορικός που επινόησε τη φράση “the Columbian Exchange,” επινόησε επίσης τον όρο «επιδημία παρθένου εδάφους», η οποία προσδιοριζόταν ως η επιδημία στην οποία οι πληθυσμοί σε κίνδυνο δεν είχαν καμία προηγούμενη επαφή με τις ασθένειες που τους προσβάλουν και επομένως είναι ανοσολoγικά ανυπεράσπιστοι. Η πρώτη «επιδημία παρθένου εδάφους» στην Αμερική – ή, για να χρησιμοποιήσουμε άλλον έναν όρο του Crosby «η πρώτη πανδημία του Νέου Κόσμου» – ξεκίνησε προς το τέλος του 1518. Εκείνη τη χρονιά, κάποιος, πιθανόν από την Ισπανία, έφερε την ευλογιά στην Hispaniola(σημ. μτφρ σημερινή Κούβα). Αυτό ήταν ένα τέταρτο του αιώνα αφού ο Κολόμβος έπιασε στεριά στο νησί και ο ντόπιος πληθυσμός Taino είχε ήδη μειωθεί πολύ. Το ‘σημαδεμένο τέρας’ κατέστρεψε όσους είχαν απομείνει. Δύο αδερφοί, γράφοντας στον βασιλιά της Ισπανίας Κάρολο Ι, αρχές του 1519, ανέφεραν ότι ένα τρίτο των κατοίκων του νησιού είχαν μολυνθεί: «Έχει παρακληθεί ο Κύριός Μας να ελεήσει στους λεγόμενους Ινδιάνους με μια μείωση της επιδημίας ευλογιάς, και παρόλα αυτά αυτή δεν σταματά» Από την Hispaniola η ευλογιά επεκτάθηκε στο Puerto Rico. Μέσα σε δύο χρόνια, είχε φτάσει στην πρωτεύουσα των Αζτέκων, Tenochtitlan, αυτή που τώρα είναι η πόλη του Μεξικού, μια εξάπλωση που επέτρεψε στον Hernán Cortés να καταλάβει την πρωτεύουσα το 1521. Ένας Ισπανός ιερέας έγραψε: « Σε πολλά μέρη τύχαινε να πεθαίνουν όλοι σε ένα σπίτι και, καθώς ήταν αδύνατο να θαφτεί ένας τόσο μεγάλος αριθμός νεκρών, έριχναν το σπίτι πάνω τους». Η ευλογιά φαίνεται πως έφτασε στην Αυτοκρατορία των Ίνκας πριν φτάσουν οι Ισπανοί. Η μόλυνση έφτανε από τον ένα οικισμό στον άλλο γρηγορότερα από όσο μπορούσαν να ταξιδέψουν οι κατακτητές!

Είναι αδύνατο να πει κανείς πόσοι άνθρωποι πέθαναν στην πρώτη πανδημία του Νέου Κόσμου, και επειδή τα αρχεία ήταν ατελή και επειδή οι Ευρωπαίοι έφεραν μαζί τους και τόσες άλλες ασθένειες «παρθένου εδάφους», συμπεριλαμβανομένων της ιλαράς, του τύφου και της διφθερίτιδας. Εν ολίγοις, τα εισαγόμενα μικρόβια πιθανώς να σκότωσαν δέκα εκατομμύρια ανθρώπους. «Την ανακάλυψη της Αμερικής πιθανόν ακολούθησε η μεγαλύτερη δημογραφική καταστροφή στην ιστορία του κόσμου», όπως έγραψε ο William M. Denevan, επίτιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Wisconsin-Madison. Αυτή η καταστροφή άλλαξε τη ρότα της ιστορίας όχι μόνο σε Ευρώπη και Αμερική, αλλά και στην Αφρική: αντιμετωπίζοντας έλλειψη εργατικού δυναμικού, οι Ισπανοί  στρέφονταν όλο και περισσότερο στο εμπόριο σκλάβων.

Η λέξη «καραντίνα» προέρχεται από την ιταλική quaranta, που σημαίνει «σαράντα». Όπως εξηγεί ο Frank M. Snowden στο «Epidemics and Society: From the Black Death to the Present” (Yale),η πρακτική της καραντίνας προέρχεται πολύ πριν οι άνθρωποι συνειδητοποιήσουν τι ακριβώς προσπαθούσαν να συμπεριλάβει αυτή, και η περίοδος των σαράντα ημερών επιλέχθηκε όχι για ιατρικούς λόγους αλλά για θρησκευτικούς (βλ. Βίβλος), «καθώς Παλιές και Νέες Μαρτυρίες κάνουν πολλαπλές αναφορές στον αριθμό σαράντα στο πλαίσιο του εξαγνισμού: οι σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες πλημμύρας στη Γένεση, τα σαράντα χρόνια των περιπλανώμενων Ισραηλιτών στην άγρια φύση… και οι σαράντα μέρες της Σαρακοστής».

Οι πρώτες καραντίνες τέθηκαν ως απόκριση στον Μαύρο Θάνατο, ο οποίος μεταξύ 1347 και 1351 σκότωσε περίπου το ένα τρίτο της Ευρώπης και συγκαταλέγεται ανάμεσα σε όσα είναι γνωστά ως «δεύτερη πανδημία πανώλης». Όπως και την πρώτη φορά, η δεύτερη πανδημία επέφερε το χάος διακοπτόμενα. Η πανώλη θα εξαπλωνόταν, θα καταλάγιαζε, για να αναζωπυρωθεί ξανά.

Σε μια τέτοια αναζωπύρωση, τον 15ο αιώνα, οι Βενετοί ανόρθωσαν λοιμοκαθαρτήρια –  τμήματα απομόνωσης – σε απομονωμένα νησιά, όπου ανάγκαζαν τα ερχόμενα πλοία να δέσουν. Οι Βενετοί πίστευαν ότι εκθέτοντας τα πλοία στον αέρα διέλυαν τους ατμούς που δημιουργούσε η πανώλη. Aν και η θεωρία τους ήταν αβάσιμη, τα αποτελέσματα παρέμεναν ευεργετικά. Οι σαράντα μέρες έδιναν αρκετό χρόνο στην πανώλη ώστε να σκοτώσει μολυσμένα ποντίκια και ναυτικούς. Ο Snowden επίτιμος καθηγητής στο Yale, αποκαλεί τέτοια μέτρα σαν έναν από τους πρώτους σχεδιασμούς «θεσμοθετημένης δημόσιας υγείας» και ισχυρίζεται ότι  βοήθησαν στο να νομιμοποιηθεί η «αύξηση του κύρους της εξουσίας» από το σύγχρονο καθεστώς.

Γίνεται αρκετή συζήτηση σχετικά με το γιατί σταμάτησε τελικά η δεύτερη πανδημία. Μια από τις τελευταίες μεγάλες εξάρσεις σημειώθηκε στη Μασσαλία το 1720. Αλλά, είτε οι προσπάθειες ελέγχου υπήρξαν αποτελεσματικές είτε όχι, προκαλούσαν συχνά «υπεκφυγές, αντιστάσεις, αναταραχές», όπως το θέτει ο Snowden. Τα μέτρα γύρω από τη δημόσια υγεία ήταν εναντίον της θρησκείας και της παράδοσης, όπως, φυσικά, ακόμη είναι. Ο φόβος αποψωρισμού από τους αγαπημένους ωθούσε πολλές οικογένειες να συγκαλύπτουν περιστατικά. Και, στην πραγματικότητα, αυτοί που είχαν τον ρόλο να ισχυροποιήσουν τους κανόνες, είχαν συχνά μειωμένο ενδιαφέρον ως προς το να προστατέψουν το κοινό.

Σχετικά με τη χολέρα, αυτή μπορεί να έρχεται και τρίτη στη σειρά των φοβερών ασθενειών, μετά την πανώλη και την ευλογιά. Η χολέρα προκαλείται από ένα βακτήριo σχήματος κόμμα, το Vibrio cholera, και για το μεγαλύτερο κομμάτι της ιστορίας του ανθρώπου ήταν περιορισμένο στο Δέλτα του Γάγγη. Έπειτα, κάπου στο 1800, τα ατμόπλοια και ο αποικισμός έστειλαν το Vibrio cholera να ταξιδέψει. Η πρώτη πανδημία χολέρας ξέσπασε το 1817 κοντά στην Καλκούτα. Προχώρησε στην σημερινή Ταϋλάνδη και με πλοίο στο Ομάν, από το  οποίο μεταφέρθηκε στην Ζανζιβάρη. Η δεύτερη πανδημία χολέρας ξεκίνησε το 1829, ξανά στην Ινδία. Ακολούθησε τον δρόμο της προς Ευρώπη μέσω Ρωσίας και από εκεί στις ΗΠΑ.

Σε αντίθεση με την πανώλη και την ευλογία, που έκαναν λίγες ταξικές διακρίσεις, η χολέρα, η οποία εξαπλώνεται μέσω μολυσμένου νερού ή τροφίμων, είναι κυρίως ασθένεια των αστικών φτωχών συνοικιών. Όταν η δεύτερη πανδημία χτύπησε τη Ρωσία, ο Τσάρος Νικόλαος Ι επέβαλε αυστηρές καραντίνες. Αυτές μπορεί να καθυστέρησαν τον ρυθμό εξάπλωσης, αλλά δεν έκαναν τίποτα για να βοηθήσουν αυτούς που είχαν ήδη μολυνθεί. Σύμφωνα με τον Loomis, η κατάσταση έγινε χειρότερη από υγειονομικούς που αδιακρίτως απομόνωναν μαζί θύματα της χολέρας και ανθρώπους που υπέφεραν από άλλες ασθένειες. Υπήρξε η φήμη ότι οι γιατροί σκόπιμα προσπαθούσαν να σκοτώσουν τους ασθενείς! Την άνοιξη του 1831, αναταραχές ξέσπασαν στη Αγία Πετρούπολη. Ένας διαδηλωτής επιστρέφοντας από μια συμπλοκή ανέφερε ότι ένας γιατρός «έφαγε μερικές πέτρες στον τράχηλο και σίγουρα δεν θα μας ξεχάσει για πολύ καιρό». Την επόμενη άνοιξη, αναταραχές για τη χολέρα ξέσπασαν στο Λίβερπουλ. Για άλλη μια φορά, οι γιατροί ήταν οι βασικοί στόχοι. Κατηγορούνταν ότι δηλητηρίαζαν τα θύματα χολέρας και τους έκαναν μπλε (η χολέρα έχει ονομαστεί «μπλε θάνατος» διότι οι μολυσμένοι μπορούν να αφυδατωθούν τόσο που το δέρμα τους παίρνει το χρώμα του σχιστόλιθου). Παρόμοιες αναταραχές ξέσπασαν στο Αμπερντίν, στη Γλασκώβη και στο Δουβλίνο.

Το 1883, κατά τη διάρκεια της πέμπτης πανδημίας χολέρας, ο γερμανός γιατρός Robert Koch ανακάλυψε την αιτία της ασθένειας, απομονώνοντας το βακτήριο Vibrio cholera. Τον επόμενο χρόνο, η πανδημία χτύπησε τη Νάπολη. Η πόλη απέστειλε επιθεωρητές να κατάσχουν κάποια ύποπτα προϊόντα. Έστειλε, επίσης, ομάδες καταστολής της μόλυνσης, οι οποίες έφτασαν σε κτίρια της πόλης, ζωγραφισμένα με όπλα. Οι Ναπολιτάνοι ήταν, φυσικά, σκεπτικοί τόσο ως προς τους επιθεωρητές όσο κι ως προς τις ομάδες. Αποκρίθηκαν με μια εντυπωσιακή αίσθηση του χιούμορ, αν κι όχι απαραίτητα με απόλυτη κατανόηση της επιδημιολογίας της νόσου. Έτσι, διαδηλωτές εμφανίστηκαν στο δημαρχείο με καλάθια από παραγινωμένα σύκα και πεπόνια. Όπως γράφει ο Snowden, άρχισαν να «καταναλώνουν τα απαγορευμένα φρούτα σε τεράστιες ποσότητες ενώ αυτοί που τους παρακολουθούσαν, χειροκροτούσαν και στοιχημάτιζαν ποιος θα έτρωγε τα περισσότερα»….

Οχτώ χρόνια αργότερα, ενώ η πέμπτη πανδημία βρισκόταν στο τέλος της, μια από τις πιο βίαιες αναταραχές για την χολέρα ξέσπασε στην τωρινή πόλη της Ουκρανίας Donetsk. Πολλά μαγαζιά λεηλατήθηκαν, σπίτια και επιχειρήσεις κάηκαν. Οι αρχές στην Αγία Πετρούπολη απάντησαν στη βία καταστέλλοντας τους εργάτες που είχαν κατηγορηθεί για προώθηση της «ανομίας». Σύμφωνα με τον Loomis,  η καταστολή αυτή επέφερε ακόμη μεγαλύτερη κοινωνική αναταραχή, η οποία με τη σειρά της οδήγησε σε εκ νέου περισσότερη καταστολή, και έτσι, με έναν τρόπο κυκλικό, η χολέρα βοήθησε στο να «στηθεί το σκηνικό» για τη Ρωσική Επανάσταση.

Η έβδομη πανδημία χολέρας ξεκίνησε το 1961, στο νησί της Ινδονησίας Sulawesi. Κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας, εξαπλώθηκε στην Ινδία, τη Σοβιετική Ένωση και μερικά έθνη της Αφρικής. Δεν υπήρξαν μαζικές εξάρσεις για το επόμενο τέταρτο του αιώνα, αλλά τότε ένα ακόμη σημειώθηκε στο Περού το 1991, με 3.500 θύματα. Άλλο ένα ξέσπασμα εκεί που τώρα βρίσκεται η Δημοκρατία του Κονγκό, στοίχησε τη ζωή σε 12. 000 ανθρώπους κατά το 1994.

Σύμφωνα με τους περισσότερους υπολογισμούς, η έβδομη πανδημία εξελίσσεται ακόμη. Τον Οκτώβριο του 2010 η χολέρα ξέσπασε στην αγροτική Αϊτή, έπειτα εξαπλώθηκε γρήγορα στο Port-au-Prince και σε άλλες μεγάλες πόλεις. Αυτό συνέβη έπειτα από έναν μεγάλο σεισμό 7 Ρίχτερ που ισοπέδωσε τη χώρα. Φήμες άρχισαν να διαδίδονται σχετικά με το ότι η πηγή της έξαρσης ήταν μία βάση όπου έμεναν ειρηνευτικά στρατεύματα των Ηνωμένων Εθνών από το Νεπάλ. Αναταραχές σημειώθηκαν στην πόλη Cap-Haitien. Τουλάχιστον δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν και πτήσεις που έφερναν βοήθεια στη χώρα ακυρώθηκαν. Για χρόνια, τα Ηνωμένα Έθνη αρνούνταν ότι τα στρατεύματά τους είχαν φέρει την χολέρα στην Αϊτή, αλλά τελικά αποδείχτηκε ότι οι φήμες ήταν αληθινές. Από την έναρξη του ξεσπάσματος, 800.000 Aϊτινοί μολύνθηκαν και σχεδόν 10. 000 πέθαναν.

Οι επιδημίες είναι από τη φύση τους διαιρετικές. Ο γείτονας στον οποίο, σε καλύτερες συνθήκες, θα στρεφόσουν για βοήθεια, γίνεται τώρα η πιθανή πηγή μόλυνσης. Οι τυπικές δραστηριότητες της καθημερινής ζωής γίνονται ευκαιρίες για μετάδοση. Οι αρχές που ισχυροποιούν την καραντίνα γίνονται φορείς καταπίεσης. Ξανά και ξανά στην ιστορία, οι άνθρωποι κατηγορούν ξένους για τα ξεσπάσματα. Στην περίπτωση, βέβαια, με τα ειρηνευτικά στρατεύματα των Ηνωμένων Εθνών, είχαν δίκιο. O Snowden αφηγείται την ιστορία των Εβραίων του Στρασβούργου κατά τη διάρκεια του Μαύρου Θανάτου. Οι τοπικές αρχές αποφάσισαν πως αυτοί ήταν οι υπαίτιοι για την πανώλη – λεγόταν ότι είχαν δηλητηριάσει τα πηγάδια – και τους προσέφεραν μια επιλογή: ή να αλλαξοπιστήσουν ή να πεθάνουν. Οι μισοί διάλεξαν την πρώτη επιλογή. Στις 14 φεβρουαρίου 1349, οι υπόλοιποι «μαζεύτηκαν, μεταφέρθηκαν στο Εβραίκό νεκροταφείο, και κάηκαν ζωντανοί». Ο Πάπας Κλεμέντιος VI εξέδωσε παπικά διατάγματα σημειώνοντας ότι οι Εβραίοι πέθαιναν και αυτοί από την πανώλη και ότι δεν είχε καμιά λογική να δηλητηριάζουν τον εαυτό τους, αλλά αυτό τελικά δεν έκανε καμιά διαφορά. Το 1349, έσβησαν οι Εβραϊκές κοινότητες στην Φρανκφούρτη, την Κολωνία και το Mainz. Για να αποφύγουν τη βία, οι Εβραίοι μετανάστευσαν μαζικά σε Πολωνία και Ρωσία, αλλάζοντας τη δημογραφία της Ευρώπης.

Κάθε φορά που έρχεται η καταστροφή, όπως ακριβώς και τώρα, είναι δελεαστικό να ανατρέχει κανείς στο παρελθόν για μια καθοδήγηση ως προς τι να κάνει, ή εναλλακτικά, τι να μην κάνει. Πέρασαν περίπου 1500 χρόνια από την Ιουστινιάνεια πανώλη και σχετικά με την πανώλη, την ευλογιά, την χολέρα, την γρίπη, την πολυομυελίτιδα, την ιλαρά, την ελονοσία και τον τύφο υπάρχει ένας αριθμός επιδημιών όπου αυτές οι νόσοι αντικατοπτρίζονται. Το πρόβλημα είναι ότι για όλα τα κοινά πρότυπα που αναφαίνονται, υπάρχουν τουλάχιστον ισάριθμες συγκεχυμένες μεταβλητές. Κατά τη διάρκεια των αναταραχών της χολέρας, οι άνθρωποι δεν κατηγορούσαν τους ξένους αλλά τους δικούς τους. Αυτοί που είχαν στοχοποιηθεί ήταν οι γιατροί και οι κυβερνητικοί λειτουργοί. Η ευλογιά βοήθησε τους Ισπανούς να κατακτήσουν τις Αυτοκρατορίες των Αζτέκων και των Ίνκας, αλλά άλλες ασθένειες βοήθησαν στο να νικηθούν αποικιακές δυνάμεις. Για παράδειγμα, κατά την Αϊτινή Επανάσταση, ο Ναπολέων προσπάθησε να ανακτήσει την γαλλική αποικία, το 1802, με περίπου 50.000 άνδρες.  Ήταν τόσοι πολλοί από τους στρατιώτες του που πέθαναν από κίτρινο πυρετό ώστε, μετά από έναν χρόνο, εγκατέλειψε την επιχείρηση και αποφάσισε, επίσης, να πουλήσει και το έδαφος της Louisiana στους Αμερικάνους.

Ακόμη και τα μαθηματικά των επιδημικών εξάρσεων ποικίλουν δραματικά από περίπτωση σε περίπτωση. Όπως σημειώνει ο Adam Kucharski, καθηγητής στη Σχολή Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου και συγγραφέας του “The Rules of Contagion” οι διαφορές εξαρτώνται από παράγοντες όπως ο τύπος της μετάδοσης, η διάρκεια του χρόνου για τον οποίο ένα άτομο παραμένει μεταδοτικό και τα κοινωνικά δίκτυα στα οποία η κάθε ασθένεια εμπλέκεται. «Ένα πράγμα λένε στον χώρο μου: αν έχεις δει μια πανδημία, έχεις δει…Την πανδημία», γράφει. Ανάμεσα στις προβλέψεις για την COVID-19 φαίνεται ασφαλές το να πει κανείς πως θα αποτελέσει από μόνη της το θέμα πολλών ιστοριών.

* Άρθρο στο New Yorker. Η μετάφραση για το Tvxs.gr έγινε από την Σ. Μυκονιάτη, φίλη της ιστορίας και της ιατρικής.