Category Archives: ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ

Ο νέος δημογραφικός εθνικισμός της Ανατολικής Ευρώπης

Ο δημογραφικός εθνικισμός της Ανατολικής Ευρώπης

V-4 Vs δημογραφική κρίση

Όταν το κράτος επιδοτεί ζευγάρια για να “σώσουν το Έθνος”

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Ένας νέος διχασμός εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πέρα από τον παραδοσιακό διχασμό Κέντρου και Περιφέρειας καθώς και Βορρά και Νότου, στο δεύτερο σκέλος του οποίου συνωστίζονται οι ευρωμεσογειακές χώρες με όλες τις παθογένειες τους, αναδείχθηκε τελευταία κι ένας τρίτος διχασμός, ο οποίος είναι στην ουσία απόρροια του Β’ Π. Πολέμου. Εκείνος μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης. Οι έντεκα χώρες της Ανατολικής και Νοτιανατολικής Ευρώπης, που εισήλθαν στην Ε.Ε. μετά το 2004, παρά τις όποιες προσπάθειες και μεταρρυθμίσεις έχουν κάνει τα πρώτα χρόνια για να συγκλίνουν με τον “πυρήνα” της Ε.Ε., παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια μια σειρά από αποκλίσεις.

Η μεγάλη απόκλιση της Ανατολικής Ευρώπης

Με εξαίρεση ίσως τον οικονομικό τομέα, όπου παρουσιάζουν μια αξιοσημείωτη πρόοδο αν και, εκτός από τη Σλοβενία, οι χώρες αυτές χαρακτηρίζονται ακόμη ως “μεσαίου βιοτικού επιπέδου”, σε μια σειρά από άλλους καθοριστικής σημασίας τομείς εμφανίζεται πλέον απόκλιση. Καταρχάς στον πολιτικό τομέα επικρατούν σε αυτές τις χώρες εθνολαϊκιστικές κυβερνήσεις, που αποδομούν τους όποιους δημοκρατικούς θεσμούς και το Κράτος Δικαίου των χωρών τους, ενώ εμφανίζονται ευρωσκεπτικιστικές και χωρίς ουσιαστική διάθεση αλληλεγγύης, όπως έδειξε και η στάση τους στο προσφυγικό ζήτημα.

Κατά βάθος υπάρχει μια αξιακή, αν όχι πολιτισμική απόκλιση, με αυτές τις χώρες, που έζησαν σχεδόν μισό αιώνα υπό σοβιετικό έλεγχο, να μην αγγίζονται από τον αξιακό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια σειρά από τομείς όπως η Ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, η Ελευθερία του Τύπου, τα ανθρώπινα, ατομικά και μειονοτικά δικαιώματα, ακόμη και σε σχέση με τα δικαιώματα των γυναικών (π.χ. απαγόρευση των αμβλώσεων στην Πολωνία).

Η δημογραφική κρίση και το “υπαρξιακό άγχος”

Υπάρχει τέλος και μια τρίτη, εξίσου σοβαρή απόκλιση, η οποία λαμβάνει χώρα στο δημογραφικό τομέα. Σε αντίθεση με τη Δυτική και βόρεια Ευρώπη, που έχει πετύχει την πληθυσμιακή σταθεροποίηση και αύξηση, εξαιτίας ενός συνδυασμού Κράτους Πρόνοιας και εισδοχής μεταναστών, σχεδόν όλες οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης έχουν πληθυσμούς γηρασμένους, που συρρικνώνονται δημογραφικά, ενώ οι όλο και λιγότεροι νέοι τους συνεχίζουν να μεταναστεύουν, γεγονός που επιτείνει την αγωνία τους για την “επιβίωση του έθνους”. Οι εκτιμήσεις του ΟΗΕ συνηγορούν προς αυτή την κατεύθυνση. Ο πληθυσμός της Πολωνίας, της μεγαλύτερης χώρας της περιοχής, αναμένεται να μειωθεί σε περίπου 32 εκατομμύρια μέχρι το 2050 από περίπου 38 εκατομμύρια σήμερα. Ο πληθυσμός της Ουγγαρίας προβλέπεται να μειωθεί κάτω από οκτώ εκατομμύρια μέχρι το 2050 από 9,8 εκατομμύρια σήμερα. Η Βουλγαρία από τα σημερινά 6,9 εκατομμύρια θα κατρακυλήσει στα 5,5 εκατομμύρια κατοίκους. Στη Λιθουανία ο πληθυσμός θα μειωθεί κατά 23% και στη Λετονία κατά 22% μέχρι το 2050. Καμιά χώρα της Ανατολικής Ευρώπης δεν πρόκειται να μείνει εντελώς αλώβητη από τον επερχόμενο “δημογραφικό χειμώνα”.

Αυτή η αρνητική εικόνα, σε συνδυασμό με την ακατάσχετη τάση μετανάστευσης νέων, που δεν αναπληρώνεται φυσικά από εισδοχή μεταναστών από άλλες χώρες, δημιουργεί στην πλειοψηφία των λαών αυτών των χωρών ένα είδος “υπαρξιακού άγχους”, μιας εντεινόμενης αγωνίας και μιας γενικευμένης ανασφάλειας σχετικά με την “επιβίωση του έθνους”. Αυτά τα εκμεταλλεύονται οι πολιτικές ελίτ αυτών των χωρών, που είναι κυρίως εθνολαϊκιστές, υπερσυντηρητικοί ακόμη και ακροδεξιοί, ώστε να χειραγωγούν ευκολότερα τους πολίτες τους εγκαθιδρύοντας έτσι μια μόνιμη κατάσταση “έκτακτης ανάγκης” και αφαιρώντας από τις κοινωνίες σημαντικά δημοκρατικά και ατομικά δικαιώματα, που θεωρούνται αυτονόητα στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η V-4 στην πρωτοπορία του υπερσυντηρητισμού

Η ομάδα των τεσσάρων χωρών του Βίσεγκραντ (Ουγγαρία, Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία) ή V-4, όπως είναι πλέον γνωστές, που μοιράζονται όλα τα προηγούμενα χαρακτηριστικά που αναφέραμε, αποφάσισαν να αντιμετωπίσουν τη σοβαρή δημογραφική κρίση τους, που προκαλείται από την πτώση της γεννητικότητας και την αυξανόμενη μετανάστευση, εκπονώντας το λεγόμενο Σχέδιο Δράσης για την Οικογενειακή Προστασία, που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 2019, προκαλώντας εγκώμια αλλά και έντονη κριτική.

Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η Ουγγαρία, η εθνολαϊκιστική κυβέρνηση της οποίας, υπό τον Βίκτορ Όρμπαν, εισήγαγε νέα οικονομικά κίνητρα για τις οικογένειες ώστε να αποκτήσουν περισσότερα παιδιά. Κίνητρα φορολογικά και οικονομικά ώστε να ενθαρρύνουν τις οικογένειες να έχουν περισσότερα παιδιά για να μη μειωθεί κι άλλο ο πληθυσμός, αλλά και για να προωθηθεί η εθνική πολιτική ταυτότητα, που εξυπηρετεί τους πολιτικούς στόχους της εθνολαϊκιστικής κυβέρνησης του Όρμπαν.

Ο πρόεδρος του Ιδρύματος JOL-LET της Βουδαπέστης και εμπειρογνώμονας σε θέματα πρόσβασης των γυναικών στην αγορά εργασίας, Katalin Kevehazi, δήλωσε ότι η προώθηση αυτού του σχεδίου έχει και έντονη πολιτική διάσταση πέρα από τα ποσοστά γονιμότητας. «Γενικά, όλες οι κυβερνήσεις των V4 έχουν μια υπερσυντηρητική προσέγγιση απέναντι στις γυναίκες, βλέποντας τον κεντρικό τους ρόλο σχεδόν αποκλειστικά ως μητέρες που γεννούν παιδιά. Στην Ουγγαρία όμως, η κυβέρνηση και ο ίδιος ο πρωθυπουργός προχωρούν ένα βήμα παραπέρα και μιλάνε για τη ‘διάσωση του έθνους’ και της οικογένειας και για τη μελλοντική διατήρηση του ουγγρικού έθνους”. Και πρόσθεσε: «Να θυμάστε πως οι εθνικά Ούγγροι πέρα από τα σύνορα -στην Τρανσυλβανία, στη Σερβία (Βοϊβοντίνα), στη Σλοβακία ή στην Ουκρανία- είναι επίσης επιλέξιμοι για οικονομική στήριξη ώστε να κάνουν περισσότερα παιδιά».

Η επιστροφή της Βιοπολιτικής

Η Ουγγαρία δεν αποτελεί τη μοναδική περίπτωση. Η πολωνική κυβέρνηση χρησιμοποιεί επίσης γενναιόδωρα φορολογικά και συνταξιοδοτικά οφέλη για να αυξήσει τα ποσοστά γεννήσεων, ενώ έφτασε στο σημείο να απαγορεύσει δια νόμου τις αμβλώσεις -κάτι που στις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε. θεωρείται αδιανόητο διότι θίγει τον αξιακό της πυρήνα, εκείνο του αυτεξούσιου του σώματός μας.

Παρατηρείται δηλαδή, για μια ακόμη φορά, η αναχρονιστική εργαλειακή χρήση από το κράτος του σώματος των γυναικών ως μηχανισμό παραγωγής νέων “μελών του έθνους” ώστε, όχι μόνο να υπάρχει βιολογική συνέχεια, αλλά και υπερίσχυση έναντι των άλλων, γειτονικών σε πρώτη φάση, εθνών. Είναι η επιστροφή της Βιοπολιτικής στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Πολωνία έχει αυξήσει όλες τις οικογενειακές παροχές που καταβάλλονται μετά τη γέννηση κάθε παιδιού, ανεξάρτητα από το επίπεδο εισοδήματος της οικογένειας. Στην Ουγγαρία, οι οικογένειες υποστηρίζονται μέσω φτηνών δανείων και μέσω φορολογικών εκπτώσεων, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να εργαστείτε για να είστε επιλέξιμοι. Για να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη, λοιπόν, οι γονείς πρέπει να έχουν αξιοπρεπείς μισθούς. Οι φτωχότερες οικογένειες – συχνά περιλαμβανομένων εκείνων που ανήκουν στη μειονότητα των Ρομά – αποκλείονται αυτόματα, υποστηρίζει η Katalin Kevehazi.

Επιδοτήσεις για “παραγωγή παιδιών”

Η εθνολαϊκιστική κυβέρνηση της Ουγγαρίας θα δαπανά ένα γενναιόδωρο 4% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος στην οικογενειακή βοήθεια. Το ποσοστό αυτό συμβαδίζει με τους δείκτες δαπανών από πλούσιες Σκανδιναβικές χώρες όπως η Σουηδία και η Δανία. Σύμφωνα με τα νέα μέτρα που θεσπίστηκαν τον Ιούλιο του 2019, τα παντρεμένα ζευγάρια -και όχι οι μονογονεϊκές οικογένειες- μπορούν να πάρουν μέχρι και 10 εκατομμύρια φιορίνια Ουγγαρίας (δηλαδή 30.000 Ευρώ) σε δωρεάν χρήματα με την προϋπόθεση να “παράγουν” τρία παιδιά μέσα σε 10 χρόνια. Στο μεταξύ, εργαζόμενες μητέρες με τέσσερα παιδιά απαλλάσσονται από το φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων και οι οικογένειες μπορούν ακόμη να λάβουν βοήθεια για την αγορά νέου μεγάλου αυτοκινήτου. Περίπου 14.000 νέες οικογένειες υπέβαλαν αίτηση στην Ουγγαρία για κάποιο είδος οικογενειακής στήριξης τον πρώτο μήνα, δήλωσε η υπουργός Katalin Novak σε συνέντευξή του στη φιλοκυβερνητική Magyar Hirlap.

Οι ειδικοί ωστόσο προειδοποιούν ότι αρκετοί άνθρωποι μπορεί να αντιμετωπίσουν πρόβλημα αν εκμεταλλευτούν το νέο σχέδιο οικογενειακών παροχών αλλά δεν μπορούν να διαβάσουν τα “ψιλά γράμματα” της σύμβασης. Εάν δεν «παράγετε» τα τρία παιδιά σε 10 χρόνια για οποιονδήποτε λόγο, τότε θα πρέπει να επιστρέψετε ολόκληρο το ποσό στο κράτος συν τους τόκους!

Η μητρότητα είναι ο πατριωτισμός των γυναικών”

«Όταν η κυβέρνηση εισήγαγε επιδοτούμενα στεγαστικά δάνεια για νέες οικογένειες το 2015, τα ποσοστά γεννήσεων στην Ουγγαρία αυξήθηκαν ελαφρά. Έχουν καταφέρει να αντιμετωπίσουν μια από τις βασικές προκλήσεις για τις νέες οικογένειες: τη στέγαση. Χωρίς ουσιαστική στήριξη, είναι πρακτικά αδύνατο να χρηματοδοτήσετε ένα διαμέρισμα ακόμα και με μισθό πάνω από το μέσο όρο”, δήλωσε η Katalin Novak. Ωστόσο το ποσοστό γονιμότητας της Ουγγαρίας είναι 1,49 γεννήσεις ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας, το οποίο είναι περίπου ευθυγραμμισμένο με άλλες χώρες της Ευρώπης. Μόνο που η Ουγγαρία δεν δέχεται μετανάστες, αλλά στέλνει ακόμη Ούγγρους μετανάστες στο εξωτερικό. Η προσέλκυση εθνικά Ούγγρων που ζουν ως μειονότητες στις γειτονικές χώρες και η πολιτογράφηση τους δεν έλυσε το δημογραφικό πρόβλημα της Ουγγαρίας. Ο πληθυσμός της χώρας μειώθηκε από 10,7 εκατομμύρια το 1980 σε 9,7 εκ. σήμερα και, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΟΗΕ, θα κατρακυλήσει στα 8 εκατομμύρια πριν από το 2060.

Το γεγονός αυτό ώθησε τον Όρμπαν σε μια νέα εθνική εκστρατεία δημογραφικής ανάκαμψης, υιοθετώντας το Μεσοπολεμικό σύνθημα “η μητρότητα είναι ο πατριωτισμός των γυναικών”. Κηρύσσοντας από τη μία πόλεμο κατά των “δυνάμεων της Παγκοσμιοποίησης”, κλείνοντας το 2015 ερμητικά τα σύνορα στους Σύριους πρόσφυγες για να προστατεύσει την Ουγγαρία από την “εισβολή μουσουλμάνων μεταναστών”, ο Όρμπαν ήρθε σε ρήξη με τις Βρυξέλλες δηλώνοντας κυνικά πως “μπήκαμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση επειδή περιμέναμε να έρθουν τουρίστες, αλλά εσείς μας στέλνετε μετανάστες!”

Το ουγγρικό έθνος εξαφανίζεται”!

Το 2015 ο Όρμπαν πούλησε στους ψηφοφόρους του το νέο αφήγημα πως αυτοί οι πρόσφυγες και μετανάστες ήταν η νέα “εθνική απειλή”. Ο ίδιος προφήτευσε την εξαφάνιση της Δυτικής Ευρώπης και κάλεσε τους νέους Ούγγρους μετανάστες (τα παιδιά του Brain Drain) στην Ευρώπη να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και να την υπερασπιστούν διότι “η επιβίωσή της απειλείται από την εισροή μεταναστών. Όταν το φράγμα εκρήγνυται, τότε το νερό πλημμυρίζει τα πάντα και η πολιτιστική κατοχή θα γίνει μη αναστρέψιμη”, δήλωσε ο Όρμπαν συνοψίζοντας το ξενοφοβικό και κλειστοφοβικό δόγμα που έχει υιοθετήσει.

Ο Βίκτορ Ορμπάν, που πιστεύει πως “το ουγγρικό έθνος εξαφανίζεται”, φιλοδοξεί να αλλάξει τη δημογραφική πορεία της χώρας του, υιοθετώντας μια αντίστοιχη ρητορική και πολιτική. Είναι γνωστό άλλωστε πως ο Ορμπάν έχει υιοθετήσει τη ρητορική της θεωρίας της “Μεγάλης Αντικατάστασης”, που υιοθετήθηκε στη Γαλλία από τον Renaud Camus, και έγινε το πρότυπο για ένα μεγάλο τμήμα της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς.

Ο δημογραφικός εθνικισμός του Όρμπαν

Ο “δημογραφικός εθνικισμός” του Όρμπαν, ο οποίος από τη μία θέλει να ενοποιήσει όλους τους Ούγγρους που ζουν εκτός χώρας σ’ έναν ενιαία εθνικό χώρο, κι από την άλλη επιβάλει διακρίσεις στις μειονότητες των Ρομά και των Εβραίων στο εσωτερικό της χώρας, αρνούμενος παρανοϊκά να δεχθεί μετανάστες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιθυμεί να προωθήσει τις αξίες της παραδοσιακής οικογένειας και να σταματήσει τη μείωση της γεννητικότητας των Ούγγρων.

Άλλωστε στο εκλογικό πρόγραμμα του Fidesz για το 2010 υπήρχε κάτι το αντίστοιχο: “Η ψυχική και φυσική υγεία της Ουγγαρίας και της Ευρώπης θα εξαρτηθεί από την ικανότητά μας να αποκαθιστούμε και να διατηρούμε την υγεία των οικογενειών, τόσο στην πατρίδα μας όσο και σε μια κοινή Ευρώπη… Χρειάζεται να προχωρήσουμε πέρα από μια κοντόφθαλμη προσέγγιση που συνίσταται στο περιορισμό του ζητήματος της οικογένειας και της μητρότητας στην προσωπική σφαίρα”. Με άλλα λόγια ο Όρμπαν προκρίνει την εφαρμογή μιας Βιοπολιτικής, με την εργαλειοποίηση των σωμάτων των γυναικών της χώρας, που θα πρέπει να γεννούν περισσότερα παιδιά για “εθνικό όφελος”, απορρίπτοντας το δικαίωμα της προσωπικής επιλογής και της γυναικείας χειραφέτησης.

Επειδή ωστόσο η Ουγγαρία είναι, ακόμη τουλάχιστον, χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ και κοινοβουλευτική δημοκρατία, και δεν μπορεί έτσι να επιβάλει τέτοιες δημογραφικές πολιτικές και αντιλήψεις που προσιδιάζουν σε δικτατορικά καθεστώτα, η κυβέρνηση του Όρμπαν έχει προτείνει μια σειρά από μέτρα για την τόνωση της γεννητικότητας, όπως εκπτώσεις σε φοιτητικά δάνεια για αποφοίτους που έχουν παιδιά κατά τη διάρκεια σπουδών, χορήγηση αυξήσεων στις συντάξεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών, ακόμη και τη χορήγηση πρόσθετων δικαιωμάτων ψήφου σε μεγάλες οικογένειες!

Η ουγγρική κυβέρνηση επέλεξε τελικά ένα παραδοσιακό σύστημα οικογενειακών επιδομάτων, το οποίο βασίζεται στο γαλλικό σύστημα, καθώς και σε μέτρα για τη βελτίωση της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, συμπεριλαμβανομένων και συνολικής επιδότησης περίπου 30.000 Ευρώ, κατανεμημένα μέσα σε δέκα χρόνια, για τα ζευγάρια που θα δεσμευτούν να αποκτήσουν τουλάχιστον τρία παιδιά.

Μορφωμένες γυναίκες Vs macho κουλτούρα

Ωστόσο όλη αυτή η ρητορική και η πολιτική του “δημογραφικού εθνικισμού” -ή του “Κάνε Μωρά” του Όρμπαν- δεν είχε παρά πενιχρά αποτελέσματα. Τα ποσοστά γεννητικότητας στην Ουγγαρία από 1,3 (παιδιά ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας) που ήταν κατά την περίοδο 1997-2013 ανέβηκε ισχνά σε μόλις 1,5 το 2018. Αν και η κατάσταση στην αγορά εργασίας στη χώρα είναι βελτιωμένη, καθώς σήμερα υπάρχουν 4,5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας σε σύγκριση με μόλις 3,8 εκατομμύρια το 2010, και παρά την επιδοματική πολιτική, αυτό δεν αποδείχθηκε αρκετό. Τα ποσοστά θνησιμότητας στην Ουγγαρία εξακολουθούν να υπερβαίνουν τα ποσοστά των γεννήσεων, και ο πληθυσμός των γυναικών σε ηλικία τεκνοποίησης μειώνεται συνεχώς δημιουργώντας έτσι έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο δημογραφικής συρρίκνωσης.

Πάντως οι γυναίκες, τόσο στην Ουγγαρία όσο και στην καθολική Πολωνία, είναι πιο μορφωμένες από τους άνδρες, και αρκετές είναι ακόμη και επιχειρηματίες, διαμορφωτές της κοινής γνώμης και πολιτικοί, και δεν αισθάνονται άνετα όταν τις αντιμετωπίζουν απλώς ως “εργαλεία αναπαραγωγής”. Αντιδρούν, αλλά οι μεγαλύτερες αντιδράσεις πιθανόν να έρθουν στη συνέχεια. «Είναι ένα παράδοξο: έχουμε πολύ μορφωμένες γυναίκες αλλά μια πολύ macho κουλτούρα. Η Ουγγαρία είναι μια πολύ ιεραρχική, supermacho χώρα που προτιμώ να τη συγκρίνω με τη Ρωσία του Πούτιν παρά με τις υπόλοιπες V4», δήλωσε η Katalin Kevehazi.

Πλήρης υιοθέτηση της “ακροδεξιάς ατζέντας” από τον Όρμπαν

Αν και ο Ορμπάν ανακοίνωσε πως η αντιμετώπιση της μείωσης του ουγγρικού πληθυσμού αποτελεί την κύρια προτεραιότητα της πολιτικής του εντούτοις εώς τώρα τα αποτελέσματα της πολιτικής του είναι ισχνά. Το δημογραφικό είναι πολύ πιο σύνθετο πρόβλημα από αυτό που αντιλαμβάνονται Δεξιοί συντηρητικοί πολιτικοί όπως ο Όρμπαν, οι οποίοι αδυνατούν να δουν τη “Μεγάλη Εικόνα” και περιορίζονται σε μια αμυντική και κλειστοφοβική αντιμετώπιση των εξελίξεων.

Το σίγουρο πάντως είναι πως, με βάση και την αντιμεταναστευτική και δημογραφική του πολιτική, το Δεξιό κόμμα Fidesz βρίσκεται πλέον πιο Δεξιά κι από το ριζοσπαστικό ακροδεξιό κόμμα Jobbik, το οποίο υποστηρίζει πως το ερώτημα δεν είναι εάν η Ουγγαρία θα γίνει χώρα εισδοχής μεταναστών, αλλά ως πότε θα συνεχίσει να είναι η ίδια χώρα που στέλνει μετανάστες στο εξωτερικό. Όπως σχεδόν παντού στην Ευρώπη ο ανταγωνισμός μεταξύ Δεξιάς και Ακροδεξιάς για πολιτική κυριαρχία στο χώρο “δεξιότερα του Κέντρου” οδηγεί σε υιοθέτηση “ακροδεξιάς ατζέντας” και σε μετατόπιση της παραδοσιακής Δεξιάς σε πιο ακροδεξιές θέσεις και εν τέλει σε ενίσχυση της ίδιας της ακροδεξιάς. Όλα αυτά οδηγούν νομοτελειακά σ’ έναν πολύ σκοτεινό τόπο.

Έτσι ο Όρμπαν ανοίγει το δρόμο προς ένα πιο ισχυρότερο ακροδεξιό Jobbik, χωρίς να προσφέρει στην κεντροαριστερή αντιπολίτευση πολλές ευκαιρίες για να ανασυνταχθεί και να διεκδικήσει τη διακυβέρνηση της χώρας. Από κάθε άποψη η περίπτωση της Ουγγαρίας είναι διδακτική και θα πρέπει να λειτουργήσει ως παράδειγμα προς αποφυγήν για τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης.

* Ο Γιώργος Στάμκος είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

Advertisements

Έλληνες: Από «Έθνος Ανάδελφον» σε «Έθνος-σκαντζόχοιρο»

Από «έθνος ανάδελφον» σε «έθνος-σκαντζόχοιρο»

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι ΝΑΖΙ-Μακεδονομάχοι.jpg

Γράφει ο  Αντώνης Λιάκος

Kάθε φορά που στα Σκόπια αποκαλούν τη γλώσσα και την ταυτότητά τους μακεδονική, ακολουθεί στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη ορυμαγδός δηλώσεων, αφορισμών, κατηγοριών για αλυτρωτισμό και επιβουλές της εθνικής ακεραιότητας της χώρας. Πατριωτικές κορόνες της αντιπολίτευσης, οργισμένοι εκφωνητές ειδήσεων, δηλητηριώδη πρωτοσέλιδα, αγανάκτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οσμή προδοσίας.

Μας προκαλούν και μας εχθρεύονται οι Αλβανοί, μας απειλούν οι λιλιπούτειοι Μακεδόνες, ο Ερντογάν έχει γίνει μόνιμος εφιάλτης μας, κινδυνεύουμε από τους μουσουλμάνους πρόσφυγες. Μένουν έξω από τον χορό των προκλήσεων οι Βούλγαροι, μάλλον συγκυριακά, γιατί και αυτοί προαιώνιος εχθρός είναι.

Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια που λέγαμε ότι «οι Γερμανοί ξανάρχονται», ότι οι Ευρωπαίοι και οι Αμερικανοί ήθελαν να ξεχάσουμε ότι είμαστε Ελληνες και ότι ο παγκόσμιος σιωνισμός βρίσκεται πίσω από κάθε επιβουλή. Φανταζόμαστε την Ελλάδα ανάμεσα σε εχθρούς. Εχουμε μετατραπεί σε έθνος-σκαντζόχοιρο. Μολών λαβέ! Με τον παραμικρό θόρυβο, τα αγκάθια προτεταμένα.

Το 1985, ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Χρήστος Σαρτζετάκης, είχε πει ότι οι Ελληνες είμαστε «έθνος ανάδελφον». Δεν απέχει πολύ η μια αντίληψη από την άλλη. Η λέξη «ανάδελφος» παραπέμπει σε μια ανασφαλή μοναξιά. Αλλά το έθνος-σκαντζόχοιρος είναι κάτι παραπάνω. Είναι η συνεχής κατάσταση πολιορκίας και επιβουλής, η οποία έχει γίνει μέρος του εθνικού λόγου.

Ακόμη και όσοι δεν υποκύπτουν στη γοητεία της θυματοποίησης και της απειλής, στις δημόσιες τοποθετήσεις τους είναι προσεκτικοί στο να μην τις αντικρούσουν. Πού οφείλεται η συνεχής επίκλησή τους; Μήπως είμαστε πράγματι «ανάδελφοι»; Οχι βέβαια. Πόσοι από τους σημερινούς Τούρκους δεν προέρχονται από εξισλαμισμένους ελληνόφωνους πληθυσμούς; Πόσοι Αλβανοί, Μακεδόνες και Βούλγαροι δεν προέρχονται επίσης από αφομοιωμένους Ελληνες και πόσοι Ελληνες δεν είναι εξελληνισμένοι Αρβανίτες, Βλάχοι, Σλάβοι κ.λπ.; Εξάλλου μοιραζόμαστε με τους γείτονές μας θρησκεία, νοοτροπίες, μουσική και μύθους, υλικές και άυλες πολιτισμικές κληρονομιές.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, όταν κυκλοφόρησε η ιδέα του ανάδελφου, δεν ήλθε μόνη της. Ο Αντώνης Τρίτσης ζητούσε τότε την επανεισαγωγή των αρχαίων στα σχολεία, οι νεο-ορθόδοξοι μας καλούσαν να στρέψουμε τις πλάτες μας στη Δύση, η αναζήτηση της «ιδιοπροσωπίας» έδειχνε ότι το πνεύμα της Μεταπολίτευσης είχε αντικατασταθεί από μια ιδεολογική άμπωτη.

Το ΠΑΣΟΚ εκείνης της εποχής, εγκαταλείποντας τα αρχικά του προγράμματα κοινωνικής αναμόρφωσης, επικαλούνταν ολοένα και περισσότερο το έθνος. Το βασικό ιδεολόγημα ήταν ότι το έθνος είχε υποστεί «εθνική απονεύρωση». Η εθνική νεύρωση, ωστόσο, δεν θα αργούσε. Και έφτασε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και το ονοματολογικό πρόβλημα της Μακεδονίας.

Παγκόσμιες αλλαγές αναμόχλευσαν τον εθνικισμό, φτάσαμε σε λαοσυνάξεις για τις ταυτότητες και την Ορθοδοξία, αποσύρθηκαν βιβλία Ιστορίας και απέτυχε οποιαδήποτε προσπάθεια εκλογίκευσης του εθνικού συναισθήματος στην παιδεία. Από την «εθνική απονεύρωση» στον «εθνομηδενισμό», το κοντέρ κατέγραφε την άνοδο των εξοπλισμών. Πρωταθλητές στον κόσμο!

Αλλά το έθνος-σκαντζόχοιρος δεν υπάρχει από μόνο του. Το εθνικό συναίσθημα συνδαυλίζεται, ερεθίζεται και εργαλειοποιείται. Δεν οφείλεται μόνο στις διανοητικές αδράνειες και στην παράδοση. Ο χειρισμός της Συμφωνίας των Πρεσπών, από μια αντιπολίτευση που θυσιάζει τα πάντα για να φτάσει στην εξουσία, δεν υπολογίζει συνέπειες. Αλλά οι δυνάμεις που εξαπολύει δεν είναι ελέγξιμες και χειραγωγήσιμες.

Η εθνική δυσανεξία που ρίχνεις με δόσεις στην κοινωνία θα τη δηλητηριάσει στο τέλος. Η εξωτερική εχθρότητα γίνεται εσωτερική δυσανεξία. Διαβρώνει τη δημόσια σφαίρα. Τα τελευταία κρούσματα, δηλαδή η δολοφονία του Ζακ στην Ομόνοια, της φοιτήτριας που αντιστάθηκε στον βιασμό στη Ρόδο και του Αλβανού αγρεργάτη στην Κέρκυρα, σχετίζονται και δείχνουν ότι ο σκαντζόχοιρος δεν στρέφει τα αγκάθια του μόνο στους εκτός, αλλά και στους εντός.

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι Koykoyloforoi-Neonazi-makedonomaxoi.jpg

Η ακροδεξιά στροφή στην Ευρώπη δεν οφείλεται στο λαϊκό αίσθημα, όπως αφήνει ο όρος δεξιός λαϊκισμός να εννοηθεί. Οφείλεται στη χρησιμοποίηση του λαϊκού αισθήματος από μια ηγεσία που περιφρονεί και σιχαίνεται τον λαό και γι’ αυτό θεωρεί ότι μπορεί να τον χρησιμοποιήσει κατά το δοκούν.

Ο κίνδυνος της Ακροδεξιάς, η αναίρεση όσων αξιών κατακτήθηκαν στη Μεταπολίτευση, στην πορεία εκδημοκρατισμού και εξευρωπαϊσμού της Ελλάδας, δηλαδή ο σεβασμός στη διαφορετικότητα που αποτελεί το ενοποιητικό στοιχείο της ευρωπαϊκής πολιτισμικής κληρονομιάς και ταυτότητας, έχουν υποθηκευτεί στη λογική της κατάκτησης της εξουσίας. Τι λένε γι’ αυτό οι άνθρωποι που αυτάρεσκα ονομάζονται ευρωπαϊστές και επικαλούνται φιλελεύθερες αξίες; Τι λένε οι φίλοι που μαζί βρεθήκαμε αντίπαλοι των εθνικιστών το 1992 στο Μακεδονικό και απέναντι στον Χριστόδουλο για τις ταυτότητες; Σιωπή ώς πότε;

Η αναμέτρηση στην οποία οδηγούμαστε δεν αφορά μόνο ποιο κόμμα θα κυβερνήσει και ποιον προσανατολισμό θα δώσει στη χώρα. Διαμορφώνει μια συγκεκριμένη πολιτική κουλτούρα. Αλλά όταν μια πολιτική διαμάχη γίνεται πολιτισμική, βαθαίνει τις διαφορές. Δημιουργεί habitus, δηλαδή εδραιωμένες συνήθειες που τις θεωρούμε φυσικές και αυθόρμητες. Αυτές θα συνεχίσουν να υπάρχουν, ακόμα και όταν οι αιτίες που τις προκάλεσαν παρέλθουν. Ολοι θα ματώσουμε στ’ αγκάθια του σκαντζόχοιρου!

* Ο Αντώνης Λιάκος είναι Ιστορικός στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Η άνοδος και η πτώση του Γκρουέφσκι

Η άνοδος και η πτώση του Γκρουέφσκι

Ο άνθρωπος που μετέτρεψε τα Σκόπια  σε “εθνικιστική Ντίσνεϊλαντ των Βαλκανίων”

Του Γιώργου Στάμκου

O Νίκολα Γκρουέφσκι,οικονομολόγος, πρώην υπουργός Οικονομικών της π.Γ.Δ.Μακεδονίας (1999-2002), και αρχηγός του εθνικιστικού κόμματοςVMRO-DPMNE (2003-2017), έγινε πρωθυπουργόςτης χώρας του το 2006, σε ηλικία μόλις 36 ετών. Αρχικά είχε σημαντική υποστήριξη από τη διεθνή κοινότητα, κυρίως της Δύσης και ειδικά της Ουάσιγκτον, που έβλεπε θετικά τη διακυβέρνηση αυτής της μικρής βαλκανικής χώρας από “μεταρρυθμιστές τεχνοκράτες”, όπως ο Γκρουέφσκι, που αρχικά φιλοδοξούσε να μετατρέψει το, παραδοσιακά εθνικιστικό ,VMRO-DPMNE σε ένα σύγχρονο, “ευρωπαϊκό”, συντηρητικό κόμμα. Τα πρώτα δύο χρόνια της διακυβέρνησής του (2006-2008) ενίσχυσε τη δύναμη του κόμματός και της κυβέρνησης στη π.Γ.Δ.Μακεδονία, κάνοντας ταυτόχρονα μεταρρυθμίσεις φιλελευθεροποίησης της οικονομίας και προσέλκυσης ξένων επενδύσεων, ακολουθώντας μια φιλοδυτική πολιτική. Ήταν η εποχή που η, προ Κρίσης, Ελλάδα ήταν ο υπ’ αριθμόν ένα ξένος επενδυτής στη χώρα, με τα ΕΛΠΕ να αγοράζουν το διυλιστήριο της ΟΚΤΑ, όταν ήταν υπουργός οικονομικών ο Γκρουέφσκι (1999-2002).

Γκρουέφσκι και ΝΑΤΟ

Τον Ιούνιο του 2007 ο Γκρουέφσκι συναντήθηκε στα Τίρανα με τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Geogre W. Bush, λαμβάνοντας τη συγκατάθεσή του για την είσοδο της χώρας στο ΝΑΤΟ. Στις εθνικές εκλογές που έγιναν στις 1 Ιουνίου του 2008 το VMRO-DPMNE, κατέγραψε μια εκλογική νίκη καταλαμβάνοντας τις μισές από τις θέσεις στο κοινοβούλιο της χώρας. Παρόλα αυτά ο Γκρουέφσκι προτίμησε να συγκυβερνήσει σε συμμαχία με το αλβανικό κόμμα Δημοκρατική Ένωση για την Ενσωμάτωση (DUI) του ΑλίΑχμέτι, για να μην έχει απέναντί του τοπολυάριθμο (27%) αλβανικό στοιχείο τηςχώρας. Είχε προηγηθεί (2-4 Απριλίου 2008) η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι, όπου τα Σκόπια περίμεναν να εισέλθουν στην Ατλαντική Συμμαχία. Τελικά, εξαιτίας της απειλής βέτο της Ελλάδας λόγω της διαμάχης για το ονοματολογικό, δεν μπόρεσαν να λάβουν το πολυπόθητο χρίσμα και παρέμειναν κολλημένα στον προθάλαμοτου ΝΑΤΟ. Ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Α. Μιλοσόσκι, είχε δηλώσει τότε πως “παρ´όλο που ηΜακεδονία εκπλήρωσε όλα τα απαραίτητα κριτήρια για την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, η υποψηφιότητά της μπλοκαρίστηκε από τηνΕλλάδα… Όλες οι χώρες υποστήριξαν την ένταξη της Μακεδονίας, με εξαίρεση την Ελλάδα”, ενώ ο κυβερνητικός εκπρόσωποςτης π.Γ.Δ.Μ. Νίκολα Ντιμιτρώφ (ο σημερινός υπουργός εξωτερικών) υποστήριξε πως παραβιάστηκε η Ενδιάμεση Συμφωνία(1995) μεταξύ Ελλάδας και π.Γ.Δ.Μακεδονίας. Το γεγονός αυτό πυροδότησε μια εκ νέου εθνικιστική στροφή του VMRO-DPMNE και του Γκρουέφσκι προσωπικά,   τη σύγκρουση με την Ελλάδα για το όνομα Μακεδονία σε λάβαρο της εσωτερικής και εξωτερικής του πολιτικής.

Η εποχή του αρχαιομακεδονικού ιδεολογήματος

Στις επόμενες εκλογές, που έλαβαν χώρα στις 5 Ιουνίου του 2011, ο Γκρουέφσκι και το κόμμα του VMRO-DPMNE κατέγραψε την τρίτη κατά σειρά εκλογική του νίκη, κερδίζοντας 56 από τις 123 θέσεις στο κοινοβούλιο της χώρας. Ο Γκρουέφσκι αισθανόταν πλέον τόσο ισχυρός στο εσωτερικό της χώρας, ώστε να κάνει σχεδόν ότι ήθελε, σε σημείο αλαζονείας. Υπήρξε αδυσώπητα σκληρόςα πέναντι στους αντιφρονούντες και στους πολιτικούς του αντιπάλους, ώστε να τους κλείσει ακόμη και φυλακή. Τρομοκρατούσε και κατέστειλε τα αντιπολιτεύομενα μέσα μαζικής ενημέρωσης, με εξοντωτικά πρόστιμα, μιμούμενος μια αυταρχική πολιτική που προσιδίαζε την τριάδα Πούτιν-Ερντογάν-Όρμπαν. Άρχισε να εγκαταλείπει σταδιακά τη φιλοδυτική πολιτική και να προσεγγίζει τη Ρωσία, την Τουρκία και την Κίνα, και εγκαταλείποντας το όραμα της ένταξης στους Ευρωατλαντικούς θεσμούς. Βασικό του χαρτί, ώστε να συσπειρώνει γύρω του περισσότερους οπαδούς στο εσωτερικό, ήταν ο εθνικισμός και συγκεκριμένα το ιδεολόγημα του “αρχαιομακεδονισμού”, που στρεφόταν άμεσα κατά της Ελλάδας.

Άρχισε τότε αναπτύσσει το τερατώδες έργο της οικοδόμησης μιας “νέας εθνικής αρχαιοπρεπούς ταυτότητας”(Antikvizacija), που συμβόλιζε και το εξωφρενικό σχέδιο “Σκόπια 2014” (project Skopije 2014), που μετέτρεψε τα Σκόπια σε “εθνικιστική Ντίσνεϊλαντ των Βαλκανίων”, γεμάτη με αρχαιοπρεπή μνημεία και αγάλματα, με μορφές ιστορικών προσώπων κλεμμένες από την ιστορία των γειτονικών λαών και κυρίως από την Ελλάδα, όπως έδειχνε καιτο τεράστιο άγαλμα του έφιππου Αλεξάνδρου στην κεντρική πλατεία των Σκοπίων. Το project αυτό διατάραξε τις σχέσεις μεταξύ των δύο βασικών εθνοτήτων (Σλαβομακεδόνες και Αλβανοί) στο εσωτερικό της χώρας, δημιούργησε προβλήματα στις σχέσεις με τη διεθνή κοινότητα, αλλά και εκνεύρισε την Ελλάδα μπλοκάροντας, με τη αδιαλλαξία του ίδιου του Γκρουέφσκι, έναν συμβιβασμό για το συνταγματικό όνομα της χώρας. Επίσης ήταν ένα όργιο κατασπατάλησης δημόσιου χρήματος (το συνολικό κόστος από 200 εκ. Ευρώ, που ήταν ο αρχικός προϋπολογισμός, άγγιξε σχεδόν το μισό δισεκατομμύριο σε μια χώρα με βασικό μηνιαίο μισθό τα 200 Ευρώ), μίζας και διαφθοράς, καθώς τεράστια ποσά κατέληξαν στις τσέπες της οικογένειας  Γκρουέφσκι, των φίλων και των ευνοούμενων του. Ήταν μια καθαρή ύβρη από κάθεάποψη.

Σκάνδαλα και δίκες

Όταν στις 27 Απριλίου του 2014 ο Γκρουέφσκι ξανανίκησε στις εκλογές ήταν ολοφάνερο πως αντί για μεταρρυθμίσεις έφερε τελικά στην εξουσία τον χειρότερο εθνολαϊκισμό του VMRO-DPMNE: ένα περίεργο βαλκανικό μείγμα ακροδεξιάς ιδεολογίας με οικονομικό νεοφιλελευθερισμό, σε συνδυασμό με αντι-Δυτικισμό και φιλορωσικό προσανατολισμό. Οι πολιτικοί του αντίπαλοί του συνασπίστηκαν, με την υποστήριξη της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Μαζικές διαδηλώσεις ξέσπασαν στα Σκόπια τον Μάιο του 2015. Ο Ζόραν Ζάεφ, ηγέτης του αντιπολιτευόμενου Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SDSM), στις εθνικές εκλογές της 11η Δεκεμβρίου 2016 έλαβε το 37,9% των ψήφων (λίγο κάτω από το 39,4% του VMRO-DPMNE του Γκρουέφσκι), αλλά μπόρεσε να σχηματίσει επαρκή πλειοψηφία και κυβέρνηση συμμαχώντας με τα δύο αλβανικά κόμματα της χώρας και έχοντας την πολιτική στήριξη της Δύσης, η οποία έβλεπε πλέον τον Γκρούεφσκι ως “άνθρωπο του Πούτιν” στα Βαλκάνια. Η αρχή του τέλους του Γκρουέφσκι είχε πλέον έλθει.

Τα σκάνδαλα διαφθοράς δενάργησαν να αποκαλυφθούν το ένα μετά το άλλο, καθώς δεν υπήρχε η συγκάλυψη της περιόδου διακυβέρνησης του VMRO-DPMNE. Η δικαιοσύνη της χώρας, έχοντας πλέον “λυμένα τα χέρια” της και με την παρότρυνση της Ε.Ε., άρχισε να ασχολείται σοβαρά με αυτές τις υποθέσεις κι έτσι ο Γκρουέφσκι, που καθόταν πλέον στα έδρανα της αντιπολίτευσης, βρέθηκε στο στόχαστρο. Υπόδικος πλέον αποχώρησε από την ηγεσία του VMRO-DPMNE τον Δεκέμβριο του 2017, την οποία και ανέλαβε ο Χρίστιαν Μιτσκόσκι. Η βασική κατηγορία εναντίον του ότι αγόρασε μια θωρακισμένη μερσεντές αξίας 600.000 ευρώ με δημόσιο χρήμα, ήταν μόνον η κορυφή του παγόβουνου των σκανδάλων διαφθοράς στα οποία εμπλέκονταν.  Το πρώτοδικαστήριο (23 Μαίου 2018) τον “φιλοδώρησε”με ποινή φυλάκισης δύο ετών, απαγόρευση εξόδου από τη χώρα και κατάσχεση του διαβατηρίου του. Θα ακολουθούσαν και άλλα. Την ίδια περίοδο, κι ενώ η Συμφωνία των Πρεσπών μεταξύ Αθηνών και Σκοπίων προχωρούσε λύνοντας μια διαμάχη 27 ετών, ο Γκρουέφσκι φώναζε πως είναι “θύμα πολιτικών διώξεων”, “κυνηγιού μαγισσών”, πως “απειλείται η ζωή του” κ.λ.π., ενώτην ίδια στιγμή άδειαζε συστηματικά του 35 (!) τραπεζικούς λογαριασμούς που διατηρούσε μόνο σε τραπεζικά ιδρύματα της χώρας του. Ήταν φανερό πως μεθόδευετ η φυγή του από τη χώρα, αναζητώντας ένα “ασφαλές καταφύγιο”…

Άσυλο στην Ουγγαρία του Όρμπαν

Η συνέχεια είναι γνωστή σε όλους. Στις 13 Νοεμβρίου του 2018 έστειλε μήνυμα στο facebook, πως βρισκόταν στη Βουδαπέστη και πως είχε ζητήσει άσυλο από τις ουγγρικές Αρχές. Σύντομα έγινε γνωστό πως φυγαδεύτηκε, με τη συνδρομή ουγγρικών διπλωματικών υπηρεσιών, μέσω Αλβανίας, Μαυροβουνίου και Σερβίας, στην Ουγγαρία του Όρμπαν, με τον οποίο συνδέονταν με κοινά ιδεολογικά, πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα. Ενώ η Interpol είχε ανακοινώσει επίσημο ένταλμα σύλληψης του, κατ’ εντολή του υπουργείου δικαιοσύνης των Σκοπίων, η Ουγγαρία ανακοίνωσε επίσημα στις 20 Νοεμβρίου 2018 πως ενέκρινε την αίτηση χορήγησης ασύλου στο Νίκολα Γκρουέφσκι. Ως βασική αιτιολογία της χορήγησης ασύλου στον’”πολιτικό φίλο” του και “αγωνιστή στο πλευρό του για τον τερματισμό της μαζικής μετανάστευσης μέσω τουβαλκανικού διαδρόμου”, ο Βίκτορ Όρμπαν ανακοίνωσε πως ο Γκρουέφσκι είναι θύμα “πολιτικού πογκρόμ” και πως η χώρα του, σε αντίθεση με την π.Γ.Δ.Μακεδονία, που κυβερνάται πλέον από “μισθοφόρους του Σόρος”, μπορεί να του εξασφαλίσει μια “δίκαιη δίκη”. Ήταν μια απόδειξη πως η αλληλεγγύη μεταξύ των VIP μελών της άτυπης “Διεθνούς των Ακροδεξιών” της Ευρώπης, λειτουργούσε στην πράξη. Το τι θα γίνει από εδώ και πέρα και ποια θα είναι η τελική τύχη του άλλοτε ισχυρού άνδρα των Σκοπίων θα κριθεί εν πολλοίς από το αποτέλεσμα του ανταγωνισμού μεταξύ Δύσης και Ρωσίας για τον έλεγχο της ασταθούς γεωπολιτικά ζώνης των δυτικών Βαλκανίων.

Πρωτοδημοσιεύτηκε στο http://www.tvxs.gr στις 25.11.2018

ΕΥΡΩΠΗ, ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ

ΕΥΡΩΠΗ, ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ

Αναζητώντας Ταυτότητα στην Εποχή της Παγκοσμιοποίησης

consumerismΜόλις αφήσουμε τους νόμους της Παγκοσμιοποιημένης Αγοράς να ρυθμίζουν και το νερό, τότε οι πισίνες των πλουσίων θα αποκτήσουν μεγαλύτερη προτεραιότητα από το πόσιμο νερό των φτωχών”.

Βαντάνα Σίβα, Ινδή Πυρηνική Φυσικός και Ακτιβίστρια

1527113_10200905167100854_579829944_n

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

«Οι λαοί ανακαλύπτουν ξανά την παράδοση τους, τον πολιτισμό τους, τα στοιχεία εκείνα που τους κάνουν να ξεχωρίζουν και τα προβάλλουν, για να δηλώσουν την ίδια την ύπαρξη τους που αισθάνονται ότι απειλείται». Αυτή η παρατήρηση της Ιταλίδας πανεπιστημιακού Τζιοβάννα Τζακομάτσι συνοψίζει και την ουσία της έξαρσης του νέο-εθνικισμού, της ξενοφοβίας και των αποσχιστικών κινημάτων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως συμβαίνει ήδη στη Σκωτία, στην Καταλονία και αλλού. Υπάρχει δηλαδή έντονος ο φόβος ότι η παγκοσμιοποίηση και η υπερεθνική ενοποίηση τύπου «ευρωπαϊκού υπερ-κράτους», αποτελούν απειλή για τις ιδιαίτερες ταυτότητες των λαών. Οι πολέμιοι της Παγκοσμιοποίησης εκφράζουν την άποψη ότι τα έθνη θα «πολτοποιηθούν», θα χάσουν τις ιδιομορφίες τους και θα μετατραπούν σε «άμορφες μάζες» καταναλωτών χωρίς ταυτότητα. Παραλείπουν βέβαια να συμπληρώσουν ότι ο παραδοσιακός κόσμος δεν είναι και ο ιδανικότερος -στην πραγματικότητα είναι κληρονομία σφαγών, πολέμων και “κατέργων των λαών”- απλά εξυπηρετεί τα συμφέροντα των παραδοσιακών ελίτ, που εξ αιτίας της παγκοσμιοποίησης αισθάνονται να παραγκωνίζονται και χάνουν τον έλεγχο του «παιχνιδιού». Ως αντίδραση οι παραδοσιακές ελίτ «επανεθνικοποιούνται» χειραγωγώντας εύκολα τις βυθισμένες στην άγνοια μάζες με την έντεχνη αξιοποίηση του φόβου και της ανασφάλειας που προκαλεί το άγνωστο μέλλον, αναζητώντας πάντα εξιλαστήρια θύματα και αποδιοπομπαίους τράγους, όπως είναι στην εποχή μας οι μετανάστες και οι πρόσφυγες.

globalization

Η αναζήτηση λοιπόν της ταυτότητας και ιδιαίτερα της εθνικής (ή ακόμη και της θρησκευτικής), προωθείται μέσα στους λαούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως ένας τρόπος αντίδρασης στην παγκοσμιοποίηση, στον κοσμοπολιτισμό και στις υπερεθνικές δυνάμεις που αναδύονται, όπως π.χ. αυτές της λεγόμενης Οικονομίας της Αγοράς. Η ειρωνεία βέβαια είναι πως οι συντηρητικές δυνάμεις στην Ευρώπη από τη μία να εχθρεύονται δήθεν την Παγκοσμιοποίηση υποστηρίζοντας την επιστροφή στην “ήσυχη κοιλάδα” των παραδόσεων, κι από την άλλη προωθούν λυσσαλέα την Οικονομία της Αγοράς και τις ιδέες του οικονομικού Νεοφιλελευθερισμού, που σαρώνει τα πάντα. Πρόκειται για μια θεμελιώδη αντίφαση που εμπεριέχει σπόρους αυτοκαταστροφής, διότι στην ουσία η λεγόμενη Παγκοσμιοποίηση, και όχι η Οικουμενικότητα, αφορά κυρίως τον θρίαμβο των Αγορών και του αμερικανικού τύπου Καπιταλισμού επί της πολιτικής, επί των κυβερνήσεων κι εν τέλει επί των λαών.

adbusters_122_denial3_SΕίναι ωστόσο αναπόφευκτο οι υπερεθνικές δυνάμεις, κυρίως οι οικονομικές και οι τεχνολογικές (π.χ. διαδίκτυο), να διαμορφώσουν μακροπρόθεσμα έναν «μετα-εθνικό» κόσμο, καθιστώντας παρωχημένες τις εθνικιστικές ιδεολογίες και γενικώς τις συλλογικές ταυτότητες, και προβάλλοντας το μοντέλο του «παγκόσμιου πολίτη». Σε επίπεδο πάντως Ευρωπαϊκής Ένωσης τα αυτονομιστικά και αποσχιστικά κινήματα θα κλυδωνίσουν τα έθνη-κράτη, οδηγώντας τα σε επανίδρυση και σπανίως σε διάλυση. Η δημιουργία νέων εθνικών κρατών μέσω της απόσχισης εθνοτικών ομάδων δεν αποτελεί λύση. Άλλωστε στα πλαίσια μιας ευρωπαϊκής ομοσπονδίας οι τοπικοί εθνικισμοί θα απορροφούνται συνεχώς, όσο περισσότερες εξουσίες θα δίνονται στις περιφέρειες. Το ζητούμενο είναι να θεμελιωθεί μια «Ευρώπη των Περιφερειών» και να αξιοποιηθούν οι επιμέρους ταυτότητες των τοπικών κοινωνιών, και όχι να δημιουργηθούν επιπλέον εθνικά κράτη στην ήπειρο μας.Ξηλωμα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ

Ελληνική Γεωφιλοσοφία και οι Προκλήσεις της Παγκομιοποίησης

geopolitiki-book

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ»;

 

To βιβλίο στοιχίζει 18 ευρώ και σας αποστέλλεται άμεσα (μέσω ΕΛΤΑ) στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής.

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

geopolitiki-stamkos1

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΕΞΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!