Category Archives: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ – GEOPOLITICS

To Φάντασμα της Μεγάλης Αλβανίας: Make Albania Great Again!

To Φάντασμα της Μεγάλης Αλβανίας

Make Albania Great Again!..

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Ένα φάντασμα αιωρείται τις τελευταίες δεκαετίες πάνω από κεντροδυτικά Βαλκάνια: Το φάντασμα της Μεγάλης Αλβανίας. Ο αλβανικός εθνικισμός εμφανίστηκε μόλις στα τέλη του 19ου αιώνα, εξαιτίας του αρχαϊσμού των αλβανικών φυλών που παρέμεναν ακόμη πιστές στην οθωμανική διοίκηση. Το όραμα της Μεγάλης Αλβανίας, δηλαδή της συνένωσης ολόκληρου του αλβανικού στοιχείου σ’ ένα διευρυμένό εθνικό κέντρο, δεν ήταν τόσο ένα σχέδιο ιστορικής αποκατάστασης των «Νεοϊλλύριων» στα κεντροδυτικά Βαλκάνια, όσο μια όψιμη αντίδραση στην ανάπτυξη των επιμέρους βαλκανικών εθνικισμών του 19ου αιώνα.

Σχετική εικόνα

Το σχέδιο της εθνικής ένωσης των Αλβανών εμφανίστηκε αρχικά ως αντίδραση στο Συνέδριο του Βερολίνου (1878), το οποίο ψαλίδισε τα πανσλαβιστικά σχέδια των Ρώσων για επικυριαρχία στα Βαλκάνια, δίνοντας έτσι το πράσινο φως για την εδαφική επέκταση των μικρών εθνικών κρατών της χερσονήσου σε βάρος της παρακμάζουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μέχρι την εποχή εκείνη δεν υπήρχε κάποιο συγκεκριμένο όραμα ούτε και προσπάθεια εθνικής αποκατάστασης εκ μέρους των Αλβανών. Και ο λόγος ήταν προφανής. Στα πλαίσια του Dar al Islam, που αντιπροσώπευε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, οι Αλβανοί, στην πλειοψηφία τους Μουσουλμάνοι, ήταν σε ευνοϊκότερη θέση σε σύγκριση με τους «άπιστους» Έλληνες, Σέρβους και Σλαβομακεδόνες γείτονές τους. Ήταν ένα είδος «υποτελή κυρίαρχου». Οι Αλβανοί, όπως άλλωστε και οι Βόσνιοι μπέηδες, ήταν οι πιο φανατικοί υπερασπιστές της ισλαμικής θεοκρατικής κοινωνίας, συχνά μάλιστα σε αντιπαράθεση με την ίδια την Πύλη. Από την άλλη οι Αλβανοί άργησαν ν’ αποκτήσουν σχέδιο εθνικής αποκατάστασης, επειδή αντί για την εθνική κυριαρχούσε σ’ αυτούς η τοπικιστική, φυλετική και θρησκευτική τους ταυτότητα.

Η διασπορα των αλβανικών πληθυσμών στα τέλη του 19ου αιώνα στα Βαλκλανια και ο περίπλοκος γλώσσικός κατακερματισμός τους.

Σε κάθε προσπάθεια απόκτησης μιας ενιαίας εθνικής ταυτότητας οι Αλβανοί εθνικιστές ένιωθαν πάντα να ορθώνεται μπρος τους το εμπόδιο των θρησκευτικών και φυλετικών τους αντιθέσεων. Το αλβανικό εθνογλωσσικό υπόστρωμα (περίπου 1.500.000 στα τέλη του 19ου αιώνα) ήταν μοιρασμένο μεταξύ Μουσουλμανισμού (69%, που αποτελούντν τόσο από Σουνίτες, αλλά και πολλούς Μπεχτατσί και Κρυπτοχριστιανούς), Ορθοδοξίας (21%) και Καθολικισμού (10%). Αυτό σήμαινε ότι ο αλβανικός εθνικός χώρος βρισκόταν μονίμως κάτω από τρεις πολιτιστικές σφαίρες επιρροής: οι Μουσουλμάνοι έβλεπαν προς την Κωνσταντινούπολη, οι Ορθόδοξοι προς την Αθήνα και οι Καθολικοί προς τη Ρώμη και τη Βιέννη. Ανάλογα με το θρήσκευμά τους οι Αλβανοί πήγαιναν σε τουρκικά, ελληνικά και ιταλικά σχολεία, κινδυνεύοντας έτσι να απολέσουν τη γλώσσα τους, τη μοναδική ίσως δυνατή –αν και προβληματική, εφόσον υπήρχαν δύο διάλεκτοι (Τόσκικα και Γκέκικα)– βάση στην οποία θα μπορούσε να οικοδομηθεί η εθνική τους ταυτότητα.

Η εμφάνιση του Αλβανικού Ζητήματος στα Βαλκάνια

Η Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (Μάρτιος του 1878), με την οποία σημαντικά τμήματα (Κορυτσά, Δίβρη, Τέτοβο) των λεγόμενων «αλβανικών χωρών» παραχωρούνταν σε μια βραχύβια Μεγάλη Βουλγαρία, ανησύχησε και κινητοποίησε τους Αλβανούς. Έτσι, στις 10.6.1878 πραγματοποιήθηκε σ’ ένα τέμενος της πόλης Πρισρέν του Κοσόβου η πρώτη αλβανική εθνοσυνέλευση με τη συμμετοχή 80 εκπροσώπων, που εκπροσωπούσαν και τις τρεις θρησκευτικές ομάδες των Αλβανών που ζούσαν στα τέσσερα εγιαλέτ ανακατεμένοι με τους Έλληνες, τους Σλαβομακεδόνες, τους Βλάχους και τους Σέρβους. Σε αυτήν την πόλη του Κόσοβου, που αποτελούσε θερμό σημείο επαφής ανάμεσα σε Σέρβους και Αλβανούς, οι εκπρόσωποι των Αλβανών παραδέχτηκαν ότι, εφόσον η ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν ήταν πλέον δεδομένη, θα έπρεπε να κινηθούν γρήγορα προς την κατεύθυνση της αυτονομίας της «Σκιπέριας» και κατ’ επέκταση στη συγκρότηση μιας Μεγάλης Αλβανίας, με τη συνένωση και των τεσσάρων εγιαλέτ (Σκουταρίου, Κοσσυφοπέδιου, Μοναστηρίου και Ιωαννίνων) όπου κατοικούσε κυρίως αλβανικός πληθυσμός!

Στο ιδεολογικό μανιφέστο (Kararname) της Πρίσρεν, το οποίο αποτελούνταν από 16 άρθρα, δεν αναφέρονταν πουθενά η επιθυμία για ειρηνική συνύπαρξη με τους άλλους λαούς της Βαλκανικής και ιδιαίτερα με τους χριστιανούς, ούτε βέβαια η πιθανότητα συμμετοχής των Αλβανών σ’ ένα πολυεθνικό κράτος. Η Αλβανική Συνεννόηση (Λίγκα) διεκδικούσε απροκάλυπτα ένα εθνικό αλβανικό κράτος σε όλες τις «αλβανικές χώρες», στην ουσία και στα τέσσερα εγιαλέτ, στα οποία όμως ο καθαρά αλβανικός πληθυσμός δεν ξεπερνούσε το 43% του συνόλου. Οι Αλβανοί εθνικιστές έβλεπαν τότε μια Μεγάλη Αλβανία που θα εκτεινόταν από τον Αμβρακικό κόλπο ως τις ακτές του Μαυροβουνίου και η οποία θα περιλάμβανε το Κόσοβο και τη δυτική Μακεδονία.

Ο Αλβανός συγγραφέας Μπέρταρντ Στούλι, στο βιβλίο του Το Αλβανικό Ζήτημα: 1875-1882 (Ζάγκρεμπ 1959), γράφει χαρακτηριστικά: «Από την Αντα Μποένα (σ.σ. μια παραλιακή πόλη του νοτιοδυτικού Μαυροβούνιου) ως τα Γιάννενα ζούσε ένας μοναδικός και ομοιογενής λαός. Το έδαφος μεταξύ Ιωαννίνων και Αμβρακικού κόλπου διεκδικούνταν έντονα από την ελληνική πολιτιστική και θρησκευτική προπαγάνδα. Οι Αλβανοί όμως κυριαρχούσαν κι εκεί, αν όχι αριθμητικά, τουλάχιστον με τη δύναμη και την αντίστασή τους». Στην πραγματικότητα εκείνη την εποχή οι Αλβανοί υποχωρούσαν στην Ήπειρο μπροστά στους Έλληνες, εφόσον στις περισσότερες πόλεις της περιοχής δεν παρέμεναν παρά μερικές μουσουλμανικές οικογένειες. Αντίθετα παρατηρούνταν μια σταθερή και επίμονη διείσδυσή τους προς τα οροπέδια του Κόσοβου και προς τις όχθες της λίμνης Αχρίδας. Ως συνέπεια αυτής της προώθησης ήταν ο διωγμός και η αναγκαστική μετακίνηση περίπου 150.000 Ορθόδοξων Σέρβων (1876-1912) προς την κυρίως Σερβία.

Αν και στο Συνέδριο του Βερολίνου οι Μεγάλες Δυνάμεις κώφευσαν στα κυριότερα αιτήματα των Αλβανών, εντούτοις ο σημαντικότερος στόχος της Αλβανικής Συνεννόησης είχε επιτευχθεί: οι περισσότερες «αλβανικές χώρες» παρέμειναν εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η επιδίωξη όμως της αυτονομίας προσέκρουσε στην επίμονη άρνηση της Πύλης, πράγμα που οδήγησε τις «αλβανικές χώρες» σε μόνιμη εξέγερση. Έτσι, οι Αλβανοί, από «μακρύ χέρι» των Οθωμανών έγιναν ένα ακόμη βαλκανικό πρόβλημα. Μιμούμενοι τους γείτονές τους κι οργανώνοντας και οι ίδιοι «συλλόγους» και «τοπικές επιτροπές» αντίστασης, οι Αλβανοί πήραν κι αυτοί σειρά ανάμεσα στους πιθανούς διεκδικητές της οθωμανικής κληρονομιάς στα Βαλκάνια.

Όταν στη διάρκεια του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου (1912-13) οι αντίπαλοι στρατοί βρίσκονταν αντιμέτωποι στα πεδία των μαχών, οι «αλβανικές χώρες» ήταν για μια ακόμη φορά σε κατάσταση εξέγερσης. Οι Αλβανοί, που είχαν αποφασίσει να κρατήσουν ουδέτερη στάση, βρέθηκαν ξαφνικά στριμωγμένοι στη μέση. Από τη μια η κάθοδος των Σέρβων προς το Κόσοβο, τα Σκόπια και το Μοναστήρι καθώς και η κατάληψη ολόκληρης της βόρειας Αλβανίας από τα στρατεύματά τους κι από την άλλη η άνοδος των Ελλήνων προς τα Ιωάννινα, το Αργυρόκαστρο και την Κορυτσά, τους έφεραν σε απελπιστική κατάσταση. Ο κίνδυνος να ματαιωθούν τα σχέδιά τους και να μοιραστεί η Αλβανία μεταξύ Σερβίας και Ελλάδας ήταν πλέον ορατός.

Η δημιουργία του Αλβανικού Κράτους

Ο Ισμαήλ Κεμάλ, ένας Αλβανός βουλευτής από το Μπεράτι, που βρισκόταν τότε στην Κωνσταντινούπολη, αποφάσισε ότι ήταν καιρός για δράση. Πήγε στη Βιέννη, όπου συναντήθηκε με τους πρεσβευτές των Μεγάλων Δυνάμεων και κατόπιν αποβιβάστηκε στο Δυρράχιο για να κατευθυνθεί στη συνέχεια προς το λιμάνι της Αυλώνας. Εκεί, ενώ ο ελληνικός στρατός είχε στρατοπεδεύσει στις πύλες της πόλης, συνήλθε μια Εθνοσυνέλευση (28.11.1912), που αποφάσισε το σχηματισμό ενός αλβανικού κράτους. Οι Δυνάμεις, που συνεδρίασαν ένα μήνα αργότερα στο Λονδίνο, δεν μπορούσαν ν’ αγνοήσουν πλέον το αλβανικό ζήτημα, που ξεφύτρωνε στο κέντρο ακριβώς της μοιρασιάς των ευρωπαϊκών εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Έμελλε ωστόσο να καθοριστούν τα σύνορα του νέου κράτους. Στο ζήτημα αυτό οι δυνάμεις είχαν μοιραστεί στα δύο. Για διαφορετικούς λόγους η καθεμία, Ιταλία και Αυστροουγγαρία ευνοούσαν τη δημιουργία μιας όσο το δυνατό μεγαλύτερης Αλβανίας, που θα ήταν και το προστατευόμενο κράτος, δηλαδή το «μακρύ χέρι» τους στα Βαλκάνια. Από την άλλη η Ρωσία και η Γαλλία, που έβλεπαν στον αλβανικό εθνικισμό τον «αυστρογερμανικό δάκτυλο», ευνοούσαν είτε μια μοιρασιά των «αλβανικών χωρών» μεταξύ Σερβίας και Ελλάδας είτε τη δημιουργία ενός «Αλβανο-μακεδονικού» κράτους με πρωτεύουσα τη Θεσσαλονίκη!

Αποτέλεσμα εικόνας για Albania

Έπειτα από διαπραγματεύσεις και παλινωδίες αποφασίστηκε να ιδρυθεί ένα Αλβανικό κράτος στα δυτικά Βαλκάνια, που θα είχε έκταση περίπου 28.000 τ.χλμ. και πληθυσμό 800.000 κατοίκους. Στα εδάφη του περιλήφθηκε και η Βόρεια Ήπειρος, η οποία τελούσε υπό ελληνική κατοχή ήδη από τις πρώτες μέρες των Βαλκανικών πολέμων. Οι Έλληνες διεκδικούσαν αυτήν την περιοχή, όπου υποστήριζαν ότι διαβιούσαν 120.000 ομοεθνείς τους, οργανωμένοι σε τρεις επισκοπές, με 376 ενορίες, 360 σχολεία, όπου φοιτούσαν πάνω από 22.000 μαθητές. Οι Δυνάμεις όμως, οι οποίες δεν καλόβλεπαν μια ενδεχόμενη επέκταση της Ελλάδας προς την κατεύθυνση της Αδριατικής, έθεσαν τη χώρα μας ενώπιον ενός μεγάλου διλήμματος: Τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου ή τη Βόρεια Ήπειρο; Όπως ήταν αναμενόμενο ο μεγαλοϊδεάτης πρωθυπουργός της Ελλάδας Ελευθέριος Βενιζέλος, οπαδός ως γνωστόν του δόγματος της «ναυτικής ισχύος» (Sea Power), προτίμησε την ενσωμάτωση των νησιών του ανατολικού Αιγαίου, τα οποία θα χρησίμευαν άλλωστε κι ως βατήρας για το πέρασμα στη Μικρά Ασία –μια κίνηση που σηματοδοτούσε και το τελικό στάδιο πραγματοποίησης της Μεγάλης Ιδέας. Δεν ήταν όμως εύκολο για την Ελλάδα να παραιτηθεί από τη Βόρειο Ήπειρο και να εγκαταλείψει τους ελληνικούς πληθυσμούς της στο έλεος ενός ασταθούς κρατιδίου, που είχε γίνει σφηκοφωλιά συνωμοσιών. Η χάραξη έτσι των νοτίων συνόρων της Αλβανίας παράμενε για αρκετό διάστημα σημείο τριβής.

Λίγο πριν το ξέσπασμα του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου ο Ι. Ζωγράφος, ένας πρώην υπουργός της Ελλάδας, ανακήρυξε μια «προσωρινή κυβέρνηση της Βόρειας Ηπείρου» και λίγο αργότερα η περιοχή καταλήφθηκε από ελληνικά και ιταλικά στρατεύματα. Κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου η Αλβανία χρησιμοποιήθηκε κι από τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα ως δέλεαρ για την προσέλκυση της Ελλάδας και της Ιταλίας στο πλευρό τους. Μάλιστα οι Κεντρικές Δυνάμεις έφθασαν στο σημείο να προτείνουν στην Ελλάδα ολόκληρη τη νότιο και κεντρική Αλβανία (μέχρι τα Τίρανα), προκειμένου η Αθήνα να παραμείνει ουδέτερη και να μην εισέλθει στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ!

Μετά τον πόλεμο στη διάσκεψη ειρήνης του Παρισιού οι διεκδικήσεις της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Γιουγκοσλαβία συγκρούστηκαν για μια ακόμη φορά. Τελικά την άνοιξη του 1920 επανήλθε η ιδέα της παλινόρθωσης του αλβανικού κράτους και όλες οι προηγούμενες υποσχέσεις θεωρήθηκαν άκυρες. Το Νοέμβρη του 1921 η διάσκεψη των πρεσβευτών των χωρών της Αντάντ αναγνώρισε την ανασύσταση του αλβανικού κράτους, στα σύνορα του 1913. Ελλάδα και Σερβία αντιτάχθηκαν, αλλά η συμφωνία που υπογράφτηκε στο δικαστήριο της Χάγης (Αύγουστος 1925) επιδίκασε το μοναστήρι του Όσιου Ναούμ (Οχρίδα) στη Σερβία κι ανάγκασε την Ελλάδα ν’ αποσυρθεί από 14 αμφισβητούμενα χωριά στα δυτικά της Πρέσπας. Ούτε λόγος πλέον για «Βόρεια Ήπειρο» από την ταπεινωμένη από τη μικρασιατική καταστροφή Ελλάδα..

Εφόσον η ίδρυση μιας ανεξάρτητης Αλβανίας ήταν εξαρχής σχέδιο της Αυστροουγγαρίας και της Ιταλίας, η συντριβή και η διάλυση της πρώτης άφησε στη δεύτερη, η οποία επιθυμούσε απροκάλυπτα ηγεμονικό ρόλο στην Αδριατική και στη Μεσόγειο, το ρόλο του προστάτη του αδύνατου αλβανικού κράτους, που στηριζόταν αποκλειστικά σε εξωτερική βοήθεια. Η κατοχή εξάλλου από την Ιταλία του στρατηγικής σημασίας νησιού Σάσων, στο στόμιο της Αυλώνας, αποτελούσε ένα πρώτης τάξεως προγεφύρωμα για το πέρασμα στη βαλκανική ενδοχώρα.

Αποτέλεσμα εικόνας για Bali Kompetar WWII

Η Αλβανία στο Β’ Π. Πόλεμο: Υπερεθνικιστές Balli Kombetar και Αλβανοί Παρτιζάνοι

Το αλβανικό κράτος, με βασιλιά τον Αχμέτ Ζώγου, αποτέλεσε ουσιαστικά ένα ιταλικό προτεκτοράτο, που στηριζόταν σε ιταλικά κεφάλαια και στην προστασία του Μουσολίνι. Στις 7.4.1939 τα ιταλικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στην Αλβανία, καταλύοντας και τυπικά την ανεξαρτησία της χώρας. Για τη φασιστική Ιταλία η κατάκτηση της Αλβανίας σηματοδοτούσε το πρώτο βήμα για τη ανασύσταση μιας νέας «Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας». Σε στρατηγικό επίπεδο όμως η Αλβανία αποτελούσε μια ιδανική βάση για στρατιωτικές επιχειρήσεις σε βάρος της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας. Ο Ντούτσε, ως κυρίαρχος της Αλβανίας και οραματιστής μιας «Ρωμαιο-Ιλλυρικής» σύμπραξης στα Βαλκάνια, ασπάστηκε τα οράματα των Αλβανών εθνικιστών για συγκρότηση μιας Μεγάλης Αλβανίας, κρίνοντας ότι αυτό εξυπηρετούσε ουσιαστικά και τα ηγεμονικά σχέδια της Ρώμης.

Έτσι, ο ίδιος, ασπαζόμενος τις θέσεις των Αλβανών εθνικιστών, κατήγγειλε την «καταπάτηση» των δικαιωμάτων των Τσάμηδων στην ελληνική Ήπειρο, προετοιμάζοντας το έδαφος για την επικείμενη εισβολή. Έτσι την 28η Οκτωβρίου του 1940 δύο ιταλικές στρατιές, και μαζί τους αρκετά τάγματα Αλβανών εθνικιστών που εξαπολύθηκαν με σύνθημα την «απελευθέρωση της Τσαμουριάς», παραβίασαν την ελληνο-αλβανική μεθόριο εισβάλλοντας στην Ελλάδα. Συνάντησαν όμως σθεναρή αντίσταση εκ μέρους των Ελλήνων και σύντομα απωθήθηκαν. Ενώ ο βαρύς χειμώνας πλησίαζε, οι Ιταλοί οπισθοχώρησαν και τα ελληνικά στρατεύματα απελευθέρωσαν για μια ακόμη φορά τη Βόρεια Ήπειρο.

Το μέτωπο είχε σταθεροποιηθεί, όταν στις 6.4.1941 ξεκινούσε η επιχείρηση Μαρίτσα (Εβρος), που ήταν ο κωδικός της γερμανικής επίθεσης εναντίον της Γιουγκοσλαβίας και της Ελλάδας. Μέχρι τα τέλη της άνοιξης του 1941 ολόκληρη η Βαλκανική Χερσόνησος βρισκόταν κάτω από τη μπότα του Άξονα. Η κατάκτηση της Γιουγκοσλαβίας και της Ελλάδας σύντομα συμπληρώθηκε από το διαμοιρασμό των εδαφών τους. Όσες χώρες είχαν συμπράξει με τον Άξονα ανταμείφθηκαν πλουσιοπάροχα. Η Βουλγαρία προσάρτησε ολόκληρη σχεδόν τη νότιο Σερβία, την ελληνική Θράκη (εκτός του νομού Έβρου) και την ανατολική Μακεδονία, δημιουργώντας έτσι τη Μεγάλη Βουλγαρία.

Για να προσεταιριστούν την Αλβανία οι Ιταλοί ικανοποίησαν τις απαιτήσεις των εθνικιστών της. Δημιούργησαν έτσι μια προστατευόμενή τους «Μεγάλη Αλβανία», που περιλάμβανε το νοτιοδυτικό Μαυροβούνιο (Ούλτσινι), ολόκληρο σχεδόν το Κόσοβο, τη δυτική πλευρά της σερβικής Μακεδονίας και εδάφη της Τσαμουριάς (Θεσπρωτίας) στην Ήπειρο. Στο ένα εκατομμύριο των κατοίκων της «μικρής Αλβανίας» προστέθηκαν έτσι 500.000 Σέρβοι και Μαυροβούνιοι, 150.000 Σλαβομακεδόνες και 150.000 Έλληνες, μαζί με άλλους 600.000 περίπου «αλύτρωτους» Αλβανούς, ένας πληθυσμός 1,5 φορές μεγαλύτερος από εκείνον της προπολεμικής Αλβανίας! Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της Βαλκανικής η Βουλγαρία και η Αλβανία αποκτούσαν κοινά σύνορα: ένα παλιό όνειρο των Γερμανο-Ιταλών είχε γίνει επιτέλους πραγματικότητα! Οι ίδιοι σχεδίασαν τότε και τη χάραξη ενός οδικού άξονα, μιας «Παραεγνατίας», που θα ένωνε το Δυρράχιο με το Μπουργκάς εξυπηρετώντας στο έπακρο τα στρατηγικά τους συμφέροντα.

Οι Αλβανοί εθνικιστές μ’ αρχηγό τους τον Μουσταφά Κρούγια δεν επαναπαύτηκαν στο γεγονός ότι χάρη στη γενναιοδωρία των Ιταλών είχε γίνει πραγματικότητα η «Μεγάλη Αλβανία», αλλά ξεκίνησαν μια πολιτική εθνικών εκκαθαρίσεων σε βάρος των γειτονικών λαών που βρέθηκαν στη ζώνη κατοχής τους. Περίπου 20.000 Σέρβοι εκτελέστηκαν, ενώ άλλοι 150.000 εκτοπίστηκαν βίαια προς την κυρίως Σερβία. Την ίδια μοίρα αντιμετώπισαν και αρκετές χιλιάδες Έλληνες, κάτοικοι της Ηπείρου.

Ταυτόχρονα όμως με τη δράση των φιλοϊταλών εθνικιστών στα νότια της Αλβανίας εμφανίστηκε ένα αντάρτικο κίνημα, με ηγέτη τον Εμβέρ Χότζα, που προσπαθούσε να μιμηθεί το «σύντροφο» Τίτο, τα αντάρτικα σώματα του οποίου είχαν αποδειχτεί πονοκέφαλος για τα στρατεύματα κατοχής. Αν και οι Αλβανοί κομουνιστές δεν πέτυχαν και πολύ σπουδαία αποτελέσματα στα πεδία των μαχών, εντούτοις απέσπασαν την υπόσχεση του Β. Μολότοφ για την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της χώρας τους.

Αποτέλεσμα εικόνας για Bali Kompetar WWII

Το 1942 οργανώθηκε στην Αλβανία το «Εθνικό Μέτωπο» (Balli Kombetar ή BK), μέσα στο οποίο συμμετείχε και η πλειοψηφία των Αλβανόφωνων του Κοσσυφοπέδιου, που διάκεινταν πολύ εχθρικά προς τους Σέρβους. Η πτώση του Μουσολίνι (Ιούλιος 1943) και η αντικατάσταση των ιταλικών στρατευμάτων κατοχής από 70.000 στρατιώτες της Βερμαχτ, αποτέλεσε για τα μέλη του ΒΚ μια ακόμη ευκαιρία για να διατηρήσουν τη δύναμη και τα εδαφικά τους κεκτημένα, κυρίως στο Κόσοβο. Οργανώθηκε έτσι μια «δεύτερη Λίγκα της Πρισρένης» κι άρχισε ένας νέος γύρος βιαιοπραγιών σε βάρος των άμαχων Σέρβων.

Αποτέλεσμα εικόνας για Bali Kompetar WWII

Όταν το φθινόπωρο του 1944 ο Κόκκινος Στρατός είχε κατακλύσει τα Βαλκάνια, οι οπαδοί του Εμβέρ Χότζα, που βοηθήθηκε σημαντικά από τον Τίτο –στην προσπάθειά του να εντάξει την Αλβανία ως 7η ή 8η σοσιαλιστική ομοσπονδία σε μια Βαλκανική Ομοσπονδία υπό την ηγεσία του– διακήρυξαν ότι είχαν μόνοι τους απελευθερώσει τη χώρα τους! Είχαν προηγηθεί σκληρές μάχες ανάμεσα στους κομουνιστές και στα μέλη του ΒΚ, που αντλούσε τη δύναμή του από τους γκέκηδες φύλαρχους του αλβανικού βορρά. Σκληρές μάχες δόθηκαν και στο Κόσοβο ανάμεσα σε Αλβανούς μέλη του ΒΚ και Σέρβους παρτιζάνους, οι οποίοι και τελικά επικράτησαν. Το όνειρο της Μεγάλης Αλβανίας είχε ματαιωθεί.

Σχετική εικόνα

Η μεταπολεμική απομονωμένη Αλβανία και ο εξαλβανισμός του Κοσόβου

Η ένταξη της Αλβανίας, μιας χώρας που η τύχη της δεν είχαν καθοριστεί στη Διάσκεψη της Γιάλτας (1944), στο κομουνιστικό μπλοκ ήταν αποτέλεσμα κυρίως του γεγονότος ότι το αλβανικό ανταρτικό κίνημα βρισκόταν τότε κάτω από την ασφυκτική επιρροή του Τίτο, ο οποίος φλέρταρε με την ιδέα ότι αποτελούσε ένα είδος «Βαλκανιάρχη», ανεξάρτητου από τις επιταγές της Μόσχας. Κάτω από την κομουνιστική «ομπρέλα» η Αλβανία εξασφάλισε την εδαφική της ακεραιότητα, με την επιστροφή στα σύνορα του 1939.

Για μια ακόμη φορά η Ελλάδα δυσανασχέτησε δικαιολογημένα, επειδή οι βάσιμες διεκδικήσεις της για «επιστροφή» της Βόρειας Ηπείρου δεν ικανοποιήθηκαν. Το όραμα της Μεγάλης Αλβανίας είχε βέβαια ματαιωθεί, αλλά η ευνοϊκή μεταχείριση της αλβανικής μειονότητας στη Γιουγκοσλαβία εκ μέρους του τιτοϊκού καθεστώτος, δημιουργούσε πολλά περιθώρια αισιοδοξίας για το μέλλον. Σ’ αυτό συνηγορούσε και το γεγονός ότι ο Τίτο δεν επέτρεψε στους Σέρβους πρόσφυγες από το Κόσοβο να πάρουν πίσω τις περιουσίες τους από τους Αλβανούς καταπατητές. Την περίοδο του αλβανο-γιουγκοσλαβικού «φλερτ» (1944-1948), όταν τα εκτεταμένα σύνορα των δύο χωρών παρέμεναν αφύλακτα, περίπου 120.000 βόρειοι Αλβανοί πέρασαν στις εύφορες πεδιάδες του Κοσόβου και παρέμειναν εκεί διεκδικώντας το Status του Γιουγκοσλάβου πολίτη.

Σύντομα οι Αλβανοί του Κοσόβου, χάρη σε μια δημογραφική αύξηση, ασυναγώνιστη για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, υπερτριπλασίασαν τον πληθυσμό τους μέσα σε λιγότερο από μισό αιώνα! Έτσι, από 498.000 που ήταν το 1948, έφθασαν το 1.600.000 το έτος 1991. Την ίδια περίοδο ο σερβικός πληθυσμός σ’ αυτήν την επαρχία παρέμεινε σταθερός στις 200.000, πράγμα που συνετέλεσε στο να μεταβληθεί το Κόσοβο σε μια συντριπτικά αλβανόφωνη περιοχή.

Το 1974, χάρη σε μια ακόμη γενναιοδωρία του αντισέρβου Τίτο, το Κόσοβο αναβαθμίστηκε σε αυτόνομη περιοχή της Σερβίας, αν και οι αλβανόφωνοι διεκδικούσαν ήδη ανοικτά το καθεστώς της «7ης δημοκρατίας». Σε μια εποχή που μέσα στην ίδια την Αλβανία ο αλβανικός εθνικισμός βρισκόταν σε «χειμερία νάρκη», στο Κόσοβο η αλβανική διανόηση άρχισε ήδη να υφαίνει τα «μεγαλοαλβανικά» της οράματα. Πρώτος στόχος ήταν να αποκτήσει το Κόσοβο (ή Κόσσοβα) καθεστώς ομόσπονδης δημοκρατίας, πράγμα που θα του έδινε αυτομάτως και το δικαιώματα της απόσχισης από τη Γιουγκοσλαβία. Επόμενος στόχος ήταν η συνένωση γύρω από αυτό των αλβανόφωνων της περιοχής των Σκοπίων (Ιλλυρίδας), του Μαυροβούνιου καθώς και των Σλάβων Μουσουλμάνων του Σάντζακ, σχηματίζοντας έτσι ένα μουσουλμανικό μπλοκ στη νοτιοδυτική Γιουγκοσλαβία, στο οποίο θ’ απορροφούνταν μακροπρόθεσμα και η ίδια η Αλβανία!

Αποτέλεσμα εικόνας για Albania enver hodja bunkers

Ωστόσο τα σχέδια των αλβανόφωνων του Κοσόβου προσέκρουσαν σύντομα στην επανεμφάνιση του σερβικού εθνικισμού, που θεωρούσε το Κόσμετ (Κόσοβο και Μετόχια) αναπόσπαστο τμήμα της Σερβίας και λίκνο του σερβικού πολιτισμού. Η κατάργηση της αυτονομίας του Κοσόβου (1989) από τον Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς, σήμανε για τους Σέρβους εθνικιστές την αρχή του τέλους του εξαλβανισμού αυτής ιστορικής περιοχής. Αδυνατώντας να περάσουν στην ένοπλη δράση, οι αλβανόφωνοι προτίμησαν αρχικά την «παθητική αντίσταση», με ιδεολογική εκφραστή τον Ιμπραήμ Ρουγκόβα και τη συνέχιση της «απελευθερωτικής» τους προπαγάνδας ανά τον κόσμο. Στο σημείο αυτό καθοριστική ήταν και η συνεισφορά της αξιόλογης αλβανικής διασποράς.

Οι Αλβανοί της διασποράς, που υπολογίζονται σε 1-1,5 εκατομμύριο, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση του ενδιαφέροντος της Δύσης για το ζήτημα του Κοσόβου. Ιδιαίτερα ενεργό ρόλο προς αυτήν την κατεύθυνση έπαιξε η δραστήρια αλβανο-αμερικανική κοινότητα (350.000-400.000 χριστιανοί Ορθόδοξοι στην πλειοψηφία τους Αλβανοί), που προσπάθησε να δημιουργήσει ένα ενεργό «αλβανικό λόμπι» προκειμένου να πείσει την κυβέρνηση των ΗΠΑ να υποστηρίξει τα αιτήματα των Αλβανών, πράγμα που τελικά το κατάφερε. Με τις δραστηριότητές του το «αλβανικό λόμπι» των ΗΠΑ βοήθησε στην αντισερβική προδιάθεση της κοινής γνώμης της χώρας. Στο προπαγανδιστικό υλικό που κατά καιρούς διανέμονταν οι αλβανόφωνοι του Κοσόβου παρουσιάζονταν ως «αιώνια θύματα της σερβικής επιθετικότητας».

Στην Ευρώπη, η μεγαλύτερη αλβανική κοινότητα (250.000) βρίσκεται στην Ελβετία, μια χώρα που προσέφερε άσυλο σε χιλιάδες Αλβανούς του Κοσόβου, που κατέφυγαν εκεί από το 1981. Με τα χρήματα των Αλβανών της Ελβετίας χρηματοδοτήθηκε και ο UCK (Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου), που σήκωσε και το βάρος του ένοπλου αγώνα κατά της «σερβικής κατοχής»! Ο αγώνας του UCK τελικά στέφθηκε με επιτυχία χάρη στη στρατιωτική επέμβαση του ΝΑΤΟ την άνοιξη του 1999, που μετέβαλε το Κόσοβο σε “ανεξάρτητο κράτος” αλλά ουσιαστικά σε προτεκτοράτο των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για τους Αλβανούς αυτό ήταν και το πρώτο βήμα: η επίτευξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου, και η βάσιμη ελπίδα ότι θα σχηματίσει μια ένωση με τα Τίρανα και μελλοντικά και με την προσθήκη κι άλλων περιοχών που κατοικούνται κυρίως από Αλβανούς,την περίφημη «Μεγάλη Αλβανία».

Μεγάλη Αλβανία”: Πορεία προς νέα αποσταθεροποίηση των Βαλκανίων;

Το Αλβανικό Ζήτημα, που είναι και ο κυριότερος παράγοντας αποσταθεροποίησης των κεντροδυτικών Βαλκανίων, έγκειται στο γεγονός ότι ένας στους δύο Αλβανούς ζει εκτός των συνόρων της Αλβανίας, δηλαδή ότι ο «αλβανικός εθνικός χώρος» δε συμπίπτει με τα σύνορα του αλβανικού κράτους. Και πράγματι, πέρα από τα τρία εκατομμύρια των Αλβανών της «μητέρας πατρίδας», υπάρχουν πάνω από τρία εκατομμύρια ομοεθνών τους, το 1,7 εκατομμύριων εκ των οποίων ζει στο Κόσοβο (89% του πληθυσμού της χώρας), 550.000 στη ΠΓΔΜ/FYROM (28% του πληθυσμού), στο Μαυροβούνιο (40.000), στη νότια Σερβία (70.000) και στην Ελλάδα (περίπου 500.000 οικονομικοί μετανάστες, κάποιοι με ελληνική υπηκοότητα πλέον, χωρίς να υπολογιστούν οι αρβανίτικης καταγωγής Έλληνες, που ωστόσο τους διεκδικούν οι Αλβανοί εθνικιστές). Οι εθνικιστικές διεκδικήσεις αυτού του διασκορπισμένου λαού, προκαλούν ανησυχίες στα γειτονικά κράτη και μπορούν να πυροδοτήσουν την αστάθεια με κύριο στόχο, εκτός από το Κόσοβο, τη διάλυση του ευάλωτου «κρίκου» των Βαλκανίων της ΠΓΔΜ/FYROM.

Στο εσωτερικό της Αλβανίας το όραμα της «Μεγάλης Αλβανίας» παίχτηκε άκομψα από το καθεστώς του Σαλί Μπερίσα, που το 1992 έβαλε τη χώρα του στην Ισλαμική Διάσκεψη, θέλοντας να την καταστήσει «ισλαμική προφυλακή» στα Βαλκάνια. Ο ίδιος υπόγραψε κι ένα σύμφωνο στρατιωτικής συνεργασίας με την Τουρκία, μια «αδελφή χώρα με την οποία συνδέεται με βαθείς ιστορικούς δεσμούς και όμοια γεωπολιτικά συμφέροντα».

Ο κύριος στόχος της εξωτερικής πολιτικής του Σαλί Μπερίσα ήταν η ενοποίηση όλων των Αλβανών, με την υποστήριξη των ισλαμικών χωρών, των ΗΠΑ, της Γερμανίας, της Ιταλίας και άλλων παραδοσιακά φιλοαλβανικών χωρών. Στις 9.2.1992 γιορτάστηκε δημόσια στη Σκόδρα της βόρειας Αλβανίας η επέτειος της ίδρυσης της Οργάνωσης «Κόσσοβα», που υποστήριζε ανοικτά την προσάρτηση του Κοσόβου και τη δημιουργία μιας Μεγάλης Αλβανίας. Εκεί ο Ρετζέπ Τσόπα, μέλος της Αλβανικής Ακαδημίας Επιστημών, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Οι γειτονικές χώρες, προσπαθώντας να καταστήσουν ανέφικτη τη δίκαιη λύση του αλβανικού προβλήματος, μοίρασαν τα εδάφη μας, έτσι ώστε οι αντίπαλοί μας το 1878 και το 1912 να είναι και οι σημερινοί. Ωστόσο, ούτε η δική μας ούτε η δική τους διεθνής θέση είναι σήμερα όπως ήταν πριν από 115 ή από 80 χρόνια. Με τη δίκαιη λύση του αλβανικού προβλήματος και με την ένωση όλων των Αλβανών θα λυνόταν μια από τις μεγαλύτερες ιστορικές αδικίες της Ευρώπης

Παράλληλα με την ανοικτή υποστήριξη προς του Κοσοβάρους Αλβανούς, το καθεστώς Μπερίσα συνέχισε την πολιτική καταπίεσης σε βάρος της ελληνικής μειονότητας της Βορείου Ηπείρου, μια πολιτική που κληρονόμησε από το προηγούμενο καθεστώς. Για τα μεγαλοαλβανικά σχέδια του Μπερίσα η ύπαρξη μιας πολυπληθούς ελληνικής και ορθόδοξης κοινότητας στα νότια της χώρας, αποτελούσε σημαντικό «αγκάθι» που έπρεπε πάση θυσία να ξεριζωθεί. Προσπαθώντας να περιορίσει όσο γινόταν την ελληνική επιρροή στα νότια της χώρας, ο Μπερίσα υποστήριξε ως αντιπερισπασμό τα αιτήματα των Τσάμηδων, προσφύγων από τη Θεσπρωτία, για επιστροφή των περιουσιών τους. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι οι Τσάμηδες αποτελούσαν πάντοτε τους πιο δραστήριους θιασώτες της Μεγάλης Αλβανίας.

Μην μπορώντας να κάνει και σπουδαία πράγματα για να βοηθήσει τους «αδελφούς Κοσοβάρους», ο Μπερίσα είχε στρέψει το ενδιαφέρον του και προς τους πυκνούς αλβανικούς πληθυσμούς που κατοικούν στις περιοχές της δυτικής ΠΓΔΜ/FYROM. Πολύ έξυπνα θεωρούσε την ευάλωτη αυτήν πολυεθνική δημοκρατία ως τον σημαντικότερο κρίκο για τη δημιουργία της Μεγάλης Αλβανίας. Μετά το Κόσοβο ο επόμενος στόχος της στρατηγικής για την εδαφική ολοκλήρωση της Μεγάλης Αλβανίας ήταν τα εδάφη δυτικά του ποταμού Αξιού, που κατοικούνται κυρίως από Αλβανούς. Οι Αλβανοί της FYROM επέλεξαν όμως μια στρατηγική διαφορετική από τους Κοσοβάρους: προωθούσαν με χαμηλούς τόνους μια εδαφική αυτονομία, με αρχικό της στάδιο την ίδρυση ενός ανεξάρτητου αλβανικού πανεπιστήμιου στο Τέτοβο, το οποίο θα γινόταν ο πυρήνας της αλβανικής εθνικιστικής ιδεολογίας και διανόησης. Το Τέτοβο προοριζόταν από τους εθνικιστές και ως μελλοντική πρωτεύουσα μιας αυτόνομης αλβανικής περιοχής, με την ονομασία «Ιλλυρίδα» (Ίλιρντα).

Ένα από τα βασικά αιτήματα των Αλβανών της FYROM, που υποστηρίζουν ότι αποτελούν ήδη το 1/3 του πληθυσμού της, είναι ο χαρακτηρισμός τους ως «συστατικής εθνότητας», πράγμα που θα τους προσέφερε αυτομάτως και αυτονομία και πλήθος άλλων δικαιωμάτων. Η αποσταθεροποίηση ωστόσο της FYROM αποφεύχθηκε, ακόμη και μετά την επέμβαση στο Κοσσυφοπέδιο την άνοιξη του 1999 και των ένοπλων συγκρούσεων του 2001, εξαιτίας της παρέμβασης των ΗΠΑ, που επένδυσαν αρκετό «γεωπολιτικό κεφάλαιο» στη σταθερότητα αυτής της μικρής κεντροβαλκανικής δημοκρατίας, την οποία και θέλησαν να καταστήσουν πρότυπο πολυεθνικής χώρας στα Βαλκάνια!

Η αιματηρή πτώση του καθεστώτος Μπερίσα την άνοιξη του 1997 δε σήμανε και το τέλος του σχεδίου «Μεγάλη Αλβανία».Το σοσιαλιστικό κόμμα της Αλβανίας, που αντλεί πολιτικά ερείσματα από τον ορθόδοξο και παραδοσιακά φιλελληνικό αλβανικό Νότο, αν και αρχικά απέρριψε κάθε λογική εδαφικής επέκτασης της Αλβανίας, φτάνοντας στο σημείο να αποστασιοποιηθεί από τις διεκδικήσεις των Κοσοβάρων, μετά την επέμβαση του ΝΑΤΟ στην περιοχή άρχισε να κάνει λόγο για διόρθωση των συνόρων στα Βαλκάνια ώστε να διορθωθούν οι ιστορικές αδικίες σε βάρος του αλβανικού λαού!

Οι εθνογλωσσσικές μειονότητες στο εσωτερικό της Αλβανίας αποτελούν το 10-15% του πληθυσμού της. Οι κυριότερες είναι η ελληνική μειονότητα στο νότο (Βόρεια Ήπειρος), ενώ υπάρχουν και σημαντικές μειονότητες Βλάχων, Ρομά (Τσιγγανων(, και μικρότερες μειονότητες Σλαβομακεδόνων (γύρω από τις Πρέσπες) και Σέρβων (γύρω από τη λίμνη Σκόδρα).

Παρόμοια τυχοδιωκτική πολιτική με τον Μπερίσα ακολούθησε και ο “σοσιαλιστής” πρωθυπουργός της Αλβανίας Έντι Ράμα, που πόνταρε κι αυτός στο χαρτί του αλβανικού εθνικισμού. Αφού ξεκίνησε μια άτυπη εκστρατεία αφελληνισμού της νότιας Αλβανίας από τα απομεινάρια της ελληνικής μειονότητας, κτυπώντας προπύργια Ελληνισμού, όπως η Χειμάρα, συμμάχησε και με τους εθνικστές Τσάμηδες, που φημίζονται για τον αλυτρωτισμό τους και το μίσος τους για την Ελλάδα. Ο ίδιος αμφισβήτησε συμφωνίες με την Ελλάδα σχετικά με την οριοθέτηση της ελληνοαλβανικής υφαλοκρηπίδας κι επιδίωξε την πρόσδεση της Αλβανίας στο άρμα της αναθεωρητικής πολιτικής της Τουρκίας του Ερντογάν. Επίσης παρότρυνε τα αλβανικά κόμματα της ΠΓΔΜ να σχηματίσουν ενιαίο μέτωπο, τη λεγόμενη “αλβανική πλατφόρμα” και να αυξήσουν την πίεση τους στην αποσταθεροποιημένη ΠΓΔΜ ώστε να αποκτήσουν ακόμη περισσότερα αυτονομιστικά δικαιώματα.

Το Κόσοβο σε ρόλο “αλβανικού Πεδεμοντίου”;

Αρκετοί ωστόσο ρεαλιστές πολιτικοί των Τιράνων γνωρίζουν ότι μια «Μεγάλη Αλβανία», πέρα από αναχρονισμό, αποτελεί κι επικίνδυνη αυταπάτη, που μπορεί να οδηγήσει τη φτωχή Αλβανία σε απίστευτες περιπέτειες δίχως τέλος. Παρά λοιπόν το γεγονός ότι ήδη το μεγαλύτερο τμήμα (90%) του ανεξάρτητου πλέον Κοσσυφοπέδιου ελέγχεται, με τη βοήθεια του ΝΑΤΟ, από τους Αλβανούς, κανείς δεν είναι τόσο τρελός ώστε να μιλήσει ανοιχτά για «Μεγάλη Αλβανία», τη στιγμή που τα εσωτερικά προβλήματα της «μικρής Αλβανίας» μοιάζουν ανυπέρβλητα. Ωστόσο οι ίδιοι οι Κοσοβάροι Αλβανοί, απογοητευμένοι από την παθητική στάση της «Μητέρας Αλβανίας», σχεδιάζουν να καταστήσουν το Κόσοβο, σε περίπτωση που αυτό γίνει ανεξάρτητο, εθνικό κέντρο του Αλβανισμού, με επίσημη θρησκεία το Ισλάμ και γλώσσα τη γκέκικη διάλεκτο! Για τους Αλβανούς του Κοσόβου ο στόχος παραμένει η «Μεγάλη Αλβανία» και βλέπουν την “ανεξαρτησία” του Κοσόβου, ως ένα πρώτο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Γι’ αυτό και ίσως επιχειρήσουν να πάρουν πάνω τους όλο το βάρος της του «αλβανικού προβλήματος». Για τους Κοσοβάρους η επαναχάραξη των συνόρων και η δημιουργία της «Μεγάλης Αλβανίας», είναι οι απαραίτητες μεταβολές που πρέπει να γίνουν ώστε να επέλθει η ειρήνη και η σταθερότητα στα Βαλκάνια…

Ως γνωστόν η Ελλάδα είναι από το 1922 δύναμη Status Quo και γι’ αυτό το λόγο κάθετα αντίθετη στην παραμικρή μεταβολή των συνόρων στα Βαλκάνια, επειδή θεωρεί ότι κάτι τέτοιο θα άνοιγε αυτομάτως τους «ασκούς του Αιόλου» με απρόβλεπτες συνέπειες. Έτσι, το σχέδιο δημιουργίας μιας «Μεγάλης Αλβανίας» τη βρίσκει διαμετρικά αντίθετη, εφόσον κάτι τέτοιο θα διατάρασσε τις ευαίσθητες γεωπολιτικές ισορροπίες και τα συμφέροντά της στην περιοχή. Μια «Μεγάλη Αλβανία», όπως άλλωστε και μια «Μεγάλη Βουλγαρία», μόνο προβλήματα θα της δημιουργούσε, καθώς θα εξαφάνιζε τον ευάλωτο γεωπολιτικό «κρίκο» που λέγεται ΠΓΔΜ/FYROM και θα απέκοπτε την Ελλάδα από τον παραδοσιακά στρατηγικό της σύμμαχο, τη Σερβία. Επίσης μια «Μεγάλη Αλβανία» με έξι εκατομμύρια κατοίκους και με προοπτική ν’ ανέλθει στα 7-8 εκατομμύρια ως το 2050 μ.Χ., θα ασκούσε έντονες πιέσεις στα βορειοδυτικά της σύνορα, ενώ θα εξαφάνιζε κάθε ίχνος ελληνικής παρουσίας στη νότια Αλβανία. Μια «Μεγάλη Αλβανία» θα δυσκόλευε αφάνταστα την προώθηση της ελληνικής επιρροής στα Βαλκάνια και θα υποβοηθούσε πιθανόν τη γεωπολιτική επανεμφάνιση της Τουρκίας. Το συμφέρον της Ελλάδας βρίσκεται στο γεωπολιτικό πλουραλισμό των Βαλκανίων, έτσι ώστε καμία τοπική δύναμη ή κανένας συνασπισμός δυνάμεων να μην είναι σε θέση να την απομακρύνει από τη ζωτική της ενδοχώρα. Και τέλος στη σταδιακή προσχώρηση και ενσωμάτωση όλων των χωρών της περιοχής των Δυτικών Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που θα δράσει σταθεροποιητικά εξουδετερώνοντας ταυτόχρονα αναθεωρητικούς εθνικισμούς, που επιδιώκουν αλλαγές συνόρων και νέες συγκρούσεις. Το πρόβλημα στα Βαλκάνια δεν λύνεται με αλλαγές συνόρων αλλά με αλλαγές συμπεριφορών, κάτι που η Ελλάδα και οι Έλληνες θα πρέπει πρώτοι απ’ όλους να διδάξουν ακόμη και στους πιο ατίθασους Βαλκάνιους γείτονες τους.

O Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας και δημιουργός του Ζενίθ (www.zenithmag.wordpress.com). Το βιβλίο του “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους” αναλύει πολυεπίπεδα τη γεωπολιτική κατάσταση στα Βαλκάνια, στην Εγγύς Ανατολή και στο διαχρονικό ρόλο της Ελλάδας και του Ελληνισμού στην ευρύτερη περιοχή μας.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Γιώργος Στάμκος, Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους, εκδ. Άγνωστο 2008

Vickers Miranda, Οι Αλβανοί, Οδυσσέας 1997

Καστελάν, Ζορζ, Ιστορία των Βαλκανίων, Γκοβόστης 1996

 Mazower Mark, Τα Βαλκάνια, Πατάκης 2002

 Mίροσλαβ, Χρος και Τοντόροβα, Μαρία, Εθνικό Κίνημα και Βαλκάνια, ΘΕΜΕΛΙΟ 1996

Παπαδριανός, Ιωάννης, Διαβαλκανικά Ιστορικά Δοκίμια, Εκδόσεις Αδελφών Κυριακίδη, 1998

 Πρεβελάκης Γιώργος, Τα Βαλκάνια: Πολιτισμοί και Γεωπολιτική, LIBRO 2001

 Ancel, Jacques, La Question d’ Orient, Arman Colin 1921

 Κανταρέ Ισμαήλ, Πρόσκληση στο Εργαστήρι του Συγγραφέα, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου 1994

 Μασπερό Φρανσουά, Το Βαλκανικό Πέρασμα, Καστανιώτης 1998

 Kaplan D. Robert, Φαντάσματα των Βαλκανίων, ΡΟΕΣ 2002

geopolitiki-stamkos1

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ

Ελληνική Γεωφιλοσοφία και οι Προκλήσεις της Παγκομιοποίησης

geopolitiki-book



ΠΩΣ MΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΗ«
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ»;

 

To βιβλίο στοιχίζει 18 ευρώ και σας αποστέλλεται άμεσα (μέσω ΕΛΤΑ) στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής.

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

geopolitiki-stamkos1

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΕΞΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

ΠΓΔΜ/FYROM: O Αδύναμος «Κρίκος» των Βαλκανίων

O Αδύναμος «Κρίκος» των Βαλκανίων

ΠΓΔΜ/ FYROM

ΕΛΛΑΔΑ: Αν δεν υπήρχε αυτή η βαλκανική χώρα, θα έπρεπε να την εφεύρουμε!

 

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

Η γεωπολιτική φυσιογνωμία της Βαλκανικής άλλαξε ριζικά με την ανεξαρτησία της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ ή FYROM), μιας μικρής κεντροβαλκανικής δημοκρατίας το έδαφος της οποίας αποτελεί το σημείο όπου τέμνονται επικίνδυνα τα δύο αντίπαλα «τόξα» (ορθόδοξο και ισλαμικό) της περιοχής. Από τη στιγμή που η FYROM εμφανίστηκε, ως ανεξάρτητο κράτος (1992), στο γεωπολιτικό σκηνικό της χερσονήσου μας, σχεδόν όλοι οι γείτονές της εκδήλωσαν απροκάλυπτα το ενδιαφέρον τους για τα εδάφη αυτής της νεότευκτης δημοκρατίας.

Η Ελλάδα, ως χώρα που επιθυμεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στα Βαλκάνια, έπειτα από μια τρίχρονη (1992-1995) στείρα αντιπαράθεση μ’ αυτόν το μικρό νεόκοπο γείτονά της, άλλαξε πολιτική επιδιώκοντας πλέον να προσδέσει τη FYROM στο δικό της «άρμα» και να τη χρησιμοποιήσει ως εφαλτήριο για γεωοικονομική διείσδυση προς τις αγορές της βόρειας Βαλκανικής. Έτσι η ελληνική εξωτερική πολιτική με επίκεντρο τα Σκόπια εγκαινίασε, μετά το 1995, μια νέα περίοδο «οικονομικής διπλωματίας» στα Βαλκάνια. Σύντομα οι κάτοικοι της γειτονικής χώρας, το όνομα των οποίων αποτελεί «αίρεση» για τους Έλληνες εθνικιστές, αντιλήφθηκαν τα μέγιστα οφέλη, που μπορούν ν’ αποκομίσουν μέσα από την βελτίωση των σχέσεών τους με την Ελλάδα. Συνειδητοποίησαν ότι μακροπρόθεσμα ακόμη και η ίδια τους η επιβίωση εξαρτάται από τη σύμπλευσή τους με τα ελληνικά συμφέροντα. Στο νέο πλουραλιστικό γεωπολιτικό περιβάλλον της Βαλκανικής η FYROM θα έπρεπε να αναδειχθεί κομβική σύμμαχος, αν όχι “δορυφόρος”, της Ελλάδας. Αν βεβαίως επιλυθεί η εκκρεμότητα της ονομασίας… Αποτέλεσμα εικόνας για republic of macedonia

ΣΤΡΙΜΩΓΜΕΝΗ ΣΤΗ ΜΕΣΗ

Από τη στιγμή που η FYROM έγινε ανεξάρτητη, σχεδόν όλες οι γειτονικές της χώρες άρχισαν να ορέγονται τον ευαίσθητο γεωστρατηγικό της χώρο. Η Βουλγαρία, που δεν απαλλάχτηκε οριστικά από το φάντασμα της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου (1878), ακόμη και κατά την περίοδο της πρώην Γιουγκοσλαβίας (1945-1991) διεκδικούσε τα εδάφη και τους πληθυσμούς της γιουγκοσλαβικής «Μακεδονίας», τους οποίους δεν έπαψε ποτέ να θεωρεί «Βούλγαρους». Όταν μάλιστα η FYROM έγινε ανεξάρτητη η Σόφια την αναγνώρισε διπλωματικά ως κράτος, αλλά όχι και ως έθνος! Και αυτό επειδή, σύμφωνα με το νέο εθνικό δόγμα της χώρας, οι εθνικές ρίζες των λεγόμενων «Μακεδόνων» είναι βουλγαρικές, πράγμα που σημαίνει ότι η FYROM είναι στην ουσία ένα δεύτερο «βουλγαρικό κράτος»! Πέραν όμως από ρητορικές και ακαδημαϊκές συζητήσεις, η Βουλγαρία δεν έκανε την παραμικρή επιθετική κίνηση σε βάρος αυτής της μικρής δημοκρατίας, αν εξαιρέσει κανείς το γεγονός ότι πολλοί «Μακεδόνες» πολιτογραφήθηκαν τα τελευταία χρόνια Βούλγαροι πολίτες. Για τη Σόφια η λύση του «εθνικού της προβλήματος» θα επέλθει όταν αυτές οι δυο «αδελφές» χώρες εισέλθουν από κοινού στην Ευρωπαϊκή Ένωση (κάτι που δεν θα συμβεί τουλάχιστον μέχρι το 2025, καθώς η Βουλγαρία είναι πλήρες μέλος της Ε.Ε. ήδη από το 2007, ενώ οι διαπραγματεύσεις των Βρυξελλών με τα Σκόπια έχουν κολήσει, και ως αποτέλεσμα της μη επίλυσης του ζητήματος της ονομασίας), οπότε με αυτόν τον τρόπο θα επιτευχθεί και η «ειρηνική ένωση» ενός λαού, που κατοικεί και στις δυο πλευρές των συνόρων…

Κατά παράξενο τρόπο παρόμοιο σκεπτικό επικρατεί και στην ηγεσία των Σκοπίων, με τη διάφορα όμως ότι οι «Μακεδόνες» εθνικιστές βλέπουν την είσοδό τους στην Ε.Ε. ως το μοναδικό τρόπο για να επιτευχθεί η ενοποίηση του λεγόμενου «Μακεδονικού έθνους», που αριθμεί κατά την άποψη τους τρία εκατομμύρια(!) και κατοικεί στα εδάφη της FYROM, του Πίριν (Βουλγαρία), καθώς και στη “Μακεδονία του Αιγαίου” (Ελλάδα)! Η ειρωνεία είναι βέβαια ότι και οι Αλβανοί, οι οποίοι απειλούν συνεχώς με αποσταθεροποίηση τη FYROM αλλά και ολόκληρα τα κεντροδυτικά Βαλκάνια, προσβλέπουν κι αυτοί σε λύση του «εθνικού προβλήματός» τους μέσω της ένταξης όλων των χωρών της περιοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σε μια εποχή που τα εξωτερικά σύνορα των κρατών παρουσιάζονται φαινομενικά τουλάχιστον ως απαραβίαστα και κάθε είδους αναθεωρητική πολιτική θεωρείται ξεπερασμένη, ως μοναδική διέξοδος στις εθνικιστικές επιδιώξεις ορισμένων βαλκανικών χωρών παρουσιάζεται η συγκαλυμμένη προώθησή τους μέσω της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Κατά παράδοξο δηλαδή τρόπο η υπερεθνική οντότητα, που ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται ως μέσο προώθησης των εθνικιστικών στόχων ορισμένων λαών. Μήπως αυτό δε συνέβη στην περίπτωση της γερμανικής ενοποίησης, που συμπληρώθηκε το 1995 με την είσοδο της Αυστρίας στην Ε.Ε., η οποία και είχε ως αποτέλεσμα την ενοποίηση του γερμανόφωνου κεντροευρωπαϊκού χώρου; Μήπως για την Τουρκία η είσοδος της Κύπρου στην Ε.Ε. δεν σήμανε αυτόματα και μια «βελούδινη Ένωση» Ελλάδας-Κύπρου υπό την κάλυψη των Βρυξελλών; 

Αναφέραμε τις παραπάνω περιπτώσεις για να κατανοήσουμε ότι πιθανότατα η Ε.Ε. θα δράσει καταλυτικά στην περίπτωση των «ομοεθνών κρατών», των κρατών δηλαδή που εκπορεύονται από τον ίδιο εθνικό αυτοπροσδιορισμό. Τα «όμαιμα κράτη» βρίσκονται εν αφθονία στη χερσόνησό μας ως αποτέλεσμα της «βαλκανοποίησης», του διαμελισμού δηλαδή των μεγάλων πολιτικών ενοτήτων σε μικρά και ασταθή πολιτικά μορφώματα. Εκτός από την περίπτωση Ελλάδας-Κύπρου, υπάρχει και η αμφιλεγόμενη περίπτωση Βουλγαρίας-FYROM, εφόσον είναι γνωστό ότι η Σόφια επιμένει ν’ αντιμετωπίζει το δυτικό της γείτονα ως «αδελφικό» κράτος. Υπάρχει επίσης η περίπτωση της Ρουμανίας-Μολδαβίας και φυσικά η περίπτωση της Σερβίας-Μαυροβουνίου, που συμπληρώνεται με την ύπαρξη της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας. Η ανεξαρτητοποίηση το 2008 του Κοσόβου έκλεισε, προσωρινά τουλάχιστον, τον κύκλο των «διπλών» εθνικών κρατών της χερσονήσου μας (Αλβανία-Κόσοβο). Η διαδικασία του κατακερματισμού των εθνογλωσσικών ομάδων της Βαλκανικής σε «διπλά» εθνικά κράτη, που φαίνεται ότι βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία εξέλιξης, ενδέχεται να σταματήσει με την είσοδο όλων των χωρών της περιοχής σε μια μελλοντική υπερεθνική Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία. Ως τότε όμως μας περιμένουν αρκετές εκπλήξεις ακόμη…

where is macedonia on the map

Η ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΓΔΜ

Ας επιστρέψουμε όμως στο θέμα της γεωπολιτικής σημασίας της FYROM. Αυτή η μικρή κι ευάλωτη δημοκρατία έχει τεράστια σημασία για τη σταθερότητα ολόκληρης της Βαλκανικής, αλλά και για την κάθε γειτονική της χώρα ξεχωριστά. Για τη Σερβία είναι πολύ σημαντική, κυρίως επειδή τη συνδέει με τον παραδοσιακό της σύμμαχο στην περιοχή: την Ελλάδα. Εξάλλου και οι δυο χώρες έχουν κοινό πρόβλημα: την παρουσία πολυάριθμου αλβανόφωνου πληθυσμού, που φλερτάρει απροκάλυπτα με την ιδέα της απόσχισης. Αυτές οι δυο χώρες (Σερβία και ΠΓΔΜ) δεν έχουν σοβαρά προβλήματα μεταξύ τους, αν εξαιρεθεί βέβαια το γεγονός ότι τα σύνορά τους δεν έχουν ακόμη καθοριστεί τελεσίδικα, καθώς υπάρχουν μικρές συνοριακές διαφορές για το μοναστήρι Πρόχορ Πτσίνσκι κ.ά. Επίσης υπάρχει και το ζήτημα της σερβικής μειονότητας στη FYROM, που σύμφωνα με τους Σέρβους εθνικιστές φτάνει τις 200.000(!), ενώ οι επίσημες στατιστικές της χώρας καταγράφουν μόνον 42.755 Σέρβους (1991), που κατοικούν κυρίως στην κοιλάδα του Κουμάνοβο. Αν και οι Σέρβοι εθνικιστές κατηγορούν τα Σκόπια για «μακεδονοποίηση» του μεγαλύτερου μέρους της σερβικής μειονότητας, εντούτοις σε επίσημο επίπεδο αλλά και σε επίπεδο οικονομικών και καθημερινών σχέσεων, οι επαφές των δυο χωρών και των λαών τους είναι στενές και φιλικές.

Η Σερβία, όπως και η Ελλάδα, φαίνεται ότι επιθυμεί τη διαφύλαξη της ακεραιότητας της FYROM και την ενίσχυση της λεγόμενης «μακεδονικής» ταυτότητας, ως μέσο αποτροπής του ενδεχόμενου συνειδησιακής προσκόλλησης των λεγόμενων «Μακεδόνων» στο βουλγαρικό έθνος. Βασικός γεωστρατηγικός στόχος της Σερβίας, όπως άλλωστε και της Ελλάδας, είναι να παραμείνει ο «διάδρομος του Αξιού» ανοιχτός, να αποτραπεί δηλαδή ο έλεγχός του από εν δυνάμει «εχθρικές» χώρες (Βουλγαρία και Αλβανία). Η ελεύθερη πρόσβαση στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης είναι λοιπόν βασική προτεραιότητα της σερβικής εξωτερικής πολιτικής, πράγμα που καθιστά αυτομάτως τη FYROM πολύτιμο συνδετικό κρίκο της σερβικής ενδοχώρας με τη Μεσόγειο.

Η Ελλάδα, αν και είναι ο μοναδικός γείτονας της FYROM που δεν έχει εκδηλώσει καμία βλέψη επί των εδαφών της, είναι όμως και η χώρα, η οποία στεναχωρήθηκε περισσότερο με την ανεξαρτησία της. Από την ελληνική οπτική γωνία η FYROM κάθε άλλο πάρα αγνός και απροστάτευτος γείτονας είναι. Η Αθήνα έχει εκφράσει έντονα τη δυσφορία της, τόσο με την άστοχη χρήση του ελληνικού ονόματος «Μακεδονία» και του δεκαεξάκτινου «αστεριού της Βεργίνας» από τους Σλάβους των Σκοπίων, όσο και με την πολύ επιθετική εμφάνιση των λεγόμενων «Αιγαιατών Μακεδόνων» και των δικών τους επιγόνων. Για παράδειγμα στις 9.8.1994 πραγματοποιήθηκε στα Σκόπια το β΄ συνέδριο του λεγόμενου «Πανμακεδονικού Κογκρέσου», με αντικείμενο τα ζωτικά συμφέροντα του «Μακεδονικού έθνους». Εκεί ο Σωτήρ Γκεορκέφσκι, αντιπρόσωπος από το Σίδνεϋ, είχε δηλώσει ότι «οι αυτόχθονες Μακεδόνες δεν έχουν εδαφικές διεκδικήσεις πέραν από τον Όλυμπο στην Ελλάδα και από το Πίριν στη Βουλγαρία»!

Αποτέλεσμα εικόνας για Greek companies in macedonia

Μέσα στον εθνικιστικό πυρετό των αρχών της δεκαετίας του 1990 πολλοί «Μακεδόνες» εθνικιστές του VMRO υποστήριξαν ότι οι «ιερές μακεδονικές χώρες», δηλαδή ολόκληρη σχεδόν η βόρεια Ελλάδα και το μεγαλύτερο μέρος της νοτιοδυτικής Βουλγαρίας θα πρέπει να επιστραφούν στο αναγεννημένο «μακεδονικό» κράτος των Σκοπίων! Την ίδια περίοδο τυπώθηκαν στα Σκόπια προκλητικοί χάρτες, που παρουσίαζαν τη «Μεγάλη Μακεδονία» (Velika Makedonija) μέσα στα «φυσιολογικά» της σύνορα, περιλαμβάνοντας τη λεγόμενη «Μακεδονία του Αιγαίου» και τη Θεσσαλονίκη, γεγονός που εξόργισε ακόμη και τους πιο μετριοπαθείς Έλληνες. Η δημιουργία ψυχροπολεμικού κλίματος, το κλείσιμο των συνόρων και ο οικονομικός αποκλεισμός της FYROM εκ μέρους της Ελλάδας (1994), ήταν αποτέλεσμα του εκνευρισμού και της υπεραντίδρασης της Αθήνας απέναντι στις σπασμωδικές και αδέξιες ενέργειες του νεότευκτου γείτονά της. Αντί έτσι για έναν αξιόπιστο γείτονα η Ελλάδα παραλίγο θα δημιουργούσε έναν τρομοκρατημένο αντίπαλο, ο οποίος την αψηφούσε νευρικά, ενώ αναζητούσε απεγνωσμένα αναγνώριση και υποστήριξη από τους αντιπάλους της (Τουρκία κ.ά.) Οι χειρισμοί της Ελλάδας στο ζήτημα του «μακεδονικού» αποδείχθηκαν εξαρχής λανθασμένοι και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το λεγόμενο «μακεδονικό ζήτημα» των αρχών της δεκαετίας του 1990 δεν ήταν παρά μια αυτοπροσδιοριστική υποτροπή του Ελληνισμού!

ΤΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ…

Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι (1912-13) και οι ανταλλαγές πληθυσμών, που ακολούθησαν, ξεκαθάρισαν κάπως το ομιχλώδες εθνολογικό τοπίο στο χώρο της ευρύτερης Μακεδονίας. Ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος, που ανάγκασε τους Οθωμανούς να αποσυρθούν από την ευρωπαϊκή ήπειρο και οδήγησε στο διπλασιασμό των βαλκανικών χωρών, άνοιξε περισσότερο την όρεξη και τον αλυτρωτισμό τους. Η απληστία των Βουλγάρων, που διεκδικούσαν την περιοχή των Σκοπίων ακόμη και τη Θεσσαλονίκη, οδήγησε στην ελληνοσερβική συμμαχία και στο ξέσπασμα του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου (Ιούνιος 1913). Η στρατιωτική συντριβή των Βουλγάρων και η Συνθήκη του Βουκουρεστίου (Αύγουστος 1913) οδήγησε στη σημερινή πάνω-κάτω κατανομή των εδαφών της Μακεδονίας (Ελλάδα 51%, Σερβία 39% και Βουλγαρία 10%). Για την Ελλάδα και τη Σερβία αυτή η συνθήκη έκλεισε οριστικά το «Μακεδονικό ζήτημα». Οι Βούλγαροι ωστόσο, μνησικακώντας για την αδικία που τους έγινε, περίμεναν την εκδίκησή τους. Για δε την οργιαστική φαντασία των σημερινών «Μακεδόνων» εθνικιστών οι Βαλκανικοί Πόλεμοι ήταν μιαν απαράδεκτη τριχοτόμηση της Μακεδονίας και του «μακεδονικού έθνους»(!), ενώ τέλος για τους Αλβανούς ήταν ένας άδικος πόλεμος, που άφηνε εκτός Αλβανίας το μισό αλβανικό έθνος…

Την περίοδο του Μεσοπολέμου και αφού είχαν προηγηθεί οι μαζικές ανταλλαγές πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας (1923) –450.000 Μουσουλμάνοι εγκατέλειψαν την Ελλάδα και 1.200.000 Έλληνες ορθόδοξοι από τις περιοχές της Μικρά Ασίας, του Πόντου και της Ανατολικής Θράκης εγκαταστάθηκαν κυρίως στις περιοχές της Μακεδονίας, αυξάνοντας την εθνολογική ομοιογένεια της περιοχής στο εκπληκτικό για την εποχή ποσοστό του 88,5%! υπογράφτηκε ελληνο-βουλγαρική συμφωνία για εθελούσια ανταλλαγή πληθυσμών. Παρ’ όλα αυτά παρέμεινε το μεσοπόλεμο στην Ελλάδα μια μικρή σλαβόφωνη μειονότητα (γύρω στις 77.000), το «εθνικό Είναι» της οποίας ήταν αμφισβητήσιμο από όλους. Για τους Βούλγαρους ήταν «Δυτικοβούλγαροι», οι Σέρβοι τους θεωρούσαν «Νότιους Σέρβους», ενώ για τους σημερινούς πολίτες της FYROM δεν ήταν παρά «Αιγαιάτες Μακεδόνες».

Οι περισσότεροι ωστόσο από αυτούς, που επέλεξαν να παραμείνουν στη χώρα μας και είχαν στο παρελθόν αγωνιστεί για τα δίκαια του Ελληνισμού, αυτοπροσδιορίζονταν απλά ως «εντόπιοι», όπως και οι ελληνόφωνοι πληθυσμοί της Μακεδονίας, και ήταν συνειδησιακά τουλάχιστον προσκολλημένοι στο ελληνικό/πατριαρχικό σώμα. Ωστόσο το επίσημο ελληνικό κράτος τους θεωρούσε όμως «σλαβοσυνείδητους», «ξενοσυνείδητους», «ρευστοσυνείδητους» κτλ. και ασκούσε μια θα έλεγε κανείς βίαιη πολιτική «ελληνοποίησης» και αφομοίωσής τους. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι παρόμοια βίαιη πολιτική ακολουθούσαν τότε και οι Βούλγαροι, για την αφομοίωση των εναπομεινάντων Ελλήνων της Ανατολικής Ρωμυλίας, καθώς και οι Σέρβοι απέναντι στους Έλληνες και Βλάχους του Μοναστηρίου και της βόρειας Μακεδονίας.

Η βίαιη ωστόσο πολιτική «εξελληνισμού» των σλαβοφώνων δεν απέδωσε, λόγω της κοντόφθαλμης και ανώριμης ελλαδοκεντρικής αντίληψης, που αδυνατούσε να κατανοήσει την πραγματική έννοια της ελληνικότητας αυτών των πληθυσμών –ή τους λόγους που ορισμένοι από αυτούς επιθυμούσαν να εξελληνιστούν οικειοθελώς. Έτσι, σύμφωνα με ορισμένους Έλληνες ιστορικούς: τους δίγλωσσους Μακεδόνες της βόρειας Ελλάδας τους “εκσλάβισαν” εθνικά ο Πελοποννήσιος νομάρχης και ο Κρητικός χωροφύλακας, που ως κρατικοδίαιτοι επαγγελματίες πατριώτες και «καθαρόαιμοι» Έλληνες ανέλαβαν να τους «ελληνοποιήσουν»!

Eξαιτίας λοιπόν αυτής της ομογενοποιητικής και κατασταλτικής πολιτικής του ελληνικού κράτους, ιδίως κατά την περίοδο της δικτατορίας του Ι. Μεταξά (1936-1940), ένα σημαντικό τμήμα του σλαβόφωνου πληθυσμού διαφοροποιήθηκε κατά τη διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής (1941-44) και στη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου (1944-49), ξεφορτώθηκε την όποια ελληνική εθνική συνείδηση του είχε βίαια εμφυτευτεί και ασπάστηκε τη λεγόμενη «μακεδονική» προπαγάνδα, που είχε ντυθεί πλέον υπό το μανδύα της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, εφόσον το VMRO είχε γίνει ήδη μέλος της Βαλκανικής Σοσιαλιστικής Διεθνούς, η οποία και ασπάστηκε τις απόψεις του περί ενιαίας και ανεξάρτητης Μακεδονίας. 

Πέφτοντας στην παγίδα του VMRO ο ΕΛ.Α.Σ και μαζί του και οι δυσαρεστημένοι σλαβόφωνοι της Δυτικής Μακεδονίας (που σχημάτισαν την οργάνωση SNOF), αγωνίζονταν άθελά τους και για την απόσχιση της ελληνικής Μακεδονίας, που σύμφωνα με τα μεγαλόπνοα σχέδια του Τίτο, θα συναποτελούσε μαζί με το γιουγκοσλαβικό και βουλγαρικό τμήμα της Μακεδονίας μια ενιαία ομοσπονδιακή μονάδα, στα πλαίσια της Βαλκανικής Σοσιαλιστικής Ομοσπονδίας, που μάταια οραματιζόταν ο εικονοκλάστης Γιουγκοσλάβος ηγέτης. Αυτό ήταν άλλωστε κι ένα από τα επιχειρήματα, κατά των ισχυρισμών περί ύπαρξης σλαβομακεδονικής μειονότητας στην Ελλάδα, της ελληνικής αντιπροσωπείας στη διάσκεψη της ΔΑΣΕ στη Μόσχα (27.9.1991): «Στη διάρκεια της δεκαετίας του 1940 τα υπολείμματα μιας σλαβικής μειονότητας εγκατέλειψαν την Ελλάδα, γιατί είχαν συνεργαστεί με τις φασιστικές αρχές κατοχής και επειδή αργότερα είχαν υποστηρίξει τα ηγεμονικά σχέδια του Τίτο εναντίον της ελληνικής Μακεδονίας. Είναι ευνόητο –και αυτή είναι η πρακτική που ακολουθείται σε όλες τις χώρες–- ότι σε ορισμένα άτομα, ξένους υπηκόους, να μη χορηγούνται θεωρήσεις εισόδου στην Ελλάδα, για λόγους ασφαλείας.»

Ένα σημαντικό τμήμα της σλαβόφωνης μειονότητας εγκατέλειψε λοιπόν τη χώρα μας και καταφεύγοντας στα γειτονικά Σκόπια μετατράπηκε σε φανατικούς «Μακεδόνες», όπου ήταν και οι γονείς του εθνικιστή πρωθυπουργού Γκρουέφσκι. Αυτοί που παρέμειναν, γνωστοί πλέον ως «δίγλωσσοι», αριθμούσαν μόλις 41.000 ψυχές, σύμφωνα με την επίσημη απογραφή του 1951. Αρκετές χιλιάδες από αυτόν τον εναπομείναντα πληθυσμό μετανάστευσε στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, κυρίως λόγω του οικονομικού μαρασμού της ελληνικής υπαίθρου, στην Αυστραλία, στον Καναδά και στη Γερμανία. Έτσι σήμερα στο χώρο της ελληνικής Μακεδονίας οι σλαβόφωνοι, που δεν αυτοπροσδιορίζονται όλοι τους ως “εθνικά Μακεδόνες”, περιορίζονται στις 20.000-30.000 άτομα (σύμφωνα με διάφορες ημιεπίσημες εκτιμήσεις), αποτελούν δηλαδή μόλις το 1% του πληθυσμού αυτής της ελληνικής επαρχίας!

Αποτέλεσμα εικόνας για OKTA FYROM

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΣ ΦΕΡΝΕΙ ΠΙΟ ΚΟΝΤΑ

Πέρα από τη μειονοτοφοβία που κατέχει πολλούς Έλληνες υπάρχει και η φωνή της λογικής που λέει ότι η Ελλάδα, παρά την επταετή οικονομική κρίση και την πτώση του ΑΕΠ της, είναι η πλουσιότερη και η πιο ανεπτυγμένη χώρα της περιοχής και είναι ευτύχημα για τη FYROM, που συνορεύει μαζί της. Η Ελλάδα ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ευρωζώνη και στο ΝΑΤΟ, δηλαδή στα στις «λέσχες» των ισχυρών της Δύσης, στους κόλπους των οποίων οραματίζεται να εισέλθει μια μέρα και η μικροσκοπική FYROM. Οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις είναι οι καλύτερα εξοπλισμένες στη Βαλκανική, ενώ έχουν τη δυνατότητα να δρουν αποτελεσματικά κι εκτός της χώρας, κάτι που λαμβάνουν πολύ σοβαρά υπόψη τους τα Σκόπια λόγω του ασίγαστου αλβανικού εθνικισμού. Η Ελλάδα τέλος είναι η μοναδική γειτονική χώρα, που έχει δηλώσει ανοιχτά ότι όχι μόνο δεν απειλεί αλλά αντίθετα εγγυάται τη σταθερότητα των συνόρων της FYROM, και αυτό γιατί είναι ευνόητο ότι τη συμφέρει η ύπαρξη αυτής της χώρας, έστω και μ’ ένα ανεπιθύμητο όνομα…

Αποτέλεσμα εικόνας για Greek companies in FYROM

Υπάρχουν λοιπόν σαφέστατες ενδείξεις ότι μακροπρόθεσμα τα Σκόπια, παρά τις όποιες κατά καιρούς αντιδράσεις ορισμένων ακραίων εθνικιστικών κύκλων, θα επιδιώξουν την ενδυνάμωση των σχέσεών τους με την Ελλάδα, θα εισέλθουν δηλαδή σε σταθερή φιλελληνική τροχιά. Αν δεν υπήρχε η πολυετής διακυβέρνηση τοιυ εθνικιστικού VMRO υπό τον Γκρουέφσκι το φιλελληνικό ρεύμα στη γειτονική μας χώρα, θα κέρδιζε σταθερά έδαφος. Από την άλλη οι ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη χώρα αυξάνουν μέρα με την μέρα, ελέγχοντας ήδη στρατηγικούς τομείς της οικονομίας της FYROM (διυλιστήρια ΟΚΤΑ, τράπεζες, τηλεπικοινωνίες, σούπερ μάρκετ, τουρισμός κ.ά). Οι επιχειρήσεις βρίσκουν ένα πολύ φιλικό περιβάλλον και είναι από κάθε άποψη ευπρόσδεκτες. Η αξία των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των δυο χωρών είχε ξεπεράσει το ένα δισεκατομμύριο Ευρώ και η οικονομία της ΠΓΔΜ είναι ως ένα βαθμό ενταγμένηί στο πλέγμα των ελληνικών οικονομικών συμφερόντων στην περιοχή. Οι ελληνικές επιχειρήσεις σχεδιάζουν μάλιστα να χρησιμοποιήσουν τη χώρα ως εφαλτήριο για τη μαζική τους είσοδο στις αγορές των χωρών των δυτικών Βαλκανίων.

Σχετική εικόνα

Η FYROM έχει ν’ αποκομίσει τεράστια οφέλη από την πρόσδεσή τους στο «ελληνικό άρμα» της βαλκανικής πολιτικής. Συσφίγγοντας πολυποίκιλα τις σχέσεις της με την Ελλάδα η FYROM μπορεί να βγει γρηγορότερα από το «βαλκανικό τέλμα» της και να εισέλθει σε μόνιμη τροχιά ανάπτυξης, εκδημοκρατισμού και εξευρωπαϊσμού. Από την Ελλάδα μπορεί να διδαχτεί τα πάντα. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι μ’ αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλίσει μια προοπτική μακροπρόθεσμης επιβίωσης.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό, εφόσον το ζήτημα της μακροπρόθεσμης επιβίωσης της χώρας είναι που απασχολεί σοβαρά τον κάθε σκεπτόμενο κάτοικο της FYROM και όχι τόσο το θέμα του ονόματος. Επιβίωση όχι μόνον οικονομική, αλλά και εθνική, εξαιτίας της αλματώδους δημογραφικής αύξησης του αλβανικού στοιχείου.

ΑΛΒΑΝΙΚΟΣ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΓΔΜ

Το δημογραφικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η FYROM είναι πολύ σοβαρό. Οι ειδικοί της χώρας έχουν ήδη προειδοποιήσει την κυβέρνησή τους ότι η απόφαση για αλλαγή του νόμου περί χορήγησης ιθαγένειας, θα διαταράξει τη σημερινή ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ των εθνοτήτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Οικονομικού Ινστιτούτου της FYROM, που παρακολουθεί τις εξελίξεις στο δημογραφικό τομέα, οι αλλαγές του νόμου περί ιθαγένειας θα δώσει το δικαίωμα σε 100.000 περίπου Αλβανούς (κυρίως από το Κόσοβο) να προστεθούν στον πληθυσμό της χώρας και ν’ αλλάξουν το δημογραφικό της χάρτη με απρόβλεπτες συνέπειες.. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την αύξηση των γεννήσεων που σημειώνεται στον αλβανόφωνο πληθυσμό της χώρας θα οδηγήσει το 2035 σε μία αριθμητική υπεροχή των Αλβανών έναντι των Σλαβο9μακεδόνων, με καταστροφικές συνέπειες. Τα στατιστικά στοιχεία του Ινστιτούτου δείχνουν ότι στο διάστημα 1953-1961 ο σλαβικός πληθυσμός της χώρας αυξανόταν κατά 17.500 άτομα ετησίως, ενώ στο διάστημα 1981-1994 ανήλθε μόνο σε 9.700 άτομα ετησίως. Αντίθετα, ο αλβανόφωνος πληθυσμός κατά την περίοδο 1953-1961 αυξανόταν κατά 2.600 άτομα ετησίως, ενώ η αύξηση αυτή, στο διάστημα 1981-1994 ανήλθε σε 8.200 άτομα ετησίως, μια διαφορά μόλις 1.500 ανθρώπων. Τα τελευταία χρόνια το δημογραφικό πρόβλημα επιτείνεται, καθώς όλο και περισσότεροι Σλαβομακεδόνες εγκαταλείπουν τη χώρα και εγκαθίστανται μόνιμα στο εξωτερικό, ενώ από το 1999 ο αλβανικός πληθυσμός ενισχύθηκε από τους 20.000 περίπου Αλβανούς πρόσφυγες από το Κοσσυφοπέδιο, που σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία εξακολουθούν να παραμένουν στο σκοπιανό έδαφος, αρνούμενοι να επιστρέψουν στις εστίες τους. Όλα αυτά ανησυχούν του Σλαβομακεδόνες που φοβούνται για την ύπαρξη της χώρας τους όταν, μετά το 2035, ο αλβανόφωνος πληθυσμός θα καταστεί δυσαρεστημένη ομοιογενής πλειοψηφία στη χώρα, έχοντας απέναντί της μια θλιβερή ανομοιογενή «μακεδονική» μειονότητα. Θ’ αντέξει άραγε αυτή η νεότευκτη χώρα την ασφυκτική εσωτερική πολιορκία των Αλβανών ή μήπως θα διασπαστεί;

Ο ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΗΠΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΓΔΜ

Για να εξασφαλίσει λοιπόν την επιβίωση της ως κρατική υπόσταση η FYROM συσφίγγει περισσότερο τις σχέσεις της με την Ελλάδα, ενώ ταυτόχρονα μετατρέπεται σε ένα είδος αμερικανικού προτεκτοράτου. Οι ΗΠΑ έσπευσαν, όχι ανιδιοτελώς, να προσφέρουν απλόχερα την «προστασία» τους σ’ αυτήν την ευάλωτη δημοκρατία. Με πρόφαση το ενδεχόμενο επέκτασης των συγκρούσεων της Βοσνίας και του Κοσσυφοπέδιου προς νότο, οι ΗΠΑ έβαλαν «πόδι» στη FYROM, την οποία θεωρούν εξαιρετικά ευάλωτη ακόμη και στην παραμικρή αποσταθεροποιητική κίνηση. Οι ανησυχίες των ΗΠΑ πηγάζουν κι από το γεγονός ότι στο έδαφος της FYROM τέμνονται επικίνδυνα τα δυο αντίπαλα θρησκευτικά «τόξα» της Βαλκανικής, πράγμα που θα προσέδιδε σε μια ενδεχόμενη σύγκρουση και θρησκευτικό χαρακτήρα και ίσως να παρέσυρε και τους δυο άσπονδους συμμάχους του ΝΑΤΟ, την Ελλάδα και την Τουρκία, σε μια καταστρεπτική, για τα ζωτικά συμφέροντα των ΗΠΑ στην ανατολική Μεσόγειο, περιπέτεια. Από την άλλη οι ΗΠΑ εκμεταλλεύτηκαν την ατμόσφαιρα ανασφάλειας, που επικράτησε όλα τα προηγούμενα χρόνια στην πρώην Γιουγκοσλαβία, για να επεκτείνουν τη ζώνη επιρροής τους προς βορρά, πέρα από τα παραδοσιακά τους ερείσματα (Ελλάδα και Τουρκία). Έτσι, η αμερικανική επιρροή επεκτάθηκε δυναμικά από το 1992 στην Αλβανία, στη FYROM, στη Βουλγαρία, στη Βοσνία, στο Κόσοβο και τελευταίως στο Μαυροβούνιο και τελικά και στη Σερβία. Και σε αυτήν τη νέα αμερικανική ζώνη επιρροής η FYROM, στην οποία σταθμεύει από το 1994 στρατιωτικό τμήμα των ΗΠΑ, αποτελεί κομβικό σημείο ελέγχου όχι μόνον των Βαλκανίων, αλλά και της ζώνης των ελληνοτουρκικών διαφορών. Βρισκόμενες στην καρδιά της Βαλκανικής, οι στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ στο έδαφος των Σκοπίων, θα μπορούσαν κάλλιστα να χρησιμοποιηθούν από την υπερατλαντική υπερδύναμη για τον έλεγχο συγκρούσεων χαμηλής έντασης στην ευρύτερη περιοχή…

Αποτέλεσμα εικόνας για τουρκικο ισλαμικό τοξο στα Βαλκανια

Μια από τις χώρες που εκμεταλλεύτηκαν επιδέξια την αρχική ένταση μεταξύ Ελλάδας και FYROM ήταν και η Τουρκία, κύριος στόχος της οποίας είναι η απομόνωση της χώρας μας στα Βαλκάνια και η μείωση της πολιτικής και οικονομικής της επιρροής στην περιοχή. Η Τουρκία προσπάθησε έτσι να προσεγγίσει και να δελεάσει ποικιλοτρόπως τη FYROM, αυξάνοντας την επιρροή της σε αυτήν τη μικρή αλλά στρατηγικής σημασίας χώρα. Μέσω της FYROM η Τουρκία αποκτούσε επαφή με τη μουσουλμανική κατά πλειοψηφία Αλβανία και με το Κόσοβο, πράγμα που της έδινε ελπίδες για σύσταση του περιβόητου «ισλαμικού τόξου» στα Βαλκάνια. Η Άγκυρα είχε τότε δυο βασικούς στόχους: Πρώτον, να κόψει το «τόξο» που ένωνε την Ελλάδα με τη Σερβία και δεύτερον, να αυξήσει μέσω των οικονομικών συναλλαγών την παρουσία της στα κεντρικά Βαλκάνια. Για να πετύχει τους στόχους της η Τουρκία προσπάθησε να παρακάμψει και ν’ απομονώσει την Ελλάδα, στον τομέα κυρίως των μεταφορών και ν’ αναβαθμίσει το ρόλο της FYROM, ως κομβικής χώρας στα Βαλκάνια. Γι’ αυτόν το λόγο υποστήριξε τη σιδηροδρομική σύνδεση Κουμάνοβο-Σόφιας και μέσω Βουλγαρίας με την Κωνσταντινούπολη. Τα Σκόπια θεωρούν αυτόν τον οριζόντιο σιδηροδρομικό άξονα Ανατολής-Δύσης στρατηγικής σημασίας, εφόσον, διασταυρούμενος με τον κάθετο άξονα Βορρά-Νότου (Βουδαπέστη-Θεσσαλονίκη), θα καταστήσει αυτή τη μικρή κεντροβαλκανική χώρα σιδηροδρομικό κόμβο ολόκληρης της χερσονήσου.

Ολόκληρη η συγκοινωνιακή «πολιτική» της Τουρκίας στα Βαλκάνια στηρίζεται στην αναβάθμιση του λιμανιού του Δυρραχίου στην Αλβανία, με ταυτόχρονη την υποβάθμιση του παραδοσιακά κυρίαρχου λιμανιού της Θεσσαλονίκης. Ως γνωστόν η Θεσσαλονίκη είναι ιστορικά και γεωγραφικά προσανατολισμένη προς τις κοιλάδες του Αξιού-Μοράβα, έχει δηλαδή μια ξεκάθαρη κατεύθυνση προς βορρά, προς τη FYROM και τη Σερβία. Σ’ αυτόν τον «ορθόδοξο άξονα» Βορρά-Νότου η Τουρκία προσπαθεί ν’ αντιπροτείνει το λεγόμενο «Ασιατικό άξονα», που, μέσω Βουλγαρίας και FYROM, θα ενώσει την Άγκυρα με το Δυρράχιο. Μ’ αυτόν τον τρόπο τα Σκόπια θα έπαιζαν το ρόλο της «γέφυρας» Ανατολής-Δύσης, ενώ θα αναβαθμίζονταν γεωπολιτικά η Αλβανία και η Τουρκία και θα κόβονταν ο άξονας που ενώνει το λιμάνι της Θεσσαλονίκης μ’ εκείνο του Αμβούργου!

Αποτέλεσμα εικόνας για παραεγνατια οδος

Τυχόν υλοποίηση του «Ασιατικού άξονα» θα απέβαινε μακροπρόθεσμα μοιραία για τους ορθόδοξους λαούς της περιοχής, ενώ θα στραγγάλιζε κάθε προσπάθεια της Ελλάδας να διαδραματίσει έναν ευρύτερο ρόλο στην περιοχή. Ωστόσο όμως δε συνέβη κάτι τέτοιο, εφόσον από τη μια τα μεγαλεπήβολα σχέδια της Τουρκίας τελματώθηκαν κι από την άλλη άλλαξε καθοριστικά η ελληνική εξωτερική πολιτική προς τη FYROM και την Αλβανία. Από το 1995 η Ελλάδα βελτίωσε θεαματικά τις σχέσεις της με αυτές τις δυο μικρές γειτονικές της χώρες, που εισήλθαν στη δική της σφαίρα επιρροής κι απομακρύνθηκαν έτσι από την Τουρκία. Τουλάχιστον μέχρι που ξέσπασε η οικονομική κρίση στην Ελλάδα. Το σχέδιο για την «Παραεγνατία», ένα παλαιό ιταλογερμανικής έμπνευσης όνειρο, ναυάγησε προς το παρόν, όπως άλλωστε και κάθε προσπάθεια σύζευξης της Μαύρης Θάλασσας με την Αδριατική.

Αποτέλεσμα εικόνας για παραεγνατια οδος

Η ελληνική έκδοση της Εγνατίας Οδού, με τις συμπληρωματικές της προεκτάσεις προς την Αλβανία, τη FYROM και τη Βουλγαρία, που υλοποιήθηκε το 2012 και προχωράει σταθερά σταθερά, παρουσιάζεται ως η μόνη αξιόπιστη και υψηλών προδιαγραφών οδική σύνδεση των δυο άκρων της Βαλκανικής. Τα τουρκικά σχέδια στα Βαλκάνια φαίνεται ότι έχουν κολλήσει, ενώ τα ελληνικά προχωρούν με αργό αλλά σταθερό ρυθμό. Η επιτυχία της βαλκανικής πολιτικής της Ελλάδας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό, τόσο από τη σταθερότητα της FYROM, όσο κι από το βαθμό πρόσδεσής της στο «άρμα» της ελληνικής επιρροής. Για μια ακόμη φορά αποδεικνύεται ότι «όποιος κατέχει τη Μακεδονία κρατάει και τα γεωπολιτικά κλειδιά της χερσονήσου μας». Έτσι δεν πρέπει ν’ αποτελέσει έκπληξη η μακροπρόθεσμη στρατηγική σύζευξη της Ελλάδας, που επιδιώκει να διαδραματίσει ρόλο δραστήριου γεωπολιτικού παίκτη στα Βαλκάνια, με τον αδύνατο «κρίκο» της χερσονήσου μας. Μια τέτοια σύζευξη θα σταθεροποιήσει το ευάλωτο αυτό κρατίδιο, ενώ από την άλλη θα επεκτείνει την ελληνική επιρροή σε όλη τη βαλκανική ενδοχώρα. Το έδαφος της FYROM αποτελεί ιδανικό εφαλτήριο γεωπολιτικής και γεωοικονομικής επέκτασης προς την κατεύθυνση βορρά-νότου, κάτι που σε μια παραδοσιακά ναυτική δύναμη, όπως είναι η Ελλάδα, θα προσδώσει μια μοναδική δυναμική διείσδυσης προς την ηπειρωτική της ενδοχώρα.

Κοντολογίς η Ελλάδα θα πρέπει να συμβάλλει αρχικά στη σταθεροποίηση του αδύνατου «κρίκου» της Βαλκανικής που λέγεται FYROM και να εγγυηθεί την ασφάλειά του. Στη συνέχεια θα πρέπει να προχωρήσει σε όλες τις απαιτούμενες κινήσεις (επίλυση της εκκρεμότητας της ονομασίας, μεγάλες επενδύσεις, ενεργειακή εξάρτηση κ.α.), ώστε να προσδέσει αυτήν τη μικρή κομβική χώρα στο άρμα των ελληνικών γεωπολιτικών συμφερόντων. Γι’ αυτό και οι κινήσεις της Αθήνας θα πρέπει να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση με γνώμονα πάντα την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή και το σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, που προτάσει πάντα η Ελλάδα ειδικά στις διαφορές της με τη γειτονική και αναθεωρητική Τουρκία, που είναι και η πραγματική απειλή.

O Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας και δημιουργός του Ζενίθ (www.zenithmag.wordpress.com). Το βιβλίο του “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους” αναλύει πολυεπίπεδα τη γεωπολιτική κατάσταση στα Βαλκάνια, στην Εγγύς Ανατολή και στο διαχρονικό ρόλο της Ελλάδας και του Ελληνισμού στην ευρύτερη περιοχή μας.

geopolitiki-stamkos1

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ

Ελληνική Γεωφιλοσοφία και οι Προκλήσεις της Παγκομιοποίησης

geopolitiki-book



ΠΩΣ MΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΗ«
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ»;

 

To βιβλίο στοιχίζει 18 ευρώ και σας αποστέλλεται άμεσα (μέσω ΕΛΤΑ) στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής.

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

geopolitiki-stamkos1

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΕΞΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

ΑΛΑΟΥΙΤΕΣ ΤΗΣ ΣΥΡΙΑΣ: Η μυστηριακή θρησκευτική ομάδα πίσω από τον Άσαντ και ο κομβικός ρόλος της στην έκβαση του Συριακού πολέμου

ΑΛΑΟΥΙΤΕΣ ΤΗΣ ΣΥΡΙΑΣ

Η μυστηριακή θρησκευτική ομάδα πίσω από τον Άσαντ

και ο κομβικός ρόλος της στην έκβαση του Συριακού πολέμου

 

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

Σ’ αυτόν τον χάρτη φαίνονται οι περιοχές της Συρίας και της Τουρκίας (Χατάι, Αντιόχεια), στις οποίες πλειοψηφούν οι Αλαουίτες. Ο συνολικός αριθμός των Αλαουιτών της περιοχής φτάνει τα 3,5 εκατομμύρια. Από αυτούς πάνω από δύο εκατομμύρια ζουν στη μεσογειακή Συρία ή το 13% του πληθυσμού της χώρας, περίπου ένα εκατομμύριο στην περιοχή της Αντιόχειας (Χατάι), που από το 1938 ανήκει στην Τουρκία, καθώς και στην Κιλικία, και λιγότεροι περίπου 200.000 στο Λίβανο.

Σ΄αυτό το χάρτη φαίνεται η διασπορά των Σιιτικών και Κουρδικών πληθυσμών στη Μέση Ανατολή. Οι Σιίτες αποτελούν την πλειοψηφία στο Ιράν, στο Ιράκ, στο Αζερμπαϊτζάν, σε ορισμένες μικρές χώρες του Περσικού κόλπου, στην Ινδία, ενώ αποτελούν σημαντική μειονότητα στην Υεμένη, την Τουρκία (Αλεβήδες), στη Συρία (Ιμάμις κ.α.), στο Λίβανο (41%) κ.α.. Αν και ουσιαστικά αποτελούν ξεχωριστή θρησκεία οι Αλαουίτες χαρακτηρίστηκαν το 1973 με ειδική φέτβα ως μουσουλμάνοι και εντάχθηκαν στο Σιιτικό κλάδο και γι’ αυτό από τότε το Ιράν αποτελεί το σημαντικότερο σύμμαχο τους στην περιοχή.

Πρόβατα που έγιναν λιοντάρια: Η άνοδος των Αλαουιτών στην
Εξουσία

Οι Αλαουίτες ή Νουσαϊρι της Συρίας ήταν παραδοσιακά μια ορεσίβια κοινότητα και μάλιστα αρκετά περιθωριακή, καθώς ζούσε σχετικά απομονωμένη και μακριά από τις πόλεις π.χ. η άτυπη “πρωτεύουσα” της περιοχής τους, η Λατάκια, είχε ως το 1920 κατοίκους κυρίως Σουνίτες και Χριστιανούς. Ήταν κυνηγημένοι επί αιώνες και γι’ αυτό κατέφυγαν στα βουνά, ενώ οι Σουνίτες εξαπέλυαν κατά περιόδους διάφορες τιμωρητικές εκστρατείες εναντίον τους, “φυτεύοντας” μάλιστα πολλά τζαμιά στις περιοχές τους, που ωστόσο έμεναν πάντα άδεια, διότι οι ντόπιοι δεν τα χρησιμοποιούσαν παρά μόνον οι επισκέπτες.

Ωστόσο άρχισαν να βγαίνουν από το περιθώριο και να αναρριχώνται στην εξουσία μετά την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την ανεξαρτησία της Συρίας αρχικά υπό Γαλλική Εντολή. Οι Γάλλοι, που ακολουθούν το δόγμα του διαίρει και βασίλευε, τους χρησιμοποίησαν εξ αρχής ως στρατιώτες για να προστατεύσουν την επικυριαρχία τους απέναντι στη μονίμως εξεγερμένη Σουνιτική πλειονότητα, που παραδοσιακά καταπίεζε τους Αλαουίτες. Οι Γάλλοι τους υποσχέθηκαν μάλιστα και ανεξάρτητο Αλαουιτικό κρατίδιο στα πλαίσια μιας μεγάλης ομοσπονδιακής Συρίας που σχεδίαζαν. Πράγματι η ιστορική περιοχή της Λατάκιας, όπου ζουν κυρίως οι Αλαουίτες, από την 5η Δεκεμβρίου 1924 και για κάποια χρόνια αποτέλεσε αυτόνομη περιοχή, με έκταση 4.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα περίπου και μεγάλη ακτογραμμή, στα πλαίσια της Συρίας που βρισκόταν τότε υπό Γαλλική Εντολή. Η αλήθεια είναι πως πολλοί Αλαουίτες έτρεφαν εκείνη την εποχή την ελπίδα της ενσωμάτωσης τους σ’ έναν “Μεγάλο Λίβανο”, κάτι που τελικά δεν έγινε εφικτό. Τον Ιούνιο του 1936, έξι Αλαουίτες προύχοντες απευθύνουν στον Λέον Μπλουμ, πρόεδρο του υπουργικού συμβουλίου της τότε γαλλικής κυβέρνησης, μια επιστολή με την οποία δηλώνουν πως “οι Αλαουίτες αρνούνται να προσαρτηθούν στη Συρία, της οποίας το θρήσκευμα είναι το Σουνιτικό Ισλάμ” και πως “σύμφωνα με το Ισλάμ, οι Αλαουίτες είναι άπιστοι. Το μίσος κι ο φανατισμός βρίσκεται στην καρδιά των Αράβων για ό,τι δεν είναι ισλαμικό, και κατά συνέπεια το τέλος της Γαλλικής Αρμοστείας θα εκθέσει τις θρησκευτικές μειονότητες στο θάνατο και την καταστροφή”. Ανάμεσα στους προσυπογράφοντες αυτής της επιστολής βρίσκουμε και τον Αλή Σουλειμάν αλ Άσσαντ, πατέρα του Χαβέζ –πρόεδρος από το 1971 μέχρι το 2000- και παππού του σημερινού Μπασάρ αλ Άσσαντ.

Χάρτης όπου φαίνεται η Συρία και ο Λίβανος υπό Γαλλική Εντολή. Οι Γάλλοι, υπό το δόγμα του “διαίρει και βασίλευε”, είχαν αποφασίσει το 1924 να χωρίσουν τη Συρία σε πέντε περιοχές ή αυτόνομα κρατίδια. Έτσι το 1924 δημιουργήθηκε στις μεσογειακές ακτές της Συρίας μια προσωρινή αλαουϊτική αυτόνομη περιοχή με 4.000 τ.χλμ. που διατηρήθηκε ως το 1930. Ταυτόχρονα δημιουργήθηκε μια πολιτεία των Δρούζων, δύο Σουνιτικές περιοχές (Δαμασκός και Χαλέπι), ενώ η περιοχή της Αντιόχειας κηρύχθηκε αυτόνομη, ώσπου τελικά προσαρτήθηκε στην Τουρκία το 1938.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλοί Αλαουίτες να επιλέξουν ως επάγγελμα το Στρατό και να κάνουν σταδιοδρομία ως στρατιωτικοί, σχηματίζοντας μάλιστα ένα είδος “συνωμοτικής αδελφότητας” στους κόλπους του Συριακού Στρατού. Όταν δημιουργήθηκε το κόμμα Μπάαθ πολλοί Αλαουίτες στρατιωτικοί, όπως άλλωστε και πολλοί Σύριοι Χριστιανοί, εντάχθηκαν στις τάξεις του. Την ίδια περίοδο, και ειδικά μεταξύ του 1948 και 1963, η παραδοσιακή ελίτ της χώρας έχανε τη δύναμη της εξαιτίας κυρίως λόγω των συγκρούσεων μεταξύ των Σουνιτών για τη νομή της εξουσίας, ενώ οι Αλαουίτες συνέχιζαν να είναι ενωμένοι.

To 1970, αφού το κόμμα Μπάαθ (ένα αραβικό σοσιαλιστικό κόμμα με εκσυγχρονιστικές και εθνικιστικές τάσεις και σύνθημα το “Ενότητα, Ελευθερία, Σοσιαλισμός”) κατέλαβε την εξουσία (αρχής γεννομένης από το πραξικόπημα του 1963), ο Αλαουίτης στρατηγός Χαφέζ αλ Άσαντ, γεννημένος στο αλαουίτικο χωριό Καρντάχα της βορειοδυτικής Συρίας, κατάφερε το 1971 να γίνει ισόβιος πρόεδρος της Συρίας μέχρι το θάνατο του το 2000, οπότε και τον διαδέχθηκε ο γιος του Μπασάρ αλ Άσαντ. Για τους Σουνίτες της Συρίας και ειδικά για τη Μουσουλμανική Αδελφότητα ο Αλαουίτης Σύριος δικτάτορας Άσαντ (το όνομα του οποίου σημαίνει “Λιοντάρι” στα αραβικά) ήταν ένας “εχθρός του Αλλάχ” κι εξαρχής κήρυξαν ανένδοτο πόλεμο εναντίον του, αλλά όμως δεν κατάφεραν να τον εκδιώξουν. Ο Αμερικανός συγγραφέας Ρόμπερτ Κάπλαν παρομοίασε τη μετεωρική άνοδο στην εξουσία του Αλαουίτη Άσαντ με το “ένας Ανέγγιχτος να γίνει Μαχαραγιάς στην Ινδία ή ένας Εβραίος να γίνει Τσάρος στη Ρωσία -ένα απροσδόκητο σοκ για τη Σουνιτική πλειονότητα της Συρίας που μονοπωλούσε επί αιώνες την εξουσία στη χώρα”. Το πραξικόπημα που έφερε το κόμμα Μπάαθ και τρεις γενιές των Αλαουιτών Άσαντ στην εξουσία το 1963, έφερε ταυτόχρονα στο πολιτικό και θρησκευτικό προσκήνιο και την νομή της εξουσίας την πλέον καθυστερημένη, φτωχή θεολογικά, περιφρονημένη, και κοινωνικά εξοστρακισμένη μειονότητα της Συρίας, μετατρέποντάς την έτσι στην κυρίαρχη ελίτ της Δαμασκού, κάτι που προκάλεσε ακόμη περισσότερη έχθρα εκ μέρους των Σουνιτών. Και πράγματι, μια δεκαετία αφού ο Άσαντ ανέβηκε στην εξουσία, οι Αλαουίτες ανέλαβαν τα περισσότερα ανώτατα αξιώματα στο στρατό και στις υπηρεσίες ασφαλείας καθώς και όλες τις νευραλγικές θέσεις στην κρατική μηχανή της Συρίας.

Η Οικογενειακή φωτογραφία της αλαουϊτικής οικογένεια του Χαφέζ Αλ Άσαντ, που ως δυναστεία κυβερνά ανελλιπώς τη Συρία από το 1970. Για τους Σουνίτες της Συρίας και ειδικά για τη Μουσουλμανική Αδελφότητα ο Αλαουίτης Σύριος δικτάτορας Άσαντ (το όνομα του οποίου σημαίνει “Λιοντάρι” στα αραβικά) ήταν ένας “εχθρός του Αλλάχ” κι εξαρχής κήρυξαν ανένδοτο πόλεμο εναντίον του, αλλά όμως δεν κατάφεραν να τον εκδιώξουν. Ο Αμερικανός συγγραφέας Ρόμπερτ Κάπλαν παρομοίασε τη μετεωρική άνοδο στην εξουσία του Αλαουίτη Άσαντ με το “ένας Ανέγγιχτος να γίνει Μαχαραγιάς στην Ινδία ή ένας Εβραίος να γίνει Τσάρος στη Ρωσία -ένα απροσδόκητο σοκ για τη Σουνιτική πλειονότητα της Συρίας που μονοπωλούσε επί αιώνες την εξουσία στη χώρα”.

Το 1973 εκδίδεται από τον Λιβανέζο σεΐχη Μουσά Σάντρ μια νέα φάτβα, που ήταν πολύ σημαντική για την ενίσχυση των Αλαουιτών, καθώς τους αναγνωρίζει για πρώτη φορά ως μουσουλμάνους σε αντάλλαγμα να υποστηρίξουν τη Σιιτική μειονότητα στο Λίβανο. Έτσι οι Αλαουίτες αναγνωρίζονται επίσημα ως ανορθόδοξος κλάδος του Σιιτισμού κι αποκτούν προστασία κι εκ μέρους του Ιράν. Τα αποτελέσματα αυτής της “σιιτικοποίησης” των Αλαουιτών ή Νουσαϊρι ήταν πενιχρά: τα πέντε αλαουιτικά τεμένη που έχτισε ο Χαφέζ αλ Άσσαντ στη γενέτειρα του Καρντάχα, παρέμειναν άδεια, ενώ οι Σουνίτες εξακολουθούσαν να τους βλέπουν αν όχι ως “απίστους”, τουλάχιστον ως “ψευδο-μουσουλμάνους”…

Οι περισσότεροι Αλαουίτες υποστηρίζουν τον Μπασάρ Αλ Άσαντ και το καθεστώς του, μετρώντας χιλιάδες νεκρούς στρατιώτες τους στα πεδία των μαχών. Από την άλλη γνωρίζουν καλά πως αν καταρρεύσει ο Άσαντ τότε και πάλι αυτοί θα πληρώσουν και το μεγαλύτερο τίμημα, καθώς οι Σουνίτες θα θελήσουν να τους εκδικηθούν, ίσως ακόμη και να τους εκτοπίσουν μαζικά από τις πατρογονικές τους εστίες. Έχουν πολλά να χάσουν αν αλλάξουν στρατόπεδο και σταματήσουν να υποστηρίζουν τον Άσαντ, που κατάφερε να ενσταλάξει τον φόβο για να τους δέσει με τα δικά του συμφέροντα. Ήταν χωρικοί, περιθωριακοί και κατατρεγμένοι και τους έφερε στην εξουσία. Τους μεταχειρίστηκε ως εργαλεία, αμείβοντάς τους με ψίχουλα και τους τοποθέτησε σε νευραλγικές θέσεις στην αστυνομία και στον στρατό…

Συνέταιροι ή όμηροι του Καθεστώτος Άσαντ;

Από τότε που ξεκίνησε ο εμφύλιος πόλεμος της Συρίας οι Αλαουίτες πληρώνουν βαρύ τίμημα και φορτίο αίματος για τη στήριξη τους προς το καθεστώς Άσαντ. Συχνά οι πόλεις τους, όπως η Λατάκια, και οι περιοχές τους γίνονται στόχοι τρομοκρατικών επιθέσεων και βομβιστών αυτοκτονίας με δεκάδες κάθε φορά θύματα. “Κανένας δε χαμογελά πλέον στη Λατάκια. Σχεδόν κάθε οικογένεια έχει χάσει τουλάχιστον ένα μέλος της. Οι Άγγελοι του Θανάτου εργάζονται καλά”, είπε κυνικά ο Μωχάμεντ, ένας Αλαουίτης ταξιτζής από τη Λατάκια.

Περίπου 250.000 Αλαουίτες άνδρες (πάνω από το 10% του πληθυσμού της κοινότητας τους) είναι σε ηλικία στράτευσης και θεωρούνται μάχιμοι και οι περισσότεροι υπηρετούν ήδη σε μάχιμες μονάδες του Συριακού Στράτου, που πρόσκειται στον Άσαντ, πληρώνοντας καθημερινά και το ανάλογο τμήμα σε απώλειες. Σύμφωνα με πηγές Δυτικών διπλωματών σχεδόν το ένα τρίτο των Αλαουιτών, που υπηρέτησαν στο Συριακό Στρατό από το 2011 ως σήμερα, είναι νεκροί και ακόμη περισσότεροι οι τραυματίες. Οι Τζιχαντιστές μάλιστα τους θεωρούν “απίστους” κι έτσι στόχους άμεσης προτεραιότητας. Γι’ αυτό, αν τους συλλάβουν αιχμάλωτους, τους εκτελούν άμεσα, μαζικά και για παραδειγματισμό δημοσιεύοντας επιδεικτικά σχετικές εικόνες φρίκης στο διαδίκτυο. “Καθημερινά τουλάχιστον 30 άνδρες γυρνούν από το μέτωπο μέσα σε φέρετρα. Στην αρχή του πολέμου οι θάνατοί τους γιορτάζονταν με μεγαλοπρεπείς κηδείες. Πλέον θάβονται σιωπηλά και μεταφέρονται στο νεκροταφείο στις καρότσες των φορτηγών”, είπε στην εφημερίδα Telegraph ένας Αλαουίτης με το ψευδώνυμο Αμάρ (για να προστατεύσει την οικογένεια του). Γι’ αυτό και πολλά χωριά στους λόφους γύρω από τη Λατάκια έχουν αδειάσει από νεαρούς άνδρες, ενώ οι περισσότερες γυναίκες είναι μαυροφορεμένες, θρηνώντας για τους χαμένους άνδρες, αδελφούς ή παιδιά τους. Πάντως η κρατική τηλεόραση της Συρίας αποφεύγει πλέον συστηματικά να μεταδίδει ειδήσεις και εικόνες από κηδείες Αλαουϊτών στρατιωτών που σκοτώθηκαν στα πεδία των μαχών (μόνο κατά το 2014 ο Συριακός Στρατός είχε 22.000 νεκρούς, σημαντικό τμήμα των οποίων ήταν Αλαουίτες). Αντίθετα μεταδίδει συχνά τις κηδείες των Σουνιτών στρατιωτών, που υπηρετούσαν στο Συριακό Στρατό και σκοτώθηκαν πολεμώντας τους Τζιχαντιστές, προκειμένου έτσι να αυξηθεί η υποστήριξη του καθεστώτος από την αραβική Σουνιτική πλειοψηφία.

Γυμνάσιο σε Αλαουϊτικό χωριό της Συρίας. Σε αντίθεση με τους Σουνίτες οι Αλαουίτες της Συρίας δίνουν περισσότερη σημασία στη μόρφωση και στην εκπαίδευση, παροτρύνοντας ακόμη και τα κορίτσια τους, που δεν φορούν μαντήλες, να πάνε στο γυμνάσιο και στο πανεπιστήμιο. Ενώ ήταν παραδοσιακά χωρικοί και αμόρφωτοι οι Αλαουίτες έχουν εξελιχθεί στην πιο μορφωμένη και προοδευτική ελίτ της Συρίας.

Η ειρωνεία πάντως είναι πως στις μάχες ενάντια στους Τζιχαντιστές και στους Σουνίτες αντάρτες της αντιπολίτευσης (Αλ Νούσρα κ.α.) το καθεστώς Άσαντ αποφεύγει να στέλνει στην πρώτη γραμμή τους Σουνίτες στρατιώτες, που υπηρετούν στο Συριακό Στρατό διότι δεν τους εμπιστεύεται, ενώ στέλνει σχεδόν πάντα τους Αλαουίτες ή τους Χριστιανούς στρατιώτες του (υπάρχουν και περίπου 40.000 Σύριοι ορθόδοξοι μαχητές που πολεμούν μαζί με τον Συριακό Στρατό) με αποτέλεσμα οι απώλειες ανάμεσα τους να είναι δυσανάλογα μεγαλύτερες. Αυτές οι απώλειες είναι και ο σοβαρότερος λόγος που σημαντικό τμήμα των Αλαουιτών, και ειδικά οι μητέρες των στρατιωτών που σκοτώθηκαν στον πόλεμο, να μη εμπιστεύονται πλέον το καθεστώς του Άσαντ, ενώ σε πολλά ορεινά χωριά τους κάνουν και αυτοσχέδια μπλόκα ώστε να μην έρθουν οι Στρατολόγοι του Άσαντ και πάρουν τα παιδιά τους που είναι σε ηλικία στράτευσης λέγοντας: “Ας υπηρετήσουν πρώτα τα παιδιά του Άσαντ στο μέτωπο και μετά να σας δώσουμε εμείς τα παιδιά μας”.

Σύριοι διαδηλώνουν στη Δαμασκό υπέρ του Άσαντ και του Πούτιν, έπειτα από την έναρξη των ρωσικών βομβαρδισμών που άλλαξαν τη τροπή του συριακού πολέμου. Πεπεισμένοι ότι η εξέγερση και ο πόλεμος στη Συρία απειλεί την ίδια τους την ύπαρξη, οι Αλαουίτες υποστηρίζουν όλο και πιο φανατικά το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ και τον Συριακό Στρατό, θεωρώντας ότι τα συμφέροντα τους ταυτίζονται μ΄ εκείνα του καθεστώτος. Τι θα συμβεί ωστόσο αν το καθεστώς Άσαντ καταρρεύσει ή τελικά ηττηθεί από τους εχθρούς του;

Από την άλλη όμως οι Αλαουίτες γνωρίζουν καλά πως αν καταρρεύσει ο Άσαντ τότε και πάλι αυτοί θα πληρώσουν και το μεγαλύτερο τίμημα, καθώς οι Σουνίτες θα θελήσουν να τους εκδικηθούν, ίσως ακόμη και να τους εκτοπίσουν μαζικά από τις πατρογονικές τους εστίες. Έχουν πολλά να χάσουν αν αλλάξουν στρατόπεδο και σταματήσουν να υποστηρίζουν τον Άσαντ, που κατάφερε να ενσταλάξει τον φόβο για να τους δέσει με τα δικά του συμφέροντα. Ήταν χωρικοί, περιθωριακοί και κατατρεγμένοι και τους έφερε στην εξουσία. Τους μεταχειρίστηκε ως εργαλεία, αμείβοντάς τους με ψίχουλα και τους τοποθέτησε σε νευραλγικές θέσεις στην αστυνομία και στον στρατό. Το καθεστώς του Ασαντ τους χρησιμοποίησε για να διχάσει τις διάφορες κοινότητες της Συρίας και γι’ αυτό θα είναι και τα εξιλαστήρια θύματα σε περίπτωση κατάρρευσης του, γι’ αυτό έχουν κάθε συμφέρον να παραμείνει το καθεστώς στη θέση του. Δεν είναι παράξενο λοιπόν που οι Αλαουίτες αποτελούν και την πιο συμπαγή βάση στήριξης του συριακού καθεστώτος.

Κατά καιρούς οι Σουνίτες προσπάθησαν να επαναφέρουν τους “άπιστους” Αλαουίτες της Συρίας στον “ορθό δρόμο” φυτεύοντας πολλά τζαμιά στις περιοχές τους. Ωστόσο τα τζαμιά αυτά έμειναν συνήθως άδεια ή τα χρησιμοποιούσαν για προσευχή μόνον οι Σουνίτες περαστικοί, ενώ οι ντόπιοι Αλαουίτες αδιαφορούσαν γι’ αυτά ή ακόμη χειρότερα σταύλιζαν μέσα τους τα ζώα και τα μουλάρια τους! Εδώ βλέπουμε ένα τέμενος των Αλαουιτών στη πόλη Βύβλο (Τζέμπλε) της μεσογειακής Συρίας, που είναι συνήθως άδειο.

Προς ανεξάρτητο Αλαουϊτικο κράτος;

Πεπεισμένοι ότι η εξέγερση και ο πόλεμος στη Συρία απειλεί την ίδια τους την ύπαρξη, οι Αλαουίτες υποστηρίζουν έτσι όλο και πιο φανατικά το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ και τον Συριακό Στρατό. Αυτός, ενώ στην αρχή ήταν σε υποχώρηση σχεδόν παντού, χάρη στη στρατιωτική συνδρομή της Ρωσίας, του Ιράν (από τους Ιρανούς Φρουρούς της Επανάστασης ή Pasdaran) και της Σιιτικής Χεζμπολάχ του Λιβάνου, που είναι σύμμαχοι του Άσαντ από το 1982, άρχισε από τα μέσα του 2015 να ανακτά τα περισσότερα χαμένα εδάφη, να πολιορκεί ασφυκτικά καν να καταλαμβάνει το ερειπωμένο πλέον Χαλέπι, που ελέγχεται από “μετριοπαθείς” αντιπολιτευόμενους αντάρτες της Αλ Νούσρα, κι αντεπιτίθεται, σε συμμαχία με τους Κούρδους του βορρά, σε όλα τα μέτωπα κατά του λεγόμενου “Ισλαμικού Χαλιφάτου’ (ISIS), απειλώντας ακόμη και την ίδια την “πρωτεύουσα” του, και σφηκοφωλιά των Τζιχαντιστών της Συρίας, την Αλ Ράκα. “Έχουμε τη θέληση, και την έχουν έντονα οι πολίτες και ο συριακός στρατός. Ο στρατός είναι αποφασισμένος να απελευθερώσει όλες τις περιοχές. Αντίστοιχα, η βοήθεια της Ρωσίας έχει υπάρξει ουσιαστική και αποτελεσματική για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα. Έχουμε επίσης βοήθεια από τους φίλους μας, το Ιράν και την Χεζμπολάχ του Λιβάνου. Η συμβολή τους υπήρξε ουσιαστική στο πεδίο της μάχης”, δήλωσε ο Άσαντ σε συνέντευξή του σε ρωσικά μέσα ενημέρωσης μετά το πέρας των ρωσικών αεροπορικών βομβαρδισμών. Ο ίδιος εμφανίζεται αποφασισμένος να απελευθερώσει “κάθε σπιθαμή συριακού εδάφους από τους τρομοκράτες”, αν και χωρίς τους συμμάχους του (Ρωσία, Ιράν, Χεζμπολάχ) και φυσικά δίχως τη συγκατάθεση των ΗΠΑ και της Δύσης δεν μπορεί να κατορθώσει κάτι τέτοιο.

Αλαουιτικο χωριό στις πλαγιές των βουνών πάνω από τις μεσογειακές περιοχές της Συρίας. Για αιώνες οι Αλαουίτες ήταν απομονωμένοι στις πλαγιές και στις κοιλάδες τους, περιθωριακοί και κατατρεγμένοι, ώσπου το κόμμα Μπαάθ και το καθεστώς του Αλαουίτη Άσαντ τους έφερε στο προσκήνιο, ανοίγοντας το δρόμο για να αναλάβουν σημαντικές θέσεις στη διοίκηση της χώρας. Στο πολυετή εμφύλιο πόλεμο της Συρίας οι Αλαουίτες, ως στρατιώτες του Συριακού Στρατού, πλήρωσαν βαρύ φόρο αίματος. Πολλά χωριά στους λόφους γύρω από τη Λατάκια έχουν πλέον αδειάσει από νεαρούς άνδρες, ενώ οι περισσότερες γυναίκες είναι μαυροφορεμένες, θρηνώντας για τους χαμένους άνδρες, αδελφούς ή παιδιά τους.

Τι μέλλει γενέσθαι λοιπόν στη Συρία και ποιο θα είναι το μέλλον των ΑλαουΊτών; Όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοικτά, καθώς τίποτε ακόμη δε φαίνεται προδιαγεγραμμένο από τις υπάρχουσες εξελίξεις.

Το πρώτο σενάριο είναι ο συριακός εμφύλιος πόλεμος να συνεχιστεί επί πολλά χρόνια ακόμη, ίσως και δεκαετίες, και να εξελιχθεί σ’ ένα τέλμα ώστε όλες οι πλευρές θα εξουθενωθούν και να αναγκαστούν να συνθηκολογήσουν. Σ’ αυτή την περίπτωση, αν και ο χάρτης δεν θα αλλάξει σημαντικά, εντούτοις η πλειοψηφία των κατοίκων της χώρας θα αναγκαστούν να την εγκαταλείψουν ως πρόσφυγες.

Το δεύτερο σενάριο είναι να νικήσει ολοκληρωτικά ο Άσαντ, και ο Συριακός Στρατός με τους συμμάχους του να ανακαταλάβουν όλη τη χώρα. Σ’ αυτή την περίπτωση οι Τζιχαντιστές θα εκτελεστούν, θα φυλακιστούν και θα εξοριστούν, ενώ ένα σημαντικό τμήμα της Σουνιτικής πλειοψηφίας, που τους υποστήριζε, θα εξαναγκαστεί να εγκαταλείψει τη χώρα. Ο χάρτης της Συρίας δεν θα αλλάξει, εκτός από την παροχή ευρείας αυτονομίας που θα δοθεί στις κουρδικές περιοχές του βορρά, καθώς οι Κούρδοι έχουν εξελιχθεί σε συμμάχους του Άσαντ και φαίνεται πως τους έχει υποσχεθεί καθεστώς αυτονομίας.

Χάρτης πιθανής διάσπασης της Συρίας σε τέσσερις τομείς ή κράτη με βάση εθνικούς και θρησκευτικούς διαχωρισμούς, σύμφωνα με τον οποίο προβλέπεται και η ίδρυση Αλαουιτικού κράτους στη μεσογειακή Συρία -κάτι που εκκρεμεί από το 1930.

Το τρίτο σενάριο -και το λιγότερο πιθανόν κατά τη γνώμη μου- είναι το καθεστώς Άσαντ να εγκαταλειφθεί από τους συμμάχους του, αλλά κι από τη στήριξη των Αλαουιτών, να καταρρεύσει κι έτσι η συριακή αντιπολίτευση με την Αλ Νούσρα και κυρίως με τους Τζιχαντιστές του ISIS να αναδειχθούν σε νικητές του πολέμου και να καταλάβουν ολόκληρη τη χώρα. Σ’ αυτή την περίπτωση θα ακολουθήσει καθεστώς τρόμου και χάους, μαζικών εκτελέσεων, εθνικών εκκαθαρίσεων και εκτοπισμών, και θα απειληθεί η ίδια η συνέχιση της ύπαρξης στα πατρογονικά τους εδάφη των Αλαουϊτών και των άλλων εθνικο-θρησκευτικών μειονοτήτων της Συρίας, ειδικά των Χριστιανών.

Το τέταρτο σενάριο είναι να ηττηθούν οι Τζιχαντιστές με τη βοήθεια και της Δύσης και ταυτόχρονα να εξαναγκαστεί ο Άσαντ σε παραίτηση και αναχώρηση από τη χώρα (η Ρωσία πιθανόν να του παρέχει άσυλο) και ταυτόχρονα να πραγματοποιηθούν υπό την επίβλεψη του ΟΗΕ δημοκρατικές εκλογές και να συγκροτηθεί μια νέα βουλή, στην οποία θα εκπροσωπούνται όλες οι μειονότητες της χώρας, κι ένα νέο Σύνταγμα που θα παρέχει ίσα δικαιώματα κι ελευθερία προς όλους.

Χάρτης διαχωρισμού της εμπόλεμης Συρίας, μετά από ανακωχή, σε ζώνες προστασίας υπό τον ΟΗΕ.

Το πέμπτο σενάριο, που είναι παραλλαγή του προηγούμενου, προβλέπει ταυτόχρονα με την αποχώρηση του Άσαντ από την εξουσία και τη διενέργεια δημοκρατικών εκλογών, την διοικητική ανασυγκρότηση της χώρας σε μορφή ομοσπονδίας ή ακόμη και χαλαρής συνομοσπονδίας, στα πλαίσια της οποίας θα συγκροτηθεί ένα αλαουιτικό κρατίδιο ή πολιτεία στις μεσογειακές ακτές, ένα κουρδικό κρατίδιο στο βορρά, ένα των Δρούζων στο νότο και δύο Σουνιτικά κρατίδια (το ένα με πρωτεύουσα τη Δαμασκό και το άλλο με πρωτεύουσα το Χαλέπι). Επίσης θα προβλέπει και τη συγκρότηση χριστιανικών καντονιών στα πλαίσια των επιμέρους πολιτειών, σε περιοχές που πλειοψηφούν οι Χριστιανοί.

Τέλος, το έβδομο σενάριο, είναι η κανονική διάσπαση της χώρας σε τρία ή και περισσότερα τμήματα, που θα μετατραπούν στη συνέχεια σε ανεξάρτητα κράτη. Ήδη οι Κούρδοι στο βορρά έχουν σηκώσει τη σημαία της ανεξαρτησίας. Το ίδιο προβλέπεται να κάνουν και οι Αλαουίτες των μεσογειακών παραλιών, ενώ οι Δρούζοι ίσως εξετάσουν το ενδεχόμενο να προσαρτηθούν στην Ιορδανία, ως αυτόνομη περιοχή. Σ’ αυτή την περίπτωση οι Σουνιτικές περιοχές της Συρίας θα αποτελέσουν ένα ανεξάρτητο κράτος της Συρίας με πρωτεύουσα τη Δαμασκό, που θα κυβερνάται από μετριοπαθείς φυλοδυτικούς Σουνίτες.

Αυτή ήταν η σημαία της Αυτόνομης Αλαουϊτικής Πολιτείας που ιδρύθηκε το 1924 στην υπό Γαλλική Εντολή Συρία. Εκτός από τη γαλλική σημαία στην άνω δεξιά γωνία προσέξτε τον Ήλιο στο κέντρο που συμβολίζει το Θείο Φως, από το οποίο εκπορεύονται τα πάντα και αποτελεί βασική πεποίθηση της μυστηριακής θρησκείας των Αλαουιτών.

Ο επίλογος της ιστορίας αυτής της παράξενης μουσουλμανικής αίρεσης ή καλύτερα θρησκείας των Αλαουϊτών ίσως τελικά κλείσει με τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου, καθαρά αλαουιτικού κράτους ή πολιτείας στις μεσογειακές ακτές και όρη της Συρίας, κλείνοντας έτσι μια ιστορική εκκρεμότητα που χρονολογείται από το 1930. Το κράτος αυτό, απέναντι ακριβώς από τις ανατολικές ακτές της Κύπρου, θα έχει πληθυσμό περί τα τρία εκατομμύρια κατοίκους (75% Αλαουϊτες, 10% Σουνίτες, 15% Χριστιανοί κ.α.), θα έχει έκταση περίπου 10.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα (και μια ΑΟΖ που θα συνορεύει μ’ εκείνη της Κύπρου), πρωτεύουσα τη Λατάκια και θα βρίσκεται αναμφίβολα κάτω από την προστασία της Ρωσίας καθώς διατηρεί ναυτική βάση στο λιμάνι της Ταρτούς, αλλά και του Ιράν και θα έχει ένα καθεστώς που θα χαρακτηρίζεται κοσμικό για τα μουσουλμανικά δεδομένα, μοιάζοντας έτσι μ’ έναν δεύτερο Λίβανο, χωρίς ωστόσο την πανσπερμία των εθνικο-θρησκευτικών μειονοτήτων που έχει η Χώρα του Κέδρου. Σε κάθε περίπτωση ο δρόμος των Αλαουίτών θα συνεχίσει να είναι μοναχικός, αλλά όχι και τόσο απομονωμένος όσο στο παρελθόν καθώς η μικρή τους χώρα θα μπορεί κάλλιστα να εξελιχθεί σε χώρα-γέφυρα μεταξύ Ευρώπης-Ασίας, Ανατολής-Δύσης και σε μια πύλη μεταξύ Μουσουλμανικού και Χριστιανικού κόσμου.

O Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας και δημιουργός του Ζενίθ ( www.zenithmag.wordpress.com). Το τελευταίο του βιβλίο έχει τίτλο Η Σκιά των Βογόμιλων. 

ΝΕΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ!

Η ΣΚΙΑ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

Γνωστικισμός, Μανιχαϊκές Αιρέσεις των Βαλκανίων, Καθαροί και η Επίδραση τους στο Δυτικό Πολιτισμό 

«Καταγγέλλουν τους πλουσίους, απεχθάνονται τον Τσάρο, γελοιοποιούν τους ανώτερους, καταδικάζουν τους ευγενείς κι απαγορεύουν τους δούλους να υπακούουν στους κυρίους τους».

Κοσμάς ο Ιερέας, Κατά των Βογομίλων

ΕΝΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΑΜΕΝΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ!

BOGOMILOI EXOFYLLO 1 LOW (1)

Το ταξίδι ξεκινά από το Γνωστικισμό της Ελληνιστικής Ανατολής, που ήταν ένα είδος “εξελληνισμένου χριστιανισμού” -κατά μία έννοια και ο Χριστιανισμός θα μπορούσε να θεωρηθεί παρακλάδι του Γνωστικισμού- και διέδωσαν τις δυϊστικές τους αντιλήψεις και τις διδασκαλίες τους περί Γνώσης στα πέρατα του τότε κόσμου. Κάνουμε μια στάση στην Περσία και στον Ζωροαστρισμό, όπου μυούμαστε στις αρχές του Δυϊσμού, σύμφωνα με τον οποίο ο άνθρωπος είναι ένα αέναο πεδίο μάχης μεταξύ του Φωτός και του Σκότους. Τη σκυτάλη παίρνει στη συνέχεια ο Μάνης (215-277 μ.Χ), ο οποίος δημιούργησε μια νέα Δυϊστική θρησκεία, που υιοθέτησε πολλά στοιχεία από τον Ζωροαστρισμό κι από τις γνωστικιστικές σχολές της Μέσης Ανατολής, τον Χριστιανισμό και τον Βουδισμό. Στη συνέχεια μαθαίνουμε για τους, μονίμως επαναστατημένους, Παυλικιανούς της Μ. Ασίας που απέρριπταν τις τελετές στις εκκλησίες, που θεωρούσαν «κατοικητήρια δαιμόνων», και ήταν φανατικά εικονομάχοι. Με τον εκδιωγμό των Παυλικιανών και την εγκατάσταση τους στα Βαλκάνια έχουμε και την εμφάνιση πλήθους νεομανιχαϊκών αιρέσεων κι ανάμεσα τους οι Βογόμιλοι. Ποιοι ήταν οι Βογόμιλοι, που ονομάζονταν επίσης «Αδελφοί του Ελεύθερου Πνεύματος», «Αδελφοί της Ασίας», «Αδελφοί Σεραφείμ», «Φιλάδελφοι», “Μπαμπούνοι”, “Ντραγκουβίτοι”, “Φουνδαϊτές”, “Κουδούγεροι”, “Χριστοπολίτες” κ.α.;

  • Ποιες ήταν οι πεποιθήσεις και η κοσμοθεωρία τους των Βογόμιλων;
  • Γιατί τους θεωρούσαν μεσαιωνικούς “αναρχικούς των Βαλκανίων”;
  • Ποιοι ήταν οι Τέλειοι, πως ζούσαν και ποια ήταν τα μυστικά και απόκρυφα βιβλία τους;
  • Ποια πνευματικά και υλικά κατάλοιπα άφησαν στα Βαλκάνια, αλλά και στον ελλαδικό χώρο;
  • Τι συμβαίνει με τις βογομιλικές νεκροπόλεις της Ελλάδας;
  • Πως οι Βογόμιλοι επηρέασαν, μέσω των δυτικών παραφυάδων τους, δηλαδή τους Παταρένους, τους Καθαρούς κ.α. τόσο την πολιτική όσο και την πνευματική ιστορία της Ευρώπης;
  • Ποια η συμβολή τους στον Δυτικό εσωτερισμό και μυστικισμό, στην τέχνη και στη φιλοσοφία που ανιχνεύεται ως τις μέρες μας;
  • Ποια είναι η μεγάλη «Σκιά των Βογόμιλων»;

Σ’ αυτά και σε άλλα πολλά ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει ο συγγραφέας που, παγιδευμένος μεταξύ ύλης και πνεύματος, μοιάζει μ’ έναν μοναχικό περιπλανώμενο αναζητητή, που παρηγορείται με την ελπίδα του Φωτός και της Γνώσης. “Διάγουμε έναν βίο σκληρό και περιπλανητικό. Πάμε από πόλη σε πόλη, σαν τα πρόβατα εν μέσω λύκων. Υποφέρουμε από τις διώξεις όπως οι Απόστολοι και οι μάρτυρες. Η ζωή μας διάγεται με αποχή, προσευχή και ακατάπαυστη εργασία. Όμως όλα αυτά είναι εύκολα, γιατί δεν είμαστε πλέον του κόσμου τούτου” Εβέρβνιους, μεσαιωνικός συγγραφέας.

 

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΕΔΩ:  https://zenithmag.wordpress.com/e%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CF%85%CE%BA%CE%BB%CE%BF%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B1-%CE%BF-%CE%B8%CE%B1%CF%85%CE%BC%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%83-%CE%BA%CE%BF%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%83-%CF%84%CE%BF/

BOGOMILOI EXOFYLLO 1 LOW (1)

ΚΥΠΡΟΣ: Επανένωση ή Δύο Κράτη;

 

ΚΥΠΡΟΣ

Επανένωση ή Δύο Κράτη;

 

“Ένας κουζουλός ρίχνει έναν βράχο στη θάλασσα κι εκατό σοφοί δεν μπορούν να τον βγάλουν”!

Κυπριακή παροιμία

%ce%b1%ce%bc%ce%bc%ce%bf%cf%87%cf%89%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%82-famagusta-1

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Άλυτο εδώ και πάνω από εξήντα χρόνια το Κυπριακό παραμένει ένα περίπλοκο πρόβλημα, κάτι σαν Γόρδιος Δεσμός, που συναγωνίζεται σε παλαιότητα και πολυπλοκότητα το Παλαιστινιακό Πρόβλημα, με το οποίο άλλωστε και γειτνιάζει. Διασχίζοντας αμπελώνες κι ελαιώνες, αμμώδεις παραλίες και γραφικά χωριουδάκια, ανεβαίνοντας στο χιονοδρομικό κέντρο του όρος Τρόοδος ή πίνοντας καφέ στο κοσμοπολίτικο λιμάνι της Λεμεσού, οι πολυάριθμοι τουρίστες που επισκέπτονται το “νησί της Αφροδίτης” δεν καταλαβαίνουν εύκολα πως αυτός ο ευλογημένος από τη φύση τόπος, όπου “κάνουν διακοπές ακόμη και οι θεοί” και όπου μπορείς να κολυμπήσεις ακόμη και το Νοέμβριο, είναι στην ουσία ένα βάναυσα διχοτομημένο νησί, που κουβαλάει μια πρόσφατη τραγωδία.

Όσοι τουρίστες αφήνουν τις ζεστές παραλίες του νότου και προχωρούν προς το εσωτερικό του νησιού, δεν αργούν να το καταλάβουν. Δίπλα στα πολυτελή ξενοδοχεία και στα εμπορικά κέντρα της πρωτεύουσας Λευκωσίας υπάρχουν οδοφράγματα, συρματοπλέγματα, στρατιώτες του ΟΗΕ και τοίχοι που χωρίζουν ακόμη και αυλές σπιτιών σε Ελληνοκυπριακό και Τουρκοκυπριακό τομέα. Η μισή παραλιακή πόλη της Αμμόχωστου είναι κλειστή και εγκαταλειμμένη από τους κατοίκους της εδώ και 42 χρόνια, μια κανονική πόλη-φάντασμα. Στις πλαγιές του όρους Πενταδάκτυλος στο βορρά μια τεράστια κοκκινόλευκη σημαία, που θυμίζει την τουρκική και φαίνεται σχεδόν απ’ όλο το νησί, φιγουράρει στο βιβλίο με τα ρεκόρ Γκίνες ως η μεγαλύτερη σημαία στον κόσμο.

Related image

Από το 1974 μια “πράσινη γραμμή” χωρίζει το νότιο τμήμα του νησιού, όπου ζουν πλέον οι Ελληνοκύπριοι, από το βόρειο που κατέχεται παράνομα από τους Τούρκους μετά την αιφνιδιαστική απόβαση και εισβολή του τουρκικού στρατού, τον Ιούλιο του 1974, που ονομάστηκε “Επιχείρηση Αττίλας”. Καταλαμβάνοντας πάνω από το 1/3 της Κύπρου, κάνοντας την πρώτη εθνοκάθαρση στην Ευρώπη μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, εγκαθιστώντας μόνιμα 40.000 στρατιώτες και δεκάδες χιλιάδες εποίκους κι ανακηρύσσοντας ένα παράνομο κρατίδιο στο βορρά, η Τουρκία έδειξε με ωμό και βάρβαρο τρόπο πως ήρθε για να μείνει στην Κύπρο, όχι τόσο για να βοηθήσει την Τουρκοκυπριακή μειονότητα που απειλούνταν από την Ελληνοκυπριακή πλειονότητα, αλλά κυρίως για γεωστρατηγικούς λόγους.

aoz-1

Οι λόγοι είναι προφανείς. Η Κύπρος είναι ένα ΄”αβύθιστο αεροπλανοφόρο” αγκυροβολήμένο στην ανατολική Μεσόγειο, στο “μαλακό υπογάστριο” της Τουρκίας, που μπορεί να επιβλέπει αεροπορικά τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Περσικού Κόλπου, να συνδέει γεωστρατηγικά το Ισραήλ με το Δυτικό αμυντικό σύστημα και να ελέγχει από “απόσταση βολής” τη ναυτική κίνηση της διώρυγας του Σουέζ. Το νησί αυτό, που κατοικείται κατά 80% από ορθόδοξους Ελληνοκυπρίους και 20% από μουσουλμάνους Τουρκοκυπρίους, αποτελεί κλασική περίπτωση θύματος λόγω σημαντικής γεωστρατηγικής θέσης. Κατέχει μια μοναδική θέση παγκοσμίως, επειδή βρίσκεται σε ίση απόσταση μεταξύ Ευρώπης, Ασίας κι Αφρικής, πάνω στον άξονα υδάτινων αρτηριών και ακριβώς απέναντι από το κανάλι του Σουέζ. Γι’ αυτό και όλες οι μεγάλες δυνάμεις που έχουν φιλοδοξίες παγκόσμιας πολιτικής δεν αγνοούν τη σημασία της και θέλουν να έχουν επιρροή ή ακόμη και βάσεις στην Κύπρο. Στο βιβλίο του “Στρατηγικό Βάθος” ο ακαδημαϊκός και πρώην πρωθυπουργός της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου επισημαίνει τη μεγάλη γεωστρατηγική σημασία της Κύπρου για την Τουρκία, λέγοντας πως “ακόμη κι αν δεν υπήρχε ούτε ένας Τούρκος μουσουλμάνος εκεί, η Τουρκία όφειλε να διατηρεί ένα Κυπριακό ζήτημα”.

cyprus-etnicity-map-1960-vs-today

Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί, όταν εκλέχτηκε τον Απρίλιο του 2015, είχε πει πως έχει έρθει ο καιρός για τους Τουρκοκυπρίους να απογαλακτιστούν από την αγκαλιά της “μητέρας Τουρκίας”, εννοώντας να διαπραγματευτεί ειλικρινά με τους Ελληνοκυπρίους για την επανένωση του νησιού. Όμως η Τουρκία δε φαίνεται να επιθυμεί κάτι τέτοιο, κυρίως για λόγους γεωστρατηγικούς, παρά το κόστος υποστήριξης των Τουρκοκυπρίων που εκτιμάται σε 400 εκατομμύρια Ευρώ το χρόνο. Υπολογίζεται μάλιστα πως από το 1974 μέχρι σήμερα η παρουσία της Τουρκίας στη βόρεια Κύπρο έχει στοιχίσει στην Άγκυρα περίπου 100 δισεκατομμύρια Ευρώ. Γι’ αυτό κι ο Ερντογάν επιμένει πως η Τουρκία ήρθε στην Κύπρο για να μείνει. Και όχι μόνον αυτό, αλλά και να επεκτείνει εμμέσως τον έλεγχο της και στο νότιο τμήμα του νησιού, μέσω μιας “λύσης” κομμένης και ραμμένης στα μέτρα της. Ωστόσο, όσο η Τουρκία θα βρίσκεται με στρατό και παράνομα στην Κύπρο, που από το 2004 είναι χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τόσο θα απομακρύνεται το ενδεχόμενο να ενταχθεί κι αυτή μια μέρα στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Όχι μόνον επειδή η Κυπριακή Δημοκρατία, που ελέγχεται πλέον από τους Ελληνοκυπρίους, έχει το δικαίωμα του βέτο, αλλά επειδή η Τουρκία με την παράνομη κατοχή της βόρειας Κύπρου καταπατά κάθε έννοια διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου.

%ce%b1%ce%bc%ce%bc%cf%8c%cf%87%cf%89%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%82-%ce%b2%ce%b1%cf%81%cf%8c%cf%83%ce%b9%ce%b1

Ωστόσο η Κύπρος είναι πολύ μικρό μέρος για να κρύβει τόσο μίσος. Ένα διχοτομημένο νησί είναι κάτι το παράδοξο και σπάνιο. Η Λευκωσία είναι η τελευταία διχοτομημένη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, που χωρίζεται με τείχος και οδοφράγματα σε δύο τομείς, κάτι σαν ένα “ψυχροπολεμικό Βερολίνο” της Μεσογείου. Αναλογικά με την έκταση και τον πληθυσμό της η Κύπρος είναι ένα από τα πιο στρατιωτικοποιημένα σημεία του πλανήτη μας. Αυτό δεν μπορεί να συνεχίζεται για πολύ ακόμη. Ειδικά αφότου η Κυπριακή Δημοκρατία έγινε πλήρες μέλος της Ε.Ε. και το Κυπριακό πρόβλημα δεν είναι απλώς διαμάχη δύο κοινοτήτων, ούτε ένα ελληνο-τουρκικό πρόβλημα, αλλά πλέον ένα Ευρω-τουρκικό πρόβλημα, το οποίο η Άγκυρα συναντά συνεχώς μπροστά της στις σχέσεις της με την Ευρώπη.

Έχουν όμως τ’ αστέρια ευθυγραμμιστεί για μια λύση στο Κυπριακό; Σε μια περιοχή που φλέγεται κι ανακύπτουν συνεχώς νέες εστίες πολέμων και έντασης, χρειάζεται και μια “ιστορία επιτυχίας”, όπως η επίλυση του Κυπριακού, που θα σταθεροποιούσε για τα καλά την Κύπρο, την Ελλάδα, την Τουρκία αλλά και το Ισραήλ και θα αποτελούσε παράδειγμα προς μίμηση για παρόμοια προβλήματα. ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Ένωση πιέζουν επίσης για επίλυση και λόγω των υδρογονανθράκων που βρέθηκαν νοτίως της Κύπρου και θα ήθελαν όλοι τους να εκμεταλλευτούν.

Υπάρχει έτσι συγκρατημένη αισιοδοξία για επανένωση του νησιού και για συγκρότηση μιας ενιαίας δικοινοτικής διζωνικής ομοσπονδίας στους κόλπους της Ε.Ε. Για πρώτη φορά στη συνάντηση τους στη Γενεύη στις 11 Ιανουαρίου οι δύο πλευρές κατέθεσαν τους δικούς τους χάρτες για τη ρύθμιση του εδαφικού ζητήματος, που προβλέπουν 71,5% στην Ελληνιοκυπριακή διοίκηση και 28,5% στην Τουρκοκυπριακή. Για πρώτη φορά επίσης έγινε στο ίδιο μέρος διεθνής διάσκεψη με τη συμμετοχή και των τριών εγγυητριών δυνάμεων (Ελλάδα, Τουρκία, Μεγάλη Βρετανία). Όλοι τους επανέλαβαν τις θέσεις τους και συμφώνησαν να συνεχίσουν τις προσπάθειες με στόχο μια “δίκαιη, βιώσιμη και λειτουργική” λύση του Κυπριακού. Για να γίνει αυτό εφικτό όμως θα πρέπει να είναι μία λύση χωρίς νικητές και ηττημένους, όπου όλοι στο τέλος θα πρέπει να νιώθουν κερδισμένοι, διότι διαφορετικά η όποια συμφωνία δεν θα μπορέσει να εγκριθεί σε δημοψήφισμα από το λαό της Κύπρου.

%ce%bd%ce%ad%ce%bf%cf%82-%cf%87%ce%ac%cf%81%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%bf-%ce%ba%cf%85%cf%80%cf%81%ce%b9%ce%b1%ce%ba%cf%8c-2017

Οι Ελληνοκύπριοι θεωρούν πως έχουν κάνει ήδη πολλές υποχωρήσεις και δεν έχουν άλλα περιθώρια. Υπάρχει άλλωστε και κάτι που λέγεται Δημοκρατία, σύμφωνα με την οποία δεν μπορεί η πλειονότητα του 80% να εξισωθεί με τη μειονότητα του 20%. Δεν υπάρχει παγκόσμιο προηγούμενο σ’ αυτό. Άλλωστε κατοχική δύναμη στην Κύπρο είναι η Τουρκία και όχι η Ελλάδα. Αυτή ευθύνεται για την εισβολή, την παραβίαση της κυπριακής ανεξαρτησίας και εδαφικής ακεραιότητας, κατά παράβαση όλων των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου και του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ. Δεν μπορεί μια χώρα-μέλος της Ε.Ε. να εξαρτάται από μια τρίτη χώρα, όπως η Τουρκία του Ερντογάν, που είναι στον προθάλαμο της Ε.Ε. και δεν φαίνεται στον ορίζοντα η είσοδος της. Επίσης η Ελλάδα και ο Ελληνοκύπριος Πρόεδρος Αναστασιάδης υποστηρίζουν πως η συνθήκη των εγγυήσεων, που υπογράφηκε το 1959, είναι ένας αναχρονιστικός θεσμός, κατάλοιπο της εποχής της αποικιοκρατίας και πρέπει να καταργηθεί. Προτείνουν να αντικατασταθεί από ένα Τριμερές Σύμφωνο Φιλίας Τουρκίας, Ελλάδας, Κύπρου και προτείνουν μια μεταβατική περίοδο, κατά την οποία θα υπάρχει πολυεθνική αστυνομική δύναμη στην Κύπρο, με στόχο την αποτροπή και αντιμετώπιση απειλών στην ασφάλεια.

Image result for γεωπολιτική θεση Κύπρου

Η Τουρκία, που είναι δύναμη κατοχής στην Κύπρο, δεν έχει ακόμη ανοίξει όλα τα χαρτιά της. Ως γνωστόν η Άγκυρα είναι ένας σκληρός διαπραγματευτής και καταφεύγει συχνά σε “ανατολίτικα παζάρια” παίρνοντας συνήθως περισσότερα απ’ όσα δίνει. Αν η Τουρκία επιμείνει αδιάλλακτα σε δικαίωμα επέμβασης ή μόνιμης παρουσίας τουρκικού στρατού στο νησί, τότε θα υπάρξει και πάλι αδιέξοδο. Μέχρι τώρα η Τουρκία δεν έφερε τίποτε το νέο στις συνομιλίες στη Γενεύη, παρά μόνο τις γνωστές της θέσεις. Γι’ αυτό ίσως δεν πρέπει καλλιεργούνται υψηλές προσδοκίες.

Το επόμενο διάστημα θα ξεκαθαρίσει το τοπίο. Αν βρεθεί τελικά λύση θα πρέπει να οικοδομηθεί σε στέρεο έδαφος και όχι στην άμμο, καθώς θα μπορούσε να καταρρεύσει με την πρώτη κρίση. Γι’ αυτό υπάρχουν κάποιοι που θεωρούν τη “μη λύση” ως την καλύτερη λύση.

_cypriot-turkey-conflict-nationalturk-19876

Υπάρχει βέβαια και το Plan B, αν αποτύχουν όλες οι διαπραγματεύσεις για την επανένωση της Κύπρου, που δεν είναι άλλο από το “βελούδινο διαζύγιο”, με τη δημιουργία δύο ξεχωριστών κρατών στο νησί (Ελληνοκυπριακού και Τουρκοκυπριακού), με εδαφικές αναπροσαρμογές και αμοιβαίες παραχωρήσεις σε κάποια ζητήματα. Αυτή η λύση έχει κάποια θετικά για την ελληνική και ευρωπαϊκή πλευρά π.χ. τα κοιτάσματα υδρογοναθράκων στο νότο θα ήταν αποκλειστικά δικά της, η Τουρκία δεν θα μπορούσε να επεμβαίνει στα εσωτερικά της Ε.Ε. με Δούρειο Ίππο τους Τουρκοκυπρίους κ.α. αλλά θα είχε τουλάχιστον ένα πολύ σοβαρό μειονέκτημα: θα νομιμοποιούσε και θα μονιμοποιούσε την παρουσία της Τουρκίας στην Κύπρο, οδηγώντας σε μη αντιστρεπτή δημογραφική αλλοίωση του νησιού. Με άλλα λόγια η Κύπρος θα συνέχιζε να αποτελεί μια ακόμη εστία αστάθειας, έτοιμη πάντα να εκραγεί και το κυπριακό πρόβλημα θα διαιωνιζόταν. Όπως άλλωστε λέει και μια παλιά κυπριακή παροιμία: “Ένας κουζουλός ρίχνει έναν βράχο στη θάλασσα κι εκατό σοφοί δεν μπορούν να τον βγάλουν”!

%ce%b1%ce%bc%ce%bc%ce%bf%cf%87%cf%89%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%82-%cf%80%cf%8c%ce%bb%ce%b7-%cf%84%cf%89%ce%bd-%cf%86%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b1%cf%83%ce%bc%ce%ac%cf%84%cf%89%ce%bd

ΚΥΠΡΟΣ: ΈΝΑ ΜΑΡΤΥΡΙΚΟ ΝΗΣΙ

Image result for γεωπολιτική θεση Κύπρου

Με έκταση 9.251 τετραγωνικά χιλιόμετρα η Κύπρος είναι το τρίτο μεγαλύτερο νησί της Μεσογείου, σε απόσταση μόλις 69 χλμ. από τις τουρκικές ακτές, 103 χλμ. από τις ακτές της Συρίας, 350 χλμ. από το στενά του Σουέζ και 400 χλμ. από το το ανατολικό ελληνικό νησί της Ρόδου. H Κύπρος είναι ένας από τους παλιότερους νησιωτικούς πολιτισμούς στον κόσμο, με παρουσία ανθρώπινου πολιτισμού από τη 10η χιλιετία π.Χ. Αποικίστηκε από Μυκηναίους Έλληνες κατά τη 2η χιλιετία π.Χ σε δύο κύματα, ξεκινώντας από το 1400 π.Χ. Το νησί διεκδικήθηκε στην αρχαιότητα από Ασσύριους, Αιγύπτιους, Πέρσες, ώσπου το 333 π.Χ. ο Μέγας Αλέξανδρος το απελευθέρωσε και το έθεσε ξανά υπό ελληνικό έλεγχο. Στη συνέχεια η Κύπρος πέρασε διαδοχικά στον έλεγχο των Ρωμαίων, των Βυζαντινών, των Αράβων, των Σταυροφόρων, των Βενετών, των Τούρκων και τελικά των Βρετανών, χωρίς ποτέ να χάσει τον κυρίαρχο ελληνικό και χριστιανικό του χαρακτήρα. Οι Τούρκοι κατέλαβαν το νησί το 1570 κι ακολούθησαν σφαγές και μαζικοί εξισλαμισμοί Κυπρίων, πολλοί εκ των οποίων παρέμειναν κρυπτο-χριστιανοί.

Image result for γεωπολιτική θεση Κύπρου

Το 1878 η Βρετανική Αυτοκρατορία αγόρασε από την παραπαίουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία την Κύπρο, θέλοντας να την καταστήσει εμπορική και ναυτική βάση απέναντι ακριβώς από το Κανάλι του Σουέζ. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 οι ορθόδοξοι Ελληνοκύπριοι, που αποτελούσαν το 78% των κατοίκων της νήσου, ξεκίνησαν έναν αντιαποικιακό αγώνα κατά της Βρετανικής κυριαρχίας με σύνθημα την “Ένωση” με την Ελλάδα. Η μουσουλμανική τουρκοκυπριακή μειονότητα (18%) πήρε τότε την πλευρά των Βρετανών κι άρχισε να δημιουργείται το πρώτο σχίσμα μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Το 1960 η Κύπρος έγινε τελικά ανεξάρτητη χώρα, με πρόεδρο Ελληνοκύπριο κι αντιπρόεδρο Τουρκοκύπριο, και με την εγγύηση της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Μεγάλης Βρετανίας, η οποία κράτησε και δύο βάσεις στις νότιες ακτές του νησιού.

Image result for τουρκικη εισβολη στην Κύπρο

Μετά την ανεξαρτησία ακολούθησαν συγκρούσεις ανάμεσα στις δύο κοινότητες και το 1974, με αφορμή ένα πραξικόπημα της Χούντας της Ελλάδας κατά του Προέδρου Μακαρίου, οι τούρκικες δυνάμεις εισέβαλαν στη βόρεια Κύπρο καταλαμβάνοντας πάνω από το 1/3 του νησιού. Χιλιάδες σκοτώθηκαν και 162.000 Ελληνοκύπριοι αναγκάστηκαν να αφήσουν τα σπίτια τους και να γίνουν πρόσφυγες στο νότο, ενώ 50.000 Τουρκοκύπριοι ακολούθησαν την αντίστροφη πορεία προς τον κατεχόμενο από τον τουρκικό στρατό βορρά, που το 1983 ανακηρύχθηκε παράνομα σε “Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου”, που αναγνωρίζεται μόνον από την Τουρκία, η οποία διατηρεί εκεί 40.000 στρατιώτες. Από τότε οι δύο κοινότητες ζουν η μία δίπλα στην άλλη, αλλά χωριστά.

Η μόνη διεθνώς αναγνωρισμένη κρατική οντότητα στο νησί είναι η Κυπριακή Δημοκρατία, που από το 1974 ελέγχεται αποκλειστικά από τους Ελληνοκυπρίους. Το 60% της Κύπρου είναι έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας, που από το 2004 είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από το 2008 και της Ευρωζώνης. Τα κατεχόμενα από τα τουρκικά στρατεύματα εδάφη αποτελούν το 35% της έκτασης της Κύπρου και συνιστούν τη λεγόμενη “Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου”, χωρίς διεθνή αναγνώριση. Το 2,6% είναι η λεγόμενη “νεκρή ζώνη”, που χωρίζει τους Ελληνοκυπρίους από τους Τουρκοκυπρίους και διοικείται από τον ΟΗΕ΅, ενώ το 2,7% ανήκει στις δύο βρετανικές βάσεις στις νότιες ακτές του νησιού. Η σημερινή Κύπρος έχει πληθυσμό περίπου 1.200.000 κατοίκους, εκ των οποίων οι 900.000 είναι Ελληνοκύπριοι που κατοικούν στο νότο και οι 300.000 Τουρκοκύπριοι και Τούρκοι έποικοι που ζουν στο βορρά. Στο νότο το βιοτικό επίπεδο είναι ένα από τα υψηλότερα στον κόσμο και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ των Ελληνοκυπρίων, που μιλούν τα Αγγλικά εξίσου καλά με τα Ελληνικά, είναι 4πλάσιο από εκείνο των Τουρκοκυπρίων. Η οικονομία της Κύπρου βασίζεται στις υπηρεσίες, κυρίως χρηματοπιστωτικές και εμπορικές, με χαμηλή φορολογία και ελάχιστη γραφειοκρατία. Η Κύπρος δέχεται 4 εκατομμύρια τουρίστες το χρόνο, υπό τη σημαία της βρίσκονται σχεδόν χίλια μεγάλα πλοία, ενώ στη θάλασσα νοτίως των ακτών της έχουν ανακαλυφθεί τελευταία τεράστια κοιτάσματα φυσικού αερίου και πετρελαίου.

cyprus-negotiations-progressing-well-un-1

Μετά το 1974 και υπό την παρότρυνση του ΟΗΕ, πού έβγαλε μια σειρά από καταδικαστικά ψηφίσματα εις βάρος της Τουρκίας, ξεκίνησαν συνομιλίες ανάμεσα στις δύο κοινότητες για την επανένωση του νησιού και τη συγκρότηση μιας δικοινοτικής διζωνικής ομοσπονδίας. Οι συνομιλίες αυτές είχαν φτάσει κατά καιρούς κοντά σε “λύση” με αποκορύφωμα το “Σχέδιο Ανάν” το 2004, που όμως απέρριψαν με δημοψήφισμα οι Ελληνοκύπριοι (74% κατά), ενώ το ενέκριναν οι Τουρκοκύπριοι (67% υπέρ). Δέκα χρόνια αργότερα οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν και πάλι, υπό το δεδομένο πλέον πως η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι στη θάλασσα στα νότια του νησιού ανακαλύφθηκαν τεράστια κοιτάσματα αερίου.

cyprus-map-morphou-karpasia

Οι Ελληνοκύπριοι επικεντρώνονται στην επιστροφή όσο το δυνατόν περισσότερων εδαφών και προσφύγων υπό τη διοίκηση τους, στη εφαρμογή όλων των νόμων και δικαιωμάτων της Ε.Ε., ενώ απορρίπτουν το καθεστώς των εγγυήσεων και την παρουσία τουρκικών στρατευμάτων στο νησί. Οι Τουρκοκύπριοι επικεντρώνονται στην επίτευξη ισοτιμίας ανάμεσα στα δύο κρατίδια, που θα αποτελούν τη μελλοντική Κυπριακή Ομοσπονδία, σε μεγαλύτερη συμμετοχή τους στην ομοσπονδιακή διοίκηση και στην εκ περιτροπής προεδρία (εναλλαγή Ελληνοκύπριου και Τουρκοκύπριου προέδρου) και φυσικά στη διατήρηση των επεμβατικών δικαιωμάτων της Τουρκίας και τμήματος του τουρκικού στρατού. Οι αποστάσεις των δύο πλευρών είναι μεγάλες, αλλά όχι αγεφύρωτες. Οι Κύπριοι θα πρέπει να παραδεχθούν πως υπάρχει περισσότερη ελπίδα σ’ ένα δύσκολο γάμο παρά σ’ ένα διαζύγιο με συρματοπλέγματα, οδοφράγματα και στρατιώτες. Το παράδειγμα άλλωστε των Ισραηλινών και των Παλαιστινίων, που απέτυχαν παταγωδώς να συμβιώσουν, είναι πολύ κοντά τους.

varosha-1

Ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας και δημιουργός του Ζενίθ (www.zenithmag.wordpress.com). Στο βιβλίο του “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους” αναλύει τις γεωπολιτικές και γεωφιλοσοφικές προεκτάσεις των ελληνο-τουρκικών σχέσεων.

geopolitiki-stamkos1

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ

Ελληνική Γεωφιλοσοφία και οι Προκλήσεις της Παγκομιοποίησης

geopolitiki-book



ΠΩΣ MΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΗ«
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ»;

 

To βιβλίο στοιχίζει 18 ευρώ και σας αποστέλλεται άμεσα (μέσω ΕΛΤΑ) στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής.

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

geopolitiki-stamkos1

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΕΞΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

Η Συνθήκη της Λωζάνης και η αμφισβήτησή της

Η Συνθήκη της Λωζάνης (23.7.1923)

και η αμφισβήτησή της από την Τουρκία του Ερντογάν

Image result for Συνθηκη της λωζάννης

Γράφει ο Άγγελος Μπληζιώτης

Related image

Τον τελευταίο καιρό πολύς λόγος γίνεται για τη Συνθήκη της Λωζάνης που υπεγράφει στις 23/07/1923. Αφορμή έδωσε ο Πρόεδρος της Τουρκίας, ο οποίος αμφισβητεί ευθέως την ισχύ της και διατυμπανίζει την επαναδιαπραγμάτευσή της. Μαζί με την ισχύ της Συνθήκης ο Ταγίπ Ερντογάν στρέφεται και κατά του ιδρυτή της τουρκικής δημοκρατίας, Κεμάλ Ατατούρκ.

Image result for Συνθηκη της λωζάννηςΗ συγκεκριμένη συνθήκη, φαίνεται να περιορίζει την Τουρκία στα σημερινά της σύνορα. Συγκεκριμένα, αναφορικά με τα θαλάσσια σύνορα αναφέρει στην παρ. 2 του άρθρου 6: «Εκτός αντιθέτων διατάξεων της παρούσης Συνθήκης, τα θαλάσσια όρια περιλαμβάνουσι τας νήσους και νησίδια τας κειμένας εις απόστασιν μικροτέραν των τριών μιλλίων από της ακτής».(1)

Image result for Συνθηκη της λωζάννης

Πέραν αυτού, συγκεκριμένα για το Αιγαίο, στο άρθρο 12 μεταξύ άλλων αναφέρεται: «…….και αφορώσα εις την κυριαρχία της Ελλάδος επί των νήσων της Ανατολικής Μεσογείου, εκτός της Ίμβρου, Τενέδου και των Λαγουσών νήσων (Μαυρυών), ιδία των νήσων Λήμνου, Σαμοθράκης, Μυτιλήνης, Χίου, Σάμου και Ικαρίας, επικυρούνται υπό την επιφύλαξη των διατάξεων της παρούσης Συνθήκης των συναφών προς τας υπό την κυριαρχίαν της Ιταλίας διατελούσας νήσους περί ων διαλαμβάνει το άρθρον 15. Εκτός αντιθέτου διατάξεως της παρούσης Συνθήκης, αι νήσοι, αι κείμεναι εις μικροτέραν απόστασιν των τριών μιλλίων της ασιατικής ακτής, παραμένουσιν υπό την τουρκικήν κυριαρχία».(1)

Image result for Συνθηκη της λωζάννης

Στο άρθρο 15 αναφέρεται: «Η Τουρκία παραιτείται υπέρ της Ιταλίας παντός δικαιώματος και τίτλου επί των κάτωθι απαριθμουμένων νήσων, τουτέστι της Αστυπάλαιας, Ρόδου, Χάλκης, Καρπάθου, Κάσσου, Τήλου, Νισύρου, Καλύμνου, Λέρου, Πάτμου, Λειψούς, Σύμης και Κω, των κατεχομένων νυν υπό της Ιταλίας και των νησίδων των εξ’ αυτών εξαρτωμένων, ως και της νήσου Καστελλορίζου (όρα χάρτην υπ’ αρ. 2)».(1)

Στη συνέχεια, και μετά τις συμβάσεις που υπεγράφησαν μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας το 1932, «στη συνδιάσκεψη ειρήνης των Παρισίων στην οποία συμμετείχαν οι νικήτριες Μεγάλες Δυνάμεις και τα υπόλοιπα κράτη που μετείχαν στον πόλεμο κατά των δυνάμεων του Άξονα, μεταξύ άλλων ρυθμίστηκε και το καθεστώς των Δωδεκανήσων. Σύμφωνα με το Άρθρο 14 της Συνθήκης ειρήνης των Παρισίων (10 Φεβρουάριου 1947), η Ιταλία παραχώρησε στην Ελλάδα την κυριαρχία των Νησιών Αστυπάλαια, Ρόδο, Χάλκη, Κάρπαθο, Κάσο, Τήλο, Νίσυρο, Κάλυμνο, Λέρο, Πάτμο, Λειψοί, Σύμη, Κώ και Καστελόριζο, καθώς και τις παρακείμενες σε αυτές νησίδες(2)

Τέλος, στο άρθρο 16 της Συνθήκης της Λωζάνης αναφέρεται ότι: «Η Τουρκία δηλοί ότι παραιτείται παντός τίτλου και δικαιώματος πάσης φύσεως επί των εδαφών ή εν σχέσει προς τα εδάφη άτινα κείνται πέραν των προβλεπομένων υπό της παρούσης Συνθήκης ορίων, ως και επί των νήσων, εκτός εκείνων ων η κυριαρχία έχει αναγνωρισθή αυτή διά της παρούσης Συνθήκης, της τύχης των εδαφών και των νήσων τούτων κανονισθείσης η κανονιθεισομένης μεταξύ των ενδιαφερομένων».(1Image result for Συνθηκη της λωζάννης

Άραγε, πράγματι ο Κεμάλ Ατατούρκ υπέστη διπλωματική ήττα υπογράφοντας τη Συνθήκη της Λωζάνης; Η απάντηση είναι πως όχι. Ο Κεμάλ Ατατούρκ ήθελε να δημιουργήσει ένα κράτος, από τα συντρίμμια μιας αυτοκρατορίας η οποία κινδύνεψε να διασπασθεί στα εξ’ ων συνετέθη. Προτεραιότητα για αυτό ήταν η αποκατάσταση εθνικής συνοχής και ομοιογένειας, παρά τα εκατομμύρια των μη Τούρκων κατοίκων στα εδάφη του. Έπρεπε λοιπόν καταρχήν να πετύχει την απομάκρυνση οποιουδήποτε επεμβατικού δικαιώματος από τρίτη χώρα στα εσωτερικά της Τουρκίας. Έπρεπε επίσης τα όρια του νέου κράτους να είναι τέτοια ώστε να μπορεί να εφαρμοστεί το σύνθημα «η Τουρκία στους Τούρκους»(3). Επομένως, ήταν διατεθειμένος, προκειμένου να μην επεμβαίνουν τρίτοι στα εσωτερικά της χώρας του και προκειμένου να εξασφαλίσει τη μέγιστη έκταση στην οποία το παραπάνω σύνθημα μπορεί να εφαρμοστεί, να δεσμευθεί ότι και η Τουρκία υποχρεούται να μην ασκεί διεκδικήσεις πέραν των συνόρων που τις έχουν αποδοθεί. Παρόλα αυτά ο Κεμάλ Ατατούρκ ήταν ιδιαίτερα έξυπνος και διορατικός. Γνώριζε ότι εάν η Τουρκία αποκαταστήσει εσωτερική συνοχή και ειρήνευση και στη συνέχεια εκμεταλλευτεί τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, θα βρεθεί σε θέση ώστε να ορίζει τις διεθνείς εξελίξεις στην περιοχή της. Ταυτόχρονα, γνώριζε ότι οι διεθνείς συμβάσεις, αργά ή γρήγορα, επαναδιαπραγματεύονται και μεταβάλλονται ή αντικαθίστανται ως απότοκο της ιστορικής αλλαγής.

Image result for εισβολη στην Κυπρο χάρτης

Τρανό παράδειγμα η Κύπρος. Στο άρθρο 20 της Συνθήκης της Λωζάνης αναφέρεται: «Η Τουρκία δηλοί ότι αναγνωρίζει την προσάρτησιν της Κύπρου ανακυρειχθήσαν υπό της Βρετανικής Κυβερνήσεως την 5ην Νοεμβρίου 1914».(1) Με τις συμφωνίες όμως της Ζυρίχης στις 12/02/1959 και του Λονδίνου στις 19/02/1959 τερματίζεται η βρετανική κυριαρχία και ιδρύεται ανεξάρτητο κυπριακό κράτος. Στις συμφωνίες αυτές ενσωματώθηκαν η Συνθήκη Εγγυήσεως και η Συνθήκη Συμμαχίας. «Η Συνθήκη Εγγυήσεως προέβλεπε ότι η Ελλάδα, η Τουρκία και η Βρετανία εγγυώνται την ανεξαρτησία, την εδαφική ακεραιότητα, την ασφάλεια της Κύπρου «ως και την κατάστασιν πραγμάτων την καθιερωθείσαν υπό των θεμελιωδών άρθρων του Συντάγματός της». Η Συνθήκη Συμμαχίας προέβλεπε την υποχρέωση των παραπάνω χωρών να συνεργάζονται σε θέματα άμυνας. Βάσει της τελευταίας αναπτύχθηκαν στη νησί η ΕΛΔΥΚ και η ΤΟΥΡΔΥΚ».(4) Έτσι, «οι συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου χρησιμοποιήθηκαν σαν δικαιολογία για την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο το 1974 μετά το υποκινηθέν από τη Χούντα των Συνταγματαρχών πραξικόπημα Σαμψών που επιχείρησε να ανατρέψει τον Μακάριο, παρά το γεγονός ότι η Συνθήκη Εγγυήσεων δεν της έδινε το δικαίωμα ούτε για στρατιωτική δράση χωρίς προηγούμενες διαβουλεύσεις, ούτε για παραμονή των στρατευμάτων της στο νησί μετά την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης».(5)

Βλέπουμε δηλαδή ότι ενώ η Τουρκία αρχικά παραχωρεί την κυριότητα της Κύπρου, στη συνέχεια με τη σύμφωνη γνώμη του έως τότε κύριου, ήτοι της Μεγάλης Βρετανίας, αλλά και της Ελλάδας, η Τουρκία επιστρέφει αρχικά ως εγγυήτρια δύναμη και τελικά διαμορφώνοντας τις συνθήκες και παρακάμπτοντας όπου τη συμφέρει τις συμβάσεις να γίνεται εισβολέας και παράνομος κάτοχος του 37% του νησιού ξεριζώνοντας περίπου 200.000 ανθρώπους και σκοτώνοντας χιλιάδες. Και αντί η διεθνής κοινότητα να τιμωρήσει και να απομονώσει την Τουρκία για το έγκλημά της, έρχονται η διεθνής κοινότητα και το θύμα να διαπραγματευτούν με τον θύτη, προφανώς για παραχώρηση ακόμη περισσοτέρων δικαιωμάτων επί του νησιού.

Image result for turkey power

Την απόκτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων, καθ’ υπέρβαση της Συνθήκης της Λωζάνης, και άλλων συνθηκών, φαίνεται να επιδιώκει και να μεθοδεύει σταδιακά η Τουρκία, μεταξύ άλλων και στο Αιγαίο. Και είναι τούτο εφικτό; Φυσικά και είναι. Από τη μία η Τουρκία διάγει μία περίοδο δημογραφικής έκρηξης, σε αντίθεση με την Ελλάδα της οποίας ο πληθυσμός γερνάει και σύμφωνα με τις προβλέψεις θα συρρικνωθεί. Ταυτόχρονα, η πρόσφατη οικονομική άνθηση της γείτονος ενίσχυσε τη στρατιωτική της ισχύ και την αμυντική της βιομηχανία, σε αντίθεση με την Ελλάδα πάλι, στην οποία η οικονομική κρίση απαξιώνει μέρος της μαχητικής ικανότητας των δικών της ενόπλων δυνάμεων.

Image result for turkey power

Από την άλλη, η επεκτατικότητα και η επιθετική εξωτερική πολιτική της Τουρκίας την καθιστά οδηγό και ρυθμιστή των εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή και άρα και στο Αιγαίο, όταν την ίδια στιγμή η υποχωρητική και άσφαιρη πολλές φορές εξωτερική πολιτική της Ελλάδας την καθιστά ουραγό των εξελίξεων, ακόμη και όσων εξελίξεων την αφορούν. Τέλος, δε, οι εσωτερικές ασυνέχειες και ανωμαλίες της Τουρκίας, οι οποίες δεν διευθετήθηκαν όλα αυτά τα χρόνια, καθιστούν επιτακτικότερη την ανάγκη εκτόνωσης των κρίσεων, όταν συμβαίνουν, στο εξωτερικό με επακόλουθο την καταστρατήγηση των διεθνών υποχρεώσεων και περιορισμών.

Image result for Συνθηκη της λωζάννης

Η Ελλάδα απαιτείται να χρησιμοποιήσει όλα τα όπλα που της παρέχει το διεθνές δίκαιο και η συμμετοχή της σε διεθνείς οργανισμούς. Πρέπει να καταδείξει το πόσο επικίνδυνο και εγκληματικό είναι το να επιτρέπεται στην Τουρκία να επεμβαίνει στρατιωτικά σε άλλες χώρες. Πρέπει στη συνέχεια να διεκδικεί και να πετυχαίνει κυρώσεις, όμοιες με αυτές που η Ε.Ε. επιβάλλει στη Ρωσία, κατά της Τουρκίας, όσο η τελευταία κατέχει παράνομα τμήματα γειτονικών κρατών, εισβάλει παράνομα σε γειτονικά κράτη, απειλεί γειτονικά κράτη (βλ. casus belli σε περίπτωση που η Ελλάδα αποφασίσει να επεκτείνει σε 12 ν.μ. τα χωρικά της ύδατα), αμφισβητεί και παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα. Πρέπει τέλος, η Ελλάδα να κατοχυρώσει νομικά τα κυριαρχικά της δικαιώματα και αυτά που η Συνθήκη της Λωζάνης και η Συνθήκη ειρήνης των Παρισίων αναφέρουν. Αυτό μπορεί να γίνει και με την άμεση ανακήρυξη Αυτοτελούς Οικονομικής Ζώνης (Α.Ο.Ζ.). Δεν υπάρχει λόγος να μην ανακηρύξουμε Α.Ο.Ζ.. Υπάρχουν δε πολλοί λόγοι να το κάνουμε και ένας εξ’ αυτών είναι η νομική και διεθνώς αναγνωρισμένη πλέον κατοχύρωση της κυριαρχίας μας στο Αιγαίο και σε μεγάλο μέρος της Ανατολικής Μεσογείου, μέσω του δικαιώματος που μας παρέχει το δίκαιο της θαλάσσης, μιας κατοχύρωσης που θα έρθει ως επίρρωση της Συνθήκης της Λωζάνης και της Συνθήκης ειρήνης των Παρισίων του 1947 και θα διώξει κάθε σύννεφο αμφισβήτησής των.

Οι Έλληνες πολιτικοί πολλές φορές αναφέρονται στην Ελλάδα ως έναν πόλο σταθερότητας και ειρήνης στην περιοχή. Όσο όμως η Ελλάδα αποφεύγει να κατοχυρώσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα, όπως αυτά απορρέουν από τις διεθνείς συνθήκες και το διεθνές δίκαιο και τα θέτει σε διαβούλευση και διαπραγμάτευση, τόσο αυτό θα εκλαμβάνεται από την Τουρκία ως σημάδι αδυναμίας και υποχωρητικότητας και τόσο θα γιγαντώνει την πεποίθηση της γείτονος ότι η επιθετική της συμπεριφορά έχει αποτελέσματα. Έτσι, η συμπεριφορά της Ελλάδας, σε ένα μάλιστα ιδιαιτέρως εκρηκτικό και ρευστό περιβάλλον, φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που κηρύσσει ότι θέλει να έχει. Η Ελλάδα γίνεται και αυτή πόλος αστάθειας, ακολουθώντας το παιχνίδι της Τουρκίας, καθιστώντας τον εαυτό της διαχρονικό θύμα. Η αμφισβήτηση των συνθηκών και του status quo από τους γείτονες πηγάζει από τη δική μας συμπεριφορά.

Αναφορές:

  1. http://news247.gr/eidiseis/kosmos/diethnis-politiki/oi-logoi-poy-o-erntogan-yponomeuei-th-synthhkh-ths-lwzanhs.4385549.html?utm_source=Contra&utm_medium=epiloges_home&utm_campaign=24MediaWidget

  2. http://www.blackmonday.gr/%CE%B7-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%AF%CF%89%CE%BD-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%BF-%CE%BB%CF%85%CE%B3/

  3. Θέματα Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας Από τις Πηγές, Ο.Ε.Δ.Β., Γ’ Λυκείου, σελ. 304

  4. http://archive.in.gr/news/reviews/placeholder.asp?lngReviewID=528973&lngChapterID=-1&lngItemID=530166

  5. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%85%CE%BC%CF%86%CF%89%CE%BD%CE%AF%CE%B5%CF%82_%CE%96%CF%85%CF%81%CE%AF%CF%87%CE%B7%CF%82-%CE%9B%CE%BF%CE%BD%CE%B4%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85

To μέλλον του Ελληνισμού

 Ελληνισμός Vs Παγκοσμιοποίηση; 

 Ελληνική Γεωφιλοσοφία και οι προκλήσεις της Παγκοσμιοποίησης

Image result for ελληνικοτητα

«Η Δύση, ακολουθώντας την παράδοση της λογικής και της έρευνας, ορμάει να καταχτήσει τον κόσμο· κι η Ανατολή, σπρωγμένη από τρομακτικές υποσυνείδητες δυνάμεις, χιμάει κι αυτή να καταχτήσει τον κόσμο· κι η Ελλάδα, ανάμεσά τους, γεωγραφικό και ψυχικό σταυροδρόμι του κόσμου…»

Νίκος Καζαντζάκης, Αναφορά στον Γκρέκο

Image result for ελληνικοτητα

«Μόλις αφήσουμε τους νόμους της παγκοσμιοποιημένης αγοράς να ρυθμίζουν και το νερό, οι πισίνες των πλουσίων θα αποκτήσουν μεγαλύτερη προτεραιότητα από το πόσιμο νερό των φτωχών».

Βαντάνα Σίβα, Ινδή πυρηνική φυσικός και ακτιβίστρια

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

 

Αν θέλουμε ο Ελληνισμός να πρωταγωνιστήσει στον 21ο αιώνα τότε θα πρέπει εγκαίρως να εγκαταλείψουμε την ξενόφοβη και κλειστοφοβική μας ταυτότητα. Μια ταυτότητα, που είναι αποτέλεσμα ανασφάλειας κι έλλειψης αυτοπεποίθησης, καθώς πρέπει να είναι  γραμμένη σε αστυνομικά έντυπα για να αισθανόμαστε σίγουροι. Κι όμως ο Ελληνισμός επιβίωσε για χιλιετηρίδες χωρίς πλαστικές κάρτες, χαρτιά κι αστυνομικές ταυτότητες. Και μπορούμε να συνεχίσουμε να επιβιώνουμε μόνο αν υιοθετήσουμε το ανοικτό, ανθρωπιστικό κι αθάνατο πνεύμα του Ελληνισμού, σύμφωνα με το οποίο Έλληνας είναι εκείνος που «μετέχει της ελληνικής παιδείας».

Η «ελληνικότητα» δεν κληρονομικό δικαίωμα που μεταβιβάζεται μέσω της «βιολογικής οδού» στους απογόνους,  αλλά ένα βίωμα και μια ιδιότητα που πρέπει κανείς ν’ αγωνίζεται εφ’ όρου ζωής για να τη διατηρήσει. Για μια ακόμη φορά η Ελλάδα δεν απειλείται από τους εισαγόμενους «βαρβάρους», αλλά από τους εγχώριους, που έχουν απομακρυνθεί «έτη φωτός» από το πνεύμα του Ελληνισμού, αν και προβάλλονται ως αυτόκλητοι υπερασπιστές του και αναλώνονται με την πρώτη ευκαιρία σε μια μίζερη και αδιέξοδη ελλαδοκεντρική αυτολαγνεία…

Related image

Παρά την αντίθετη πεποίθηση το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι Έλληνες δεν είναι ούτε γεωπολιτικό, ούτε οικονομικό. Είναι στη βάση του πνευματικό κι έχει να κάνει κυρίως με την αδυναμία κατανόησης της ουσίας της «ελληνικότητας», όπως επίσης και με την έλλειψη κατανόησης της θέσης της χώρας τους στον κόσμο.

Οι περισσότεροι Έλληνες αγνοούν βασικά στοιχεία για την αληθινή τους ταυτότητα. Θεωρούν την ελληνικότητα κληρονομικό δικαίωμα και όχι βίωμα και καθημερινή κατάκτηση. Αδυνατούν να κατανοήσουν την πραγματική γεωγραφική και ιστορική θέση της πατρίδας τους. Είναι αγεωγράφητοι και δεν μπορούν ν’ αντιληφθούν τη σημασία των γεωγραφικών δεδομένων, που αποτελούν αμετάβλητες σταθερές στα πλαίσια ενός αδιάκοπα εξελισσόμενου πολιτικού γίγνεσθαι. Είναι ανιστόρητοι και αγνοούν ότι η ιστορία δεν είναι απλά η «προϊστορία του παρόντος» αλλά κι ένα «ανοικτό» μέλλον, που πρέπει όμως κάθε στιγμή να νοηματοδοτείται. Αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους επιλεκτικά: «Κάνουμε ένα πήδημα στην αρχαιότητα, προς τον Περικλή, και μένουμε με όλον αυτόν τον ψυχαναλυτικό τραυματισμό, παραλείποντας το Βυζάντιο» (Ελένη Αρβελέρ-Γλύκατζη). Βλέπουν τον περιορισμένο γεωπολιτικό τους χώρο στατικά: τον αντιλαμβάνονται περισσότερο ως ένα «μεθοριακό κάστρο» που πρέπει ν’ αντέξει στις επιθέσεις των «βαρβάρων», και λιγότερο ως μια «γέφυρα» μεταξύ πολιτισμών ή μια «εξέδρα» που επιτρέπει το άνοιγμα προς τον κόσμο.

Image result for ελληνικοτητα

Αντιλαμβανόμενοι τον γεωπολιτικό τους χώρο ως «πολιορκούμενο κάστρο» και τους εαυτούς τους ως απομεινάρια «σφαγμένου λαού», οι Έλληνες υιοθέτησαν μια κλειστοφοβική ταυτότητα, υπερτονίζοντας την  «ελληνικότητα» κι επενδύοντας την με εθνικιστικά αυτοπροσδιοριστικά στερεότυπα. Έτσι, η επίκληση των ενδόξων προγόνων και οι συχνοί «πόλεμοι μνήμης», στους οποίους π.χ. οι σημερινοί Τούρκοι ταυτίζονται πάντα με τις αιμοσταγείς ορδές που ερήμωσαν τη Μικρά Ασία και άλωσαν την Κωνσταντινούπολη και οι Βούλγαροι με τους «προαιώνιους εχθρούς» και διεκδικητές της Μακεδονίας, συνέδραμαν στη δημιουργία της ξενόφοβης και τραυματικής νεοελληνικής ταυτότητας, απομακρυσμένης ακόμη και από την παραδοσιακή οικουμενικότητα της Ρωμιοσύνης, πόσο μάλιστα από το ανοικτό πνεύμα του Ελληνισμού.

Image result for ελληνικοτητα

Μια ψυχοτραυματική ταυτότητα

Το ραντεβού του Ελληνισμού με τον 20ο αιώνα βάφτηκε με αίμα και πολέμους. Υπολογίζεται ότι κατά το πρώτο μισό του 20ου αιώνα περίπου δύο εκατομμύρια Έλληνες χάθηκαν στα πεδία των μαχών, στις σφαγές και στις εκτοπίσεις που ακολούθησαν. Ένας βαρύς φόρος αίματος, που γίνεται ακόμη βαρύτερος αν υπολογίσει κανείς και τα εκατομμύρια που αναγκάστηκαν να φύγουν από τις ιδιαίτερες πατρίδες τους εξ αιτίας των εθνικιστικών συγκρούσεων και να καταλήξουν μετανάστες σε υπερπόντιες χώρες. Με τη Μικρασιατική Καταστροφή εξοντώθηκε κι εκτοπίστηκε ο Ελληνισμός από την Μικρά Ασία, έπειτα από 3000 χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας: ένα σοκ που οδήγησε στην υιοθέτηση μιας αμυντικής, ξενόφοβης και στείρας νεοελληνικής ταυτότητας, που δεν προσέφερε πλέον κανένα όραμα, αλλά αντίθετα αναζητούσε αποδιοπομπαίους τράγους για να τους χρεώσει την ευθύνη για τα απραγματοποίητα όνειρα του Ελληνισμού. Στο εξής ο Ελληνισμός ήταν στριμωγμένος στο νότιο άκρο της βαλκανικής και περιτριγυρισμένος από αδίστακτους εχθρούς. Τι κατάντια για μια εθνοπολιτιστική οντότητα που ζωοποίησε και κυβέρνησε άμεσα ή έμμεσα τρεις αυτοκρατορίες!

Μετά την καταστροφή του 1922 και το «τέλος των συνόρων», δηλαδή της φάσης της εδαφικής επέκτασης του, το ελλαδικό κράτος αναγκάστηκε να ενσωματώσει τον προσφυγικό Ελληνισμό της «καθ’ ημάς Ανατολής» και να ομογενοποιήσει το εσωτερικό του, εκδιώκοντας ή αφομοιώνοντας βιαστικά τα «ξένα» πληθυσμιακά στοιχεία και περιθωριοποιώντας τις τοπικές, γλωσσικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες. Έτσι η Ελλάδα, όπως άλλωστε και τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη, οικοδομήθηκε πάνω στο ιδεολογικό μοντέλο του εθνικισμού. Ο στόχος ήταν προφανής: Ένα κράτος – ένα έθνος – μια θρησκεία. Κάθε «ξένο» στοιχείο έπρεπε ν’ αφομοιωθεί ή να εκδιωχθεί, επειδή αποτελούσε εν δυνάμει κίνδυνο για την πρόχειρα ομογενοποιημένη ελληνική εθνική ταυτότητα, που βασιζόταν περισσότερο σε νεοκλασικούς μύθους παρά σε κοινή εμπειρία συμβίωσης των διαφορετικών εθνοτικών και πολιτισμικών ομάδων στα πλαίσια ενός δημοκρατικού κράτους αρχών.

Από τη Μικρασιατική Καταστροφή (1922) ως την Κυπριακή Τραγωδία (1974) το ηττημένο και απομονωμένο ελλαδικό κράτος υιοθέτησε έναν ξενόφοβο εθνικισμό, φορτωμένο με διάφορες «θεωρίες συνωμοσίας», σύμφωνα με τις οποίες ο «φωτοδότης Έλληνας» ήταν ένα μόνιμο θύμα διάφορων σκοτεινών κέντρων εξουσίας. Η θυματοποίηση του Ελληνισμού, αποτέλεσμα της διάψευσης των ιστορικών του προσδοκιών, έγινε έτσι το επίκεντρο της νεοελληνικής ταυτότητας. Σύμφωνα μ’ αυτή την αντίληψη ο Έλληνας, που «έδωσε τα φώτα και τη δάδα του πολιτισμού», ήταν ένας κατατρεγμένος, ένας αδικημένος που δεν τολμούσε να κοντοσταθεί από τα αλλεπάλληλα χαστούκια της ιστορίας. Η απραγματοποίητη ταυτότητα γέννησε μια μόνιμη ανασφάλεια, ενώ η λατρεία του «ένδοξου» παρελθόντος οδήγησε στην απαξίωση του παρόντος και στο φόβο του μέλλοντος…

%ce%b1%ce%b9%ce%b3%cf%85%cf%80%cf%84%ce%b9%ce%b1-%cf%83%ce%b7%ce%bc%ce%b1%ce%b9%ce%bf%cf%86%cf%8c%cf%81%ce%bf%cf%82

Δεν είμαστε εθνική μονοκαλλιέργια

Μετά την ένταξη της στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (1981) και, ακόμη περισσότερο, μετά την κατάρρευση του Ανατολικού Μπλοκ, η Ελλάδα βρέθηκε εκτεθειμένη απέναντι σε «ξένες» επιρροές και σε πολυδιάστατες προκλήσεις, που ξαφνικά καθιστούσαν την εθνοκεντρική της ταυτότητα απαρχαιωμένη, αν όχι επικίνδυνη.

Κατά τη δεκαετία του 1990 η Ελλάδα δέχτηκε απροετοίμαστη περίπου ένα εκατομμύριο μετανάστες. Η ελληνική κοινωνία αιφνιδιάστηκε. Μέσα στην αρχική σύγχυση έχασε την επαφή της με την πραγματικότητα κι εθελοτυφλούσε υποστηρίζοντας ότι οι ξένοι επειδή είναι παράνομοι, δεν υπάρχουν! Χρειάστηκαν χρόνια για να συνέλθει από το ξαφνικό σοκ και να αποδεχτεί την πραγματικότητα. Να αποδεχτεί δηλαδή ότι οι ξένοι υπάρχουν και δεν είναι προσωρινοί, δεν αποτελούν μια σύντομη επωφελής παρένθεση, αλλά ένα μόνιμο δυναμικό στοιχείο που ενδέχεται να μεταβάλλει μακροπρόθεσμα τη σύνθεση της ελληνικής κοινωνίας…

Όπως ήταν αναμενόμενο, ορισμένα συντηρητικά και ξενόφοβα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας άρχισαν ν’ αντιδρούν στην «παρακμή» και στην «εξαφάνιση» του ελληνικού έθνους και στο φόβο ότι αυτό θα χαθεί μέσα σε μια πλημμυρίδα «κατώτερων» ανθρώπων. Άρχισαν να εκφράζουν ρατσιστικούς φόβους ότι η «καθαρότητα» της ελληνικής «φυλής» θα αλλοιωθεί από την αύξηση των μεικτών γάμων κι από τον ξένο τρόπο ζωής. Γι’ αυτούς οι ξένοι καταστρέφουν το «ιδανικό» της εθνικής ομοιογένειας, καθώς και την ελληνική παράδοση και καθημερινότητα, επειδή «μυρίζουν» και κάνουν «θόρυβο», μαγειρεύοντας εξωτικά φαγητά και μιλώντας ακατανόητες γλώσσες…

Η συνειδητοποίηση ότι η Ελλάδα οδεύει ολοταχώς προς την πολυπολιτισμικότητα και ότι οι μελλοντικές γενιές της δεν θα είναι αποτέλεσμα «εθνικής μονοκαλλιέργειας», ξαναέφεραν το ζήτημα της «ταυτότητας» στο προσκήνιο. Ρατσιστικές αντιδράσεις σε συνδυασμό με την ξενόφοβη κι εθνικιστική στάση που υιοθέτησε η Εκκλησία της Ελλάδας, με μπροστάρη τον «εθνάρχη» Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, κατέστησαν επιτακτική ανάγκη την κάθε συζήτηση περί «ταυτότητας» και «ελληνικότητας».

Image result for ελληνικοτητα

Παραδοσιακοί και εκσυγχρονιστές

Επειδή όμως οι Έλληνες είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς στη διχόνοια, ένας νέος διχασμός απειλεί να δηλητηριάσει στις αρχές του 21ου αιώνα τις πνευματικές αρτηρίες που αρδεύουν την ελληνική κοινωνία και να τινάξει στον αέρα την ενότητα που οικοδομήθηκε με τόσες δυσκολίες μετά το 1974. Από τη μια είναι το «παραδοσιακό» στρατόπεδο, που εμφορείται από εθνικισμό, μισαλλοδοξία, συντηρητισμό και θρησκευτικό φανατισμό και το οποίο αντιλαμβάνεται την έννοια της «ελληνικότητας», περιορισμένη αποκλειστικά στα στοιχεία που κατέγραψε πρώτος ο Ηρόδοτος ως θεμέλια συγκρότησης του ελληνικού έθνους: «Το όμαιμο, το ομόγλωσσο, τα κοινά ιερά και οι θυσίες». Οι παραδοσιακοί θεωρούν την ελληνικότητα κάτι σαν κληρονομικό δικαίωμα που μεταβιβάζεται μέσω της «βιολογικής οδού» στους απογόνους, παρά ως μια ιδιότητα που πρέπει κανείς ν’ αγωνίζεται εφ’ όρου ζωής για να τη διατηρήσει. Οι ίδιοι προβάλλουν τη γλώσσα και τη θρησκεία ως θεμελιώδη στοιχεία της εθνικής ταυτότητας, στο σκληρό πυρήνα της οποίας θεωρούν ότι πρέπει να βρίσκεται η «ελληνορθοδοξία», μια έννοια που για πολλούς αποτελεί οξύμωρο σχήμα.

Image result for ελληνικοτητα

Από την άλλη βρίσκεται το προοδευτικό ή «εκσυγχρονιστικό» στρατόπεδο, που προωθεί την έννοια του πολίτη και του ευνομούμενου κράτους, βασιζόμενου στην ανεκτική δημοκρατία, στις φιλελεύθερες αξίες και στα ανθρώπινα δικαιώματα, αρχές που ανάγονται αφετηριακά στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Οι εκσυγχρονιστές απορρίπτουν τους εθνικιστικούς «μύθους» και τη θρησκευτικότητα ως ανορθολογικές εκφάνσεις του θυμικού. Δεν θεωρούν τον Ελληνισμό ομοιογενή οντότητα με ιστορική και «βιολογική» συνέχεια, αλλά αποτέλεσμα μιας διαχρονικής υπερφυλετικής ενοποίησης, πάνω σε μια ορθολογική βάση οικονομικών και κυρίως πολιτιστικών σχέσεων. Για τους προοδευτικούς η Ισοκράτειος ρήση «Έλληνες είναι όσοι μετέχουν της ημετέρας παιδείας», περικλείει και την ουσία της ελληνικότητας. Έτσι, το να χρησιμοποιεί κάνεις την ελληνική γλώσσα και να ασπάζεται το ορθόδοξο δόγμα, δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι κατέχει και την ελληνικότητα…

Image result for ελληνικοτητα

Έθνος: αυθύπαρκτη οντότητα ή φαντασιακή κοινότητα;

Η ουσία της διαμάχης των δύο παραπάνω τάσεων, που διαπερνά τα σωθικά της ελληνικής κοινωνίας, έγκειται στο γεγονός ότι πολλοί σημερινοί Έλληνες αντιλαμβάνονται το έθνος ως μια διαχρονική και αυθύπαρκτη «βιολογική» οντότητα, χωρίς να υποψιάζονται καν ότι ίσως πρόκειται απλά για μια τεχνητή πολιτισμική και πολιτική κατασκευή, αποτέλεσμα σχετικά πρόσφατων ιστορικών διαδικασιών. Αγνοούν το ενδεχόμενο τα έθνη ν’ αποτελούν απλώς «φαντασιακές κοινότητες», θεωρώντας ότι η έννοια του έθνους, για την οποία χύθηκαν ποταμοί αίματος τους τελευταίους αιώνες, βασίζεται σε «αρχέγονα αισθήματα». Στην πραγματικότητα συμβαίνουν ως ένα βαθμό και τα δύο. Μια πιθανή εξήγηση της έννοιας έθνος μας δίνει ο Γερμανός φιλόσοφος Max Weber: «…Τι σημαίνει άραγε έθνος και εθνικό συναίσθημα; Μια έννοια έθνους θα μπορούσε να οριστεί κάπως έτσι: πρόκειται για μια αισθηματική κοινότητα, της οποίας η κατάλληλη έκφραση θα ήταν ένα δικό της κράτος και η οποία, ως εκ τούτου, κατά κανόνα έχει την τάση να προωθήσει εκ των έσω κάτι τέτοιο».

Από την οπτική γωνία του εθνικισμού τα έθνη θεωρούνται σχεδόν αυθύπαρκτα, πανάρχαια φυσικά φαινόμενα, που συχνά εκλαμβάνονται ως «θεόσταλτοι τρόποι ταξινόμησης των ανθρώπων». Από την άποψη όμως της ανθρωπολογίας τα έθνη είναι τεχνητά. Σύμφωνα με την οπτική της ανθρωπολογίας τα έθνη δεν είναι παρά ανθρώπινες επινοήσεις, που είναι όμως εξαιρετικά γοητευτικές εφόσον «η μαγεία του εθνικισμού είναι ότι μετατρέπει το τυχαίο σε πεπρωμένο» (Anderson). Ενώ οι εθνικιστές παρουσιάζουν τα έθνη ως βρισκόμενα σε «λήθαργο» και κάποια στιγμή «αφυπνίζονται», οι ανθρωπολόγοι επιμένουν ότι αυτό δεν είναι παρά ένας ακόμη εθνικιστικός μύθος, εφόσον ένα έθνος «είτε υπάρχει είτε δεν υπάρχει. Δεν μπορεί να βρίσκεται σε νάρκη και κατόπιν ν’ αφυπνιστεί» (Greenfeld).

Το εθνικό κράτος ή το έθνος-κράτος εμφανίστηκε ως πολιτική οντότητα στο προσκήνιο της ιστορίας μόλις στα τέλη του 18ου αιώνα, όταν η ελίτ κάθε «έθνους» αποφάσισε ότι η ομογενοποίηση στα πλαίσια μιας ενιαίας αγοράς, προστατευμένης από κρατικά σύνορα, ήταν η καλύτερη λύση για τα συμφέροντα και τις φιλοδοξίες της. Πρόκειται δηλαδή για ένα σχετικά πρόσφατο ιστορικό φαινόμενο, που αναμφίβολα σχετίζεται με την εκβιομηχάνιση, την αστυφιλία και κυρίως την άνοδο της φιλελεύθερης αστικής τάξης στην Ευρώπη. Δεν είναι σύμπτωση λοιπόν που η συγκρότηση των περισσοτέρων εθνικών κρατών στην Ευρώπη έλαβε χώρα τον 19ο αιώνα.

Ο εθνικισμός, ένα κατά βάση αστικό ιδεολογικό προϊόν, προώθησε με πάθος την αρχή ότι «τα πολιτικά και τα εθνικά σύνορα πρέπει να συμπίπτουν», αρχή που οδήγησε σε κατάρρευση τις προγενέστερες πολιτικές οντότητες που κυριαρχούσαν ως τότε στην Ευρώπη (αυτοκρατορίες, φέουδα, πόλεις-κράτη κ.α.). Συνήθως τα κράτη κατασκεύαζαν έθνη (π.χ. Γαλλία), συχνά όμως συνέβαινε και το αντίθετο, όπως για παράδειγμα στα Βαλκάνια, όπου η «εθνική αφύπνιση» των υπόδουλων λαών διέλυσε δύο πολυεθνικές αυτοκρατορίες και οδήγησε στη δημιουργία μιας σειράς εθνικών κρατών.

Όπως και να ‘χει πάντως κατά τη διαδικασία συγκρότησης των εθνικών κρατών στην Ευρώπη, η συναισθηματική δύναμη του έθνους, ενσωματωνόταν και υποτασσόταν στην πολιτική ισχύ ενός απρόσωπου κράτους, που το χρησιμοποιούσε για την επίτευξη των δικών του στόχων. Στο τέλος το κράτος ταυτιζόταν πάντα με το έθνος. Έτσι, το να είναι κανείς πολίτης ενός κράτους ισοδυναμούσε με το να ανήκει στο έθνος, το οποίο δημιούργησε το κράτος αυτό.

Ωστόσο η Ελληνικότητα είναι και πρέπει να είναι πέρα από κράτη, στείρους εθνικισμούς, ρατσισμούς και ελλαδοκεντρική αυτολαγνεία. Είναι ζήτημα παιδείας, βιώματος, κατάστασης του νου και των συναισθημάτων, αλλά και διαρκούς εξέγερσης απέναντι στη τυραννία, στη μισαλλοδοξία και στην αδικία. 

Image result for ελληνικοτητα

*Ο Γιώργος Στάμκος είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος., δημιουργός του περιοδικού ΖΕΝΙΘ (www.zenithmag.wordpress.com). Από το 1988 έχει συγγράψει περίπου 2.000 ειδικά άρθρα και αναλύσεις, 14 βιβλία, κυρίως έρευνες, σενάρια και κείμενα για ντοκιμαντέρ (Balkan Express), ενώ υπήρξε κατά διαστήματα και εκδότης ειδικών περιοδικών. Το τελευταίο του βιβλίο έχει τίτλο Η Σκιά των Βογόμιλων: Γνωστικισμός, Μανιχαϊκές Αιρέσεις των Βαλκανίων, Καθαροί και η Επίδρασή τους στο Δυτικό Πολιτισμό.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ:

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ

Ελληνική Γεωφιλοσοφία και οι Προκλήσεις της Παγκομιοποίησης

geopolitiki-book



ΠΩΣ MΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΗ«
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ»;

 

To βιβλίο στοιχίζει 18 ευρώ και σας αποστέλλεται άμεσα (μέσω ΕΛΤΑ) στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής.

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

geopolitiki-stamkos1

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΕΞΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

2017: Γεωπολιτική του χάους και Ελληνισμός

2017

Γεωπολιτική του χάους

και Ελληνισμός

Related image

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

Σε μια εποχή που η αβεβαιότητα έχει γίνει η μόνη βεβαιότητα και η γεωπολιτική του χάους κυριαρχεί, τα έθνη-κράτη εμφανίζονται ευάλωτα όσο ποτέ άλλοτε. Ενώ κάποτε τα σύνορα ενός κράτους αποτελούσαν την πεμπτουσία της εθνικής κυριαρχίας, σήμερα είναι διάτρητα και ανίκανα να συγκρατήσουν όλη αυτήν την ανεξέλεγκτη ροή κεφαλαίων, ιδεών, γνώσεων, εμπορευμάτων, ανθρώπων, καθώς και τις απειλές της λαθρομετανάστευσης, της εγκληματικότητας, της τρομοκρατίας και των οικολογικών καταστροφών.

Image result for geopolitics of chaos

Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης  (Globalisation) τα έθνη-κράτη αποτελούν τη λεία και όχι τους κυνηγούς. Μοιάζουν με ακίνητους στόχους, αδύναμους κι ανυπεράσπιστους μέσα στο σύγχρονο διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον. Είναι εξαιρετικά εκτεθειμένα στις μεταβολές της οικονομίας, υπάκουα στις ανάγκες των αγορών κι ανίκανα να επιβάλουν τις θελήσεις τους, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος σ’ αυτή την περίπτωση κεφάλαια και άνθρωποι να εξαφανιστούν κυριολεκτικά μέσα σε μια νύχτα! Αν ένα κράτος αρνηθεί να συμμορφωθεί με τους κανόνες και τις επιταγές της παγκοσμιοποίησης, η χρεοκοπία και η περιθωριοποίηση το περιμένει στη γωνία.

Image result for geopolitics of chaos

Από μια άποψη στις αρχές του 21ου αιώνα ο πλανήτης μας εμφανίζεται διαθέσιμος για μια νέα εποχή κατακτήσεων, όπως και τον 15ο αιώνα. Τότε οι πρωταγωνιστές των κατακτήσεων ήταν τα κράτη. Σήμερα είναι οι πολυεθνικές: ένας γαλαξίας επιχειρήσεων υψηλού επιπέδου οργάνωσης και διοίκησης, που συγκεντρώνουν στα χέρια τους τεράστια οικονομική και πολιτική δύναμη. Τα έθνη-κράτη, που ούτως ή άλλως διαχειρίζονται προσωρινά τη Γη, έχουν ήδη διαβρωθεί από την επέλαση των πολυεθνικών επιχειρήσεων, ο αριθμός των οποίων έφτασε το έτος 2000 τις 65.000 (700.000 οι θυγατρικές τους, περίπου ένα εκατομμύριο σήμερα). Οι επιχειρήσεις αυτές, τα έσοδα των οποίων ξεπερνούν το ΑΕΠ πολλών χωρών,  υπακούουν μονάχα στους κανόνες της Αγοράς, η εμπορευματική λογική της οποίας αποθεώνει το κέρδος. Μπορεί η αγορά να είναι ικανή να αυξάνει τον πλούτο μιας χώρας, ωστόσο «δεν έχει ούτε εγκέφαλο, ούτε καρδιά», σύμφωνα με τη έκφραση του Νομπελίστα οικονομολόγου Πολ Σάμιουελσον. Είναι ένας μηχανισμός παραγωγής πλούτου, και τίποτε περισσότερο.

Image result for geopolitics of Greece

Μέχρι πρόσφατα ένα κράτος ήταν ισχυρό αν διέθετε μεγάλη εδαφική έκταση, άφθονες πηγές φυσικού πλούτου, και , το σημαντικότερο, έναν πολυάριθμο εργατικό πληθυσμό εθισμένο στις «αρετές» της πειθαρχίας, της υπομονής, της ακρίβειας, της αντοχής σε επαναληπτικές εργασίες και της υποταγής του ατόμου στη μάζα.

Ωστόσο σήμερα τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά. Η τεχνολογική επανάσταση βασίζεται λιγότερο στην ύλη και περισσότερο σε μια σειρά από άυλα στοιχεία. Βάση της νέας οικονομίας δεν είναι ο άνθρακας αλλά η σιλικόνη (μικροεπεξεργαστές).Οι γνώσεις, οι ιδέες, η τεχνογνωσία (Know how), το λογισμικό (Software) και το κεφάλαιο, αποτελούν τις σύγχρονες πηγές πλούτου και δύναμης.

Image result for Greeks and Globalisation

Στα πλαίσια λοιπόν του νέου (παγκοσμιοποιημένου) κόσμου που ανατέλλει, η φαντασία, η περιέργεια, η ευελιξία, η πρωτοβουλία, οι συνδυαστικές ικανότητες ακόμη και ο τυχοδιωκτισμός, που παραδοσιακά χαρακτήριζαν τον Ελληνισμό, θεωρούνται σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως αντίστοιχα θεωρούνται μειονεκτήματα όλες οι «αρετές» των βιομηχανικών εθνών που προαναφέραμε. Η άναρχη φύση του Ελληνισμού, ο κοινοτισμός, η δικτυακή του οργάνωση, η ευελιξία και η προσαρμοστικότητά του που θεωρούνταν μειονεκτήματα την εποχή της νεωτερικότητας. αναμφισβήτητα αποτελούν πλεονεκτήματα σε έναν κόσμο χαοτικό που μεταβάλλεται σταδιακά σε «πλανητικό χωριό».

Image result for geopolitics of Greece maps

Έτσι, η χρόνια αποτυχία του Ελληνισμού να εκσυγχρονιστεί με βάση τα βιομηχανικά, εκσυγχρονιστικά πρότυπα μπορεί κάλλιστα να θεωρηθεί πλέον ως ανέλπιστη τύχη: οι Έλληνες θεωρούνται οι καταλληλότεροι παίκτες στο περιβάλλον της νέας οικονομίας, επειδή απλά απέτυχαν να αφομοιώσουν τους τρόπους οικονομικής και κοινωνικής συμπεριφοράς των βιομηχανικών λαών!

Εξάλλου, ο μεταμοντέρνος κόσμος των δικτύων και της νέας οικονομίας που ήδη ανατέλλει προσιδιάζει στον παραδοσιακό προ-βιομηχανικό κόσμο και ιδιαίτερα σ’ εκείνο της ελληνιστικής εποχής, στο περιβάλλον του οποίου άκμασε ο Ελληνισμός. Καθώς μάλιστα ο νέος κόσμος οικοδομείται με βάση το αρχιπελαγικό μοντέλο, που όπως έχουμε προαναφέρει μας «ταιριάζει γάντι», προσφέρεται μια μοναδική ευκαιρία στον Ελληνισμό  να ευημερήσει σ’ ένα περιβάλλον που θυμίζει αρκετά τον αρχαιοελληνικό κόσμο. Image result for geopolitics of chaos

Είναι γεγονός ότι ο Ελληνισμός, ως μια γλωσσική και πολιτιστική οντότητα με ιστορική εμπειρία 4.000 ετών, λειτουργούσε καλύτερα στις  χαοτικές συνθήκες του παραδοσιακού υπερεθνικού κόσμου, παρά στο σύγχρονο κόσμο των εθνικών κρατών και των κλειστών οικονομιών. Image result for Greek Diaspora

Κατά τη διάρκεια του 19ου και 20ού αιώνα, ο Ελληνισμός, περνώντας από την «προκρούστεια κλίνη» του νεωτερικού εθνικισμού, βγήκε συρρικνωμένος και αναδιπλωμένος. Η ανορθολογική ιδεολογία του «αίματος και του εδάφους» στοίχισε στον Ελληνισμό πολύ ακριβά. Παρ’ όλα αυτά σώθηκε χάρη στην εγγενή του προσαρμοστικότητα και κατόρθωσε να επιβιώσει, έστω και συρρικνωμένος στα πλαίσια ενός ομογενοποιημένου εθνικιστικού κράτους, της Ελλάδας. Δεν μπόρεσε όμως να μη θρηνήσει τη συρρίκνωση της πολιτιστικής του ακτινοβολίας και της οικουμενικότητάς του, που επιβλήθηκε σταδιακά από την δυναμική αφύπνιση των άλλων βαλκανικών εθνικισμών. Βέβαια, πρέπει να σημειωθεί ότι εκείνοι που «μόλυναν»  πρώτοι και καλύτεροι τα Βαλκάνια με τον εθνικισμό ήταν οι Έλληνες, ο ελλαδοκεντρικός εθνικισμός των οποίων αποτέλεσε και την πρώτη διείσδυση των δυτικών «αξιών» και προτύπων στο βαλκανικό χώρο. Βλέπετε, η «ασθένεια» του εθνικισμού είναι εξαιρετικά μολυσματική και επιρρεπής σε «μεταστάσεις». Ακόμη και σήμερα η Ελλάδα εισπράττει τα αρνητικά ιστορικά αντανακλαστικά των άλλων βαλκανικών λαών, απόρροια του επιθετικού εθνικισμού της στη διάρκεια του 19ο και των αρχών του 20ου αιώνα.

Όσο το ελλαδικό εθνικό κράτος επεκτεινόταν εδαφικά, τόσο ο Ελληνισμός της «καθ’ ημάς Ανατολής» συρρικνωνόταν. Οι Έλληνες και ο Ελληνισμός γενικότερα υπέφεραν κατά τη διάρκεια του σχηματισμού και της γεωγραφικής επέκτασης του ελλαδικού κρατικού μορφώματος (1821-1947). Όσο ο ελλαδισμός, αυτό το σύνολο πολιτικών, θεσμικών, κοινωνικών και οικονομικών πραγματικοτήτων που συνδέεται με το κράτος των Αθηνών, ενισχυόταν, παράλληλα με την εδαφική του επέκταση, τόσο η εθνοπολιτιστική οντότητα που λέγεται Ελληνισμός, αποδυναμωνόταν.

Image result for geopolitics of Greece maps

Ο δυτικόφερτος εθνικισμός, όπως συμπυκνώθηκε στο ρομαντικό όραμα της Μεγάλης Ιδέας, μια νεκρανάσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας σε εθνικιστικό όμως ελλαδοκεντρικό πλαίσιο, υπερεκτίμησε τη σημασία του ελληνικού εθνικού κράτους, υποτιμώντας ταυτόχρονα την ιστορική, πολιτιστική και γεωπολιτική πραγματικότητα του Ελληνισμού, καθώς και τη δυναμική των άλλων ανερχόμενων βαλκανικών εθνικισμών.

Image result for geopolitics of Greece

Ο Ελληνισμός είναι μια εθνοπολιτιστική οντότητα με ιστορική συνέχεια χιλιάδων ετών και ευρύτατη γεωγραφική διασπορά στο χώρο των Βαλκανίων, της Μικρά Ασίας, της Μαύρης Θάλασσας και της ανατολικής Μεσογείου. Ο Ελλαδισμός από την άλλη είναι μια πολύ νεότερη έκφανση του Ελληνισμού και πιο συγκεκριμένα μια σύνθεσή του με τις δυτικές ιδέες και κυρίως με τον εθνικισμό.

Related image

Αν και οι γεωπολιτικές και ιδεολογικές συνθήκες ευνόησαν αρχικά τον ελλαδισμό, εντούτοις τελευταία παρατηρείται μια ανάκαμψη του Ελληνισμού και μια αμφισβήτηση της ηγεμονίας του δενδρικού (μονοκεντρικού) προτύπου του κράτους των Αθηνών. Από κάθε άποψη ο Ελληνισμός των 18 εκατομμυρίων ανθρώπων (στην Ελλάδα, στην Κύπρο και στη διασπορά), διαθέτει καλύτερα εφόδια για την εποχή της παγκοσμιοποίησης, των υπερεθνικών οργανώσεων και των δικτύων, που ήδη ανατέλλει. Μπροστά στη συνθετότητα του σύγχρονου χαοτικού κόσμου, απέναντι στην οποία τα μονολιθικά έθνη-κράτη στέκουν αμήχανα, μονάχα ευέλικτες πολιτιστικές οντότητες, όπως ο Ελληνισμός, διαθέτουν ισχυρό και δοκιμασμένο «ανοσοποιητικό σύστημα» και μπορούν όχι μόνο να επιβιώσουν, αλλά και να αναπτυχθούν.

Image result for Greek Diaspora

Στον 21ο αιώνα θα έχει μεγαλύτερη αξία να ανήκει κανείς στην παγκοσμιοποιημένη πολιτιστική οντότητα του Ελληνισμού, παρά να είναι εξαρτημένος από ένα γεωγραφικά περιορισμένο ελλαδικό κράτος, που θα βασίζεται σε απαρχαιωμένες δομές,θεσμούς και πραγματικότητες. Όταν μάλιστα αυτό το κράτος θα έχει υιοθετήσει ενδεχομένως μια αμυντική και ξενόφοβη ιδεολογία, ο διασπορικός Ελληνισμός θα αποτελεί την μόνη επιλογή για την επιστροφή στην οικουμενική αποστολή του ελληνικού πνεύματος.Related image

Καθώς, λοιπόν, η διαδικασία της διάβρωσης των εθνικών κρατών συνεχίζεται και ο εθνικός άνθρωπος υποσκελίζεται από τον οικουμενικό άνθρωπο, ο Ελληνισμός θα πρέπει να αρχίσει σταδιακά να αποεδαφοποιείται, να αποϋλοποιείται, εξαπολύοντας ταυτόχρονα τον αυτοπροσδιορισμό του ως τα πέρατα της Γης. Οι προϋποθέσεις για μια τέτοια φυγόκεντρη δυναμική υπάρχουν, αν σκεφτεί κανείς τις εστίες του Ελληνισμού που εδώ και πολλά χρόνια αυξάνονται και ακμάζουν σ’ ολόκληρο τον κόσμο, κυρίως στις αγγλοσαξονικές χώρες (ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία, Μ. Βρετανία). Αυτές οι πολυάριθμες ελληνο-αγγλοσαξονικές κοινότητες είναι αποτέλεσμα των διωγμών και του εκτοπισμού του ελληνικού στοιχείου από τη Μικρά Ασία, τη Μαύρη Θάλασσα και τα βόρεια Βαλκάνια, που έλαβε χώρα κυρίως στις αρχές του 20ού αιώνα. Αυτή η ακμάζουσα διασπορά των εκατομμυρίων Ελλήνων σήμερα, είναι ακριβώς η ζωντανή απόδειξη ότι ο Ελληνισμός λειτουργεί καλύτερα στο χαοτικό περιβάλλον του «πλανητικού χωριού».

Image result for geopolitics of Greece

Υπολογίζεται ότι πάνω από 7.000.000 Έλληνες ζουν σήμερα εκτός Ελλάδας και Κύπρου. Απ’ αυτούς σχεδόν το 75% ζει σε αγγλόφωνες χώρες. Από τις ελληνικές κοινότητες της διασποράς σημαντικότερη είναι η ελληνοαμερικανική κοινότητα (3.500.000 ή το 50% της ελληνικής διασποράς), που αποτελεί ένα από τα πλέον δυναμικά κομμάτια της αμερικανικής κοινωνίας και τμήμα της νέας ελίτ της χώρας. Οι ελληνοαμερικανοί έχουν τεράστια (γεω)πολιτική αξία για την Ελλάδα καθώς επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τη διαμόρφωση της πολιτικής της σημερινής πλανητικής υπερδύναμης, προωθώντας παράλληλα ζητήματα ελληνικού ενδιαφέροντος (Κυπριακό, Ελληνοτουρκικά, Μακεδονικό, Βαλκάνια).

Image result for Greeks and Globalisation

Το ακόμη πιο ενθαρρυντικό όμως είναι -μάλιστα μετά τις τελευταίες φανατικές κορώνες των ελλαδιτών Ιεραρχών- ότι σε θρησκευτικό επίπεδο η διασπορά αυτή δεν ανήκει στην εθνικιστική Εκκλησία της Ελλάδας αλλά τελεί κάτω από την εποπτεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης που, έχοντας σχεδόν 5.000.000 πιστούς σε αγγλόφωνες χώρες, μεταμορφώθηκε σ’ ένα «ελληνο-αγγλοσαξωνικό» Πατριαρχείο, σύμφωνα με την έκφραση του Γάλλου γεωπολιτικού Φρανσουά Τουάλ.

Image result for geopolitics of Greece

Από την άλλη, η ίδρυση του ΣΑΕ (Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού), αν και ξεκίνησε ως μια προσπάθεια του κράτους των Αθηνών να θεσμοθετήσει ένα «βελούδινο» μηχανισμό παρέμβασης κι ελέγχου πάνω στην ανεξέλεγκτη «γαλαξιακή» ελληνική διασπορά, αναπόφευκτα στο άμεσο μέλλον θα οδηγηθεί σε αυτονόμηση και θα καταστεί ένα ανεξάρτητο όργανο συνεργασίας και συσπείρωσης του απανταχού Ελληνισμού, πράγμα που είναι το καλύτερο από κάθε άποψη. Κι αυτό γιατί το κράτος των Αθηνών εκφράζει τον ελλαδισμό και τον εθνικισμό, ενώ η ελληνική διασπορά τον Ελληνισμό και τον οικουμενισμό.

Related image

Από γεωπολιτική άποψη η σημερινή ελληνική διασπορά, αγγλόφωνη στην πλειοψηφία της, καθώς και το εμπορικό ναυτικό και το εφοπλιστικό κεφάλαιο που το στηρίζει -άλλο ένα φαινόμενο της διασποράς του Ελληνισμού- είναι μια ζωντανή αλυσίδα που προσδένει σταθερά την Ελλάδα στα συμφέροντα των ναυτικών δυνάμεων της Δύσης.

Image result for Greek Diaspora

Η Ελλάδα χωρίς τη διασπορά της, όχι μόνον θα ήταν μια χώρα περιθωριακή και επαρχιακή, αλλά και θα αντιμετώπιζε πρόβλημα επιβίωσης. Οι Έλληνες της διασποράς της προσφέρουν το απαραίτητο «οξυγόνο» και της μεταδίδουν τις εμπειρίες τους ώστε να αντιμετωπίσει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό.

Related image

«Δεν ζει ο κορμός χωρίς τα φυλλώματα. Δεν ζει η Ελλάδα χωρίς τους απόδημους Έλληνες», εκθείασε χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος, το ρόλο της ελληνικής διασποράς. Και δεν είχε άδικο. Η διασπορά εξαπέλυσε τον ελληνικό αυτοπροσδιορισμό σ’ ολόκληρο τον πλανήτη μας. Δεν είναι καθόλου υπερβολικό να πούμε ότι χωρίς αυτή το μονοκεντρικό και εθνικιστικό  ελλαδικό κράτος θα είχε εξαφανίσει κάθε οικουμενική αξία του ελληνικού πολιτισμού μέσα σ’ ένα ιδεολόγημα φανατισμού και μισαλλοδοξίας!

Image result for geopolitics of Greece

Στην εποχή μας είναι πολλοί εκείνοι που τρέμουν ακόμη και στο άκουσμα της λέξης παγκοσμιοποίηση, την οποία και τείνουν να δαιμονοποιούν. Αισθανόμενοι τον παραδοσιακό τους ρόλο και τα προνόμια τους να απειλούνται, έχουν την τάση να βλέπουν στην παγκόσμια επικράτηση της δημοκρατίας, της οικονομίας της αγοράς και των οικουμενικών αξιών, την αιτία όλων των δεινών για την ανθρωπότητα, άσχετα αν αυτό που ουσιαστικά τους ενοχλεί είναι μονάχα ο παραγκωνισμός τους, το γεγονός ότι χάνουν τον έλεγχο του «παιχνιδιού». Οι πολέμιοι της Παγκοσμιοποίησης είναι συνήθως είτε οι μάζες, που είναι βυθισμένες στην άγνοια και χειραγωγούνται εύκολα με τη έντεχνη αξιοποίηση του φόβου και της ανασφάλειας που προκαλεί το άγνωστο μέλλον, είτε κάποιες παραδοσιακές ελίτ, που βλέπουν το ρόλο και την οικονομική τους επιρροή να περιορίζεται. Η ουσία όμως είναι ότι οι εχθροί της Παγκοσμιοποίησης μεγεθύνουν τα αρνητικά της και αγνοούν σκόπιμα τα πολλά θετικά της, το σημαντικότερο εκ των οποίων είναι η διάχυση του πλούτου,  της οικονομικής ανάπτυξης και των γνώσεων σε πλανητικό επίπεδο. Το διαδίκτυο είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα πλανητικής διάχυσης πληροφοριών και γνώσεων. Θα αναπτυσσόταν άραγε το διαδίκτυο αν ο κόσμος μας δεν κινούνταν στο ρυθμό της παγκοσμιοποίησης; Μήπως θα ήμασταν όλοι φτωχότεροι, χωρίς την ανεμπόδιστη ροή των κεφαλαίων και των επενδύσεων; «Ο μόνος στόχος των πολέμιων της παγκοσμιοποίησης είναι να διατηρήσουν τους φτωχούς στη φτώχεια τους», έγραψε ο Τόμας Φρίντμαν, γνωστός αρθρογράφος των New York Times, συνοψίζοντας τα ανέντιμα κίνητρα των παραδοσιακών ελίτ που αντιστρατεύονται στην παγκοσμιοποίηση.

Related image

Αλλά η παγκοσμιοποίηση ενέχει έναν πολύ σοβαρό κίνδυνο για τον παραδοσιακό κόσμο, που κυριαρχείται από τα έθνη-κράτη. Αποτελεί ενδεχομένως τον προάγγελο όχι μόνον του τέλους των εθνών-κρατών, αλλά και του τέλους της μόνιμης εγκατάστασης των ανθρώπων, δηλαδή της «πατρίδας»! Και πράγματι η προσκόλληση στην πατρίδα (Motherland), με τη γεωγραφική έννοια του όρου, μοιάζει κάπως αναχρονιστική στην εποχή που τα δίκτυα έχουν τυλίξει με έναν πυκνό ιστό τον πλανήτη μας, εκμηδενίζοντας τις γεωγραφικές αποστάσεις.

Η πατρίδα, η «γενέθλια γη», που είναι απόρροια ενός «γεωργικού πατριωτισμού» που ανάγεται στη νεολιθική εποχή των πρώτων μόνιμων εγκαταστάσεων, θα αμφισβητηθεί έντονα από ένα κύμα παγκόσμιου νομαδισμού ή «κυβερνονομαδισμού» που θα ξεσπάσει τις επόμενες δεκαετίες ως αποτέλεσμα της τεχνολογικής επανάστασης και της νέας οικονομίας, που θα κάνει τον πλανήτη μας ολοένα και πιο μικρό.

Image result for Greeks and Globalisation

Σύμφωνα με τον Ζακ Αταλί, πρώην διευθυντή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας για την Ανάπτυξη και πρώην συμβούλου του Φρανσουά Μιτεράν, στα επόμενα 20-30 χρόνια ο παγκόσμιος πληθυσμός θα χωριστεί σε τρεις κατηγορίες, που θα έχουν τη μορφή πυραμίδας: «Στην κορυφή της πυραμίδας θα βρίσκονται οι υπερνομάδες, οι οποίοι θα χρησιμοποιούν ελεύθερα και χωρίς κρατική παρέμβαση τις τεχνολογίες για να δημιουργούν και να χειραγωγούν την πληροφορία. Θα είναι οι μόνοι που θα ταξιδεύουν πραγματικά, όχι εικονικά, και ασταμάτητα από τη μια ήπειρο στην άλλη. Θα είναι 200 με 300 εκατομμύρια οι άνθρωποι αυτοί. Στο κάτω μέρος της πυραμίδας θα είναι οι αποκλεισμένοι της κοινωνίας και των τεχνολογιών, οι υπονομάδες, που δεν θα ταξιδεύουν παρά σε αποστάσεις μερικών χιλιομέτρων για να βρουν την τροφή τους. Σε 30 χρόνια σ’ αυτήν την κατηγορία θα ανήκουν περίπου τα 4 από τα 9 δισεκατομμύρια των ανθρώπων. Ανάμεσα στις δυο αυτές κατηγορίες θα βρίσκεται μια μεσαία τάξη που θα ζει «με πληρεξούσιο» μέσα στο εικονικό τοπίο, με ακραίες διασκεδάσεις που θα προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες, για να μη σκέφτεται και να μην εξεγείρεται. Αυτοί θα είναι οι εικονικοί νομάδες. Το εικονικό θα αποτελεί πλέον την κανονικότητα, το φυσιολογικό, για τη μεσαία τάξη».

Σε μια παγκόσμια κοινωνία όπου οι «υπερνομάδες» και οι «κυβερνονομάδες» (Cybernomads) θα αποτελούν την υπερκινητική και ευέλικτη άρχουσα τάξη το «σόφισμα της εδαφικότητας», δηλαδή η εσφαλμένη σύνδεση της γης με τον ιδιοκτήτη της, θα αφορά μονάχα τους αποκλεισμένους, τους «υπονομάδες», τους φτωχούς του μέλλοντος, που αυξήθηκαν στα χρόνια της οικονομικής Κρίσης και έχουν κάθε λόγο να είναι δυσαρεστημένοι και να επαναστατούν. Image result for geopolitics of Greece

Θα είναι αυτοί μόνο που θα χρησιμοποιούν τη λέξη πατρίδα, επειδή θα συνεχίσουν να έχουν μόνιμη εγκατάσταση. Όμως, σύμφωνα με το Γερμανό στοχαστή Πέτερ Σλόντερντικ, «όποιος χρησιμοποιεί τη λέξη πατρίδα διεκδικεί το δικαίωμα να μπορεί να ανθίζει σαν φυτό, με ρίζες που θα μεγαλώνουν μέσα στη γη όπου κατοικεί. Φυσικά αυτό το «ζώο με ρίζες» είναι ένα φανταστικό υβρίδιο». Με λίγα λόγια ο Σλόντερντικ υποστηρίζει ότι ένας «άνθρωπος με ρίζες» είναι αδύναμος βιολογικά και εκτεθειμένος στα διάφορα έκτροπα της ιστορίας (εθνοκαθάρσεις κ.ά.). Αν για παράδειγμα οι Έλληνες δεν φημίζονταν για την παραδοσιακή τους κινητικότητα και «ρίζωναν» στις ιδιαίτερες πατρίδες τους, τότε οι αντίπαλοι εθνικισμοί θα τους εξολόθρευαν ή θα τους αφομοίωναν. Το συμπέρασμα είναι απλό: καλύτερα πρόσφυγες παρά νεκροί!

Image result for Greek Diaspora

Οι υπερκινητικοί «υπερνομάδες» θα είναι αποδεσμευμένοι από το «σόφισμα της εδαφικότητας», επειδή πατρίδα τους θα είναι όλος ο κόσμος. Θα έχουν ανοσία στον τοπικιστικό εθνικισμό, και θα διαθέτουν πολλαπλά είδη ταυτότητας. Στόχος τους θα είναι η ατομική ολοκλήρωση και ικανοποίηση και το «κυνήγι της ευτυχίας», ακολουθώντας πάντα τη σοφή ρήση των αρχαίων Ελλήνων αποίκων: «Όπου γης και πατρίς».

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο ο Ελληνισμός, ως μια ευέλικτη ιστορική πολιτιστική οντότητα που κουβαλάει ένα αρκετά ισχυρό «ανοσοποιητικό» σύστημα, όντας σε μεγάλο βαθμό ήδη αποεδαφοποιημένος, θα προσχωρήσει σταδιακά στην τάξη των «υπερνομάδων», στους οποίους και παραδοσιακά ανήκε. Το τμήμα που θα προσχωρήσει πρώτο θα είναι η πλειονότητα της ελληνικής διασποράς στις αγγλόφωνες χώρες, που αποτελεί και το πιο εξελιγμένο και παγκοσμιοποιημένο τμήμα του Ελληνισμού. Σε λίγες δεκαετίες πάνω από τρία εκατομμύρια αγγλόφωνοι Έλληνες θα ανήκουν στην τάξη των «υπερνομάδων».

Αυτοί οι «υπερνομάδες» αγγλόφωνοι Έλληνες, θα συντελέσουν ώστε να δημιουργηθεί το πρώτο Virtual έθνος στον πλανήτη Γη! Σύμφωνα με τον αείμνηστο ελληνοαμερικανό Μιχάλη Δερτούζο, τον «γκουρού» των νέων μέσων επικοινωνίας, οι απανταχού Έλληνες με την καθημερινή επικοινωνία μέσω του διαδικτύου θα διαμορφώσουν σύντομα ένα «εικονικό έθνος», απλωμένο σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης.

Image result for Greeks and Globalisation

Σύμφωνα με τον πρωτοπόρο ελληνοαμερικάνο καθηγητή του ΜΙΤ η αποτυχία πειθαρχημένων λαών π.χ. οι Ιάπωνες, που με τεράστιες επενδύσεις και ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματα,  προσπάθησαν να  διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στο λογισμικό (software),  όπως και η επίσης αποτυχία των κεντροευρωπαίων που, αν και έχουν κάνει αξιόλογες εφευρέσεις, όπως το World Wide Web, έχουν δυσκολία να τις εκμεταλλευτούν και να πλησιάσουν τους Αμερικανούς στη δημιουργία πλούσιου φάσματος προγραμμάτων και συστημάτων πληροφορικής, καταδεικνύει ότι οι «αρετές» των βιομηχανικών λαών, μπορούν κάλλιστα να θεωρηθούν μειονεκτήματα στην πληροφορική εποχή.

Ας δούμε την εξήγηση που δίνει γι’ αυτό ο Μιχάλης Δερτούζος στον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου του Τι Μέλλει Γενέσθαι:

«Νομίζω ότι οι Ιάπωνες δεν τα κατάφεραν, επειδή πιστεύουν ότι το καρφί που εξέχει πρέπει να χτυπηθεί, ώστε να έρθει στην ίδια περασιά με όλα τα άλλα. Το λογισμικό, όμως, και οι πετυχημένες χρήσεις της πληροφορικής θέλουν τρέλες, ιδιορρυθμίες και εφευρετικότητα, που δε φυτρώνουν εύκολα στον κήπο της ομοιομορφίας. Οι Κεντροευρωπαίοι, που όπως οι Ιάπωνες πέρασαν από τη φεουδαρχική πειθαρχία στο βασιλιά, διακρίνονται κι αυτοί από την αγάπη της ομοιομορφίας, μαζί με κάτι άλλο: τη λατρεία της ακρίβειας και την πίστη ότι, πριν κατασκευαστεί κάτι, πρέπει πρώτα να μελετηθούν όλα τα πιθανά προβλήματα, να ιεραρχηθούν και να διορθωθούν. Τέτοιο σκεπτικό φτιάχνει τέλεια ρολόγια και υλικά προϊόντα ακριβείας. Αλλά δε συμβάλλει στη δημιουργία των άυλων προϊόντων της πληροφορικής, ίσως επειδή αυτά είναι πιο πολύπλοκα και αντιπροσωπεύουν ένα περίεργο μείγμα επιστήμης και τέχνης. Αντί για σχολαστική ακρίβεια, θέλουν γρηγοράδα… και λίγο μπουρδούκλωμα! Ας τελειώσει το πρόγραμμα τώρα, κι ας έχει λίγα σφάλματα (bugs). Χρησιμοποιώντας το θα τα βρούμε, μαζί με άλλα σφάλματα που δεν προβλέψαμε και αλλαγές οι οποίες τώρα που το χρησιμοποιούμε είναι προφανείς, ενώ χθες που το σχεδιάζαμε ήταν αόρατες.

Νομίζω ότι εμείς οι Έλληνες έχουμε κάποια ανάλογη τάση στην αντιμετώπιση προβλημάτων με ταχύτητα, μπουρδούκλωμα και διόρθωση, που δε συντελεί, βέβαια, στην ικανότητά μας να συναγωνιζόμαστε τους Ελβετούς στην κατασκευή ρολογιών. Αποτελεί πλεονέκτημα, όμως, στην πληροφορική. Προσθέστε σ’ αυτό την κληρονομιά και την αγάπη που έχουμε στη δόμηση λόγων, στις φιλοσοφικές συζητήσεις, στη λογική, στις σκέψεις και στα σχήματα φαντασίας (αν ήταν έτσι… θα γινόταν έτσι…) και η πανοπλία εργαλείων μας για την πληροφορική γίνεται ακόμα πιο τρανή. Νομίζω ότι έχουμε μια έμφυτη κλίση προς την άυλη πληροφορική, που ξεπερνάει την τάση μας προς την υλική βιομηχανία. Ιδού το εθνικό μας πλεονέκτημα στην Πληροφοριακή Εποχή!»

Ο ρομαντικός ελληνοαμερικανός «γκουρού» του ηλεκτρονικού εμπορίου, ονειρεύονταν ομάδες Ελλήνων νέων, χειριστών της πληροφοριακής αγοράς, που θα ζουν στα νησιά, στην ύπαιθρο, με τις οικογένειές τους και θα προσφέρουν από αυτό το ευχάριστο και υγιεινό περιβάλλον τις πληροφοριακές υπηρεσίες τους στις διεθνείς αγορές. Ενώ οι ίδιοι θα βρίσκονται σε κάποιο όμορφο σημείο της Ελλάδας, θα παράγουν και θα συντηρούν λογισμικό για πελάτες τους στο Λος Άντζελες ή στο Τόκιο. Ορισμένοι από αυτούς θα προσφέρουν τηλε-εργασία (γιατροί, λογιστές, συγγραφείς, καλλιτέχνες κ.α.), ενώ άλλοι θα εργάζονται ως τηλε-πωλητές ή θα ασχολούνται με τις εφευρέσεις και το σχεδιασμό νέων προϊόντων.

Related image

Το αισιόδοξο όραμα του Μιχάλη Δερτούζου αγγίζει και τους απανταχού Έλληνες και τους θέλει συνδεδεμένους σ’ ένα «εικονικό έθνος» πλανητικών διαστάσεων: «Ονειρεύομαι ακόμα τον Ελληνισμό σε όλη την οικουμένη να χρησιμοποιεί τη νέα τεχνολογία της πληροφορικής για να δενόμαστε σφιχτά, ο ένας με τον άλλο, οι Έλληνες της διασποράς συνάμα με τους Έλληνες της Μεσογείου, δημιουργώντας έτσι μια νέα Ελλάδα. Ίσως, με τα χρόνια, αυτή η γεωγραφικά διασπαρμένη αλλά ηλεκτρονικά συνδεδεμένη Ελλάδα μπορεί να πλησιάσει την έννοια «ελληνικό έθνος» πιο πιστά από τη σημερινή ελληνική χώρα με τους αναπόφευκτους περιορισμούς γης και πληθυσμού».

Το διαδίκτυο  λοιπόν θα διασυνδέσει το αρχιπέλαγος των ελληνικών κοινοτήτων και θα βοηθήσει στη διατήρηση των οικουμενικών στοιχείων της ταυτότητας των Ελλήνων. Οι συχνές επισκέψεις στους ελληνικούς διαδικτυακούς τόπους (Sites) θα τονώνουν και θα κρατούν σε εγρήγορση το ενδιαφέρον των απανταχού Ελλήνων για ζητήματα που αφορούν τον Ελληνισμό. Καθημερινά θα ενημερώνονται για ζητήματα, κυρίως πολιτιστικής και πνευματικής φύσης, που τους ενδιαφέρουν, θα μαθαίνουν νέα από το εθνικό-κράτος (Ελλάδα), θα μοιράζονται τις απόψεις τους και, το σημαντικότερο, θα έρχονται σε επαφή με τη γλώσσα, που είναι και η μόνη πραγματική πατρίδα των ανθρώπων. Όπως έγραψε στην εφημερίδαΤο Βήμα (10/01/1993) ο ανοιχτόμυαλος Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας Στυλιανός: «Πατρίδα δεν είναι μόνο τα ούτως ή άλλως ρευστά γεωπολιτικά δεδομένα και όρια. Πατρίδα είναι η γλώσσα και τα όσια και ιερά του Γένους, δηλαδή το γενικότερο πολιτισμικό και πνευματικό ήθος, που σε κάνουν ικανό, και υπό πρόσκαιρη εξωτερική δουλεία, να μείνεις κατ’ ουσίαν άρχοντας».

Image result for Greeks and Globalisation

Μέσα από αυτές τις «δικτυακές ζυμώσεις» θα διαμορφωθεί μια νέα ταυτότητα, αυτή του «παγκόσμιου Έλληνα», που θα έχει πατρίδα όλο τον πλανήτη. Για τον Δερτούζο, Έλληνας δεν θα είναι μόνον αυτός του «μετέχει της ημετέρας παιδείας», αλλά κι αυτός που θα επισκέπτεται συχνά τους διαδικτυακούς τόπους του Ελληνισμού και θα συμμετέχει ενεργά σε ζωντανούς «πλανητικούς διαλόγους» με αντικείμενο ζητήματα της πνευματικής ταυτότητας του Έλληνα ως πολίτη πλέον του κόσμου.

Τι θα συμβεί όμως με τους Έλληνες που κατοικούν σήμερα στο έθνος-κράτος που λέγεται Ελλάδα; Σε λίγα μόλις χρόνια σχεδόν κάθε Έλληνας θα έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο και σχεδόν όλοι θα έχουν τη δυνατότητα να μεταναστεύσουν, αν το επιθυμούν, σε διάφορα ελκυστικά σημεία του πλανήτη μας. Υπολογίζω ότι περίπου ένα με δύο εκατομμύρια Ελλαδίτες, χειριστές των πληροφοριών, της τεχνολογίας, της επιστήμης και γενικώς της νέας οικονομίας, θα προσχωρήσουν στην τάξη των «υπερνομάδων» το «τζετ-σετ» του μέλλοντος(!) μέσα στην επόμενη δεκαετία. Αυτό σημαίνει ότι θα έχουν τη δυνατότητα της ασταμάτητης μετακίνησης και της επιλογής ενός καλύτερου τόπου εγκατάστασης, αν και οι περισσότεροι από αυτούς θα επιλέξουν να έχουν ως βάση τους την Ελλάδα. Δύο εκατομμύρια Ελλαδίτες και διπλάσιος σχεδόν αριθμός Ελλήνων της αγγλόφωνης διασποράς θα προσχωρήσουν στην ελίτ των «υπερνομάδων», που θα κινούνται ασταμάτητα, καθιστώντας τον πλανήτη μας ένα μεγάλο «χωριό».

Image result for Greeks and Globalisation

Η συντριπτική πλειοψηφία πάντως των Ελλαδιτών, δηλαδή περίπου επτά εκατομμύρια, εκτός από τα τρία εκατομμύρια αποκλεισμένων «υπονομάδων» (οι φτωχοί του 21ου αιώνα), θα αποτελούν τη μεσαία τάξη των «εικονικών νομάδων», που θα είναι εγκλωβισμένοι στον «τεχνητό παράδεισο» των μήντια και της εικονικής ψυχαγωγίας. Γι’ αυτούς πραγματικό θα είναι μόνον το εικονικό: βγήκε στον «αέρα», στο «ηλεκτρομαγνητικό νέφος», άρα υπάρχει! Και η ίδια η πραγματικότητα θα έχει υποστεί μια τέτοια συρρίκνωση, ώστε θα έχει καταντήσει ασήμαντη…

Παρ’ όλα αυτά όλοι οι Ελλαδίτες (υπερνομάδες, υπονομάδες και εικονικοί νομάδες) θα έχουν τη δυνατότητα να επικοινωνούν με τον απανταχού Ελληνισμό μέσω του διαδικτύου και να συμμετέχουν με τον τρόπο τους στον «πλανητικό διάλογο» των Ελλήνων.

Image result for geopolitics of Greece

Όσον αφορά τέλος την ίδια την Ελλάδα, ως εδαφικός χώρος, αναμένεται κατά τις επόμενες δεκαετίες να σαρωθεί από μεταναστευτικά κύματα προερχόμενα όχι μόνον από τις φτωχές, μουσουλμανικές κυρίως, χώρες του Νότου, αλλά κι από τις πλούσιες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης! Μεταναστευτικά κύματα νεαρών σε ηλικία πληθυσμών από το Νότο και «γκρίζα» κύματα από το Βορρά, θα κατακλύσουν την ελληνική «ζώνη του Ήλιου», προσβλέποντας να καρπωθούν κάποια ψήγματα ευημερίας από τον ελληνικό «παράδεισο» της νέας οικονομίας ή απλά να αράξουν και να περάσουν τα τελευταία χρόνια της ζωής τους «κάτω από τον Ήλιο». Το γεγονός αυτό θα έχει κοσμογονικές επιπτώσεις στη δομή της ελληνικής κοινωνίας που για να επιβιώσει θα αναδιαρθρωθεί προς την κατεύθυνση της πολυπολιτισμικότητας.

Related image

Η Ελλάδα του 21ου αιώνα θα αποτελεί ένα πολύχρωμο, πολυπολιτισμικό λιβάδι, όπου θα ανθίζουν πολύ ενδιαφέροντα πολιτιστικά ρεύματα τα οποία και θα ασκούν επίδραση σε πλανητικό επίπεδο. Θα είναι ένας χώρος όπου τα επιτεύγματα της τεχνολογίας θα συνδυάζονται με τα ανθρωπιστικά ιδεώδη, όπου οι τεχνοκράτες θα είναι ταυτόχρονα κι ανθρωπιστές. Άλλωστε η αρχαία (αρχιπελαγική) Ελλάδα υπήρξε η κοιτίδα του ανθρωπισμού, αλλά και του ορθολογισμού. Και ο Ελληνισμός, με την προσαρμοστικότητα, την ευελιξία, τη φαντασία και την άναρχη μορφή του, καθώς ταιριάζει πιο πολύ στο «γαλαξιακό» μοντέλο και στη χαοτική και πολυσύνθετη φύση του υπερεθνικού κόσμου που ήδη ανατέλλει, θα γνωρίσει μια νέα εποχή αναγέννησης συμβάλλοντας σε μεγάλο βαθμό στην διαμόρφωση του κυρίαρχου πολιτισμικού ρεύματος του 21ου αιώνα.

Image result for Greeks and Globalisation

Αυτό έχει μεγάλες πιθανότητες να συμβεί εφόσον, σύμφωνα με τον γνωστό μελλοντολόγο Αλβιν Τόφλερ, στον αιώνα που ήδη διανύουμε «δε θα υπάρχουν υπερδυνάμεις, αυτοκρατορίες ή μεγάλα κράτη-έθνη αλλά θα κυριαρχούν τα «αρχιπέλαγα» των τεχνολογικά ανεπτυγμένων «κρατών-πόλεων», που θα συνδέονται με πολύπλευρα και πολύπλοκα δίκτυα». Ο κόσμος του 21ου αιώνα θα είναι άραγε μια πλανητική έκδοση του αρχαιοελληνικού κόσμου της κλασικής περιόδου;

Related image

*Ο Γιώργος Στάμκος είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος., δημιουργός του περιοδικού ΖΕΝΙΘ (www.zenithmag.wordpress.com). Από το 1988 έχει συγγράψει περίπου 2.000 ειδικά άρθρα και αναλύσεις, 14 βιβλία, κυρίως έρευνες, σενάρια και κείμενα για ντοκιμαντέρ (Balkan Express), ενώ υπήρξε κατά διαστήματα και εκδότης ειδικών περιοδικών. Το τελευταίο του βιβλίο έχει τίτλο Η Σκιά των Βογόμιλων: Γνωστικισμός, Μανιχαϊκές Αιρέσεις των Βαλκανίων, Καθαροί και η Επίδρασή τους στο Δυτικό Πολιτισμό.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ:

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ

Ελληνική Γεωφιλοσοφία και οι Προκλήσεις της Παγκομιοποίησης

geopolitiki-book



ΠΩΣ MΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΗ«
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ»;

 

To βιβλίο στοιχίζει 18 ευρώ και σας αποστέλλεται άμεσα (μέσω ΕΛΤΑ) στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής.

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

geopolitiki-stamkos1

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΕΞΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

Έρχεται Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος;

Έρχεται Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος (WWIII);

o-1024x576

ΕΤΟΙΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ;


hqdefault

Πως θα μπορούσε να ξεκινήσει σήμερα ένας ακόμη “αδιανόητος” Παγκόσμιος Πόλεμος, όπως έγινε και το 1914; Ποιες δυνάμεις σπρώχνουν την ανθρωπότητα προς αυτή την κατεύθυνση και ποια είναι τα θερμότερα σημεία έκρηξης ενός Τρίτου Παγκόσμιου Πολέμου; Ποια είναι τα δυο πιθανά αντίπαλα στρατόπεδα και πως θα συγκρουστούν; Μήπως τελικά οδεύουμε προς έναν Απο-αμερικανοποιημένο κόσμο;

20150102_wwiii3

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

«Τίποτε δεν θα μπορούσε να είναι πιο φανερό στους ανθρώπους των αρχών του 20ού αιώνα, πέρα από την ταχύτητα με την οποία ο πόλεμος γινόταν απαράδεκτος. Αλλά δεν το είδαν. Δεν το είδαν, μέχρι που οι ατομικές βόμβες έσκασαν στα αδέξιά τους χέρια…»
The World Set free, Χ. Τζ. Γουέλς, 1914
αρχείο λήψης (2)

Η «Μεγάλη Ψευδαίσθηση»

Φέτος (2016) συμπληρώθηκαν 102 χρόνια από την έναρξη του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου και 71 χρόνια από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, του τελευταίου Μεγάλου Πολέμου που συγκλόνισε την ανθρωπότητα. Σχεδόν τρεις γενιές ανθρώπων μεγάλωσαν σ’ έναν ειρηνικό σε γενικές γραμμές κόσμο, που γνώρισε μόνον κάποιες τοπικές ή περιφερειακές συγκρούσεις, αλλά όχι έναν Μεγάλο Πόλεμο. Ειδικά η τελευταία γενιά, που μεγάλωσε σ’ έναν κόσμο χωρίς Ψυχρό Πόλεμο, χωρίς αντίπαλο δέος, και με την Παγκοσμιοποίηση να έχει εξαπλωθεί παντού, άρχισε να θεωρεί αδιανόητη την έκρηξη ενός Μεγάλου Πολέμου και να καλλιεργεί την ψευδαίσθηση πως οι οικονομικές σχέσεις, το παγκόσμιο εμπόριο και η ευημερία έχει καταστήσει αδύνατη μια παγκόσμια σύγκρουση. Ωστόσο παρόμοια “Μεγάλη Ψευδαίσθηση” έτρεφαν και οι άνθρωποι στις παραμονές του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου. Το Νέο Έτος ξεκινά με ελπίδα, με ευκαιρίες, με τη βεβαιότητα για όμορφα πράγματα, καλές επιχειρηματικές εξελίξεις και μυαλά δίχως σκοτούρες, αν αξιοποιηθεί η ευκαιρία”, έγραφαν οι New York Times, στις 1 Ιανουαρίου 1914.

_72107363_boillot_afp624

Από την “Μεγάλη Ψευδαίσθηση” στο Μεγάλο Πόλεμο

Στις αρχές του 1914 οι Ευρωπαίοι, που είχαν σχεδόν έναν αιώνα να ζήσουν ένα Μεγάλο Πόλεμο στο έδαφός τους (οι πολυαίμακτοι Ναπολεόντειοι Πόλεμοι είχαν, βλέπετε, τελειώσει το 1815), είχαν αρχίσει να θεωρούν την ειρήνη ως κάτι το δεδομένο, αν και “βαρετό” -ευτυχώς πάντως που υπήρχαν και οι αποικίες όπου εκτονώνονταν σε “εκπολιτιστικές” πολεμικές περιπέτειες. Θεωρούσαν πως η πρώιμη παγκοσμιοποίηση της οικονομίας τους, η εξάπλωση του εμπορίου και της ευημερίας, οι συγγενικές και φιλικές σχέσεις μεταξύ των γαλαζοαίματων που τους κυβερνούσαν, αλλά και η αύξηση του κόστους και της καταστροφικότητας -εξαιτίας της βιομηχανοποίησης και της μαζικής στράτευσης- ενός ενδεχόμενου πολέμου, θα απέτρεπε το ξέσπασμα ενός Μεγάλου Πολέμου. Είχαν έτσι όλοι πέσει στη λεγόμενη παγίδα της “Μεγάλης Ψευδαίσθησης”….

Κι όμως, μετά τη δολοφονία του Αρχιδούκα της Αυστρίας Φραγκίσκου Φερδινάρδου στο Σεράγεβο στις 28 Ιουνίου του 1914, από τις σφαίρες του νεαρού Σερβοβόσνιου εθνικιστή Γκαβρίλο Πρίντσιπ, ο ο «αδύνατος» πόλεμος έγινε αναπόφευκτος. Τέσσερα χρόνια αργότερα, περίπου 10 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν σκοτωθεί στα πεδία των μαχών, σ’ έναν εξοντωτικό πόλεμο φθοράς, που έμοιαζε περισσότερο με βιομηχανοποιημένη πολιορκία. Ούτε η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, ούτε το εμπόριο, ούτε και οι στενές σχέσεις της αριστοκρατικής ελίτ της Ευρώπης, απέτρεψαν το ξέσπασμα του “αδιανόητου” πολέμου, καθώς επικράτησε τελικά ο εθνικισμός και η πολεμική προπαγάνδα των λαϊκιστών πολιτικών και των φτηνών εφημερίδων που ήθελαν να πουλήσουν ξεσηκώνοντας τα πλήθη.

Μήπως η ίδια «Μεγάλη Ψευδαίσθηση», η ιδέα πως η οικονομική ιδιοτέλεια θα έκανε παρωχημένους τους πολέμους -βλέπε “Το Τέλος της Ιστορίας” του Φρ. Φουκουγιάμα- , επικρατεί ακόμη και σήμερα; Είναι γνωστός άλλωστε ο σύγχρονος μύθος ότι δεν υπήρξε ποτέ πόλεμος μεταξύ δύο χωρών που έχουν ΜacDonalds! Παρόμοιες πεποιθήσεις είχαν και οι άνθρωποι στις αρχές του 20ου αιώνα: Ο οικονομολόγος και αρθρογράφος με επιρροή στη Βρετανία, ο Ανατόλι Καλέτσκι γράφει χαρακτηριστικά: «Η αλήθεια, όπως ανακάλυψε ο κόσμος το 1914 και ανακαλύπτει πάλι σήμερα στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και στις θάλασσες της Κίνας, είναι ότι τα οικονομικά συμφέροντα παραμερίζονται μπροστά στον εθνικιστικό ή τον θρησκευτικό μιλιταρισμό”.

151206 Moscow, May 2015 - The guard of honor of the three services of the Chinese People

Σύμφωνα με τον Καλέτσκι μπορεί σήμερα να φαίνεται σχεδόν αδύνατο ότι οι ΗΠΑ θα κάνουν κανονικό πόλεμο στην Κίνα για να υπερασπιστούν κάποιες ακατοίκητες ιαπωνικές βραχονησίδες, που διεκδικούνται από το Πεκίνο. Ή ότι θα επιτεθεί στη Ρωσία για κάποιο διεκδικούμενο ρωσόφωνο χωριό στο Ντονμπάς της ανατολικής Ουκρανία, αν βέβαια ποτέ η Ουκρανία ενταχθεί στο ΝΑΤΟ.  Ή ότι η Ρωσία θα ξεκινήσει πόλεμο με την Τουρκία λόγω της Συρίας. Ωστόσο στις αρχές του 1914 φάνταζε εξίσου αδιανόητο η Βρετανία και η Γαλλία ότι θα έκαναν πόλεμο στη Γερμανία για να υπερασπιστούν της Ρωσία, κατά της Αυστρο-Ουγγαρίας, εξαιτίας μιας διαμάχης με την Σερβία, που ξεκίνησε από μια δολοφονία στο Σεράγεβο…

maxresdefault (1)

Η νέα “Ισορροπία του Τρόμου”

Υπήρχαν όμως δύο βασικά στοιχεία αποσταθεροποίησης τόσο το 1914, όσο και το 2016, που ήταν και είναι σε θέση να οδηγήσουν σε παγκόσμια σύγκρουση:

  1. Πρώτον ήταν άνοδος ορισμένων Μεγάλων Δυνάμεων και η παρακμή ορισμένων άλλων.
  2. Δεύτερον ήταν η εμμονή και ο υπερβολικός ζήλος για την τήρηση των συμφωνιών αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής.

Για παράδειγμα το 1914 η Αυστρο-Ουγγρική Αυτοκρατορία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν δυνάμεις σε παρακμή. Ανερχόμενη δύναμη ήταν όμως η Γερμανία του Κάιζερ. Στο μεταξύ η Βρετανία, με μικρότερους εταίρους την Γαλλία και την Ρωσία, προσπαθούσε να διατηρήσει την κυριαρχία και το Status Quo στην Ευρώπη. H Γερμανία επέλεξε να συμμαχήσει με δύο δευτερεύουσες δυνάμεις σε παρακμή, προκειμένου να ανατρέψει ένα Status Quo που δεν την ικανοποιούσε. Ταυτόχρονα υπήρχε κι ένα ολέθριο πλέγμα των αμυντικών συνθηκών και συμμαχιών που δεσμεύουν τις Μεγάλες Δυνάμεις να πολεμήσουν για λογαριασμό άλλων χωρών…

Σήμερα υπάρχει ένα αντίστοιχο περιβάλλον με συμμαχίες (ΝΑΤΟ) και αμυντικές συμφωνίες, που δεσμεύουν κυρίως τις ΗΠΑ, ενώ η ισορροπία δυνάμεων δέχεται πιέσεις. «Σήμερα, η Ρωσία είναι μια δύναμη σε παρακμή. Η Κίνα βρίσκεται σε άνοδο, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να διατηρήσει την ισορροπία ισχύος του 20ου αιώνα, με την Ευρώπη και την Ιαπωνία ως μικρότερους εταίρους”, υποστηρίζει ο Καλέτσκι. maxresdefault

Από αυτή την άποψη είναι λογικό σήμερα για την Κίνα και την Ρωσία να συνεργαστούν μεταξύ τους εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας. Έτσι η κρίση στην ανατολική Ουκρανία, στη ανατολική κινεζική θάλασσα, στη χερσόνησο της Κορέας, αλλά και στη Συρία, μπορούν να ειδωθούν ως σημεία θερμής επαφής ανάμεσα στα δύο γιγαντιαία αντικρουόμενα μπλοκ που μπορούν να οδηγήσουν σε γενικευμένη ανάφλεξη, αν δεν δε σβήσουν εγκαίρως.

world_war_3-us_nato_ukraine_russia_bear_putin_obama

Η Ρωσία, που προσπαθεί να ανακτήσει την επιρροή της στο πρώην σοβιετικό χώρο, αισθάνεται όλο και πιο περικυκλωμένη από τις στρατιωτικές βάσεις και τους πυραύλους του ΝΑΤΟ και της Αμερικής. Η Κίνα, που είναι ανερχόμενη υπερδύναμη, ανησυχεί μήπως δημιουργηθεί κάποιος αντικινεζικός συνασπισμός με πυρήνα τις ΗΠΑ κι επιδιώκει μεγαλύτερη υπερπόντια παρουσία και θαλάσσια προβολή της ισχύος της. Από την πλευρά τους οι ΗΠΑ, που θεωρούν φυσιολογικό να συμπεριφέρονται ως η ηγέτιδα δύναμη του κόσμου, να κάνουν ό,τι θέλουν και να μη δίνουν λογαριασμό σε κανέναν, δεν επιθυμούν να ξαναμοιραστεί η τράπουλα, αλλά αντίθετα να διατηρηθεί η υπάρχουσα ισορροπία ισχύος που τους ευνοεί. Και φαίνονται αποφασισμένες να αναλάβουν επιθετικές πρωτοβουλίες, ώστε να αποτρέψουν την ανατροπή του Status Quo που τους ευνοεί ακόμη και καταφεύγοντας σε “προληπτικούς” πολέμους.

china-parade1

Το κλειδί βρίσκεται στην Ασία

Το κλειδί πάντως για έναν πιθανό νέο Παγκόσμιο Πόλεμο δεν βρίσκεται πλέον στην Ευρώπη αλλά στην ανατολική Ασία. Από μερικές απόψεις η σημερινή Ασία θυμίζει με τρομακτικό τρόπο την Ευρώπη πριν το 1914. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι καταδικασμένη να υποστεί μια τραγική επανάληψη της ευρωπαϊκής αυτοκαταστροφής, αλλά θα πρέπει να επισημάνουμε ότι ως περιοχή είναι εύθραυστη -πρόκειται για μια συμπαγή μάζα που περιμένει να δεχτεί τον απρόσμενο αντίκτυπο μιας ενέργειας που θα πυροδοτήσει μια καταστροφική αλυσιδωτή αντίδραση.

Naval honour guards stand as they wait for a review on China's aircraft carrier "Liaoning" in Dalian, Liaoning province, September 25, 2012. China's first aircraft carrier was delivered and commissioned to the Navy of the Chinese People's Liberation Army on Tuesday after years of refitting and sea trials. REUTERS/Xinhua/Zha Chunming (CHINA - Tags: MILITARY POLITICS) NO SALES. NO ARCHIVES. FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS. CHINA OUT. NO COMMERCIAL OR EDITORIAL SALES IN CHINA. YES

Naval honour guards stand as they wait for a review on China’s aircraft carrier «Liaoning» in Dalian, Liaoning province, September 25, 2012. China’s first aircraft carrier was delivered and commissioned to the Navy of the Chinese People’s Liberation Army on Tuesday after years of refitting and sea trials. 

Η σημερινή Ασία προσιδιάζει την Ευρώπη του 1914, αλλά μια Ευρώπη γεμάτη με πυρηνικά όπλα, με ανερχόμενες υπερδυνάμεις και με τέσσερα δισεκατομμύρια κατοίκους!

20120407_FBM933_0

Ως ανερχόμενη δύναμη, η Κίνα θυμίζει την αυτοκρατορική Γερμανία, η οποία φθονούσε τη Μεγάλη Βρετανία, εχθρεύονταν τη Γαλλία και περιφρονούσε τη Ρωσία. Σήμερα η Κίνα, φθονεί τον παγκόσμιο ρόλο των ΗΠΑ και τις παρεμβάσεις της στην περιοχή του Pacific Rim, εκνευρίζεται με την Ιαπωνία, συμπεριφέρεται με συγκαταβατικότητα στην Ινδία και απορρίπτει τη Ρωσία.

china_central_asia_infrastructure_large

Αυτό δε σημαίνει όμως πως η Κίνα βιάζεται να ξεκινήσει έναν παγκόσμιο πόλεμο, με αφορμή κάποιες βραχονησίδες ή για τα “ευρασιατικά Βαλκάνια” (τις χώρες της κεντρικής Ασίας). Είναι πολύ μεγάλη και πολύ πυκνοκατοικημένη για να ρισκάρει τα πάντα μ’ έναν επιθετικό πόλεμο. Αντίθετα γνωρίζει πως ο χρόνος εργάζεται γι’ αυτήν. Με την αυτοπεποίθηση ενός αργόσυρτου παγετώνα η Κίνα γίνεται κάθε χρόνο όλο και ισχυρότερη, σε λίγα χρόνια θα είναι η ισχυρότερη οικονομία στον κόσμο, ενώ είναι ήδη δεύτερη σε αμυντικές δαπάνες παγκοσμίως. Αυτό που επιθυμεί η Κίνα είναι η ειρηνική διείσδυση και η τελική επικράτησή της, κυρίως στο πεδίο της οικονομίας, εξαιτίας του μεγέθους της -κάτι το φυσιολογικό δηλαδή. Με άλλα λόγια το σενάριο της “Κόκκινης Αυγής” (Red Down), δηλαδή μιας κινεζικής εισβολής στην Αμερική, που λανσάρουν τελευταία και οι ταινίες του Χόλιγουντ, δεν είναι και το πιο επιθυμητό σενάριο για την Κίνα.

paul-craig-roberts-ww3-650x350

Ούτε φυσικά και η Ρωσία επιθυμεί να προκαλέσει μια μετωπική σύγκρουση με τη Δύση και τις ΗΠΑ με αφορμή την ανατολική Ουκρανία. Αυτό που επιθυμεί η Ρωσία είναι να επανακτήσει κάποιον έλεγχο και μια “ζώνη ασφαλείας” στο λεγόμενο εγγύς εξωτερικό της, δηλαδή στις χώρες που κάποτε άνηκαν στη Σοβιετική Ένωση, ώστε να μην αισθάνεται περικυκλωμένη. Δεν επιθυμεί να απολέσει την αγορά της Ευρώπης, όπου κατευθύνεται και το 70% των εξαγωγών της. Επιθυμεί αντίθετα να την σέβονται ως ισότιμο εταίρο, αναγνωρίζοντας την πολύτιμη συνεισφορά της στη νίκη κατά του φασισμού. Γι’ αυτό κι εκνευρίζεται όταν οι ΗΠΑ την αντιμετωπίζουν περιφρονητικά ως δύναμη “δεύτερης κατηγορίας”. Αλλά αυτός δεν είναι ο λόγος η Ρωσία, με το τεράστιο πυρηνικό της οπλοστάσιο, να ξεκινήσει έναν παγκόσμιο πόλεμο.

r071720

Το φιλοπόλεμο Νεο-συντηρηρικό λόμπι των ΗΠΑ

Έτσι οι περισσότερες υποψίες για την έναρξη ενός νέου παγκόσμιου πολέμου πέφτουν αναπόφευκτα, στη σημερινή πλανητική υπερδύναμη: την Αμερική. Άλλωστε η ιδέα του μονοπολικού κόσμου, με την Αμερική μοναδική υπερδύναμη, ταιριάζει γάντι στα χρηματοπιστωτικά συμφέροντα, που αλωνίζουν τον πλανήτη μας.

3653678-1990621829-US_tro

Η αμερικανική εξωτερική πολιτική, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, είχε μια συμπεριφορά μεταξύ αυτοκρατορικής αλαζονείας και ιεραποστολικής προσήλωσης στην παγκόσμια διάδοση της Δημοκρατίας. Και τα δύο αυτά χαρακτηριστικά δημιούργησαν περισσότερα προβλήματα απ’ όσα υποτίθεται θα έλυναν. Δημιούργησαν μια σειρά από αχρείαστους πολέμους (π.χ. οι βομβαρδισμοί της Σερβίας το 1999 και η επέμβαση στο   Αφγανιστάν το 2001 και στο Ιράκ το 2003) και μια σειρά από αμερικανοκίνητες κρίσεις (Λιβύη, Συρία, Ουκρανία κ.α.), που οδήγησαν σε αποσταθεροποίηση τεράστιες περιοχές και σε ένταση των σχέσεων με τη Ρωσία και την Κίνα. Αυτή η πολιτική οδήγησε και σε τερατογεννέσεις, όπως οι Μουντζαχεντίν του Αφγανιστάν και οι Τζιχαντιστές του ISIS του Ιράκ, που είναι έμμεσα δημιουργήματα της Ουάσιγκτον.

war_us_china

Σύμφωνα με τον Paul Craig Roberts, πρώην υφυπουργό Οικονομικών επί προεδρίας Ρόναλντ Ρέιγκαν: «Ισχυρά κέντρα των ΗΠΑ πιέζουν για ταυτόχρονη επίθεση κατά της Ρωσίας και της Κίνας!» Νεο-συντηρητικά λόμπι, τα οποία προηγουμένως είχαν ωθήσει τον πρόεδρο Τζορτζ Μπους, σε αυτοκρατορική προβολή της αμερικανικής ισχύος πιστεύουν πως η ιστορία έχει διαλέξει τις ΗΠΑ ως το κράτος που θα κυριαρχήσει σε ολόκληρο τον κόσμο, πως δεν υπάρχει εναλλακτικό πολιτικό ή οικονομικό σύστημα στο Αμερικανικό, και πως αυτή η επιλογή της ιστορίας δίνει στις ΗΠΑ την ευθύνη να ασκεί την ηγεμονία της σε ολόκληρο τον κόσμο. “Η Ιστορία διάλεξε τις ΗΠΑ. Ξέρετε, στον μαρξισμό, η Ιστορία επιλέγει το προλεταριάτο. Στη νεο-συντηρητική ιδεολογία, την Ουάσιγκτον”, υποστηρίζει ο Paul Craig Roberts.

maxresdefault (2)

Κι αυτή η ηγεμονία μπορεί να εξασφαλιστεί κυρίως με δύο τρόπους: Ο ένας είναι η απεριόριστη ισχύ που δίνει στις ΗΠΑ το ανεξέλεγκτο τύπωμα δολαρίων που τους επιτρέπει να εξοπλίζουν τις ένοπλες δυνάμεις τους με ταχύτατους ρυθμούς, και ο άλλος είναι η δυνατότητα να προβάλουν τη στρατιωτική τους ισχύ σε οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη και η αποφασιστικότητά τους να διεξαγάγουν νικηφόρους πολέμους, ακόμη και με πυρηνικά αν χρειαστεί! Ναι, αυτό πιστεύουν οι Αμερικανοί νεο-συντηρητικοί, που διατηρούν στενές σχέσεις και με το εβραϊκό λόμπι των ΗΠΑ, ενώ αρκετοί από αυτούς είναι και Εβραίοι στην καταγωγή ή έχουν διπλή υπηκοότητα (Ισραηλινή-Αμερικανική) και στενούς δεσμούς με το Ισραήλ. Γι’ αυτούς οποιαδήποτε άμεση επίθεση στο Ισραήλ ισοδυναμεί με επίθεση στο ίδιο το αμερικανικό έδαφος και άρα αιτία πολέμου, ακόμη και με πυρηνικά αν χρειαστεί!

hq

Πρέπει να σημειωθεί επίσης πως για πρώτη φορά από την λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου η ιαπωνική κυβέρνηση του Shinzo Abe, ενέκρινε την κατάργηση νομικού άρθρου που απαγόρευε στις στρατιωτικές δυνάμεις της Ιαπωνίας να πολεμήσουν έξω από τα σύνορα της χώρας. Πλέον η χώρα μπορεί να συμμετάσχει στρατιωτικά σε δραστηριότητες του ΟΗΕ, των ΗΠΑ, κυρίως στις επιχειρήσεις ειρήνης αλλά και στην ανάμειξη στις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες» της κινεζικής θάλασσας -κάτι που ανησυχεί ιδιαίτερα το Πεκίνο. Σύμφωνα με τους Κινέζους η Ιαπωνία έχει βεβαρυμένο παρελθόν ύπουλων επιθέσεων, όπως έχει πράξει τα τελευταία εκατό χρόνια κατά της Κίνας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ. Ωστόσο, σύμφωνα με την China Daily: «Οι ΗΠΑ ελπίζουν ότι η κλιμάκωση των εντάσεων στην Ασία θα φρενάρει την άνοδο της ισχύος της Κίνας, αναφέρει η εφημερίδα ζητώντας «την αποκάλυψη των διαβολικών προθέσεων των ιαπώνων συντηρητικών».

images (2)

Προς Απο-αμερικανοποίηση και νέα ισορροπία δυνάμεων;

Για την ώρα ο πρόεδρος Ομπάμα δεν υιοθετεί τέτοιες επικίνδυνες απόψεις, αλλά αντίθετα μια πολιτική χαμηλών τόνων, προωθώντας την σταδιακή απεμπλοκή των στρατιωτικών δυνάμεων των ΗΠΑ από τα διάφορα μέτωπα που άνοιξε η διακυβέρνηση Μπους την προηγούμενη δεκαετία και στοίχισαν στους Αμερικανούς φορολογούμενους περισσότερα από 5 τρισεκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο το νεο-συντηρητικό λόμπι στις ΗΠΑ είναι πολύ ισχυρό, έχει διεισδύσει παντού και ειδικά στο Πεντάγωνο, προωθώντας την άποψη πως η Αμερική μπορεί να επικρατήσει σε μία στρατιωτική σύγκρουση με την Ρωσία και την Κίνα ακόμη και με πυρηνικά!

images (1)

Σύμφωνα με τον Paul Craig Roberts ετοιμάζουν με μεθοδικότητα και υπομονή το όλο σενάριο και προετοιμάζουν μία σύγκρουση η οποία από την στιγμή που θα είναι νικηφόρα αυτομάτως «σβήνει» και το χρέος των ΗΠΑ προς την Κίνα και άλλες χώρες, όπως η Ρωσία κλπ, το οποίο πλησιάζει τα τρία τρισεκατομμύρια δολάρια σε ένα σύνολο 16 τρισεκατομμύρια χρέους!

αρχείο λήψης (1)

Δεν είναι όμως σίγουρο πως οι Κινέζοι, οι Ρώσοι και οι άλλοι ανταγωνιστές των ΗΠΑ θα πέσουν στην παγίδα που τους ετοιμάζουν. Αντίθετα προσπαθούν να αξιοποιήσουν τα όποια οφέλη έχουν ακόμη από την αμερικανική παγκοσμιοποίηση, με την εκμετάλλευση των Δυτικών κεφαλαίων, της τεχνολογίας και της τεχνογνωσίας ώστε να δημιουργήσουν τη δική τους αυτοδύναμη βιομηχανική παραγωγή. Και ειδικά οι Κινέζοι το έχουν πλέον κατορθώσει σε μεγάλο βαθμό. Γι’ αυτό και το Πεκίνο έχει δηλώσει πως είναι πλέον καιρός να “απο-αμερικανοποιηθεί” ο κόσμος. Και η Μόσχα δήλωσε πρόσφατα πως πρέπει να “απο-δολλαροποιήσουμε” το σύστημα πληρωμών. Έτσι προέκυψε κι αυτή τη μεγάλη ενεργειακή συμφωνία μεταξύ Ρωσίας και Κίνας που θα είναι εκτός του δολαριακού συστήματος πληρωμών. Παρατηρούμε επίσης τις BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότιο Αφρική) να συζητούν πως θα τακτοποιούν το μεταξύ τους άνοιγμα του εμπορικού ισοζυγίου στα δικά τους νομίσματα και να ιδρύουν δική τους Αναπτυξιακή Τράπεζα, πέρα από το ΔΝΤ ή την Παγκόσμια Τράπεζα. Όλες αυτές είναι κινήσεις που αποκαθηλώνουν μακροπρόθεσμα την Αμερική από τον αυτοκρατορικό της θρόνο. Είναι ωστόσο διατεθειμένες οι ΗΠΑ να παραμείνουν αδρανείς ή θα φθάσουν ως τα άκρα προκειμένου να προστατέψουν το δολάριο; Ή μήπως τελικά δεν ενδιαφέρονται πλέον να προστατέψουν με οποιοδήποτε κόστος το δολάριο και έχουν αποδειχθεί σιωπηρά ένα νέο ανακάτεμα της τράπουλας;

αρχείο λήψης

Όλα αυτά θα κρίνουν αν ο κόσμος μας κινηθεί και πάλι στη τροχιά ενός νέου Μεγάλου Πολέμου ή απλά θα περάσει σε μια παροδική “ζώνη αναταράξεων” ώσπου να βρεθεί μια νέα ισορροπία δυνάμεων. Ένα πάντως είναι σίγουρο: Ο κόσμος δεν είναι περισσότερο ασφαλής σήμερα απ’ ότι ήταν για τους Ευρωπαίους το 1914. Γι’ αυτό και απαιτείται συνεχή επαγρύπνηση και δράση ώστε οι δυνάμεις που επιθυμούν να ξανασπρώξουν την ανθρωπότητα στην κόλαση ενός Τρίτου Παγκόσμιου Πολέμου, να αφοπλιστούν άμεσα και να τεθούν στο περιθώριο. Να θυμόμαστε πάντα αυτό που είχε πει κάποτε ο Άλμπερτ Άινσταϊν: “Δεν ξέρω με τι όπλα θα διεξαχθεί ο Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος, πάντως ο Τέταρτος θα διεξαχθεί με πέτρες και ξύλα”…

images

Για επικοινωνία με τον Γ. Στάμκο: stamkos@post.com

Γεωπολιτική της Ουκρανίας: Η.Π.Α και ΝΑΤΟ- Ουκρανία- Ρωσική Ομοσπονδία

Γεωπολιτική της Ουκρανίας 

Η.Π.Α και ΝΑΤΟ- Ουκρανία- Ρωσική Ομοσπονδία

«Το πρόβλημα στην Ουκρανία είναι ότι την κυβερνούν εκείνοι, οι οποίοι δεν την χρειάζονται.»

Mykhailo Serhiyovych Hrushevsky (Πρώτος Πρόεδρος της Ουκρανίας)

Anoigma ukraine-crimea-russia-usaΓράφει η Βικτώρια Σολονίσιν*

Στο άρθρο 18 του Συντάγματος της Ουκρανίας σημειώνεται: «Η εξωτερική πολιτική της Ουκρανίας αποσκοπεί στη διασφάλιση των εθνικών συμφερόντων και της ασφάλειάς της, με τη διατήρηση της ειρηνικής και αμοιβαίας επωφελής συνεργασίας με τη διεθνή κοινότητα, σύμφωνα με τις γενικά αποδεκτές αρχές και τους κανόνες του διεθνούς δικαίου.» Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δέκα ετών επιβεβαιωνόταν η Ουκρανία, ως αντικείμενο των διεθνών σχέσεων και αποκτούσε όλο και μια πιο συγκεκριμένη εικόνα.
Μετά την ανακήρυξη της Ουκρανίας ως ανεξάρτητο κράτος, πολλά στάθηκαν ως εμπόδιο στο σχηματισμό μιας θετικής εικόνας προς τα έξω, δεδομένου ακόμη και του γεγονότος ότι άνηκε στη Σοβιετική Ένωση, κάτι το οποίο συνέβαλε στην «επιφυλακτική» στάση απέναντι της. Επιπλέον, τα οικονομικά προβλήματα, όπως ο πληθωρισμός, τα κλεισίματα εγκαταστάσεων, ο ρυθμός ανάπτυξης, κ.λπ., δημιούργησαν μια εικόνα αστάθειας. Τώρα, η Ουκρανία ελπίζει για μια συγκεκριμένη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσον αφορά τη μελλοντική ένταξή της σε αυτήν και όσον αφορά την εξωτερική της πολιτική, η οποία καθοδηγείται όχι απο το νόμο, όπως ορίζεται από το Σύνταγμα (άρθρο 92, σ.9) ,αλλά απο τις «βασικές κατευθυντήριες γραμμές της εξωτερικής πολιτικής της Ουκρανίας », οι οποίες εγκρίθηκαν από το Ανώτατο Συμβούλιο το 1993. Η Ουκρανία κατέχει μια ισορροπημένη, συνεκτική και αποφασιστική εξωτερική πολιτική, ενώ αντίστοιχα, οι κύριες κατευθύνσεις της σε γενικές γραμμές παραμένουν αμετάβλητες από την ανεξαρτησία της το 1991.

Ukrain

Με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, το οποίο ήταν και το τελικό στάδιο στον προοδευτικό κατακερματισμό του μεγάλου σινοσοβιετικού κομμουνιστικού συνασπισμού, δημιουργήθηκε μια μνημειώδη γεωπολιτική σύγχυση, με κυρίαρχο την Ουκρανία και την προσπάθεια της να βρει την γεωγραφική της ταυτότητα στο νέο πολυπολικό σύστημα ισορροπίας δυνάμεων. Η Ουκρανία είναι ευρωπαικό κράτος και αυτό έχει καθοριστεί από το ιστορικό της παρελθόν, τη γεωγραφική της θέση, την ανεξαρτησία της προς τις πολιτιστικές παραδόσεις του ευρωπαικού πολιτισμού, τη δημογραφική σύνθεση του πληθυσμού της και τις δυνατότητες των οικονομικών σχέσεων με την Ευρώπη. Όσον αφορά το ευρωπαικό καθεστώς της Ουκρανίας είναι ακόμη συζητήσιμο, διότι δεν είναι πάντα καθοριστικός παράγοντας η γεωγραφία, ενώ ο μακροπρόθεσμος προσανατολισμός προς τη Μόσχα και το μακροχρόνιο χάσμα μεταξύ των δεσμών με την Ευρώπη φαίνεται να δείχνουν το αντίθετο. Αλλά είναι δύσκολο να αρνηθεί κανείς και τα ιστορικά γεγονότα. Ο Ελληνορωμαϊκός πολιτισμός, με τη μορφή του Χριστιανισμού, ήρθε στην Ουκρανία από το Νότο, από το Βυζάντιο – το πολιτιστικό κέντρο βάρους των μεσογειακών χωρών, περίπου την ίδια εποχή, όταν μετακόμιζε και στη Βόρεια Ευρώπη. Αργότερα οι δεσμοί με την Κωνσταντινούπολη παραβιάστηκαν.

DSC01519Μετά την εισβολή των Μογγόλων-Τατάρων (Γάλιτσκα Ρους), η Ουκρανία προσανατολίστηκε περισσότερο προς τη Δύση και τελικά έγινε μέρος του Πολωνο-Λιθουανικού κράτους. Η απειλή απο τους Πολωνούς ευγενείς ώθησε τον ουκρανικό λαό, ο οποίος δημιούργησε τις δικές του αυτόνομες κρατικές-δομές, προς την άλλη κατεύθυνση στην οποία βρισκόταν η ορθόδοξη Μοσχοβία. Στη σύνθεση της Ρωσικής και Αυστρο-Ουγγρικής αυτοκρατορίας, η Ουκρανία παρήκμασε ως ανεξάρτητο έθνος αλλά διατήρησε έμμεση, μέσω της Μόσχας ή της Βιέννης, την επικοινωνία με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Έτσι, η Ουκρανία ήταν πάντα συγκεντρωμένη στην Ευρώπη, όχι μόνο γεωγραφικά, αλλά και πολιτισμικά, όμως δεν μπορούμε να αρνηθούμε και τις σημαντικές επιπτώσεις του τουρκικού-ισλαμικού Νότου και της Ανατολής που υπέστει.

14720730705_534472b94f_k1-700x394Με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας (24 Αυγούστου 1991) , η ενσωμάτωση της Ουκρανίας στις ευρωπαϊκές δομές αυξήθηκε σημαντικά, αλλά αν την αφήσουμε να ακολουθήσει την πορεία της ελεύθερη, μπορούμε να αναμένουμε την υπερβολική επέκταση της Δύσης, η οποία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως δυσμενή εξέλιξη για το έθνος. Μπορεί να υπάρξει απειλή να μετατραπεί η Ουκρανία σε εξάρτημα πρώτων υλών της Ευρώπης, σε προμηθευτή φθηνού εργατικού δυναμικού και πνευματικών πόρων. Ως αποτέλεσμα θα αλλάξει η κατεύθυνση της χώρας από τα βορειοανατολικά προς τα νοτιοδυτικά. Η διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας στην Ευρώπη και στον κόσμο του πολιτισμού, πρέπει να ελέγχεται και να βασίζεται σε ορθή και συνεπή έννοια της γεωστρατηγικής. Η σημασία του δυτικού προσανατολισμού των συμφερόντων της εξωτερικής πολιτικής της Ουκρανίας προκαλείται από την επιθυμία της ουκρανικής πολιτικής ελίτ να βρει μια ισορροπία της ρωσικής ηγεμονίας στον χώρο της πρώην ΕΣΣΔ και να αναζητήσει τις δυνατότητες εισαγωγής της χώρας στο σύστημα της διεθνούς επικοινωνίας μέσω των κατάλληλων ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Από τη Δύση περίμεναν ουσιαστική βοήθεια στον οικονομικό τομέα και πολιτική υποστήριξη στη διεθνή σκηνή, ιδίως όσον αφορά στις σχέσεις με τη Ρωσία. Αλλά γενικά η Δύση έχει δείξει αρκετό ενδιαφέρον για την ανάπτυξη των σχέσεων με τη Ρωσία ως «διάδοχο» της ΕΣΣΔ, ενώ τα νέα ανεξάρτητα κράτη θεωρήθηκαν, ως κάτι δευτερεύον και ακατανόητο.2014_pro-Russian_unrest_in_UkraineΈχοντας κατακτήσει κάποιο επίπεδο διεθνούς αναγνώρισης, η Ουκρανία εξακολουθεί να στερείται την εγγύηση διατήρησης της ασφάλειάς της, τους αξιόπιστους στρατηγικούς εταίρους και τους συμμάχους της. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες επικεντρώνονται στη Ρωσία, την φοβούνται και προσπαθούν να την πείσουν και να την πάρουν με το μέρος τους. Οι δυνατότητες της Ουκρανίας είναι λιγότερο ελκυστικές γι ‘αυτούς, γνωρίζουν ελάχιστα γι’ αυτήν. Επικίνδυνη τάση ήταν η απώλεια του ενδιαφέροντος προς την Ουκρανία από τις δυτικές χώρες, μετά την διευθέτηση των ανησυχιών τους για την ασφάλεια σχετικά με το ζήτημα του πυρηνικού αφοπλισμού στην Ουκρανία. Δεδομένης της πολυπλοκότητας των διαδικασιών της Ουκρανίας ως ισότιμο εταίρο στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, υπάρχει κίνδυνος δημιουργίας γύρω της ενός πολιτικού και οικονομικού κενού. Ωστόσο, η Δύση ανησυχεί για την αναβίωση της πολιτικής και στρατιωτικής δύναμης της Ρωσίας και, ως εκ τούτου, υπο τη συνειδητοποίηση του κινδύνου αυτού είναι διατεθειμένη να παρέχει κάποια υποστήριξη στην Ουκρανία. Η Δύση προσελκύει στις δομές της την Ουκρανία με στόχο να εμποδίσει τη στρατιωτική και πολιτική προσέγγιση με τη Ρωσία, έστω και αν δεν είναι σε θέση να παράσχει αληθινές εγγυήσεις για την ασφάλεια της, δεν ενδιαφέρεται να δουλεύει το στρατιωτικό δυναμικό της Ουκρανίας για τη Ρωσία, και οι πιθανότητες της Ουκρανίας να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ στο προσεχές μέλλον είναι προβληματικές. Δεν αποκλείεται να υπάρξει μια απειλητική κατάσταση, όταν, σε περίπτωση σοβαρής σύγκρουσης μεταξύ της Ουκρανίας και της Ρωσίας, η Δύση θα περιορίζεται με ηχηρές δηλώσεις και δηλώσεις που θα καταδικάζουν τις τελευταίες, ή ακόμη και κρυφές συμφωνίες με την Ρωσία πίσω από την πλάτη της Ουκρανίας.14611080745_1f51fee788_k-700x394Η γεωπολιτική επιρροή των ΗΠΑ στο μετα-κομμουνιστικό κράτος αποτελεί συνέχεια της γενικής πολιτικής τους στην Κεντρική Ευρώπη, η οποία είναι βασισμένη στην ελκυστικότητα της περιοχής στις ευρωατλαντικές δομές. Αυτό οφείλεται στο Ευρω-Ατλαντικό Συμβούλιο Σύμπραξης, στο πρόγραμμα «Σύμπραξη για την Ειρήνη», έναν μηχανισμό συνεργασίας και την πλήρη ένταξη στη Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις ευρωατλαντικές δομές. Μετά την επίσημη δήλωση αποδοχής τριών κρατών της Κεντρικής Ευρώπης – την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Τσεχική Δημοκρατία, εντείνεται η προσοχή στο ΝΑΤΟ, όσον αφορά τα μετα-κομμουνιστικά κράτη της Νότιας και Κεντρικής Ευρώπης. Μια πρωτοβουλία των ΗΠΑ και της Ιταλίας, στις 3 Οκτωβρίου του 1997 στη Σόφια, συνάντηση των Υπουργών Άμυνας της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης που επιθυμούσαν να ενταχθούν στη Συμμαχία και τα αποτελέσματα της 43ης Γενικής Συνέλευσης της Ένωσης του Ατλαντικού Συμφώνου (ΑΤΑ) στη Σόφια, δείχνουν ότι το ενδιαφέρον για την Αλβανία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία έχει αυξηθεί και υπάρχουν λόγοι να περιμένουν την εισαγωγή τους στο ΝΑΤΟ κατά το δεύτερο κύμα. Εξετάζεται η δυνατότητα της οικονομικής ολοκλήρωσης στην περιοχή υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών. Έχει ήδη καθιερωθεί η οικονομική υπο-περιφερειακή οργάνωση που ονομάζεται η «Πρωτοβουλία για τη συνεργασία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη» (SECI).


Ukraine-pipelines-map

Η Πολιτική «να είσαι ο εαυτός σου» – δεν είναι μια πολιτική της αυτο-απομόνωσης, αντιθέτως, είναι η ισχυρότερη πολιτική, μια πολιτική που έχει ως στόχο να αποκτήσει πραγματικό αυτο-σεβασμό στην παγκόσμια κοινότητα. Αυτή η προσέγγιση θα πρέπει να γίνει κυρίαρχη στις σχέσεις της Ουκρανίας με τη Ρωσία. Θα πρέπει να είναι πολιτική σχέσης των δύο ισότιμων κυρίαρχων κρατών και με βάση το διεθνές δίκαιο να προσπαθούν να επεκτείνουν το πεδίο εφαρμογής μιας ενδεχόμενης συνεργασίας και να περιορίσουν το πεδίο της συνεργασίας και ανταγωνισμού και της αντιπαράθεσης, γνωρίζοντας καλά ότι τα δυο τελευταία θα είναι πάντα σε μια συγκεκριμένη μορφή ύπαρξης. Αυτά τα κυρίαρχα ανεξάρτητα κράτη θα πρέπει να διεξάγουν τη δική τους εσωτερική και εξωτερική πολιτική, να διακυρήσσουν την ουδετερότητα ή τη μη ευθυγράμμιση, να δημιουργούν οικονομικές, πολιτικές και στρατιωτικές συμμαχίες, να οργανώνουν συμμαχίες και συνασπισμούς, αλλά να το πράττουν με βάση τα εθνικά συμφέροντα και την εθνική ασφάλεια. Μόνο μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή της εξωτερικής πολιτικής στρατηγικής της Ουκρανίας στην πρώην Σοβιετική Ένωση και στην Ευρώπη ως σύνολο.

αρχείο λήψης* Η Βικτώρια Σολονίσιν είναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαικών Σπουδών. Η διπλωματική της εργασία έχει τίτλο «Η θέση της Ουκρανίας στο σύστημα ισορροπίας δυνάμεων».

H ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ: Mπορεί η Γαλλία να γίνει η Νέα “Ατμομηχανή της Ευρώπης”;

H ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ

Mπορεί η Γαλλία να γίνει η Νέα “Ατμομηχανή της Ευρώπης”;

france-europe_2562801b

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΛΛΗΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ

Αποτελεί κοινό μυστικό πως η Γαλλία επιδιώκει να επανενσαρκωθεί ως Ευρώπη, ενώ η Γερμανία ελπίζει να επανορθώσει ή και να εκδικηθεί μέσω της Ευρώπης. Για τη Γαλλία η Ευρώπη ήταν πάντα το μέσο για να ανακτήσει το παλιό της μεγαλείο. Ο Ντε Γκολ οραματίζονταν μια γνήσια Ευρώπη, από τον Ατλαντικό ως τα Ουράλια, και σε μια τέτοια Ευρώπη θα ηγούνταν το Παρίσι, η Γαλλία θα ανακτούσε το χαμένο μεγαλείο της, που νιώθει πως είναι και το πεπρωμένο της. Το μεγαλείο της Ευρώπης υπό την ηγεσία της Γαλλίας θα ήταν επίσης και το μεγαλείο της Γαλλίας…Eurozone-growth-this-year-revi

Η προσκόλληση της γαλλικής πολιτικής ελίτ στην αντίληψη πως η Γαλλία είναι ακόμα μια παγκόσμια δύναμη, μπορεί να εμπεριέχει το στοιχείο της ψευδαίσθησης και της έμμονης ιδέας, αλλά δεν είναι εντελώς μακριά από την πραγματικότητα. Θυμόμαστε όλοι τα λόγια του Γάλλου πρωθυπουργού Αλέν Ζιπέ, τον Μάιο του 1995, που δήλωσε πως “η Γαλλία μπορεί και πρέπει να επιβεβαιώσει τον προορισμό της ως παγκόσμιας δύναμης”. Σ’ αυτό εντάσσεται και η επιμονή της Γαλλίας να αναπτύξει την δική της αυτόνομη πυρηνική αποτρεπτική δύναμη, που θα της έδινε ελευθερία δράσης αλλά και μεγαλύτερη επιρροή στις αποφάσεις των ΗΠΑ πάνω στα ευρωπαϊκά και όχι μόνον θέματα. Για το Παρίσι τα πυρηνικά όπλα του δίνουν τη δυνατότητα να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο σε παγκόσμιο πεδίο, ενισχύοντας τον ισχυρισμό του πως είναι “παγκόσμια δύναμη”. Ενίσχυε επίσης την άποψη ότι ήταν ηγετική ηπειρωτική δύναμη στην Ευρώπη, σε σύγκριση με τη Γερμανία που δεν διέθετε ούτε πυρηνικά όπλα, ούτε ισχυρές ένοπλες δυνάμεις.188061-hollandekentriki

Εκτός από την επιρροή της στην ίδια την Ευρώπη και ειδικά στη νότια, η Γαλλία προσπαθεί να διατηρήσει ειδικό ρόλο ασφαλείας στις περισσότερες γαλλόφωνες αφρικανικές χώρες, καθώς και στις χώρες του Μαγκρέμπ. Αν και χαρακτηρίζεται μεσαίου μεγέθους μετα-αυτοκρατορική ευρωπαϊκή δύναμη, ωστόσο δεν αρνείται κι έναν παγκόσμιο ρόλο βασισμένο τόσο στο αυτοκρατορικό/αποικιοκρατικό της παρελθόν, όσο και στη δύναμη του γαλλικού πολιτισμού και των αξιών του Διαφωτισμού. Εντός της Γηραιάς Ηπείρου ο βασικός γεωπολιτικός χώρος που επιθυμεί να διατηρήσει η Γαλλία είναι μια σφαίρα επιρροής στη δυτική Ευρώπη, στην Ιβηρική χερσόνησο και στη δυτική Μεσόγειο. Με τη εξασφαλισμένη επιρροή και υποστήριξη των νοτιευρωπαϊκών μεσογειακών χωρών (και της Ελλάδας) και με τη συνεργασία της Γερμανίας, η Γαλλία θα μπορούσε να οικοδομήσει μια ενωμένη και ανεξάρτητη Ευρώπη υπό την ηγεσία της. Το πιο δύσκολο εγχείρημα είναι όμως πως η Γαλλία θα μπορέσει να διαχειριστεί την όλο και πιο ισχυρή Γερμανία. Για να διαμορφώσει το μέλλον της Ευρώπης θα έπρεπε να δεσμεύσει και να αλυσοδέσει τη Γερμανία, ώστε να μην είναι “κανόνι ελεύθερο στο κατάστρωμα” και ταυτόχρονα να αφαιρέσει σταδιακά από τις ΗΠΑ τον πρωταγωνιστικό ρόλο στις ευρωπαϊκές υποθέσεις. Να στηρίξει την γαλλογερμανική συνεργασία, τον γαλλογερμανικό άξονα, που είναι και η πολιτική-οικονομική ατμομηχανή της ευρωπαϊκής ενοποίησης, αλλά ταυτόχρονα να αποκλείσει τη Γερμανία από την ηγεσία της Ευρώπης. Δύσκολο εγχείρημα, αλλά όχι ακατόρθωτο.

french_president_german_chancellor

Η Γερμανία θα μπορούσε να αποδεχθεί την γαλλική ηγεσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μόνον όταν βεβαιωθεί πως είναι όντως παγκόσμια δύναμη και πως μπορεί να παράσχει στην Ευρώπη την ασφάλεια και άμυνα που χρειάζεται, την οποία και παρέχει ως τώρα η Αμερική. Ωστόσο η Γαλλία είναι οικονομικά πιο αδύναμη από τη Γερμανία, πληθυσμιακά μικρότερη, και η στρατιωτική της δύναμη δεν είναι και τόσο επαρκής για έναν τέτοιο ρόλο, παρά μόνο για να συντρίβει εσωτερικά πραξικοπήματα στα δορυφορικά της αφρικανικά κράτη π.χ. γαλλική επέμβαση στο Μαλί κ.α. Παρά τις φιλοδοξίες της η Γαλλία είναι μια μεσαίου μεγέθους ευρωπαϊκή δύναμη, απαραίτητη ωστόσο για την ασφάλεια της Ευρώπης και για τη σταθερότητα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος και γι’ αυτό επιβάλλεται να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο.

Russia_France

ΓΑΛΛΙΑ-ΡΩΣΙΑ-ΣΥΜΜΑΧΙΑ;

Για να επιβάλει την ηγεμονία της στην Ευρώπη η γαλλική πολιτική ηγεσία πρέπει να ιππεύσει τον γερμανικό οικονομικό δυναμισμό. Η ρήξη της γαλλο-γερμανικής συνεργασίας θα ήταν μοιραία υποχώρηση για την Ευρώπη και θα επηρέαζε αρνητικά τη θέση της Αμερικής στην Ευρώπη, γι’ αυτό και το Παρίσι δεν επιθυμεί για την ώρα να ρισκάρει κάτι τέτοιο. Η Βρετανία έχει ουσιαστικά αυτοπεριθωριοποιηθεί στα ευρωπαϊκά ζητήματα, ενώ η οικονομικά ισχυρή, αλλά χωρίς ισχυρές ένοπλες δυνάμεις, Γερμανία, σπατάλησε το δυναμισμό της στο να δημιουργήσει μια ζώνη επιρροή πάνω στις μικρές χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης.

France-Russia-Mistral-warship

Η επανένωση της Γερμανίας που ήταν ταυτόχρονα μια γεωπολιτική ήττα τόσο για τη Γαλλία, όσο και για τη Ρωσία, ενίσχυσε τα κίνητρα της Γαλλίας να περιορίσουν τη Γερμανία σ’ ένα δεσμευτικό ευρωπαϊκό πλαίσιο. Το Παρίσι προσπάθησε επίσης να εκμεταλλευτεί τους παραδοσιακούς δεσμούς του με τη Μόσχα και να οικοδομήσει μια προνομιούχα σχέση με τη μετα-σοβιετική Ρωσία του Πούτιν. Η Γαλλία ποτέ δεν ξέχασε πως σώθηκε σε δύο παγκοσμίους πολέμους χάρη στη συμμαχία της με τη Ρωσία. Μέχρι την ουκρανική κρίση κράτησε μια εποικοδομητική στάση στις σχέσεις της Ρωσίας με τη Δύση, γνωρίζοντας καλά πως για να διαδραματίσει η Γαλλία διεθνή ρόλο χρειάζεται την ύπαρξη μιας ισχυρής Ρωσίας, ως μεγάλη ιστορικά χρήσιμη “πλευρική δύναμη”, που θα μπορούσε να πιέζει εξ ανατολών τη Γερμανία, περιορίζοντας τη σφαίρα της επιρροής της στην κεντροανατολική Ευρώπη. Το “ρωσικό χαρτί” μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τη Γαλλία όχι μόνον για να εξισορροπήσει την Αμερική, αλλά κι ως ένα έμμεσο μήνυμα προς τη Γερμανία να εγκαταλείψει τις τυχόν αυτοκρατορικές της φιλοδοξίες. Η Γερμανία θα ήθελε από την πλευρά της να ακολουθήσει το “δόγμα του Μπίσμαρκ”, δηλαδή την επιλογή των προνομιούχων διπλωματικών, πολιτικών, οικονομικών και ενεργειακών σχέσεων με τη Ρωσία, αλλά μετά την αντιρωσική εμπλοκή της στην ουκρανική κρίση, αυτή η πολιτική οδηγήθηκε σε τέλμα.

635745410094734208-DFN-France-Russia-Mistral

Η Γαλλία απαιτεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση να μην κοιτάει μόνον ανατολικά, προς την Ουκρανία και τα ευαίσθητα σύνορα με τη Ρωσία, αλλά να στρέψει το ενδιαφέρον της στην εκτεθειμένη νότια μεσογειακή πλευρά της Ευρώπης που εκτείνεται από τον πορθμό του Γιβραλτάρ μέχρι την Κύπρο, κι αντιμετωπίζει συνεχόμενες προκλήσεις. Η Γαλλία επιδιώκει τόσο τη διεύρυνση της Ευρώπης, όσο και την ενδυνάμωση της και λιγότερο ίσως την “εμβάθυνσή” της, που είναι στην ουσία τεχνοκρατικός ρόλος. Θα καλοέβλεπε μια μελλοντική ομοσπονδιακή Ευρώπη, αρκεί η ίδια να είχε τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Από την άλλη δεν θα είχε και αντίρρηση για μια “Ευρώπη πολλών ταχυτήτων”, αρκεί η ίδια να μην βρισκόταν απλά στον “σκληρό πυρήνα” της, αλλά να ήταν και ο γεωπολιτικός πυρήνας της -έναν ρόλο που διεκδικεί φυσικά για τον εαυτό της και η Γερμανία. Η άλλη επιλογή θα ήταν τα μέλη μιας ομοσπονδιακής Ευρώπης να είναι ελεύθερα να συγκροτούν στο εσωτερικό της διάφορες περισσότερο ενοποιημένες ομάδες με τη Γερμανία να ηγείται της κεντροανατολικής Ευρώπης και τη Γαλλία να έχει ηγετικό ρόλο στη νότια και μεσογειακή Ευρώπη. Αλλά αυτό θα ήταν επικίνδυνο διότι θα αποτελούσε ένα de facto εσωτερικό ρήγμα στην Ευρώπη, ενώ χώρες μεσαίου μεγέθους, όπως η Πολωνία, θα προτιμούσαν για ευνόητους λόγους να ανήκουν στην “ομάδας της Γαλλίας”, παρά σ’ εκείνη της Γερμανίας.

Οι Γάλλοι κομπάζουν για την ανεξαρτησία τους, ενώ υπάρχουν και ισχυρές φωνές στο εσωτερικό της, που προέρχονται κυρίως από το Εθνικό Μέτωπο της Μαρί Λεπέν που επιθυμούν πλήρη απαγκίστρωση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και σε πλήρη επανεθνικοποίηση της γαλλικής εξωτερικής πολιτικής. Ωστόσο η Γαλλία, που αποδείχθηκε αξιόπιστος σύμμαχος των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, δεν έχει αυταπάτες για τη σχετική της δύναμη και αποδέχονται το ρόλο της Αμερικής ως εγγυητή της ασφάλειας της Ευρώπης. Προσπαθεί παρόλα αυτά να προωθήσει τα συμφέροντά της καθιστώντας πολύ επώδυνη την την εκδήλωση αδιαφορίας γι’ αυτά, όπως τόλμησε να κάνει με την ελληνική κρίση το Βερολίνο. Ουσιαστικά υπάρχει χάσμα ανάμεσα στο γεωπολιτικό όραμα της Γαλλίας και της Γερμανίας για την Ευρώπη. Η Γερμανία θέλει να επιβάλει μια “γερμανική Ευρώπη”, με ηπειρωτικό γεωπολιτικό προσανατολισμό, στραμμένη κυρίως προς την κεντρικονανατολική Ευρώπη, ενώ η Γαλλία επιθυμεί μια ισχυρή -ακόμη και ομοσπονδιακή- Ευρώπη, με θαλάσσιο όμως γεωπολιτικό προσανατολισμό, στραμμένη προς τη Δύση και το Νότο, προς τη Μεσόγειο, που θα αποκτά όλο και μεγαλύτερη κατά τις επόμενες δεκαετίες. Πρόκειται για δύο διαφορετικές πολιτικές και αντιλήψεις, που είναι πολύ δύσκολο αλλά όχι ακατόρθωτο να συνδυαστούν, ώστε να δημιουργηθεί μια σταθερότητα και ισορροπία στην Ευρώπη.

Charles_De_Gaulle_(R91)_underway_2009ΓΑΛΛΙΑ: ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ Ή ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΥΝΑΜΗ;

Η Γαλλία πάντως, προκειμένου να τιθασεύσει τις ηγεμονικές φιλοδοξίες της Γερμανίας, θα πρέπει να της υπενθυμίσει πως δεν είναι δύναμη “Β’ Κατηγορίας” στην Ευρώπη, αλλά μια παγκόσμια δύναμη, που εδράζεται στην Ευρώπη. Καταρχάς η Γαλλία έχει σημαντική και πολυεπίπεδη παρουσία σε πολλές περιοχές του πλανήτη μας. Η ιστορική κληρονομιά της Γαλλίας είναι τεράστια παγκοσμίως, και ο απόηχος από το Διαφωτισμό, τη Γαλλική Επανάσταση και τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου είναι ακόμη ζωντανός.

maxresdefault

Η γεωπολιτική της θέση ανάμεσα στον Ατλαντικό και τη Μεσόγειο, τη Δυτική και
Κεντρική Ευρώπη, τη βόρεια και νότια Ευρώπη, κάνει τη Γαλλία των 640.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων (σχεδόν διπλάσια από τη Γερμανία), να έχει τεράστια στρατηγική σημασία για την ασφάλεια αλλά και την ύπαρξη της ίδιας της Ευρώπης. Στον οικονομικό τομέα η Γαλλία είναι σήμερα η 6η σε μέγεθος οικονομία στον κόσμο, η 2η μεγαλύτερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η 4η παγκοσμίως σε αποθέματα χρυσού.

Είναι η 6η μεγαλύτερη εξαγωγική δύναμη στον κόσμο και ο 2ος μεγαλύτερος επενδυτής (πίσω από τις ΗΠΑ) ανάμεσα στις χώρες μέλη του ΟΟΣΑ, με 220 δισ. δολάρια επενδύσεις στο εξωτερικό (συγκριτικά η Γερμανία επένδυσε στο εξωτερικό μόλις 160 δισ. Δολάρια). Αξίζει να σημειωθεί επίσης πως είναι ο πρώτος τουριστικός προορισμός παγκοσμίως (83 εκατομμύρια τουρίστες), ενώ η πυρηνική της βιομηχανία θεωρείται από τις μεγαλύτερες στον κόσμο, καθώς παράγει το 75% της ενέργειας που χρειάζεται η χώρα.a-broad-range-of-industry-applications-000079842-4

Οι Ένοπλες Δυνάμεις της Γαλλίας είναι οι μεγαλύτερες στην Ευρώπη μετά από τη Ρωσία, τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό, όσο και σε μέγεθος εξοπλισμού, μαχητική ισχύ και δύναμη κρούσης, και φυσικά διαθέτουν κι ένα πλήρες πυρηνικό οπλοστάσιο, με βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύονται από υποβρύχια, επίγειους πυραύλους και αερομεταφερόμενους πυρηνικούς πυραύλους.

rafale-fab

Είναι επίσης και μια υπολογίσιμη διαστημική δύναμη καθώς όλες οι εκτοξεύσεις πυραύλων της ESA γίνονται από τη βάση της γαλλικής Ισημερινής Γουϊάνας.p007816 France Space

Επίσης, χάρη στις υπερπόντιες κτήσεις της στον Ατλαντικό, στον Ειρηνικό αλλά και στον Ινδικό ωκεανό, η Γαλλία διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνης (ΑΟΖ) στον κόσμο με έκταση 11.035.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων! Επίσης η Γαλλία είναι μία από τις πέντε χώρες στον κόσμο που διαθέτει Μόνιμη Έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ με δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο).



4530694942_5b11626d5f_b

ΤΟ ΔΥΣΟΙΩΝΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ

Με 67 εκατομμύρια κατοίκους το 2015 η Γαλλία έχει τα τελευταία χρόνια τον μεγαλύτερο ρυθμό δημογραφικής αύξησης στην Ευρώπη με τις γεννήσεις να υπερέχουν των θανάτων κατά 300.000 ετησίως. Με τέτοιους ρυθμούς φυσικής αύξησης, αλλά και με τη μικρή αλλά σταθερή συμβολή της μετανάστευσης, η Γαλλία προβλέπεται να “συναντήσει” πληθυσμιακά την επανενωμένη Γερμανία γύρω στο 2050 και ως το 2060 να ξεπεράσει πληθυσμιακά τη δημογραφικά φθίνουσα και γηράσκουσα Γερμανία και να γίνει έτσι η πολυπληθέστερη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η δεύτερη στην Ευρώπη μετά τη Ρωσία. Συγκεκριμένα το 2060 η Γαλλία θα έχει 75 εκατομμύρια σχετικά νεανικό πληθυσμό, ενώ η Γερμανία, που σήμερα αριθμεί 82 εκ. κατοίκους, θα έχει συρρικνωθεί στα 72 εκατομμύρια, με το 40% να είναι άνω των 60 ετών και σχεδόν ο ένας στους τρεις Γερμανούς να είναι απόγονος μεταναστών.αρχείο λήψης (1)

Το 2080 η Γαλλία θα έχει 80,3 εκ. κατοίκους, το Ηνωμένο Βασίλειο 76,7 εκ. κατοίκους, ενώ η Γερμανία θα έχει συρρικνωθεί στα 61,9 εκ. κατοίκους. Γι’ αυτό και η Γερμανία χρειάζεται επειγόντως “νέο αίμα”, έστω κι αν αυτό προέρχεται από πρόσφυγες και μετανάστες, προκειμένου να ισορροπήσει δημογραφικά και να αποφύγει την πληθυσμιακή της συρρίκνωσή που θα έχει αναπόφευκτα πολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις.france_3064022bΤο γεγονός αυτό θα έχει καταλυτικές συνέπειες, τόσο στο πολιτικό, όσο και στο οικονομικό επίπεδο. Όχι μόνον η Γαλλία θα δικαιούται τους περισσότερους Ευρωβουλευτές (άρα και φυσική πρωτοκαθεδρία στις πολιτικές αποφάσεις), αλλά και η οικονομία της θα είναι πιο εύρωστη και θα αναπτύσσεται με μεγαλύτερη ταχύτητα από τη γερμανική, η οποία θα έχει γονατίσει υπό το βάρος της συντήρησης ενός τόσο μεγάλου ποσοστού συνταξιούχων και θα έχει την ανάγκη να εισάγει συνεχώς ξένους μετανάστες για να διατηρήσει το εργατικό δυναμικό, αλλά και το βιωτικό της επίπεδο, σταθερό. Για όλους αυτούς τους λόγους η Γερμανία αισθάνεται ανασφαλής και προσπαθεί, όσο είναι ακόμη ισχυρή, να επιβάλλει το δικό της σχέδιο για την Ευρώπη. Αντίθετα η Γαλλία, έχοντας μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και αισιοδοξία για το μέλλον, επιθυμεί όχι μόνον να εμποδίσει την παγίωση της γερμανικής ηγεμονίας, αλλά να την αποδομήσει και να θέσει τα θεμέλια μιας νέας ισχυρής και ομοσπονδιακής Ευρώπης της οποίας θα είναι και η φυσική, αλλά όχι αυταρχική, ηγέτιδα δύναμη. Το δυσοίωνο μέλλον της Γερμανίας περιγράφει και το αμερικανικό ινστιτούτο Stratfor κάνοντας προβολή του κόσμου μας ως το 2025: “Αναμένουμε ότι η Γερμανία θα αντιμετωπίσει σοβαρές οικονομικές αναταράξεις και ανατροπές μέσα στην επόμενη δεκαετία», σημειώνοντας πως η εξαρτώμενη από τις εξαγωγές οικονομία της είναι η περισσότερο ωφελημένη από την ενιαία αγορά της Ευρώπης, όμως θα είναι και ο μεγάλος χαμένος από την επιδείνωση της κρίσης στην Ευρωζώνη και το εντεινόμενο ρεύμα του Ευρωσκεπτικισμού…

parisΔΙΑΒΑΣΤΕ 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ

Ελληνική Γεωφιλοσοφία και οι Προκλήσεις της Παγκομιοποίησης

geopolitiki-book



ΠΩΣ MΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΗ «
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ»;

 

To βιβλίο στοιχίζει 18 ευρώ και σας αποστέλλεται άμεσα (μέσω ΕΛΤΑ) στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής.

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

geopolitiki-stamkos1

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΕΞΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!