Category Archives: ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ – BOOK REVIEWS

Κοινωνική Αν/Ισότητα και Αταξικός Ουμανισμός

Κοινωνική Αν/Ισότητα και Αταξικός Ουμανισμός

Ένα Δοκίμιο για την πολιτική φιλοσοφία της πράξης

Οι ΕΚΔΟΣΕΙΣ On Time Books

The Best Publisher in UK For Greek Authors

Παρουσιάζουν το νέο βιβλίο

του Κώστα Λάμπου

Η πολιτική φιλοσοφία, οι κοινωνικές και οικονομικές θεωρίες της σύγχρονης εποχής, από τους ιδρυτές τους μέχρι σήμερα, και με ελάχιστες εξαιρέσεις, έχουν αγνοήσει σε μεγάλο βαθμό τους φυσικούς νόμους που εξηγούν την ύπαρξη του Σύμπαντος και την εμφάνιση και εξέλιξη της ζωής, αλλά και τους νόμους της ανάπτυξης των κοινωνιών. Αντίθετα, ως ιδεαλισμός, σκοταδισμός, φιλελευθερισμός, νεοφιλελευθερισμός, κλασικισμός και νεοκλασικισμός, επικεντρώθηκαν στην υπεράσπιση της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, της υποτιθέμενης πεμπτουσίας της ατομικής ελευθερίας. Αυτή η αυταπάτη τους ανάγκασε ακόμα και να αγνοήσουν και να υποτιμήσουν την ύπαρξη της κοινωνίας, που είναι το διαχρονικό υποκείμενο της ιστορίας και ο μοναδικός δημιουργός του ανθρώπινου πολιτισμού. Αυτή η επιλογή τους οδήγησε στη στείρα υπεράσπιση της κοινωνικής ανισότητας, η οποία τους έφερε σε μια στρατηγικής σημασίας σύγκρουση με τις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού.

Αυτή η σύγκρουση δημιούργησε την ανάγκη για μια νέα σύγχρονη κοσμοθεωρία αντίστοιχη με την πραγματικότητα του 21ου αιώνα και για την αναζήτηση μιας νέας εναλλακτικής στρατηγικής που θα συλλάβει τις δυνατότητες και τις ανάγκες του 21ου αιώνα και θα ανοίξει το δρόμο για την έξοδο της ανθρωπότητας από την καπιταλιστική βαρβαρότητα. Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας επαναφέρει στην επιφάνεια τη διαχρονική στρατηγική της εργαζόμενης ανθρωπότητας για έναν κόσμο κοινωνικής ισότητας, που στον 21ο αιώνα και χάρη στις σύγχρονες επιστήμες και τεχνολογίες, που φυσικά θα βρίσκονται υπό τον έλεγχο της εργαζόμενης κοινωνίας/ανθρωπότητας, αποκτά σταδιακά περιεχόμενο, μορφή και διαστάσεις ενός Αταξικού Οικουμενικού Ουμανισμού. Ένα τίμιο και τεκμηριωμένο βιβλίο που τολμά να κάνει τομή στην πολιτική σκέψη και δράση.

https://ontimebooks.net/product/social-%ce%b9nequality-and-classless-humanism,

Παρουσίαση βιβλίου

«Balkan Gothic – ταξίδι στα αλλοκοσμικά Βαλκάνια»

Γράφει η Αικατερίνη Τεμπέλη

Ανυπομονούσα να το διαβάσω κι αυτό το βιβλίο του Γιώργου Στάμκου, για να πω την αλήθεια. Για να ταξιδέψω πάλι νοερά στα Βαλκάνια που δε μπόρεσα να επισκεφθώ φέτος και τα βρίσκω, όπως έγραφα εδώ όταν κυκλοφόρησε, συναρπαστικά. Δεν έχω υπόψη μου άλλες «γειτονιές» τόσο ιδιαίτερες. Και βέβαια γνωρίζω -μην αμφιβάλλετε- ότι βρίθουν οι υποτιμητικοί χαρακτηρισμοί γι’ αυτό το κομμάτι του πλανήτη, αλλά προσωπικά δε μου λένε τίποτα τα διαδεδομένα στερεότυπα. Βγάζω πάντα τα δικά μου συμπεράσματα όχι μόνο λαμβάνοντας υπόψη τι έχω διαβάσει, αλλά και το τι έχω βιώσει. Κι η εμπειρία μου είναι κάτι παραπάνω από θετική.

Σαν χρονοκάψουλες λοιπόν, πολλές χώρες διατήρησαν έθιμα και παραδόσεις αιώνων, ιστορίες και τελετουργικά, που σ’ άλλες ξεχάστηκαν. Αυτό σκεφτόμουν για παράδειγμα όταν διάβαζα το κεφάλαιο για τα «Βαμπίρ στη σύγχρονη Ρουμανία» και το άλλο για τους «Νεκροζώντανους των Βαλκανίων». Γιατί εκτός απ’ τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, την Σερβία και στην Ελλάδα κατά το παρελθόν μας απασχολούσαν οι βρικόλακες, ναι οι βρικόλακες, παντοιοτρόπως. Αν στα ενδιαφέροντά σας είναι η λαογραφία κι έχετε διαβάσει ίσως όσα κατέγραψε ο Νικόλαος Γ. Πολίτης, θα το ξέρετε. Αν όχι -και για να είμαι ειλικρινής αυτό θεωρώ πιθανότερο-, θα σας γράψω λίγα πράγματα για να πάρετε μιαν ιδέα και να καταλάβετε κι απ’ αυτή την πλευρά, την αξία που έχει το βιβλίο του Γιώργου Στάμκου.

Η ελληνική λαϊκή παράδοση λοιπόν κάνει λόγο για «βρικόλακες», «βουρβουλάκους», «βρουκολάκους», «βουρδόλακους», «καταχανάδες» κ.α, που επιστρέφουν απ’ τη χώρα των νεκρών. Πολλές απ’ αυτές τις ιστορίες προέρχονται απ’ τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου (Σάμος, Μύκονος, Θήρα, Ζάκυνθος, Μήλος, Σύμη, κ.α.), άλλες απ’ την Πελοπόννησο, την Κρήτη, αλλά και την Ηπειρωτική Ελλάδα. Η ονομασία των πλασμάτων αυτών έχει λίγο-πολύ ίδια ρίζα ή αποτελεί παραφθορά της ίδιας λέξης, αλλά διαφέρει εντελώς στην Κρήτη, όπου οι βρικόλακες αναφέρονται ως «καταχανάδες».

Βρήκα σημαντικές ομοιότητες αυτών των ιστοριών με όσες αναφέρει το βιβλίο που σήμερα παρουσιάζω, άρα επιβεβαιώνεται η κοινή βαλκανική τους ρίζα κι αξίζει να κάνετε κι εσείς την αντιπαραβολή. Έχει ενδιαφέρον το ότι κάποιοι βρικόλακες συνεχίζουν εντατικά την πρότερη εργασία τους και στον τάφο και προσωπικά ξεχώρισα μία αφήγηση απ’ τον Παγώνδα της Σάμου, που αναφέρεται σ’ έναν γητευτή βρικολάκων, του οποίου το τελετουργικό του όμως, είναι μοναδικό και διαφέρει απ’ τα άλλα καταγεγραμμένα. Αν λάβετε υπόψη ότι το βιβλίο «Παραδόσεις» του Νικόλαου Γ. Πολίτη κυκλοφόρησε το 1904, θα καταλάβετε γιατί δεν μας είναι πια οικείες αυτές οι ιστορίες.

Εκτός απ’ αυτές (κι εμένα πάντα μ’ ενδιαφέρουν οι ιστορίες των απλών ανθρώπων κι όχι μόνο των νικητών, των κατακτητών και των βασιλέων) και το πώς τις εκμεταλλεύονται σήμερα συγκεκριμένες χώρες για να προωθήσουν τον τουρισμό τους επιτυχώς (δε χαρίζει κάστανα ο Γιώργος Στάμκος), θα μάθετε απ’ το «Balkan Gothic» πολλά για το ποιος ήταν πραγματικά ο Δράκουλας, τι σήμαινε ιστορικά το μυστικό Τάγμα του Δράκου, ποια είναι τα πιο περίεργα ή και τα πιο όμορφα νεκροταφεία στα Βαλκάνια, σε ποιο απ’ όλα έχουν θαφτεί βιβλία και γιατί κ.ο.κ.

Του πιστώνω του συγγραφέα στα προτερήματά του και το εξής: «συστήνοντας» μας το διαφορετικό, το ανοίκειο, μας φέρνει με τον τρόπο του πιο κοντά με τους ανθρώπους άλλων χωρών και πάντα μόνο κέρδος φέρνει η γνώση. Έτσι πολεμιούνται οι προκαταλήψεις και διαπιστώνουν οι λαοί τα κοινά τους χνάρια που κανένα σύνορο στο χάρτη δε μπορεί να τ’ αγνοήσει. Όπου πρέπει να πάρει θέση και το πρόσεξα αυτό και σε παλιότερα βιβλία του, δεν είναι διπλωμάτης, είναι δίκαιος. Παίρνει τη θέση που θεωρεί σωστή, δεν κρύβεται πίσω απ’ το δάχτυλό του. Και μας ταξιδεύει πάνω απ’ όλα…

Θα ταξιδέψετε λοιπόν μ’ αυτό το βιβλίο, κυρίως στην Τρανσυλβανία, τη Βουλγαρία, τη Βοσνία, τη Σερβία. Θα μάθετε λεπτομέρειες για ξεχωριστά μέρη όπως η Κοιλάδα των Ρόδων και το Ιστορικό Μουσείο Ίνσκρα του Καζανλάκ (στο οποίο ο πολιτισμός των αρχαίων Θρακών έχει εξέχουσα θέση), θα δείτε φωτογραφίες, θα πληροφορηθείτε για αρχαιολογικά ευρήματα και γενικώς θα διαπιστώσετε ότι το βιβλίο του Γιώργου Στάμκου είναι ιδιαίτερα καλογραμμένο (όπως πάντα άλλωστε και τα κείμενά του στην εκπομπή Balkan Express), απόλυτα τεκμηριωμένο (πάμπολλες οι πηγές του κι οι χρήσιμες υποσημειώσεις του), σωστότατα επιμελημένο και φυσικά μ’ ένα πολύ ελκυστικό εξώφυλλο που μου άρεσε τρομερά και όπως διάβασα την ιδέα γι’ αυτό είχε η Μίλιτσα Κοσάνοβιτς.

Τι να πω εκτός από συγχαρητήρια κι ευχαριστώ για το «ταξίδι»; Υπέροχη δουλειά έχει γίνει. Μπράβο! Όσ@ θέλετε να το προμηθευτείτε, δείτε εδώ το πώς κι εμένα επιτρέψτε μου να ολοκληρώσω αυτή την ανάρτηση, την τελευταία του 2020, μ’ ένα μικρό απόσπασμα που μίλησε στην καρδιά μου, ευχόμενη κάθε επιτυχία στο Γιώργο Στάμκο και καλή χρονιά σε όλ@ σας:

«Τα Βαλκάνια είναι ένα δώρο που πρέπει να το ξετυλίξεις προσεκτικά. Το αμπαλάζ του δε σε προετοιμάζει γι’ αυτό που θα βρεις μέσα. Το περιεχόμενο σε ξαφνιάζει και σε συγκινεί. Οι εκπλήξεις είναι συνεχείς και μεγάλες. Υπάρχει κάτι που μας προσελκύει στα Βαλκάνια, ειδικά εμάς τους Έλληνες. Κάτι το αειφόρο και καταστροφικό συνάμα. Το στοιχειωμένο, το αδάμαστο και το όμορφο. Μια ρομαντική αντίληψη. Ένα συναίσθημα. Ναι, τα Βαλκάνια είναι συναίσθημα». –

Αικατερίνη Τεμπέλη, συγγραφέας

“Ο Τσε στα Εξάρχεια”

Ο Τσε στα Εξάρχεια”

του Δημήτρη Λάμπου

Κυκλοφόρησε στα αγγλικά,

από τις εκδόσεις OntimeBooks

https://ontimebooks.net/product/che-at-exarchia,

Ο Δημήτρης Λάμπος, τόλμησε να κάνει το μεγάλο άλμα από την μικρή κολυμπήθρα στον μεγάλο ωκεανό των Γραμμάτων και των Τεχνών, με τον θεατρικό του μονόλογο Ο Τσε στα Εξάρχεια, που κυκλοφόρησε πρόσφατα, σε μετάφραση Δημήτρη Θανασούλα, στα αγγλικά στο Λονδίνο, από τις Εκδόσεις ONTIME BOOKS, που με επιτυχία παρουσιάζουν Έλληνες συγγραφείς στο αγγλόφωνο κοινό.

Κατανοώντας τονGhe

Η ιδέα να γράψω για τον Ernesto Rafael Guevara de la Serna, ή τον Ernesto Guevara, τον θρυλικό Che, στροβίλιζε εδώ και κάμποσα χρόνια στο κεφάλι μου, αλλά για πολύ μεγάλο διάστημα δεν έβρισκε την κατάλληλη μορφή της, μέχρι που έπεσε στα χέρια μου το βιβλίο του Howard Zinn με τον τίτλο ‘Ο Μαρξ στο Σόχο’, το οποίο τόσο θαυμάσια απέδωσε στην ελληνική θεατρική σκηνή ο Άγγελος Αντωνόπουλος. Έτσι η ιδέα βρήκε τη μορφή της και μπήκε στη σειρά ως συνέχιση των θεατρικών μονολόγων ιστορικών προσώπων που σημάδεψαν την πορεία της ανθρωπότητας.

Όπως είναι φυσικό, κανενός ανθρώπου η ζωή και το έργο δεν χωράνε σ’ ένα βιβλίο αυτού του σκοπού και πολύ περισσότερο δεν θα μπορούσε να χωρέσει σε κανένα βιβλίο η πολυτάραχη ζωή, το πολύπτυχο έργο και το επαναστατικό όραμα του Che για έναν καλύτερο κόσμο, για έναν κόσμο της κοινωνικής ισότητας, της κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης, της αξιοπρέπειας και του Ανθρωπισμού.

Γι’ αυτό επέλεξα μερικές, τις κατά τη γνώμη μου σημαντικότερες, στιγμές από τη ζωή του και αφού τις βασανίζω από το 2011, τις παρουσιάζω εδώ, σήμερα στις αρχές του 2021, ως εικόνες μιας ζωής που κάνει άλματα, τομές και καταδύσεις τόσο στην προσωπική του ιστορία, όσο και στην ιστορία της Κούβας και της ανθρωπότητας ολόκληρης.

Το δύσκολο με τον Τσε, για όποιον θα ήθελε να γράψει γι’ αυτόν, είναι να βρεις την οπτική γωνιά από την οποία θα τον μελετήσεις, γιατί ο Τσε δεν στέκεται απέναντί μας ως ένας ογκόλιθος, αλλά βρίσκεται μέσα μας ως ένας Πήγασος που τρέχει ασταμάτητα προς το μέλλον, πράγμα που αν δεν το συνειδητοποιήσεις περιγράφεις έναν ογκόλιθο, ή ταυτίζεσαι με τον Πήγασό σου. Για να το αποφύγεις αυτό έχεις μόνο μια επιλογή, να διαβάσεις όσα περισσότερα μπορείς για τον Τσε, αλλά τελικά να καταλάβεις τον Τσε μέσα από τα δικά του βιβλία, κείμενα, λόγια και εικόνες και να προσπαθήσεις να τον αποδώσεις ως ζώντα, παρόντα, σκεπτόμενο και δρώντα, όλο αυτό το διάστημα που είναι δολοφονημένος για να μην κάνεις ιστορία, νεκρολογία, δαιμονοποίηση ή αγιοποίηση, αλλά μια ζωντανή κουβέντα μαζί του, αφήνοντας τον να μιλάει κυρίως αυτός, επειδή ακριβώς αυτό θα θέλαμε να μάθουμε, δηλαδή, ποια θα ήταν σήμερα η δική του γνώμη για το τότε, για τη σημερινή κατάσταση και φυσικά για το μέλλον.

Σύντομο βιογραφικό

του Δημήτρη Λάμπου

dnlampos@hotmail.com, www.dimitrislampos.gr,

Ο Δημήτρης Λάμπος γεννήθηκε στο Βερολίνο και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, στο Χαϊδάρι και στην Αθήνα. Από πολύ νεαρή ηλικία άρχισε να γράφει στίχους και πεζά και ακολούθησε και η ενασχόλησή του με τη μουσική.

Σπούδασε Οικονομικά (Β.Α.) και Διεθνή Οικονομικά (MSc) στο Πανεπιστήμιο Essex στην Αγγλία.

Γυρνώντας στην Ελλάδα εργάστηκε, αρχικά ως δημοσιογράφος και στη συνέχεια ως οικονομολόγος, στην οικονομική έρευνα και στον τραπεζικό τομέα. Άρθρα του γύρω από την Ανάπτυξη της οικονομίας και την προστασία του περιβάλλοντος αλλά και τη φτώχια και την ανισότητα σε μεταβατικές οικονομίες, έχουν δημοσιευτεί σε επιστημονικά περιοδικά όπως ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ, MONTHLY REVIEW ONLINE κ.α.

Με μια πληθώρα μουσικών επιρροών που έχουν ως κέντρο τους τη folk rock και με πολλές μουσικές εκπλήξεις, τα τραγούδια των δίσκων του Δημήτρη Λάμπου τονίζουν τον κοινωνικό ρόλο του τραγουδιού εκφέροντας λόγο και άποψη. Με τα λόγια του ίδιου: «Τα τραγούδια δεν μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο. Μπορούν όμως να μας θυμίζουν ότι ο κόσμος μπορεί να αλλάξει».

ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ του ιδίου

  1. «Δήθεν», Ποίημα, στην ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ ‘ΠΑΡΟΥΣΙΑ’, τεύχος 1/ Ιούλιος 1997.
  2. Του μακρινού παρελθόντος αλήθεια, στο: ΝΟΥΜΑΣ, τεύχος 53/Οκτώβρης 1997.
  3. Εκδότης και αρχισυντάκτης του Περιοδικού Εναλλακτικού Λόγου, «Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ», 1998-2000, έξι τεύχη.
  4. The relationship between monetary experience and monetary theory in the works of David Ricardo, Work paper, University of Essex, Department of Economics, May 2000.
  5. Trade and Development, Work paper, University of Essex, Department of Economics, 2001.
  6. The effect of privatization on poverty and inequality in transition economies. The cases of Russia and East Germany, Dissertation, University of Essex, Department of Economics, September 2001.
  7. Το Αλβανάκι, Διήγημα, στο: ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, τεύχος 38/2001.
  8. Οι ιδιωτικοποιήσεις σήμερα: Μια σύντομη προσέγγιση της ρωσικής και της ανατολικογερμανικής εμπειρίας, στα: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ, τεύχος 112, 6-7/2001.
  9. Cool Alexis VS Fanzines, στο: http://www.geocities.com/fanzinesnet/main,htm, 28.02.2003.
  10. Οικονομική ανάπτυξη και προστασία του περιβάλλοντος, στο: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ, τεύχος 43/2004, καθώς επίσης και στο: ΑΓΩΝΑΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ, Φύλλο 5897/17.03.2004.
  11. Γυναίκες και πολιτική, στο: ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ, τεύχος 44/5-6/2004.
  12. Παρουσίαση τραγουδιών, στο Ash in Art, 23.04.2005.
  13. Λέξεις, Ποίημα, στην Εφημερίδα Η ΜΑΚΡΥΝΕΙΑ, Φύλλο 152, 9-10/2006.
  14. Γαλαξίδι, Ποίημα, στην ‘ΠΑΡΟΥΣΙΑ’, τεύχος 38/10-12/2006.
  15. Φως, Ποίημα, στην: ‘ΠΑΡΟΥΣΙΑ, τεύχος44/4-6/2008.
  16. Η ιστορία ενός ‘Μισάνθρωπου’, Βιβλίο, Ποίηση, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ, Αθήνα 2008,
  17. Τα πάθη του ποιητή, Ποίημα, στην ‘ΠΑΡΟΥΣΙΑ’, τεύχος 47/1-3/2009
  18. Ουλές, Ποίημα, στην ‘ΠΑΡΟΥΣΙΑ’, τεύχος 48/4-6/2009.
  19. Λεωφορείο ο θάνατος, Διήγημα, στην ‘ΠΑΡΟΥΣΙΑ’, τεύχος 49, 7-9/2009.
  20. Μη σε φοβίσει η αγέλη, CD, by LYRA, Αθήνα 2010.
  21. A new better World is born, Speech delivered at the meeting organized by the Journal Social History Online and the Rosa Luxemburg Foundation on 6/12/2011, in Hamburg, Germany.
  22. Έχει μεταφράσει το βιβλίο του Γερμανού φιλοσόφου και ιστορικού Karl–Heinz Roth, Η Ελλάδα και η κρίση. Τι έγινε και τι μπορεί να γίνει, Εκδόσεις ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.
  23. Ένας καινούργιος καλύτερος κόσμος γεννιέται, στο περιοδικό ΠΟΛΙΤΕΣ, τεύχος 35/ Φεβρουάριος 2012.
  24. Lampoons, songs and laments for the 21st century, CD/METRONOMOS, Athens 2012
  25. Ακίνητη Πόλη, Συλλογή Διηγημάτων, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2015.
  26. Η φτώχεια είναι η χειρότερη μορφή βίας, ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑΣ, τεύχος 52, Αθήνα 2015.
  27. Ο Αλή Μπαμπά και οι 40 στόχοι της Χιλιετίας, (Ή γιατί παραμένουμε φτωχοί ανάμεσα στα πλούτη), ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑΣ, τεύχος 52, Αθήνα 2015.
  28. Συμμετοχή στην Ποιητική Ακαδημία. Σύγχρονη Ανθολογία της Νέας Ελληνικής Ποίησης, Εκδόσεις ΝΕΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ, Αθήνα 2016.
  29. Κατά Κρόνου, Ποιήματα, Εκδόσεις ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2017.
  30. ΕΞΕΓΕΡΣΗ, CD/Protasis, Αθήνα Οκτώβρης 2020, https://www.koutipandoras.gr/article/i-exegersi-toy-dimitri-lampoy-einai-o-pio-politikopoiimenos-ellinikos-diskos-ton-teleytaion,
  31. Che at Exarcheia, Theatrical Monolog in six acts, ONTIMRBOOKS, London 2021.
  32. Έχει κάνει πολλές ζωντανές παρουσιάσεις των τραγουδιών του με τη φιλική συμμετοχή πολλών γνωστών τραγουδοποιών, μουσικών και τραγουδιστών, καθώς επίσης και παρουσιάσεις των βιβλίων του.
  33. Έχει δώσει πολλές συνεντεύξεις στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο.

Από τον Νοέμβρη 2010 μέχρι σήμερα επιμελείται και παρουσιάζει σε διάφορα ιντερνετικά ραδιόφωνα την εβδομαδιαία μουσική εκπομπή ‘BRAINESSANCE’. Τα τελευταία έξι χρόνια συνεργάζεται με το: Μεταδεύτερο, αυτοδιαχειριζόμενο ραδιόφωνο πολιτιστικής και πολιτικής παρέμβασης, www.metadeftero.gr, (Ακούστε τη ραδιοφωνική εκπομπή Brainessance με τον Δημήτρη Λάμπο στο Μεταδεύτερο κάθε Κυριακή 19.00-20.00. Rock, blues, funk, soul και πολλή folk μουσική, πολιτική επικαιρότητα, συνεντεύξεις, σε ένα ρεαλιστικό κολάζ που επιτίθεται ξεδιάντροπα στον σουρεαλισμό που μας επιβάλλουν, επισκεφθείτε και ακούστε παλιότερες εκπομπές αρχείου εδώ, http://www.dimitrislampos.gr).

Περισσότερες πληροφορίες: www.dimitrislampos.gr

Αιχμάλωτοι των Μοντέλων

Αιχμάλωτοι των μοντέλων

Του Παναγιώτη Τζουνάκου

Οταν στο βιβλιοπωλείο βρέθηκε μπροστά μου το βιβλίο με τίτλο «Ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός» με τον υπότιτλο «Να θεμελιώσουμε τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας» από τις Εκδόσεις Κουκκίδα, δεν χρειάστηκε να το ξεφυλλίσω. Το γεγονός και μόνο ότι μπορεί να είναι εφικτός ένας καλύτερος κόσμος, μια προσδοκία άρχισε να σπάει τα περιχαρακώματα της απελπισίας και του φόβου και να αχνοφαίνεται μια ελπίδα ζωής. Πολύ σύντομα, η αρχική εκτίμηση επιβεβαιώθηκε απόλυτα.

Πρόκειται για μια συλλογική προσπάθεια από έξι καταξιωμένους συγγραφείς, των οποίων η προσφορά είναι ξεχωριστή, με αναλύσεις και θέσεις, με προοδευτικό πάντοτε προσανατολισμό, για τη δημιουργία μιας νέας κοινωνίας στηριγμένης όχι στην εκμετάλλευση και τον υλικό πλουτισμό, αλλά στις διαχρονικές και αναλλοίωτες αξίες του ανθρωπισμού και του πολιτισμού.

Η πρόταση αυτή έρχεται τη στιγμή της πανδημίας του θανατηφόρου ιού, που κατέδειξε το ψεύτικο και σαθρό οικοδόμημα αυτού του κόσμου, με την παγκόσμια κοινότητα να ατενίζει με ταραχή και τρόμο το μέλλον, με τους διαχειριστές της εξουσίας -υπαλλήλους της οικονομικής ολιγαρχίας και των βαρόνων του πλούτου- να παρακινούνται από τα συμφέροντα των φαρμακοβιομηχανιών και όχι από τη σωτηρία της ζωής των απλών ανθρώπων.

Η πτώση του τείχους του Βερολίνου και η διάλυση της ΕΣΣΔ, ενός συστήματος και μιας κοινωνίας υψηλών προσδοκιών, όπου η ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο δεν υλοποιήθηκε, αποτελεί πάντοτε μια πηγή σκέψης και γνώσης μετά την πλήρη επικράτηση του καπιταλισμού, της κοινωνίας των αγορών και της καταναλωτικής πλάνης, της φιλελεύθερης οικονομίας -ασυδοσίας δηλ. της απόλυτης κυριαρχίας του χρήματος.

Οι προσδοκίες διαψεύστηκαν στον τοίχο της υπαρκτής και ακλόνητης αντίληψης και πράξης των λαϊκών στρωμάτων, τότε αλλά και τώρα, που ήταν και είναι το μεγάλο εμπόδιο στην τροποποίηση και την αλλαγή των σχέσεων παραγωγής και των συνθηκών της ζωής, όπου η βελτίωσή της δεν είναι κάτι εύκολο και μπορεί να απαιτήσει κόπους, θυσίες και πολύ χρόνο. Η παγιωμένη αρχή στις παραδοσιακές κατακτημένες επιλογές διαμορφώνουν θέσεις σταθερές και ανελαστικές και αποτελούν τροχοπέδη προς την ανάπτυξη και την πρόοδο.

Μια προσέγγιση έγινε από τον ίδιο τον Λένιν, ο οποίος έγραφε σχετικά: «Η δύναμη της συνήθειας εκατομμυρίων και δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων είναι η πιο φοβερή δύναμη. Είναι χίλιες φορές πιο εύκολο να νικήσουμε τη μεγάλη συγκεντροποιημένη αστική τάξη, παρά να “νικήσουμε” τα εκατομμύρια των μικρονοικοκυραίων, ενώ αυτοί με την καθημερινή, τη συνηθισμένη, την αφανή, την ασύλληπτη, την αποσυνθετική τους δράση φέρνουν τα ίδια εκείνα αποτελέσματα που χρειάζεται η αστική τάξη και που παλινορθώνουν την αστική τάξη».

Το ξεπέρασμα του καπιταλισμού και η δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου και εφικτού αποτελούν αδήριτη αναγκαιότητα προσβλέποντας στο μέλλον σε μια οικονομία της κοινωνικής ισότητας και ελευθερίας. Οι επαναστατικές διαδικασίες για το ξερίζωμα των κατεστημένων αντιλήψεων και νοοτροπιών θα συντελέσουν στη διαγραφή των ταξικών συμφερόντων, στο ρίζωμα των αυτο-οργανωμένων κοινωνικών ομάδων, την εφαρμογή της άμεσης δημοκρατίας και του δικαιώματος της φυσικής συμμετοχής, με την επανατοποθέτηση του αγαθού της Ελεύθερης Ενέργειας, απορρίπτοντας το σημερινό πανάκριβο και καταστροφικό ενεργειακό μοντέλο και τη δημιουργία μιας νέας οικονομίας βασισμένης στην καθαρή ενέργεια, που θα είναι προσιτή σε όλους. Ένα μικρό δείγμα γραφής του καθένα είναι απαραίτητο.

Κολέμπας Γιώργος: «[…] Γι’ αυτό θα είναι ιδιαίτερης σημασίας η διατύπωση και η υλοποίηση ενός αλληλέγγυου οράματος για το ξεπέρασμα του καπιταλισμού και τη δημιουργία ενός νέου κόσμου, ο οποίος δεν θα είναι ιεραρχικός, αλλά αυτο-οργανωμένος και θα στηρίζεται στο κίνημα των κοινοτήτων για να ικανοποιήσει τη βασικότερη ανάγκη που υπάρχει σήμερα, δηλαδή τη διατήρηση του πλανήτη, η οποία μπορεί να υλοποιηθεί μόνο αν οργανώσουμε την ικανοποίηση, τόσο των ατομικών όσο και των συλλογικών αναγκών, σε αρμονία με τα όρια που βάζουν οι δυνατότητες των οικοσυστημάτων της γης».

Κωνσταντακόπουλος Δημήτρης: «Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε εκ των προτέρων το αν ένας “καλύτερος κόσμος” (οριζόμενος προοπτικά ως καθεστώς γενικευμένης κοινωνικής αυτοδιαχείρισης σε όλα τα επίπεδα) είναι εφικτός. Θα γίνει εφικτός αν εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο παλέψουν για να γίνει. Αν δεν το κάνουν, είτε ο κόσμος μας θα καταστραφεί (το πιθανότερο) είτε θα κυριαρχήσει ένας ολοκληρωτισμός χωρίς ιστορικό προηγούμενο, βασισμένος στις εκθετικά αναπτυσσόμενες τεχνολογίες, στα χέρια ελάχιστων πολυεθνικών εταιρειών και τραπεζών, που ενεργούν στην κλίμακα της ανθρωπότητας όπως ο καρκίνος στο σώμα του ασθενούς ανθρώπου».

Λάμπος Κώστας: «Η οικονομική και κοινωνική ανισότητα δεν έχει να κάνει με την ανθρώπινη φύση, ούτε και με τη διαφορετικότητα μεταξύ των ανθρώπων, αλλά με τη σχέση των κοινωνιών ως συνόλων, ως Εμείς, με τα μέσα παραγωγής. Η οικονομική/κοινωνική ανισότητα αποτελεί την άμεση συνέπεια της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα, στους όρους και στα αγαθά της παραγωγής, η βίαιη ανισοκατανομή των οποίων καταλήγει στην εξίσου ακραία και βίαιη ανισοκατανομή του κοινωνικού πλούτου και στη διάσπαση των κοινωνιών στους ελάχιστους εξουσιαστές και στους πολλούς εξουσιαζόμενους».

Λιερός Γιώργος: «Η εγκοσμιότητα, η συμπαθητική σχέση του ανθρώπου με τον κόσμο, είναι μια διαλεκτική σχέση υποκειμένου-αντικειμένου ή καλύτερα το άνοιγμα του υποκειμένου, η δεκτικότητά του στο αντικείμενο, όχι όμως με τη μία, αλλά με διαδοχικά διαβήματα: διαφορετικά ο κόσμος θα διαπερνούσε και θα συνέθλιβε ένα υποκείμενο το οποίο θα είχε μείνει απέναντί του ακάλυπτο, απροστάτευτο, εκπατρισμένο, χωρίς ρίζες. Ο κόσμος όλων των ανθρώπων σχηματίζεται αρθρωτά από πολλούς κόσμους, καθένας από τους οποίους με τη σειρά του εμπεριέχει πλειάδα κόσμων».

Στάμκος Γιώργος: «Μέχρι πού και πότε η ανθρωπότητα θα παραμείνει αιχμάλωτη σε ένα ξεπερασμένο ενεργειακό και οικονομικό μοντέλο, το οποίο δημιουργεί χαοτικές ανισότητες και αθλιότητα, καταστρέφει ανεπανόρθωτα το περιβάλλον και υπονομεύει το μέλλον της ζωής στον πλανήτη Γη; Ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός μόνο αν ελευθερώσουμε τις τεχνολογικές δυνατότητές μας για να παράγουμε Ελεύθερη Ενέργεια. Δηλαδή, άφθονη, φθηνή και καθαρή ενέργεια παράγει αποκεντρωμένους και ανανεώσιμους τρόπους από την “ενεργειακή θάλασσα” που μας περιβάλλει».

Χατζηκωνσταντίνου Γιώργος: «Μελετώντας κανείς την ανθρώπινη ιστορία αντιλαμβάνεται το μέγεθος της ανθρώπινης περιπέτειας και την αδιάκοπη προσπάθεια των κοινωνιών για έναν κόσμο καλύτερο. Ο ανθρώπινος πολιτισμός βέβαια είναι γεμάτος από μαύρες σελίδες που συνήθως αποδεικνύουν ότι ο επιδιωκόμενος καλύτερος κόσμος δεν είναι πάντοτε εφικτός, καθώς ξαφνικά οι προσπάθειες ανατρέπονται και το χειρότερο καθίσταται εφικτό».

Ναι, μπορεί ο κόσμος να γίνει καλύτερος, με πίστη και αισιοδοξία στην ελπίδα που μας κρατάει ακόμη όρθιους. Συμμετέχουμε στον διάλογο για τη δικαίωση του κόσμου της κοινωνικής ισότητας ενεργοποιώντας τα κύτταρα της παθητικής στάσης και ρίχνοντάς τα στον αγώνα για τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής και την κατάκτηση της ελευθερίας.

*Εκπαιδευτικός-συγγραφέας

Πηγή: www.efsyn.gr8 Μαΐου 2021

Να θεμελιώσουμε τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας

Να θεμελιώσουμε τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας[1]

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

claslessdemocracy@gmail.com,

http://www.classlessdemocracy.blogspot.com,

Κι έτσι (είδες πόσο απλά;)

Τίποτα δεν είναι ίδιο.

Το ψέμα τρέχει να κρυφτεί

Κι η εξουσία παλεύει να μας πείσει,

Μα όλα είναι σήμερα από χθες πιο καθαρά

Κι υπάρχει ένα σύνολο που δεν μπορεί

Ποτέ ξανά τα μάτια του να κλείσει.

Δημήτρης Λάμπος[2]

Από τότε που η Γαλλική Επανάσταση «της ελευθερίας, της ισότητας και της αδελφότητας»(Liberté, égalitéfraternité), κατέληξε στον υπαρκτό καπιταλισμό της ακραίας ανισότητας, της ανελευθερίας, της εχθρότητας, του μίσους και της μεγάλης σφαγής στον βωμό του ιδιωτικού κέρδους, από τότε χάθηκε η ντροπή, επαναστατική ευαισθησία την έλεγε ο Μαρξ, πίσω από την αστική δημοκρατία και τον κοινοβουλευτισμό που λειτούργησε σαν ‘φύλλο συκής’ και παραμορφωτικός καθρέφτης που μεταμορφώνει την ασχήμια της μισθωτής δουλείας σε απατηλή και αιματοβαμμένη ‘ομορφιά’, και σε ‘κάλπικη ελευθερία’ τοις μετρητοίς και με ξίκικο ζύγι.

Από τότε που η Οκτωβριανή Επανάσταση έγινε για να περάσει Όλη εξουσία στα Σοβιέτ, δηλαδή στα Εργατικά Συμβούλια (Вся власть в Советах), που σημαίνει ότι έγινε για τη Δημοκρατία του Προλεταριάτου, δηλαδή για μια Κοινωνική Δημοκρατία, αλλά η ηγεσία του ΚΚΣΕ επέβαλε τη ‘Δικτατορία του Προλεταριάτου’ που κι αυτή εκφυλίστηκε στη Δικτατορία του Κόμματος κι ακόμα παραπέρα στη δικτατορία της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΣΕ, για να καταλήξει στη μονοπρόσωπη δικτατορία του εκάστοτε ‘Γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΣΕ’, κι από εκεί στον ‘υπαρκτό σοσιαλισμό’ της μοναδικής αλήθειας και των Γκουλάγκς, από τότε έγινε φανερό το τραγικό τέλος κι αυτής της μεγάλης επανάστασης. Από τότε έγινε συνείδηση ότι, όσο οι επαναστάσεις θα είναι υπόθεση των λεγόμενων ‘επαναστατικών πρωτοποριών’, των μηχανισμών και ‘από τα πάνω’, που εξουσιαστικά χρησιμοποιούν ως δύναμη κρούσης τους εργαζόμενους τόσο αυτές θα ευνουχίζουν την ιστορία. Είναι ο ευνουχισμός της ιστορίας που άφησε ανολοκλήρωτη τόσο την Οκτωβριανή όσο και την Γαλλική Επανάσταση, αλλά και την ανθρωπότητα ολόκληρη στα νύχια του νεοφιλελεύθερου κεφαλαίου και του αμερικανισμού[3].

Από τότε που ο ‘υπαρκτός σοσιαλισμός’ έπνιξε στο αίμα τα συμβούλια των εργατών, των ναυτών, των στρατιωτών και τις κομμούνες με κορυφαία εκείνη της Κρονστάνδης και έθεσε ως πρότυπό του τον τεϋλορισμό που ως σταχανοβισμός[4] δεν κατάφερε, παρά το φροντιστήριο του Τρότσκι,[5] «να φτάσει και να ξεπεράσει τον καπιταλισμό»,[6] όπως διακήρυσσε ο Ιωσήφ Στάλιν, αποφάσισε, ως κρατικομονοπωλιακός καπιταλισμός των κατά Μάο ‘ρεβιζιονιστών’ Χρουστσώφ, Μπρέζνιεφ και Γκορμπατσώφ, να επιστρέψει, με τη βοήθεια προφανώς των μυστικών υπηρεσιών των Ενωμένων Πολιτειών Αμερικής και της νομενκλατούρας του ΚΚΣΕ,[7] «ειρηνικά» στον υπαρκτό καπιταλισμό, αντί να κάνει ένα βήμα προς τον θετικό ουμανισμό[8] όπως οραματιζόταν διαχρονικά η εργαζόμενη ανθρωπότητα και ο νεαρός Κάρολος Μαρξ. Από τότε ολόκληρη η εργαζόμενη ανθρωπότητα, δηλαδή οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού προσπαθούν να ξαναμαζέψουν τα συντρίμμια τους, να επιστρέψουν στις επαναστατικές αφετηρίες τους και να συνεχίσουν τους διαχρονικούς αγώνες τους με στρατηγικό στόχο την κοινωνική ισότητα και τον αταξικό οικουμενικό ουμανισμό.

Στο μεταξύ ο λεγόμενος ‘μεγάλος θρίαμβος του νεοφιλελευθερισμού’ με την αποκρουστική μορφή του μανιακού αμερικανισμού και των ‘πρόθυμων συνοδοιπόρων’ και ‘χρήσιμων ηλιθίων’ συμμάχων του της λεγόμενης Δύσης και του ΝΑΤΟ και η βίαιη παγκοσμιοποίηση του κεφαλαίου, συμπτώματα της παρακμής του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής, κατέληξαν στην καπιταλιστική βαρβαρότητα, στον χειρότερο εφιάλτη για την ανθρωπότητα, πράγμα που ξανάφερε στη σκέψη των εργαζόμενων την έννοια μιας σύγχρονης ουμανιστικής επανάστασης με στόχο την κοινωνική αυτοδιεύθυνση που θα ολοκληρώσει όλες τις προηγούμενες κοινωνικές επαναστάσεις και θα οδηγήσει την ανθρωπότητα σ’ έναν καινούργιο και καλύτερο κόσμο.

Η ηττημένη παραδοσιακή, εξουσιαστική και συνεπώς συστημική ‘αστική αριστερά’, γαλουχημένη στα νάματα του λενινισμού, του σταλινισμού, του τροτσκισμού και των άπειρων θανάσιμα αλληλοσπαρασσόμενων διασπάσεών τους με αντικείμενο την ‘κληρονομιά της όποιας ορθοδοξίας’, όχι μόνο δεν κατάφερε να ξεκολλήσει από τις ιδεολογίες και τα δόγματα του 19ου και του 20ού αιώνα, αλλά αναδιπλώθηκε και επέλεξε να συνθηκολογήσει τη στιγμή που ο μανιακός καπιταλισμός οργανώνει την πιο σκληρή και σε παγκόσμια κλίμακα επίθεσή του ενάντια στην ανθρωπότητα. Κατά έναν περίεργο τρόπο, μάλιστα, ιδιαίτερα η ‘ευρωπαϊκή αριστερά’, είτε ως ‘ανανεωτική’, ‘ριζοσπαστική’, ‘σύγχρονη’, ‘νέα’, ‘οικολογική’ αριστερά’ θεωρεί αποστολή της όχι την ανατροπή, αλλά τη ‘βελτίωση του καπιταλισμού’.

Έτσι με διάφορες ιδεολογικές αλχημείες περί ήπιου/δυτικότροπου ‘ευρωκομουνισμού’ παλιότερα, ‘νέας σοσιαλδημοκρατίας’ και ‘αριστερής διακυβέρνησης’ του καπιταλισμού τελευταία, με πολλές θεαματικές ιδεολογικοπολιτικές kolotoumpes και διάφορα ιδεολογήματα περί ‘έντιμης αριστερής διαχείρισής του’, με αντάλλαγμα βέβαια τη νομή της όποιας δοτής πολιτικής εξουσίας από διάφορες εξουσιομανείς ‘επαναστατικές πρωτοπορίες’, φτάσαμε στην απόλυτη ιστορική χρεοκοπία της ιδεολογίας του κρατικομονοπωλιακού καπιταλισμού που μεταμορφώθηκε σε ‘γιαγιά της κοκκινοσκουφίτσας’ για να κρύψει το ταξικό εξουσιαστικό του πρόσωπο. Οπότε αυτή η εξουσιαστική αριστερά της συνθηκολόγησης κατέληξε, από υποτιθέμενος αντίπαλος, σε συνιστώσα, δηλαδή σε οργανικό μέρος του απάνθρωπου, καταστροφικού και εκμεταλλευτικού συστήματος, που σημαίνει ότι εκφυλίστηκε σε δύναμη του παλιού κακού και απωθητικού κόσμου.

Βέβαια η παρακμιακή κρίση του καπιταλισμού και το κενό που άφησε η χρεοκοπία της παραδοσιακής εξουσιαστικής αστικής αριστεράς άνοιξαν την όρεξη στους λογής-λογής φασίζοντες, νεοναζιστές και ακροδεξιούς πολιτικούς τραμπούκους να διεκδικήσουν τον ρόλο του «ηθικού αναμορφωτή του καπιταλισμού».Παράλληλα ο «νεοαμερικανισμός»[9][10], ο νεογερμανισμός,[11] ο νεοτσαρισμός και ο νεοκινεζισμός[12] εργάζονται σκληρά, σε διάφορες επώνυμες Λέσχες και μυστικές Στοές, είτε ως G7+, είτε ως Trilaterale κ.λπ. για μια Νέα Pax Capitala, ή για τη δική τους παγκόσμια ηγεμονία ο καθένας. Μπροστά σε αυτή την καινούργια πραγματικότητα, που σταθερά χειροτερεύει, οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού άρχισαν, αργά αλλά σταθερά, να απομακρύνονται από τους διάφορους ιδεολογικούς και κομματικούς διαμεσολαβητές και «νονούς» και ταυτόχρονα να συνειδητοποιούν τον δικό τους ιστορικό ρόλο ως υποκείμενο της ιστορίας και να διεκδικούν έναν αντικαπιταλιστικό και ειρηνικό κόσμο της κοινωνικής ισότητας και της Άμεσης Δημοκρατίας.

Σε αυτήν τη συγκυρία εμφανίστηκε το λεγόμενο ‘Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ (ΠΚΦ)’, γνωστό και ως ‘Κίνημα κατά της παγκοσμιοποίησης’ που ιδρύθηκε στο Πόρτο Αλέγκρε (Porto Alegre) της Βραζιλίας το 2001, υποτίθεται ως αντίβαρο στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, το επίσημο επαινετήριο της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, και υιοθέτησε ως κεντρικό του σύνθημα το «ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός». Αναφορικά όμως με τη φιλοσοφία, τη μορφή, το περιεχόμενο και την κατεύθυνση αυτού του «άλλου κόσμου», αυτό το ‘Κίνημα κατά της παγκοσμιοποίησης’ περιορίζεται σε έναν ασαφή, αποσπασματικό, καταγγελτικό, συνθηματολογικό, αποπροσανατολιστικό και συνεπώς αναποτελεσματικό λόγο[13] που αποφεύγει να αγγίξει τις ρίζες του καπιταλισμού, περιοριζόμενο στη χαλαρή καταγγελία της παγκοσμιοποίησης, αλλά όχι της ύπαρξης και της καταστροφικότητας του κεφαλαίου, πράγμα που υποδηλώνει ότι ο άλλος κόσμος που ευαγγελίζεται παραπέμπει σε έναν ανύπαρκτο καλύτερο καπιταλισμό, με ολίγη από ‘γιαλαντζί αριστερά’.

Σήμερα, ύστερα από δεκαεννιά χρόνια, οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, δηλαδή, η εργαζόμενη ανθρωπότητα ολόκληρη γνωρίζει ότι «ο άλλος κόσμος»του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ δεν ήταν παρά ένας ακόμα χειρότερος καπιταλισμός. Γνωρίζει επίσης ότι αυτή την εξέλιξη την διευκόλυνε το γεγονός ότι το ΠΚΦ, με τη βοήθεια των ισχυρών χορηγών του, κατάφερε να πλασαριστεί ως ‘προοδευτικό’ μέχρι και ως ‘αριστερό κίνημα’, το οποίο το σφιχταγκάλιασαν τα απολειφάδια της σοσιαλδημοκρατίας και μερικά από τα ενταγμένα στο σύστημα και διψασμένα για εξουσία τριτοτεταρτοδιεθνιστικά κατάλοιπα, έτοιμα να κάνουν την όποια βρώμικη δουλειά για λογαριασμό του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου, με αντάλλαγμα λίγη δοτή πολιτική εξουσία. Γνωρίζει τέλος, η ανθρωπότητα ότι ο αποπροσανατολιστικός, ρηχός, ασαφής και ελιτίστικος λόγος, ο χαλαρός ακτιβισμός του ΠΚΦ και η δουλικότητα των από αυτό εμπνευσμένων κυβερνήσεων παραπέμπουν στην άποψη ότι αυτό, για αντικειμενικούς και υποκειμενικούς λόγους, εξυπηρέτησε και εξυπηρετεί, ως άλλοθι, το καπιταλιστικό σύστημα και όχι την κοινωνία/ανθρωπότητα.

Όταν «η συνολική περιουσία των τριών πλουσιότερων ανθρώπων στον κόσμο ξεπερνά το άθροισμα του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος των 48 λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών του πλανήτη, δηλαδή του 25% περίπου όλων των κρατών…»[14] και «η περιουσία των 85 πλουσιότερων ανθρώπων του πλανήτη υπερβαίνει το συνολικό ΑΕΠ της πολυπληθέστερης χώρας στον κόσμο, της ακόμα λεγόμενης Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, με ένα δισεκατομμύριο τετρακόσια εκατομμύρια κατοίκους»[15] και όταν, τελικά, όπως αποκαλύπτουν επίσημες στατιστικές του Οργανισμού Ενωμένων Εθνών (ΟΕΕ) και άλλων διεθνών οργανισμών, το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού ελέγχει, με τη βία θεσμών, δομών και δυνάμεων καταστολής, αποκλειστικά τα ιδιόκτητα μέσα παραγωγής και με αυτό την ατομική, την ταξική και την ιμπεριαλιστική εξουσία που προκαλεί:

·                 κραυγαλέες εισοδηματικές συνεπώς και κοινωνικές ανισότητες που παράγουν ανταγωνισμό, ρατσισμό και φασισμό που καταδικάζουν στον από πείνα, δίψα και επιδημίες θάνατο εκατομμύρια συνανθρώπους μας κάθε χρόνο,

·                 ασταμάτητους απάνθρωπους και καταστροφικούς πολέμους που σκοτώνουν ή ξεριζώνουν από τις εστίες τους εκατομμύρια άλλους συνανθρώπους μας, με αποτέλεσμα να υποβαθμίζουν διαρκώς τη ζωή του 99% του παγκόσμιου πληθυσμού και

·                 τον μηδενισμό της ελπίδας για ένα καλύτερο μέλλον της ανθρωπότητας, με τη λεηλασία της βιόσφαιρας και την καταστροφή των όρων ζωής πάνω στον πλανήτη Γη, με αντίδοτο τις υποσχέσεις όλων ανεξαίρετα των θανατόφιλων σκοταδιστικών θρησκειών για την υποτιθέμενη μετά θάνατον ζωή στον υποτιθέμενο παράδεισο με σκοπό το 99% να αποδεχτεί ότι και όσους του κάνουν κόλαση την, εδώ, μία και μοναδική ζωή,

τότε,αυτό το 99% οφείλει να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων και να αφοπλίσει ηθικά, ιδεολογικά, πολιτικά, θεσμικά, οργανωτικά και λειτουργικά τον καπιταλιστικό κόσμο και να ανοίξει τον δρόμο για ένα συναρπαστικό, αντικαπιταλιστικό μέλλον της ανθρωπότητας χωρίς εκμεταλλευτές και θύματα της εκμετάλλευσης, χωρίς ηγεμόνες και υποτελείς, χωρίς σκοταδιστικούς μύθους και ‘ποίμνια’, χωρίς αφεντικά και δούλους.

Συνεπώς, η ιστορική αναγκαιότητα, όπως αυτή επιτακτικά προβάλλει με τις μεγάλες εκκρεμότητες στον 21ο αιώνα, αλλά και με τον εντονότερα συνεχιζόμενο αιματηρό ανταγωνισμό για την παγκόσμια ηγεμονία, απαιτεί να μιλάμε και να αγωνιζόμαστε όχι απλά και αόριστα για έναν «άλλον κόσμο», αλλά για έναν καλύτερο κόσμο, δημιουργό και εγγυητή ενός οικουμενικού ουμανιστικού πολιτισμού,που έχει καταστεί διαχρονικά και παγκόσμια επιθυμητός, ιστορικά αναγκαίος, εφικτός και αναπόφευκτος, αν η ανθρωπότητα και ο ανθρώπινος πολιτισμός επιθυμούν να επιβιώσουν σε συνθήκες μετακαπιταλιστικές ως κοινωνίες της αυτοδιεύθυνσης, της άμεσης δημοκρατίας και της κοινωνικής ισότητας, αρθρωμένες σε μια Παγκόσμια Συνομοσπονδία Άμεσων Δημοκρατιών.

Προϋπόθεση για το πέρασμα σ’ έναν καλύτερο κόσμο με αυτά τα χαρακτηριστικά είναι η κατάργηση των όρων ύπαρξης των σκοταδιστικών και εξουσιαστικών ιερατείων, καταργώντας την αιτία όλων των δεινών της ανθρωπότητας, δηλαδή την ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής που οδήγησε στις κραυγαλέες οικονομικές, κοινωνικές, τοπικές, περιφερειακές, εθνικές και οικουμενικές ανισότητες που συνθέτουν την απάνθρωπη και καταστροφική καπιταλιστική βαρβαρότητα. Και φυσικά το ζητούμενο δεν μπορεί να είναι η ‘βελτίωση’ του δυτικού καπιταλισμού, ούτε η επέκταση του κινεζικού και η νεκρανάσταση του σοβιετικού μοντέλου του κρατικομονοπωλιακού καπιταλισμού, γιατί το κεφάλαιο σε οποιαδήποτε εκδοχή του ως εξουσία των λίγων εχόντων μεγάλη ατομική ιδιοκτησία ή/και εξουσία πάνω στους πολλούς μη κατέχοντες ατομική ιδιοκτησία ή/και εξουσία δεν παύει να διασπά τις κοινωνίες και να καταστρέφει τη Φύση και τον πολιτισμό. Το ζητούμενο ήταν και παραμένει η διαχρονική επιλογή των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού για ένα οικονομικό σύστημα που θα ελέγχεται από τις αυτοδιευθυνόμενες κοινωνίες και θα υπηρετεί το κοινωνικό σύνολο, θα διασφαλίζει την κοινωνική ισότητα, την άμεση δημοκρατία, την πραγματική ελευθερία και την οικουμενική ειρήνη, αλλά όλα αυτά δεν είναι ζητήματα ενός κάποιου ‘άλλου κόσμου’ του ιδιοτελούς οικονομισμού, αλλά του κόσμου της κοινωνικά ελεγχόμενης οικονομίας, δηλαδή, ενός καλύτερου κόσμου.

Η παρακμή και η μεγάλη αντίφαση του καπιταλισμού, όμως, αλλάζει τα δεδομένα που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο καπιταλισμός δεν είναι η μοίρα της ανθρωπότητας και συνεπώς από τη στιγμή που αυτός φρενάρει αντί να προωθήσει τις εξελίξεις προς μια νέα, προοδευτικότερη σελίδα για την ανθρωπότητα ολόκληρη, τότε αυτή οφείλει να τον καταργήσει. Οι φυσικές και οι βιολογικές επιστήμες, αλλά και η αρχαιολογία και η ιστορία μας διδάσκουν πως, ό,τι γεννιέται ακμάζει, παρακμάζει και πεθαίνει. Αυτή είναι και η πορεία των κοινωνικών συστημάτων. Ο καπιταλισμός γεννήθηκε ως λύση της αντίθεσης, μεταξύ των ανεπτυγμένων παραγωγικών δυνάμεων που προκάλεσε η εμποροκρατία και η περίοδος της μανουφακτούρας, και των καθυστερημένων φεουδαρχικών παραγωγικών σχέσεων. Ο καπιταλισμός ήταν σε σχέση με τη φεουδαρχία ένα προοδευτικό σύστημα που έδωσε τεράστια ώθηση στις επιστήμες, στη γνώση, στις τέχνες και στις τεχνολογίες της παραγωγής που άλλαξαν, σε σχέση με πριν, ριζικά τη ζωή των ανθρώπων πάνω στον πλανήτη. Αυτό έγινε εφικτό γιατί με την Αναγέννηση και τον Διαφωτισμό η νέα ηγέτιδα τάξη καθαίρεσε τον θεό-φετίχ της φεουδαρχικής εξουσίας από τη θέση του ιδιοκτήτη της γης, την οποία μοίρασε σε μικρές και μεγάλες ατομικές ιδιοκτησίες, γιατί με αυτόν τον τρόπο μετακίνησε τη ροή της γαιοπροσόδου από τον ‘εκπρόσωπο του θεού’ τον Πάπα, τον αυτοκράτορα, τον μονάρχη και τον σουλτάνο και τους υποτακτικούς τους φεουδάρχες/λατιφουντίστες και φοροεισπράκτορες και την έστρεψε, μέσω της διαδικασίας της πρωτογενούς συσσώρευσης, στη χρηματοδότηση της καπιταλιστικής ανάπτυξης.

Η καπιταλιστική ανάπτυξη όμως, πέρα από τη γαιοπρόσοδο, χρειάστηκε εργατικά χέρια τα οποία απέκτησε μέσω της σταδιακής εκμηχάνισης του πρωτογενούς τομέα και της εμπορευματοποίησης της παραγωγής του, πράγμα που προκάλεσε ένα τεράστιο κύμα αστυφιλίας που μετέτρεψε τους αγρότες σε βιομηχανικούς εργάτες, σε καταναλωτές βιομηχανικών προϊόντων και σε στρατιώτες υπεράσπισης των νέων αφεντικών τους και του κεφαλαίου. Οι αλλεπάλληλες μικρές και μεγάλες βιομηχανικές επαναστάσεις προσανατόλισαν την εξέλιξη προς τον σκοπό της μεγιστοποίησης της κερδοφορίας των ατομικών ιδιοκτησιών πάνω στα μέσα παραγωγής ,μέσω της υποκατάστασης της ανθρώπινης εργασίας από τις μηχανές, μέχρι που φτάσαμε στη σημερινή κατάσταση, στην οποία η τεχνητή νοημοσύνη στη μορφή των αυτοματισμών και της ρομποτικής να αχρηστεύει και να απειλεί, μέσω της ανεργίας ή/και της κακοπληρωμένης απασχόλησης, στον διά της εξάντλησης και της πείνας θάνατο, τους δημιουργούς της.

Μια πρόσφατη έρευνα της McKinsey & Company Global management consulting μας πληροφορεί ότι στα επόμενα πέντε-δέκα χρόνια ο αυτοματισμός και η ρομποτική θα καταργήσουν 800 χιλιάδες θέσεις εργασίας σε μια μόνο χώρα, στις Ενωμένες Πολιτείες Αμερικής, πράγμα που σημαίνει ότι η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα και στα δημιουργήματα της παραγωγής καθιστά τις επιστήμες και τις τεχνολογίες από δυνάμεις απελευθέρωσης σε δυνάμεις υποδούλωσης των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού. Η ανθρωπότητα, όμως, δημιουργεί διαχρονικά τον πνευματικό (culture) και τον τεχνολογικό (civilization) πολιτισμό για να ‘βγει από το βασίλειο της ανάγκης και να μπει στο βασίλειο της ελευθερίας’, που σημαίνει να μειώνει σταθερά τον εργάσιμο χρόνο και να μεγαλώνει σταθερά τον ελεύθερο χρόνο των εργαζόμενων που θα επιτρέπει σε όλους να ολοκληρώνονται ως προσωπικότητες, να απολαμβάνουν το μέγα δώρο της ζωής και να ζουν ευτυχισμένοι σε συνθήκες κοινωνικής ισότητας.

Αντί γι’ αυτό, η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής δημιουργεί την ‘παραδοξότητα του καπιταλιστικού αντιστρόφου’, που διαμορφώνεται από την αύξηση της ανεργίας και του ημερήσιου χρόνου εργασίας με ταυτόχρονη μείωση της αμοιβής της εργασίας, τη στιγμή που οι επιστήμες και οι σύγχρονες τεχνολογίες καθιστούν εφικτή την κοινωνία της πλήρους απασχόλησης με ταυτόχρονη δραστική μείωση του χρόνου εργασίας, αύξηση των αποδοχών και την αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου όλων ανεξαίρετα των κατοίκων του πλανήτη. Το συμπέρασμα είναι ότι όταν το σύστημα της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής δεν δίνει λύσεις στα προβλήματα της ανθρωπότητας, τότε η ανθρωπότητα οφείλει να καταργήσει την ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής και το οικονομικό της σύστημα, για να βγει από την καπιταλιστική βαρβαρότητα και να μπει οριστικά στον δρόμο οικοδόμησης ενός καλύτερου κόσμου και πολιτισμού, του κόσμου και του πολιτισμού της αναγκαίας και εφικτής καθολικής κοινωνικής ισότητας.

*

Αυτός ο προβληματισμός για το χθες, το σήμερα και το αύριο, αυτή η αγωνία για ‘το τέλος’ ή για τη συνέχεια της ιστορίας γέννησε την ιδέα αυτής της συλλογικής παρέμβασης με τη μορφή του συλλογικού τόμου και την ελπίδα ότι θα λειτουργήσει ως προσάναμμα για να ξαναζωντανέψει ο σχετικός δημόσιος διάλογος που έχει εκτοπιστεί από την οχλοβοή των ‘ειδικών αγυρτών’ που βάλθηκαν να θεραπεύσουν με γιατροσόφια τον ιστορικά ήδη νεκρό καπιταλισμό και των ντελάληδων της αμερικανοκινεζορώσικης παγκόσμιας ηγεμονίας, λες και η εργαζόμενη ανθρωπότητα σταμάτησε να αγωνίζεται για έναν καλύτερο κόσμο.

*

Με την βεβαιότητα ότι θετικές, γόνιμες, αιρετικές και αντισυστημικές ιδέες μπορούν να εξελιχθούν σε δύναμη αλλαγής προς το καλύτερο απευθύνθηκα, με ΠΡΟΤΑΣΗ, ΠΡΟΚΛΗΣΗ, ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ στις 6 Μαρτίου 2019, σε κάμποσους γνωστούς, για την αγωνία τους για την εξέλιξη της ανθρωπότητας, συγγραφείς με μοναδικό κριτήριο αυτή την αγωνία τους, γιατί ήθελα να αποφευχθεί μια ακόμα ιδεολογικά μονολιθική προσέγγιση του θέματος της φύσης, του χαρακτήρα, της αναγκαιότητας και εφικτότητας ενός καλύτερου κόσμου[16]. Κάποιοι, για τους δικούς τους λόγους, δεν απάντησαν στη σχετική πρόσκληση, κάποιοι άλλοι έδειξαν ενδιαφέρον για το εγχείρημα αλλά δεν μπόρεσαν, όπως με διαβεβαίωσαν, λόγω φόρτου να ανταποκριθούν. Κάποιοι άλλοι διαφώνησαν, προφανώς, επί της ουσίας και αρνήθηκαν την συμμετοχή τους. Κάποιοι, τέλος, το πάλεψαν αλλά δεν μπόρεσαν για διάφορους προσωπικούς και επαγγελματικούς λόγους να ολοκληρώσουν τα κείμενά τους. Μείναμε τελικά έξι: Γιώργος Κολέμπας, Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος, Γιώργος Λιερός, Γιώργος Στάμκος, Γιώργος Χατζηκωνσταντίνου, και η ταπεινότητά μου που είχε και την πρωτοβουλία. Τα κείμενα που κοσμούν αυτόν τον τόμο συμβάλλουν το καθένα χωριστά αλλά και όλα μαζί σε μια πρώτη διαθεματική και διεπιστημονική προσέγγιση του θέματος, χωρίς φυσικά να το εξαντλούν και το σημαντικότερο χωρίς να το δεσμεύουν ιδεολογικά. Θα ήταν θετικό να συνεχιστεί με καινούργιες πρωτοβουλίες η θεωρητική προσέγγιση αυτού του θέματος με σκοπό να γίνει κατανοητή από τις δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού τόσο η αναγκαιότητα ανατροπής του καπιταλισμού σε όλες τις πιθανές εκδοχές του όσο και η εφικτότητα ενός καλύτερου κόσμου, ενός κόσμου της κοινωνικής ισότητας στη βάση της άμεσης δημοκρατίας με περιεχόμενο την αταξική κοινωνία.

*

Όπως θα διαπιστώσουν οι προσεκτικοί αναγνώστες, όλοι οι συγγραφείς αυτού του τόμου συμφωνούμε λίγο πολύ στην αναγκαιότητα και εφικτότητα ενός καλύτερου κόσμου. Συμφωνούμε επίσης στο ότι αυτός ο καλύτερος κόσμος προϋποθέτει το ξερίζωμα του καπιταλισμού, την πλήρη αποκαπιταλιστικοποίηση του φαντασιακού του σύγχρονου ανθρώπου, των θεσμών και των δομών της κοινωνίας του και της ανθρωπότητας συνολικά, με κατάληξη την άμεση δημοκρατία, αν και η διαφοροποίησή μας ως προς την μορφή και το περιεχόμενό της την θολώνει κάπως, όπως μια ‘κουνημένη φωτογραφία’. Κι αυτό επειδή δεν φαίνεται να συμφωνούμε όλοι μεταξύ μας σε διάφορα στρατηγικά και τακτικά, θεωρητικά και πρακτικά ζητήματα περάσματος σ’ έναν καλύτερο κόσμο. Θεωρώ ζήτημα άξιο ιδιαίτερης προσοχής τη μεταξύ μας μη συμφωνία αναφορικά με τον ρόλο και τη σχέση της ατομικής ιδιοκτησίας, γενικά, και της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής, ειδικότερα, με την οικονομικοκοινωνική ανισότητα, η οποία αποτελεί και τη μήτρα όλων των ανισοτήτων και φυσικά το αποκλειστικό εμπόδιο ενάντια στον διαχρονικό αγώνα των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, για τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, όλων των μορφών και σε όλα τα επίπεδα.

Και επειδή για τους αγώνες για την κοινωνική απελευθέρωση σημαντικότερο δεν ήταν ποτέ το Φαίνεσθε ενός εικονικού, αλλά το Είναι του πραγματικού κόσμου, γι’ αυτό εκτιμώ πως αν δεν εντοπίσουμε την πρωταρχική αιτία όλων των οικονομικοκοινωνικών ανισοτήτων που οδήγησαν στην καπιταλιστική βαρβαρότητα και αν δεν κατανοήσουμε όλοι ως βασικό στρατηγικό στόχο της εργαζόμενης ανθρωπότητας την επίτευξη της κοινωνικής ισότητας μέσω της κατάργησης της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής και της ταυτόχρονης ανάδειξης της κοινωνικής αυτοδιεύθυνσης, ως τρόπο κοινωνικής συμβίωσης, τότε πολύ μικρή σημασία θα έχει κάθε σχολαστικά λεπτομερειακή περιγραφή καθώς και κάθε συζήτηση για το Φαίνεσθαι ενός καλύτερου κόσμου.

Κι αυτό επειδή τέτοια ζητήματα η ιστορία, ο βηματισμός της οποίας υπερβαίνει κατά πολύ τον ανθρώπινο βιολογικό κύκλο, θα τα θέσει στη γενιά ή στις γενιές που θα πραγματοποιήσουν αυτό το πέρασμα. Το δικό μας χρέος εκτιμώ ότι περιορίζεται στην ανάδειξη των βασικών όρων υπόστασης, δηλαδή στη θεμελίωση του Είναι, που σημαίνει στην ανάδειξη της αναγκαιότητας του ξεπεράσματος του καπιταλισμού και στην κατανόηση των όρων μετάβασης σε έναν μετακαπιταλιστικό καλύτερο κόσμο. Γιατί όσο δεν καταφέρνουμε να ξεχωρίσουμε τον θύτη-σύστημα από το θύμα-άνθρωπο-κοινωνία- ανθρωπότητα, τόσο θα ματαιοπονούμε, θα μιζεριάζουμε, θα τρωγόμαστε μεταξύ μας, θα βυζαντινολογούμε και βαβελίζοντας και αυτομαστιγονώμενοι θα κατηγορούμε γενικά και αφηρημένα ‘το σύστημα’ και τον ‘άνθρωπο’, λες κι εμείς όλοι δεν είμαστε άνθρωποι και κατά κάποιον τρόπο υπεύθυνοι και για το σύστημα.

Αλλά ποιον άνθρωπο εννοούμε; Εννοούμε αυτό το ον που γεννιέται ανίκανο για πολλά χρόνια να επιβιώσει μόνο του, που επιβιώνει και εξελίσσεται χάρη στην ασφάλεια, τη στοργή και τη φροντίδα που με θυσίες του προσφέρει, όταν και αν μπορεί, για δυο ολόκληρες δεκαετίες περίπου, η οικογένειά του και η κοινωνία στην οποία γεννιέται; Ή μήπως εννοούμε τα παιδιά μας, τα εγγόνια μας, τα παιδιά όλου του κόσμου που γεννιούνται κάθε μέρα γεμάτα ευγνωμοσύνη και αθωότητα, γεμάτα όνειρα και διάθεση να χαρούν το δώρο της Φύσης, τη ζωή τους, κι αντί γι’ αυτό τα παραδίνουμε από τα γεννοφάσκια τους, ανίκανα ακόμα να σκεφτούν, να κρίνουν, να συγκρίνουν και να επιλέξουν, στα σκοταδιστικά και εξουσιαστικά ιερατεία για να τα κάνουν σαν τα μούτρα τους, καθ’ εικόνα και ομοίωση του εξουσιαστικού συστήματος;

Κι αντί να κάνουμε κάτι να αλλάξει αυτή η κατάσταση, τους φορτώνουμε κι από πάνω ευθύνες για την ανισότητα, τη φτώχεια, την πείνα, την εξουσιαστική βαρβαρότητα και τον πόλεμο, λες και ο καπιταλισμός είναι δημοκρατικό δημιούργημα όλων μας και όχι των πειρατών, των στρατοκρατών, των ληστών, των κλεφτών, των εγκληματιών, των αποικιοκρατών, των ιμπεριαλιστών, των εκμεταλλευτών, των σφετεριστών, των απατεώνων και των εκάστοτε εξουσιαστών μακελάρηδων της ανθρωπότητας. Τελικά, το γενικό συμπέρασμα είναι ότι, στην εξέλιξη των ανθρώπινων κοινωνιών, δεν υπάρχει παρθενογένεση και το Αύριο γεννιέται μέσα στο Σήμερα με τους όρους του Χθες. Με άλλα λόγια, το μέλλον δεν υπάρχει μέχρι, με τις πράξεις και τις παραλείψεις μας, να το δημιουργήσουμε, ως άτομα, ως κοινωνίες και ως ανθρωπότητα.

*

Με αυτές τις σκέψεις, με αυτήν τη φιλοσοφία και δομή των κειμένων αυτού του συλλογικού τόμου αφήνονται περιθώρια τόσο στους αναγνώστες όσο και στους ίδιους τους συγγραφείς, αλλά και σε όσους άλλους έχουν τις ίδιες αγωνίες, να συνεχίσουν και να διευρύνουν θεματολογικά και μεθοδολογικά τον σχετικό δημόσιο διάλογο. Μέχρι αυτός να εξελιχθεί σε καταλύτη διαμόρφωσης μιας αντίστοιχης συνειδητοποίησης των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού, των επιμέρους κοινωνιών και της ανθρωπότητας συνολικά, προϋπόθεση ικανή και αναγκαία για μια νέα κοσμοθεωρητική προσέγγιση του κόσμου, της ζωής και της κοινωνίας/ανθρωπότητας με βάση τα δεδομένα του 21ου αιώνα που διαμορφώνουν τους όρους της νέας κοσμοθεωρητικής, συνειδησιακής και πρακτικής υπέρβασης του καπιταλισμού. Συνθήκη ικανή και αναγκαία για τη διευρυμένη σε γεωγραφικό πλάτος και κοινωνικό βάθος, διακοινωνική και αλληλέγγυα ειρηνική πραγμάτωση ενός καλύτερου κόσμου, γιατί δεν πρέπει να έχουμε ψευδαισθήσεις, όπως άλλωστε διδάσκει η ιστορία των κοινωνικών αγώνων, ότι το κεφάλαιο θα αφήσει να γεννηθεί και να επιβιώσει η Άμεση Δημοκρατία σε μια μόνο μικρή χώρα και πολύ περισσότερο σε μια μόνο περιοχή κάποιας, έστω και μεγάλης, χώρας. Για να επιτύχει στρατηγικά και τακτικά η επόμενη μεγάλη κοινωνική επανάσταση, η ουμανιστική επανάσταση, θα πρέπει νοερά να κρατάνε ταυτόχρονα και με αποφασιστικότητα τη σημαία της κοινωνικής ισότητας (και κοινωνική ισότητα δεν μπορεί να υπάρξει όσο θα υπάρχει η ατομική ιδιοκτησία πάνω στα μέσα παραγωγής) οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού πολλών χωρών με αλληλέγγυες υποστηρίκτριες τις υπόλοιπες του πλανήτη, που σημαίνει ότι αυτή θα έχει αμεσοδημοκρατικό και ταυτόχρονα οικουμενικό ουμανιστικό χαρακτήρα. Δύσκολη και μακροχρόνια διαδικασία, αλλά η άλλη επιλογή που προσφέρει το κεφάλαιο είναι η κοινωνική ανισότητα και η καπιταλιστική βαρβαρότητα.

____________

https://classlessdemocracy.blogspot.com/2020/06/blog-post.html,


[1] Πρόλογος στον συλλογικό τόμο: Ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2020

[2] Δημήτρης Λάμπος, Κατά Κρόνου. Ποιήματα, Κουκκίδα, Αθήνα 2017, σελ. 32.

[3] Βλέπε αναλυτικά, στο: Αμερικανισμός και παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της Παρακμής. ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ. Αθήνα 2009.

[4] «Ο Ρώσος είναι κακός εργάτης σε σύγκριση με τους εργάτες των προηγμένων χωρών […]. Το καθήκον που πρέπει να εκπληρώσει σε όλο του το εύρος η Σοβιετική Κυβέρνηση είναι να μάθει τους εργάτες να δουλεύουν. Το σύστημα του Τέιλορ, η τελευταία λέξη του καπιταλισμού από αυτή την άποψη, όπως κάθε καπιταλιστική πρόοδος είναι ένας συνδυασμός της εκλεπτυσμένης θηριωδίας της αστικής εκμετάλλευσης και ενός πλήθους μειζόνων επιστημονικών επιτευγμάτων στο πεδίο της ανάλυσης των μηχανικών κινήσεων στη διάρκεια της εργασίας, της εξάλειψης των περιττών κινήσεων, της επεξεργασίας ορθών μεθόδων εργασίας, της εισαγωγής του καλύτερου συστήματος απολογισμού και ελέγχου, κ.λπ. Η Σοβιετική Κυβέρνηση πρέπει με κάθε κόστος να υιοθετήσει καθετί πολύτιμο από τα επιτεύγματα της επιστήμης και της τεχνολογίας σε αυτό το πεδίο […]. Πρέπει να οργανώσουμε στη Ρωσία τη μελέτη και τη διδασκαλία του συστήματος του Τέιλορ, να το δοκιμάσουμε συστηματικά στην πράξη και να το προσαρμόσουμε στους σκοπούς μας. Ταυτόχρονα, προσεγγίζοντας το καθήκον της αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας πρέπει να λάβουμε υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά της μεταβατικής περιόδου από τον καπιταλισμό στον σοσιαλισμό, η οποία απαιτεί […] την εφαρμογή του εξαναγκασμού…», Λένιν, «Τα άμεσα καθήκοντα της Σοβιετικής Κυβέρνησης», στο Selected Works, τόμ. 7, International Publishers, Νέα Υόρκη 1943.

[5] «Ο Αμερικανός τεϋλοριστής μηχανικός Kily, που ήρθε στη Ρωσία για την εφαρμογή των τεϋλορικών αρχών στην οικονομία ελπίζοντας ότι μια εθνικοποιημένη οικονομία θα αποτελέσει ευνοϊκή βάση για τη συνετή επιστημονική του δημιουργία, περιγράφει τη βιομηχανία μας με τα μελανότερα χρώματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του, η λούφα καταλαμβάνει το 50% (του συνολικού χρόνου παραγωγής), και η γενική κατανάλωση ενέργειας από τον εργάτη για την προμήθεια τροφίμων υπολογίζεται σε 80%, ώστε μόλις 20% απομένει για την πραγματική βιομηχανική εργασία. Δεν έλεγξα αυτά τα στοιχεία, αλλά ο Kili –αυτός ο άνθρωπος που έχει εξαιρετική φήμη στην Αμερική, που ήρθε σε μας με τη θέλησή του για να μας βοηθήσει– θεωρείται από όλους ένας απόλυτα ειλικρινής και αφοσιωμένος άνθρωπος…», Λέων Τρότσκι, Sochinenii, Gos. Izd., Moscow 1927, τόμ. 15, σελ. 85, αναφέρεται στο Από τον Λένιν στον Σταχάνοβ: Η κρυφή γοητεία του τεϋλορισμούhttps://athens.indymedia.org/post/564871/

[6] «Αναφορικά με τον ρυθμό της εκβιομηχάνισης, αυτός συνδέθηκε με τον αντίστοιχο ρυθμό ανάπτυξης των καπιταλιστικών χωρών. Η ΕΣΣΔ υιοθέτησε ένα τολμηρό πρόγραμμα για να φτάσει και να ξεπεράσει σε ένα σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα το τεχνικό και οικονομικό επίπεδο των προηγμένων καπιταλιστικών χωρών», Ι. Στάλιν, «Ο χρόνος της μεγάλης στροφής» που δημοσιεύτηκε στην Πράβδα της 7ης Νοεμβρίου 1929 στη 12η επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης.

[7] «Το σύστημα Τέιλορ […] εφαρμόστηκε και στη Σοβιετική Ένωση. Προσθέστε τις οικονομικές ανισότητες, τις μεγάλες διαφορές μισθών, τις διαφωνίες σχετικά με την ακολουθητέα πολιτική, τη βαθμιαία ανάπτυξη ενός κοινωνικά και οικονομικά προνομιούχου στρώματος, αυτά και άλλα αρνητικά, και θα δείτε ότι η σοβιετική κοινωνία δεν προχωρούσε προς μια οργανική ενότητα λαού, κόμματος και κράτους», Ευτύχης Μπιτσάκης, «Το μεγαλείο και η τραγωδία της Σοβιετικής Ένωσης», Εφημερίδα των Συντακτών, 4.11.2017.

[8] «Το ξεπέρασμα του θεού είναι ο θεωρητικός Ουμανισμός […], το ξεπέρασμα της ατομικής ιδιοκτησίας είναι ο πρακτικός Ουμανισμός […] και τα δυό μαζί είναι ο θετικός Ουμανισμός», Karl Marx, Early Writings, Penguin Books, in association with New Left Review, 1992, σελ. 395.

[9] Κώστας Λάμπος, «Πιόνια του αμερικανισμού στη μεγάλη γεωπολιτική σκακιέρα;» https://tvxs.gr/news/blogarontas/pionia-sti-megali-geopolitiki-skakiera&dr=tvxsmrstvxs

[10] Κώστας Λάμπος, «Ο αμερικανισμός, θανάσιμη απειλή για την ανθρωπότητα», http://epithesh.blogspot.com/2014/07/blog-post_77.html

[11] Κώστας Λάμπος, «Νεογερμανισμός. Ο νέος εφιάλτης της Ευρώπης», https://thessalika-nea.gr/?p=10709

[12] Κώστας Λάμπος, «Κιναζισμός. Το ανώτατο στάδιο του πλιάτσικοκαπιταλισμού ή το πισωγύρισμα στο κατώτατο στάδιο του πολιτισμού;», Πολίτες, τχ. 21, Δεκέμβρης 2010.

[13] Μάκης Μαΐλης, «Ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός; Ποιος;», Ριζοσπάστης, 9.2.2003.

[14] Νόαμ Τσόμσκι, Οι έχοντες και οι μη κατέχοντες, ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ, Αθήνα 1999, σελ. 12.

[15] Νόαμ Τσόμσκι, Οι έχοντες…, ό. π.

[16] «…Προτείνω να προχωρήσουμε στην έκδοση κειμένων σε συλλογικό τόμο που, πέρα από κάθε μορφής ιδεολογική/κομματική προπαγάνδα, θα φωτίζουν διεπιστημονικά και από όσο γίνεται περισσότερες οπτικές γωνίες το θέμα: Ένας καλύτερος κόσμος είναι επιθυμητός, ιστορικά αναγκαίος και εφικτός.Χωρίς κοινωνική ισότητα δεν μπορεί να υπάρξει καθολική ευημερία, ελευθερία, δημοκρατία και ειρήνη. […] Μια ενότητα θεμάτων θα μπορούσε να αναφέρεται στα αίτια και τις μορφές της τρέχουσας κρίσης παρακμής του καπιταλισμού. Μια άλλη ενότητα θα μπορούσε να διερευνά στρατηγικά ζητήματα, δυνατότητες, τακτικές και προοπτικές μετάβασης σ’ έναν καλύτερο κόσμο. Μια τρίτη ενότητα θα μπορούσε να διερευνά τη μορφή και το περιεχόμενο του επιθυμητού και εφικτού καλύτερου κόσμου…».

ΕΝΑΣ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΦΙΚΤΟΣ


ΕΝΑΣ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΦΙΚΤΟΣ

Να θεμελιώσουμε τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας

Επιμέλεια και Πρόλογος: Κώστας Λάμπος

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΟΥΚΚΙΔΑ

Από τότε που η Γαλλική επανάσταση ‘της ελευθερίας, της ισότητας και της αδελφότητας’, κατάληξε στον υπαρκτό καπιταλισμό της ακραίας ανισότητας, της ανελευθερίας, της εχθρότητας, του μίσους και της μεγάλης σφαγής στο βωμό του ιδιωτικού κέρδους.

Από τότε που η Οκτωβριανή επανάσταση έγινε για να περάσει ‘Όλη εξουσία στα Σοβιέτ’, δηλαδή στα ‘Εργατικά Συμβούλια’, που σημαίνει ότι έγινε για την Δημοκρατία του Προλεταριάτου, δηλαδή για μια Κοινωνική Δημοκρατία, αλλά η ηγεσία του ΚΚΣΕ επέβαλε την ‘Δικτατορία του Προλεταριάτου’ που κι αυτή εκφυλλίστηκε στην Δικτατορία του Κόμματος.

Από τότε ολόκληρη η εργαζόμενη ανθρωπότητα, δηλαδή, οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού προσπαθούν να ξαναμαζέψουν τα συντρίμμια τους, να επιστρέψουν στις επαναστατικές αφετηρίες τους και να συνεχίσουν τους διαχρονικούς αγώνες τους με στρατηγικό στόχο τους την κοινωνική ισότητα και τον αταξικό οικουμενικό ουμανισμό.

Στο μεταξύ ο λεγόμενος ‘μεγάλος θρίαμβος του νεοφιλελευθερισμού’ με την αποκρουστική μορφή του μανιακού αμερικανισμού και των ‘πρόθυμων συνοδοιπόρων’ και ‘χρήσιμων ηλιθίων’ συμμάχων του της λεγόμενης Δύσης και του ΝΑΤΟ και η βίαιη παγκοσμιοποίηση του κεφαλαίου, συμπτώματα της παρακμής του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής, κατάληξαν στην καπιταλιστική βαρβαρότητα, στον χειρότερο εφιάλτη για την ανθρωπότητα, πράγμα που ξανάφερε στη σκέψη των εργαζόμενων την έννοια μιας σύγχρονης ουμανιστικής επανάστασης με στόχο την κοινωνική αυτοδιεύθυνση που θα ολοκληρώσει όλες τις προηγούμενες επαναστάσεις και θα οδηγήσει την ανθρωπότητα σ’ έναν καινούργιο και καλύτερο κόσμο.

ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ:

Γιώργος Χατζηκωνσταντίνου

Μεταξύ εφικτού και ανέφικτου

Γιώργος Στάμκος

Ενέργεια. Το μέτρο της εξέλιξης του ανθρώπινου πολιτισμού. (Ελεύθερη Ενέργεια για όλους)

Γιώργος Κολέμπας

Για τη μορφή και το περιεχόμενο ενός επιθυμητού, αναγκαίου και εφικτού κόσμου: Μια πρόταση

Γιώργος Λιερός

Ξερίζωμα, Επανάσταση, Ρίζωμα. (Δυστοπίες και ευτοπίες)

Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος

‘Το μέλλον δεν είναι αυτό που θα συμβεί, είναι αυτό που θα κάνουμε’. (Είναι ο παρών κόσμος βιώσιμος;)

Κώστας Λάμπος

Σκέψεις για μια οικονομία της κοινωνικής ισότητας και της ελευθερίας

________________________________

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΟΥΚΚΙΔΑ & ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ.

Θεμιστοκλέους 37. 106 77 ΑΘΗΝΑ

Τηλ. 2103802644, 

Γιατι η σύγχρονη οικονομία αναπτύχθηκε στη Δύση και όχι στη Μέση Ανατολή;

Γιατι η σύγχρονη οικονομία αναπτύχθηκε στη Δύση και όχι στη Μέση Ανατολή;

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι 235323g-rulers_book.jpg

«Η ανισότητα ορίζει τον κόσμο μας» γράφει ο νομπελίστας οικονομολόγος Ρόμπερτ Λούκας. Όμως, πώς προέκυψε αυτή η γεωγραφικού χαρακτήρα κατανομή του πλούτου;

Το ενδιαφέρον είναι ότι η «μεγάλη απόκλιση» θεωρείται -κρίνοντας με το μέτρο της Ιστορίας-  σχετικά πρόσφατη: Μόλις 500 ετών.

Πριν από 500 χρόνια η Δύση δεν ήταν πλουσιότερη από την Ανατολή, ενώ 1.000 χρόνια πριν, ο μουσουλμανικός κόσμος ήταν πιο ανεπτυγμένος από τη χριστιανική Ευρώπη και δη σε όλους τους βασικούς τομείς, από τα μαθηματικά και τη φιλοσοφία, μέχρι τη μηχανική, την τεχνολογία, τις αγροτικές καλλιέργειες και την ιατρική. Η Γερμανίδα μοναχή, δραματουργός και ποιήτρια του 10ού αιώνα, Ροσβίτα χαρακτήριζε την αραβική Κόρδοβα (η ισπανική πόλη γνώρισε μεγάλη ακμή από το 756 και καθ’ όλη τη διάρκεια του 8ου και 9ου αιώνα μ.Χ., επί κυριαρχίας των Μαυριτανών) ως «το στολίδι του κόσμου».

Ωστόσο, μέχρι το 1600 ο ισλαμικός κόσμος είχε μείνει πίσω από τη δυτική Ευρώπη και τους αιώνες που ακολούθησαν η Μέση Ανατολή ταλαιπωρήθηκε από αργούς ρυθμούς ανάπτυξης, φτώχεια και δυσεπίλυτα κοινωνικά προβλήματα. Η βορειο-δυτική Ευρώπη αντιθέτως, συγκέντρωσε τον πλούτο, έγινε το κέντρο της εκβιομηχάνισης και επί της ουσίας, της παγκοσμιοποίησης.

Με αφορμή το βιβλίο «Rulers, Religion and Riches: Why the West Got Rich and the Middle East Did Not» (εκδόσεις  Cambridge University Press) του καθηγητή Οικονομικής Ιστορίας, Jared Rubin, ο Guardian επιχειρεί να προσεγγίσει το θέμα παραθέτοντας την άποψη του συγγραφέα, σύμφωνα με την οποία μία από τις βασικές αιτίες της «μεγάλης απόκλισης» έχει τις ρίζες της στον τρόπο με τον οποίον λειτούργησαν κοσμική και εκκλησιαστική εξουσία σε Δύση και Ανατολή.

Ο Rubin δεν ασχολείται στο ελάχιστο με την αντίληψη που θέλει τη μουσουλμανική πίστη οπισθοδρομική. Άλλωστε, οι επιτυχίες του μουσουλμανικού κόσμου μέχρι τον πρώιμο Μεσαίωνα αποδεικνύουν ότι η διδασκαλία του Ισλάμ ουδόλως εναντιώνεται στην πρόοδο. Και για του λόγου του αληθές επικαλείται τα χαντίθ –την ισλαμική παράδοση που αφορά τα λόγια και τις πράξεις του Μωάμεθ– σύμφωνα με τα οποία «η ανωτερότητα του μορφωμένου ανθρώπου έναντι του ευσεβούς μοιάζει με της σελήνης σε σχέση με όλα τα άλλα αστέρια».

Ο Rubin υποστηρίζει ότι για τη μεγάλη απόκλιση στις οικονομικές τύχες Δύσης και Μέσης Ανατολής ευθύνεται  ο διαφορετικός τρόπος με τον οποίον αλληλεπίδρασαν κοσμική και θρησκευτική εξουσία.

Το κίνητρο των ηγεμόνων -στη συντριπτική πλειοψηφία- δεν είναι βεβαίως, ούτε η ιδεολογία, ούτε η διάθεση να κάνουν καλό, αλλά η διατήρηση και ενίσχυση της παραμονής τους στην εξουσία, που σημαίνει ότι πρώτιστη μέριμνα είναι η επιβολή της, κυρίως δε, με την επίφαση της νομιμότητας. Στον Μεσαίωνα, τόσο οι χριστιανοί όσο και οι μουσουλμάνοι ηγεμόνες αναζητούσαν μέρος της νομιμοποίησης τους στη θρησκευτική εξουσία. Όλα αυτά μέχρι τη Μεταρρύθμιση. Γιατί, σύμφωνα με τον Rubin, οι Ευρωπαίοι ηγεμόνες με τη Μεταρρύθμιση απομακρύνθηκαν από τη θρησκεία (κύρια πηγή μέχρι τότε, πολιτικής νομιμοποίησης).

Διαχωρίζοντας την πολιτική από τη θρησκεία, η Ευρώπη έκανε χώρο στο τραπέζι των πολιτικών διαπραγματεύσεων για τα οικονομικά συμφέροντα, δημιουργώντας έναν κύκλο χάραξης αναπτυξιακής πολιτικής. Αντίθετα, οι ηγεμόνες του Ισλάμ εξακολουθούσαν να βασίζονται στη νομιμοποίηση που εκπορεύεται από τη θρησκευτική εξουσία, οδηγούμενοι σε μία διακυβέρνηση που εξυπηρετούσε τα στενά συμφέροντα των σουλτάνων και τις συντηρητικές θρησκευτικές και στρατιωτικές ελίτ που τους στήριζαν –ως επί το πλείστον, τα οικονομικά συμφέροντα, όπως αντιλαμβανόμαστε σήμερα τον όρο, εξαιρούνταν από την άσκηση πολιτικής.

Συνεπώς, η οικονομική επιτυχία της Ευρώπης έχει σχέση με τη Μεταρρύθμιση, μια επανάσταση στις ιδέες, αλλά και στον τρόπο αντίληψης της εξουσίας, που διαδόθηκε από τον μοναχό Μαρτίνο Λούθηρο (1483 – 1546), μέσω αυτού που ο ηγέτης της εκκλησιαστικής μεταρρύθμισης του 16ου αιώνα στη Γερμανία αποκαλούσε «το υψηλότερο και τελευταίο δώρο της χάρης του Θεού», δηλαδή, την τυπογραφία. Στο σημείο αυτό το δημοσίευμα παραθέτει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο: Παρότι οι τυπογράφοι της εποχής βρήκαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τον τρόπο προσαρμογής των κινητών στοιχείων στα αραβικά γράμματα, σχεδόν 300 χρόνια μετά την ανακάλυψη του Γουτεμβέργιου, στη Μέση Ανατολή δεν υπήρχαν πιεστήρια!

Το συντηρητικό ισλαμικό ιερατείο δεν ήθελε να υπονομεύσει την εξουσία του ο Τύπος και το κράτος -που εξακολουθούσε να είναι δεμένο με τη θρησκεία και όχι με το εμπόριο – δεν είχε κανένα κίνητρο να τους αποδυναμώσει, πόσο μάλλον να τους εξουδετερώσει. Μόλις το 1727 το οθωμανικό κράτος επέτρεψε την εκτύπωση σε αραβική γραφή. Η απαγόρευση ήταν «μία από τις μεγάλες χαμένες ευκαιρίες της οικονομικής και τεχνολογικής ιστορίας», ένα ζωντανό παράδειγμα της σκοτεινής επιρροής του θρησκευτικού συντηρητισμού.

Από την άλλη, η Ευρώπη ζούσε μια επανάσταση. Ο Rubin υποστηρίζει ότι, η εξέγερση και τελικά, απόσπαση της Ολλανδίας από την Καθολική Ισπανία και η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών νομιμοποίησης όταν η Βρετανία και η Εκκλησία της Αγγλίας αποσπάστηκαν από την εξουσία του Πάπα και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, ενδυνάμωσαν τα κοινοβούλια. Από την αυγή του 16ου αιώνα, οι δύο χώρες είχαν κοινοβουλευτικές κυβερνήσεις, στις οποίες βεβαίως, κυριαρχούσε η οικονομική ελίτ. Οι πολιτικές τους -όπως η προώθηση του εμπορίου και η προστασία των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας – έφεραν οικονομική άνθιση. Η αποσύνδεση της θρησκείας από την πολιτική δημιούργησε χώρο για «τα συμφέροντα του εμπορίου».

Οι απαντήσεις σε τόσα σύνθετα θέματα δεν είναι εύκολες, απαιτούν τόσο εικόνα της μακρο-ιστορίας, όσο και συνείδηση ότι ακόμη και τα εκ πρώτης, μικρότερης σημασίας ζητήματα και γεγονότα, είναι τελικά ικανά να δημιουργήσουν νέα μονοπάτια. Οι παράμετροι που καθόρισαν το ποιος πήρε θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι πολλές –από τον αντίκτυπο του ιμπεριαλισμού / αποικιοκρατίας μέχρι τις θεσμικές αλλαγές και τις καινοτομίες στην τεχνολογία και τις επιστήμες. Όπως επισημαίνει ο Rubin, οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις στην Ευρώπη ήταν περισσότερο ένας λαβύρινθος παρά ένα μονοπάτι. Και επίσης, μέχρι η θρησκεία να διαχωριστεί από το κράτος και την πολιτική πέρασαν αιώνες (αιώνες κοινωνικών αναταραχών και καταστροφικών πολέμων), επισημαίνοντας παράλληλα ότι, η θρησκευτική μεταρρύθμιση, δεν επηρέασε μόνο την πολιτική, αλλά και τον πολιτισμό και τις ιδέες.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, ο Max Weber έγραφε ότι πολλές περιοχές που τα είχαν καταφέρει  οικονομικά καλά ήταν προτεσταντικές, ενώ ορισμένες καθολικές περιφέρειες υστερούσαν.

Ο Rubin θεωρεί ότι, η ερμηνεία του Weber για το «προτεσταντικό πνεύμα του καπιταλισμού» ήταν αναμφισβήτητα λανθασμένη, αλλά το μοτίβο που εντόπισε ήταν σωστό. Δεν συμφωνούν όλες οι σύγχρονες οικονομικές αναλύσεις με την άποψη ότι, οι προτεσταντικές πόλεις ήταν σε καλύτερη οικονομική κατάσταση από τις καθολικές, αλλά είναι σίγουρο ότι, μία κατεξοχήν καθολική περιοχή που έμεινε πίσω, που τελικά υστέρησε, ήταν η Ισπανία.

Η πρώτη υπερδύναμη της πρώιμης σύγχρονης Ευρώπης αναπτύχθηκε με αργούς ρυθμούς μετά τον 16ο αιώνα και ο Rubin  θεωρεί ότι φταίει η κακή διακυβέρνηση από το ισπανικό στέμμα το οποίο και αγνόησε τα εμπορικά συμφέροντα της χώρας. Η ακραία αντίληψη στην άσκηση (της βασιλικής) εξουσίας, η υπερβολική εξάρτηση από τον θησαυρό των αποικιών και η δημιουργία μυωπικών πολιτικών ανέστειλαν την ανάπτυξη. Η Ιερά Εξέταση ήταν μία παραχώρηση υψηλού κόστους προς την εκκλησία με αντάλλαγμα τη νομιμοποίηση, αλλά την ίδια στιγμή και ένα κρατικό θεσμικό όργανο ελέγχου των πολιτών. Όπως λέει ο Rubin, οι Ισπανοί βασιλείς δεν ενεπλάκησαν στις ατελείωτες πολεμικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη για να «προστατεύσουν τα συμφέροντα της εκκλησίας». Τα κρατικά και θρησκευτικά συμφέροντα δεν ήταν ωστόσο, τόσο ευδιάκριτα και η Ισπανία είχε και άλλα προβλήματα, συμπεριλαμβανομένου ενός περιφερειακού κατακερματισμού που παραμένει έως σήμερα.

Στη Μέση Ανατολή, οι εξουσίες κράτους και θρησκείας συγχωνεύθηκαν από τους Οθωμανούς σουλτάνους που ήθελαν να νομιμοποιήσουν την κυριαρχία και επέκτασή τους μέσω του Ισλάμ. Η ενότητα που αποτελούσε πλεονέκτημα κατά τον Μεσαίωνα στην πορεία εξελίχθηκε σε εμπόδιο: Χωρίς την ανάγκη να διαπραγματευτούν με οικονομικούς όρους, οι Οθωμανοί δεν επιδίωξαν μεταρρυθμίσεις στον τομέα της οικονομίας και το νομικό σύστημα. Οι αλλαγές υιοθετήθηκαν πολύ αργότερα, τον 19ο αιώνα, ενώ η Μέση Ανατολή ήταν ήδη πολύ πιο πίσω από τη Δύση, αλλά ο αυταρχισμός, ο θρησκευτικός συντηρητισμός και η αποικιοκρατία  έβαλαν φρένο στην όποια διάθεση προόδου.

Ο ΑΝΥΠΟΨΙΑΣΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΟΣ του Nigel Barley

Ο ΑΝΥΠΟΨΙΑΣΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΟΣ

Nigel Barley

Εκδόσεις ΑΙΩΡΑ

Όλοι όσοι παρακολουθούμε ταξιδιωτικά ή ανθρωπολογικά ντοκιμαντέρ συχνά περνάμε από σκέψεις όπως: »Τι τυχερός αυτός ο παρουσιαστής! Ταξιδεύει τζάμπα και πληρώνεται… και είναι και διάσημος.» -εκτός αν είστε τόσο “strange” πια που δεν πέφτετε θύματα τέτοιου τύπου ματαιόδοξων προτύπων, τι να πω, συγνώμη αν σας προσέβαλα… Ή διαβάζετε μια ανθρωπολογική έρευνα και σκέφτεστε πόσο συναρπαστική μπορεί να είναι η ζωή ενός ανθρωπολόγου, που ταξιδεύει σε μέρη εντελώς incognito κατά τα φαινόμενα και έχει την ευκαιρία να γνωρίσει λαούς πολύ διαφορετικούς από τους Δυτικούς κι έτσι να ανοίξουν πνευματικά οι ορίζοντές του.

Προτού περάσω στη παρουσίαση του βιβλίου, όντας η ίδια φοιτήτρια Ανθρωπολογίας, θεωρώ πως είναι αναγκαίο να σας παραθέσω κάποια »tips του χώρου» για το τι σημαίνει, υποτίθεται, να είσαι ανθρωπολόγος, τουλάχιστον όπως εγώ το αντιλαμβάνομαι μέχρι στιγμής -ευελπιστώ λοιπόν αυτό να βοηθήσει τη κατάσταση και όχι να με κάνει ρεζίλι σε κάποιον καθηγητή μου. Στην ανθρωπολογία, ξέρουμε πως για να κατανοήσουμε όλα αυτά τα ξένα, σε εμάς τους Δυτικούς, συστήματα συγγένειας, θρησκείας, τελετουργικά κ.ό.κ., οφείλουμε πρώτα να κατανοήσουμε τα συστήματα σκέψης των ανθρώπων που μελετάμε. Να φτάσουμε όσο πιο κοντά μπορούμε στο να δούμε τον κόσμο από τα δικά τους μάτια δηλαδή. Επομένως, και η έρευνα που γράφουμε στη συνέχεια είναι σύνολο περιγραφών και επεξηγήσεων για το πως επιβιώνει και λειτουργεί η κοινωνική ομάδα που μελετήσαμε.

Πως όμως να νιώθει ένας ανθρωπολόγος σε μια τέτοια διαδικασία; Δεν φοβάται; Εγώ θα φοβόμουν. Στην Αφρική, επί παραδείγματι, κυκλοφορούν πολλές ασθένειες έως και θανατηφόρες για τις οποίες εμείς ενδεχομένως να μην έχουμε ιδέα, γιατί δεν χρειάστηκε ποτέ να αποκτήσουμε. Δεν του είναι ψυχοφθόρο; Να είσαι δύο και τρία χρόνια αποκομμένος, να μην έχεις έστω έναν άνθρωπο που να έχει την ίδια μητρική γλώσσα με σένα. Κι αν για κάποιο λόγο τα άτομα της φυλής τον δουν με “μισό μάτι”; Επειδή π.χ. έχουν μάθει να μην εμπιστεύονται τους λευκούς (ίσως δικαίως). Εκεί τι κάνει ακριβώς; Πως το διαχειρίζεται;

Σε μια επιστημονική ανθρωπολογική μελέτη καμία από αυτές τις παραπάνω απορίες δε θα απαντιόταν. Ευτυχώς όμως που Ο Ανυποψίαστος Ανθρωπολόγος δεν είναι μια τυπική ανθρωπολογική μελέτη. Πρόκειται στην ουσία για μια εξιστόρηση σε πρώτο πρόσωπο των περιπετειών του Άγγλου ανθρωπολόγου Igel Barley που πηγαίνει για έρευνα πεδίου στο βόρειο Καμερούν όπου, όπως ο ίδιος περιγράφει εύστοχα: »Η λειτουργία ενός γιγαντιαίου και απαρχαιωμένου γαλλικού διοικητικού συστήματος στο πλαίσιο ενός αφρικανικού πολιτισμικού κλίματος αποτελεί ένα συνδυασμό ικανό να πτοήσει ακόμα και τους πιο επίμονους». Είναι μια συναρπαστική εισαγωγή στην αληθινή ζωή ενός κοινωνικού ανθρωπολόγου και ταυτόχρονα μας προσφέρει μιαν αναπάντεχη γνωριμία με τα πολλά πρόσωπα της Αφρικής. Η αντισυμβατική αφήγησή του, στην οποία εξιστορεί με αφοπλιστική ειλικρίνεια τις περιπέτειές του στη χώρα της φυλής των Ντοουάγιο, θίγει εύστοχα και με χιούμορ πολλά καίρια ζητήματα της ανθρωπολογικής έρευνας.

Οπότε, αν μέσα σας έχετε “πήξει” στις κοινωνικές ανασφάλειες, είστε μίζεροι ή μίζερες και νιώθετε ότι δεν κάνετε συναρπαστικά πράγματα στη ζωή σας, είστε δηλαδή πολίτες της σύγχρονης Ελλάδας, διαβάστε αυτό το βιβλίο και θα νιώσετε ευγνώμονες για τις δουλειές σας, για το κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο μεγαλώνετε, ακόμα και για την ελληνική γραφειοκρατία!. Προσωπικά χαίρομαι που δε θα χρειαστεί ποτέ να σκεφτώ έξοδα, άδειες, προκαταρκτικά εμβόλια και ποιος ξέρει τι άλλο για να ταξιδέψω σε κάποια χώρα της Αφρικής ή της Ασίας. Να ‘ναι καλά ο Barley…

ΡΕΑ ΣΤΑΜΚΟΥ ΚΟΣΑΝΟΒΙΤΣ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΠΟΔΡΑΣΗΣ Από την Καθημερινή Πραγματικότητα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΠΟΔΡΑΣΗΣ 
Από την Καθημερινή Πραγματικότητα

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΚΗΣ


«Ο κόσμος δεν είναι μέτριος, εμείς είμαστε μέτριοι. Διαχωρείστε την θέση σας από τους μέτριους. Η συμβουλή μου είναι αυτή: Ταξιδέψτε προς το Άγνωστο, έτσι κι αλλιώς όλοι προς τα εκεί ταξιδεύουμε. Δεν έχετε να χάσετε τίποτε, αντιθέτως, έχετε να ανακαλύψετε τα πάντα…»
Σε μία σκοτεινή και δύσκολη εποχή για την ανθρώπινη συνείδηση: Αυτό είναι ένα βιβλίο έμπνευσης και αφύπνισης – ένας τολμηρός οδηγός σκέψης και τρόπων, για την απόδραση από την καθημερινή πραγματικότητα! 

Δεν είναι τυχαίο που βρέθηκε στα χέρια σου… 

Αντιστασιακά, στις σελίδες του εξερευνεί την ίδια την φύση της περιοριστικής και καταπιεστικής καθημερινής μας πραγματικότητας, της αντίληψης και του εαυτού μας μέσα σε αυτήν, και χαρτογραφεί συνειδησιακές διεξόδους και πρακτικές μεθοδολογίες για την δραπέτευσή μας έξω και πέρα από αυτήν. Χαρακτηρίζεται από μία διαφωτιστική –συχνά και διασκεδαστική– όσο και επαναστατική προσπάθεια κατανόησης και προέκτασης της πραγματικότητας. Ένα αιρετικό εγχείρημα απελευθέρωσης του ατόμου: Έξω από την ρουτίνα του και τις αυτοματικές συνήθειές του, από τον υπνωτισμό της καθημερινότητας, από την επιβαλλόμενη ομοιογένεια, από το απελπισμένο τέλμα της ζωής, ενάντια στο Σύστημα, έξω από τον Ιστό του Matrix… 

Ο συγγραφέας καταδύεται στην Ιδεαλιστική φιλοσοφία του Escapism, επιτίθεται στις ίδιες τις μεθοδολογίες του Κατεστημένου, προτείνει λεπτομερώς τρόπους για μια νέα αντιστασιακή πνευματικότητα, εκκεντρικά παιχνίδια με τον εαυτό και τον κόσμο, κόλπα μετάλλαξης της συνείδησης, λεξικά και χάρτες, αμφισβήτηση και πρωτοπορία, ενθαρρυντική ανάταση και ελπίδα. «Υπάρχει φως στην άκρη του Τούνελ μας!» 

Ακολουθήστε την παράξενη αυτή αναγνωστική διαδρομή με οδηγό τον Παντελή Γιαννουλάκη, σε μια περιπέτεια απόδρασης…

Τρόποι Παραγγελίας

—On Line άμεσα: από την ιστοσελίδα του περιοδικού Strange:

strange-egnarts.com

—Με email: InvisibleCollege.publ@gmail.com

—τηλεφωνικώς: 6946.825.126

Πολύ Περιορισμένα Αντίτυπα

ΓΚΑΣΜΕΝΤ ΚΑΠΛΑΝΙ: «Οι Αλβανοί ήταν και θα είναι οι λευκοί νέγροι της Ελλάδας»

ΓΚΑΣΜΕΝΤ ΚΑΠΛΑΝΙ: «Οι Αλβανοί ήταν και θα είναι οι λευκοί νέγροι της Ελλάδας»

Το νέο του βιβλίο του Γκαζμέντ Καπλάνι «Λάθος χώρα»,

Το νέο του βιβλίο του Γκαζμέντ Καπλάνι «Λάθος χώρα», ήταν μια ευκαιρία να μιλήσουμε με τον γνωστό συγγραφέα, που έπειτα από 25 χρόνια εγκατέλειψε τη χώρα μας, για να μην τον ταπεινώσουν και τον εξοντώσουν ηθικά και σωματικά, όπως λέει.

Το να βρίσκεις τον Γκαζμέντ Καπλάνι στην Αμερική δεν είναι κάτι που το συνειδητοποιειείς εύκολα. Κι ας ξέρεις καλά ότι ο πιο γνωστός Αλβανός της Ελλάδας, αρθρογράφος στα «ΝΕΑ» και συγγραφέας τριών βιβλίων –στη γλώσσα μας, μάλιστα–, αποφάσισε ύστερα από 25 χρόνια να μας εγκαταλείψει. Να ξαναπάρει τον δρόμο της μετανάστευσης για τις ΗΠΑ.

Το τέταρτο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Λάθος χώρα» (εκδόσεις Επίκεντρο), ήταν μια καλή αφορμή να ξανασυνδεθούμε μαζί του. Να ξαναδιαβάσουμε κείμενά του. Να μας εξηγήσει γιατί η «δεύτερη πατρίδα» του, όπως έλεγε κάποτε την Ελλάδα, σήμερα δεν είναι πια παρά «δυστυχώς, μια ενδιάμεση στάση» για τη ζωή και το έργο του.

Στο νέο του, άλλωστε, μυθιστόρημα ο κεντρικός ήρωας, ο Καρλ, του μοιάζει πολύ. Είναι κι αυτός Αλβανός που ύστερα από πολλές περιπέτειες καταλήγει από την Ελλάδα στην Αμερική. Και, ξαφνικά, ο θάνατος του πατέρα του, στυλοβάτη του κομμουνιστικού καθεστώτος, τον αναγκάζει να επιστρέψει στη γενέτειρά του, το Καρς, μια φανταστική αλβανική κωμόπολη.

Η συνάντησή του με τον αδελφό του Φρεντερίκ, πιστός αυτός στην πατρίδα και τις παραδόσεις που ο ανήσυχος και αντικαθεστωτικός Καρλ έχει αρνηθεί, είναι μια καλή αφορμή για να θίξει ξανά ο Καπλάνι τα σημαντικά θέματά του: ταυτότητα, πατρίδα, ελευθερία, μετανάστευση.

Ειδικά το τελευταίο κυριαρχεί στο έργο του. Μήπως η προσωπική εμπειρία του από τη μετανάστευση τείνει, τελικά, να εγκλωβίσει το ταλέντο του σε ένα κυρίως θέμα; Το αρνείται. «Δύσκολα εγκλωβίζεσαι σε ένα τόσο τεράστιο θέμα», λέει. «Αλλωστε ο ευρωπαϊκός εικοστός αιώνας ήταν αιώνας προσφυγιάς: πόλεμοι, μεταναστεύσεις, εθνοκαθάρσεις, ανταλλαγές πληθυσμών, γενοκτονίες, αποδράσεις από το Τείχος του Βερολίνου. Απλώς στην Ευρώπη έχουμε πρόβλημα με τη δική μας μετανάστευση, είναι ταμπού, δεν τη διδασκόμαστε στα σχολεία, δεν έχουμε καν μουσεία».

Πιστεύει, πάντως, ότι η μετανάστευση στο έργο του «λειτουργεί όλο και πιο πολύ ως φόντο, όπου προβάλλονται οι λογοτεχνικές εμμονές του: οι οικογενειακές σχέσεις, η ζωή στα ολοκληρωτικά καθεστώτα, οι εθνικές και προσωπικές ταυτότητες σε έναν κόσμο ρευστότητας, που τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα». Ενώ τον ιντριγκάρει ιδιαίτερα «η μετάβαση από τον 20ό “παγωμένο” αιώνα του Ψυχρού Πολέμου, στον 21ο, όπου όλοι είμαστε σε πραγματική ή εικονική κίνηση».

Οσο για τις ομοιότητες μεταξύ του ιδίου και του «περιπλανώμενου, φυγά, λιποτάκτη, χωρίς ρίζες» Καρλ, όπως τον κατηγορεί ο αδελφός του, ο Γκαζμέντ Καπλάνι δεν μας επιτρέπει να τις πάρουμε τοις μετρητοίς. «Σαφώς και χρησιμοποιώ τις διαδρομές της ζωής μου ως πρώτο υλικό με το οποίο χτίζω τον χώρο όπου κινούνται οι χαρακτήρες μου», λέει. «Αλλά, αν οι χαρακτήρες μου ήταν απλά προεκτάσεις ή μεταμφιέσεις του εαυτού μου, δεν θα χρειαζόταν να γράψω καν λογοτεχνία. Θα πήγαινα σε έναν ψυχίατρο και θα είχα ξεκαθαρίσει. Αν δεν ήμουν ικανός να πλάθω χαρακτήρες που με βγάζουν από τα στενά όρια του εαυτού μου, δεν θα έγραφα λογοτεχνία· μπορεί να έγραφα κάτι άλλο».

Η Ελλάδα, πάντως, και η Αλβανία εξακολουθούν, όπως και ο ίδιος παραδέχεται, «να αποτελούν κύριους σταθμούς» σε όλα τα βιβλία του. «Από αυτή την άποψη νομίζω ότι έχω εγκαινιάσει, άθελά μου, κάτι που δεν υπήρχε πιο πριν: μια υβριδική, διαβαλκανική, λογοτεχνία», λέει. Κανείς δεν μπορεί, βέβαια, να προβλέψει την επίδραση που θα έχει η Αμερική στο έργο του.

Αλλά είναι γεγονός ότι από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του μυθιστορήματος «Λάθος χώρα», για κάθε ξένο αναγνώστη, όχι μόνο Ελληνα, είναι οι καθαρά «αλβανικές» σελίδες του, οι γεμάτες Ιστορία, πρόσφατη και παλαιότερη, γραμμένες με εμφανή αγάπη και σεβασμό. «Τα τελευταία χρόνια ήρθα πιο κοντά στην Αλβανία», ομολογεί. «Με έχει αγγίξει ο τρόπος που αποδέχτηκαν τα δύο από τα τέσσερα βιβλία μου. Είχαν μεγάλη επιτυχία. Ετσι, αν με ρωτήσει κανείς σήμερα ποια είναι η πατρίδα μου, θα έλεγα ότι νιώθω ως πατρίδες την Αλβανία και την Αμερική».

Και να που φτάσαμε στο πιο ευαίσθητο και δυσάρεστο (για Ελληνα δημοσιογράφο) θέμα. Γιατί έφυγε από την Ελλάδα; Τι βρήκε στην Αμερική; Πιστεύει ότι έφτασε στο τέρμα του δρόμου του, που ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1991, όταν πέρασε τα σύνορά μας περπατώντας;

«Δεν ξέρω αν είναι το τέρμα του δρόμου. Νιώθω πάντως ότι και για λόγους βιολογικούς –πέρασα τα 50– δεν χωρούν πολλά άλλα σχέδια μετακίνησης», απαντά. «Στην Αμερική δεν ήρθα για να κάνω καριέρα ή χρήματα. Ηρθα επειδή έφυγα από την Ελλάδα για να μη με ταπεινώσουν, για να μη με εξοντώσουν, ηθικά και σωματικά. Ποιος εχέφρων άνθρωπος αφήνει με ελαφριά καρδιά ό,τι έχει χτίσει 25 χρόνια; Η Αμερική με αποδέχτηκε γι’ αυτό που ήμουν. Την ευγνωμονώ που έγινε το καταφύγιό μου, όταν ήμουν στενοχωρημένος, αναστατωμένος και μόνος».

Είναι πασίγνωστο ότι δεν πήρε ποτέ την ελληνική υπηκοότητα, ενώ πληρούσε όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις. Το θέμα ακόμα τον ταράζει, αλλά δεν το βλέπει προσωπικά.

«Η υπηκοότητά μου δεν είναι απλά θέμα κάποιου γραφειοκρατικού μπάχαλου ή προσωπικής εκδίκησης», ξεκαθαρίζει. «Είναι μια αρρωστημένη ιστορία δέκα χρόνων, που ξεκίνησε με την αυθαίρετη σύλληψή μου το 2003 και συνέχισε με εκβιασμούς και εκφοβισμούς από την ΚΥΠ μέχρι τη μέρα που έφυγα. Κράτος και παρακράτος στην Ελλάδα δεν θα ανεχθούν ποτέ την ύπαρξη μιας άξιας, σκεπτόμενης, κοσμοπολίτικης ελληνοαλβανικής ελίτ.

»Θα την εξουδετερώσουν με όλα τα μέσα, θεμιτά και αθέμιτα. Οι Αλβανοί ήταν, είναι και θα παραμείνουν οι λευκοί νέγροι της Ελλάδας. Το νιώθει ενστικτωδώς το πιο μορφωμένο κομμάτι των παιδιών των Αλβανών μεταναστών. Πολλά από αυτά, αν και παίρνουν ελληνικό διαβατήριο, φεύγουν με την πρώτη ευκαιρία από την Ελλάδα».

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών 13.1.2019