Category Archives: ΒΑΛΚΑΝΙΑ -BALKANS

BCMS ή Σερβο-Κροάτικα ή «Γιουγκοσλαβικά»: ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΔΙΧΩΣ ΟΝΟΜΑ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΔΙΧΩΣ ΟΝΟΜΑ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

BCMS ή Σερβο-Κροάτικα ή «Γιουγκοσλαβικά»:

Σέρβοι, Κροάτες, Βόσνιοι και Μαυροβούνιοι μιλούν και γράφουν στην ίδια κοινή γλώσσα.

Γιατί επιμένουν να την ονομάζουν διαφορετικά;

Σχετική εικόνα

«Οι Σλάβοι του Νότου συνηθίζουμε μεταξύ μας να λέμε naš jezik (“η γλώσσα μας”)». Βλαντιμίρ Αρσενίγεβιτς

 

Γράφουν οι j. Derens & S. Rico 

Smoking kills 640. Photo Facebook Sava Mandic

H διάσπαση της Γιουγκοσλαβίας και η κλιμάκωση των εθνικών διαφορών είχαν και γλωσσολογικές συνέπειες: ήταν πολύ βολικό να μιλούν βοσνιακά στο Σαράγεβο, κροατικά στο Ζάγκρεμπ, σερβικά στο Βελιγράδι και μαυροβουνιακά στην Ποντγκόριτσα. Ενώ όμως αναγνωρίζουν τις τοπικές παραλλαγές, οι γλωσσολόγοι διακρίνουν σε αυτούς τους πληθυσμούς μια κοινή γλώσσα, την οποία ορισμένοι ελπίζουν να την ξαναδούν να χρησιμοποιείται καθολικά.

Στις 30 Μαρτίου 2017, στο Σαράγεβο παρουσιάστηκε μια Διακήρυξη για την Κοινή Γλώσσα (1) από έναν μεγάλο αριθμό διανοούμενων της ευρύτερης περιφέρειας, με στόχο να βάλουν τέλος στις γλωσσικές διαμάχες που διαιρούν τις τέσσερις πρώην γιουγκοσλαβικές δημοκρατίες από τη δεκαετία του 1990. «Χρησιμοποιούμε κοινή γλώσσα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, στην Κροατία, στο Μαυροβούνιο και στη Σερβία; Η απάντηση είναι καταφατική», μπορεί κάποιος να διαβάσει στην εισαγωγή του κειμένου, όπου στη συνέχεια διευκρινίζεται: «Πρόκειται για μια πολυκεντρική κοινή γλώσσα, δηλαδή για μια γλώσσα που ομιλείται από πολλούς λαούς σε διαφορετικά κράτη, με αναγνωρίσιμες γλωσσικές παραλλαγές, όπως συμβαίνει με τα γερμανικά, τα αγγλικά, τα αραβικά, τα γαλλικά, τα ισπανικά, τα πορτογαλικά και πολλές άλλες γλώσσες». Όπως σημειώνει ο Σέρβος γλωσσολόγος Ράνκο Μπουγκάρσκι, «η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι σε εμάς οι παραλλαγές έχουν όνομα, ενώ η γλώσσα ως ενιαίο σώμα, που δεν έχει πλέον θεσμική υπόσταση, έχασε την επίσημη ονομασία της».

Serbo croatian language2005.png

Οι αντιδράσεις δεν άργησαν να έρθουν. Οι πιο έντονες προκλήθηκαν στην Κροατία. Ο αρχιεπίσκοπος του Ζάγκρεμπ, ο σεβασμιότατος Γιόσιπ Μπόζανιτς, εξαπέλυσε δριμεία επίθεση στο πασχαλιάτικο κήρυγμά του: «Πρόκειται για επίθεση εναντίον της κροατικής γλώσσας, η οποία ετοιμάζει το έδαφος για μια άλλη επίθεση!», ενώ η συντηρητική πρόεδρος Κολίντα Γκραμπάρ-Κιτάροβιτς διαβεβαίωνε ότι «αυτή η υποτιθέμενη κοινή γλώσσα είναι ένα πολιτικό σχέδιο που πέθανε μαζί με τη Γιουγκοσλαβία». Από τη σερβική πλευρά, ο γλωσσολόγος Μίλος Κοβάτσεβιτς πρόβαλλε το εξής επιχείρημα: «Εάν δεν δίνουμε όνομα σ’ αυτή τη γλώσσα, είναι επειδή όλοι γνωρίζουν ότι πρόκειται για τη σερβική γλώσσα». Αυτός ο ένθερμος εθνικιστής θεωρεί τη σερβική γλώσσα έναν «θησαυρό» τον οποίο οι λαοί των γειτονικών χωρών προσπαθούν να «κλέψουν» (2).

Την εποχή της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας δεν υπήρχε καμία αμφιβολία για την ύπαρξη μιας κοινής γλώσσας, ομιλούμενης από περίπου 15 εκατομμύρια ανθρώπους στα Βαλκάνια, χωρίς να υπολογίζουμε τον σημαντικό αριθμό των Γιουγκοσλάβων της διασποράς. Αυτή η γλώσσα ονομαζόταν «σερβο-κροατική» ή «κροατο-σερβική» και στο γραπτό λόγο χρησιμοποιούνταν δύο αλφάβητα, το λατινικό ή το κυριλλικό –και τα δύο συστήματα γραφής διδάσκονταν συστηματικά. Ήταν η γλώσσα που χρησιμοποιούνταν καθημερινά ως μέσο επικοινωνίας στους ομοσπονδιακούς θεσμούς, καθώς και η γλώσσα της διοίκησης του Λαϊκού Γιουγκοσλαβικού Στρατού. Συνυπήρχε με πολλές άλλες γλώσσες που ομιλούνταν και διδάσκονταν στην ομοσπονδία –όπως σλοβενικά και σλαβομακεδονικά (αποτελούσαν τα επίσημα ιδιώματα των εν λόγω δημοκρατιών), αλλά και αλβανικά, ιταλικά, ουγγρικά, ρομανί, ρουθηνικά, τσεχικά, τουρκικά, σλοβακικά κ.λπ.

Αποτέλεσμα εικόνας για yugoslavia languages

Στη Σορβόννη διδάσκονται τα «BCMS»

Μετά την αιματηρή διάσπαση της γιουγκοσλαβικής ομοσπονδίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990, δεν υπάρχει ταυτότητα απόψεων για τον όρο ο οποίος θα καθορίζει το όνομα της γλώσσας που κάποτε ονομαζόταν σερβοκροατική. Στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης για την πρώην Γιουγκοσλαβία μιλούν τα «BCS» (τα βοσνιο-κροατο-σερβικά), ενώ η Σορβόννη προτείνει τη διδασκαλία των «BCMS», προσθέτοντας ένα «Μ» για τα μαυροβουνιακά. Όπως ομολογεί ο συγγραφέας, μεταφραστής και εκδότης Βλαντιμίρ Αρσενίγεβιτς, ένας από τους πρωτεργάτες της Διακήρυξης για την Κοινή Γλώσσα, «το ζήτημα της ονομασίας αποτέλεσε αντικείμενο έντονου διαλόγου. Δεν ήταν δυνατό να χρησιμοποιηθούν οι πολιτικά φορτισμένοι όροι “σερβοκροατικά” ή “γιουγκοσλαβικά”. Οι Σλάβοι του Νότου συνηθίζουμε μεταξύ μας να λέμε naš jezik (“η γλώσσα μας”)». Υποδηλώνοντας έτσι την οικειότητα εντός μιας κοινής ταυτότητας, η οποία διατηρείται παρά τις πολιτικές ρήξεις.

Στην Κροατία, από το 1990 καταβλήθηκαν έντονες προσπάθειες ώστε να τονιστούν οι διαφορές των «κροατικών» από το κοινό πρότυπο. Έτσι, οι Κροάτες έχουν την τάση να πλάθουν νεολογισμούς ή να χρησιμοποιούν αποδόσεις κατά γράμμα προκειμένου να αντικαταστήσουν τους ξένους όρους: μιλούν λοιπόν για zračna luka («αερολιμένας»), όταν οι Βόσνιοι ή οι Σέρβοι λένε aerodrom· χρησιμοποιούν τον όρο pasolstvo (που τον συναντάμε επίσης στα ρωσικά) για την πρεσβεία, την οποία οι γείτονές τους ονομάζουν ambasada, δάνειο από τις λατινογενείς γλώσσες… Η τάση αυτή ενισχύθηκε από τους κήρυκες της γλωσσικής καθαρότητας, δημιουργώντας ενίοτε δυσνόητες λέξεις. Επίσης, κάθε χρόνο, ένας διαγωνισμός με μεγάλη προβολή από τα μέσα ενημέρωσης ανταμείβει την «καλύτερη καινούργια κροατική λέξη». Στη Σερβία, το διακύβευμα επικεντρώνεται γύρω από το κυριλλικό αλφάβητο, το οποίο υποστηρίζεται ένθερμα από την κραταιά ορθόδοξη Εκκλησία και θεωρείται ένας δείκτης σερβικότητας που απειλείται από τα μέσα επικοινωνίας όπως το Διαδίκτυο, όπου κυριαρχεί το λατινικό αλφάβητο, επίσης χρησιμοποιούμενο στη χώρα.

Smoking kills 640. Photo Facebook Sava Mandic

Οι εντάσεις γύρω από τη γλώσσα καταλήγουν μερικές φορές σε ευτράπελα. Έτσι, οι Κροάτες, όπως οι Λευκορώσοι ή οι Ουκρανοί, χρησιμοποιούν παλιούς σλαβικούς τύπους για ορίσουν τους μήνες του χρόνου: λένε travanj (κυριολεκτικά: «ο μήνας της πρασινάδας») για να δηλώσουν τον Απρίλιο, τον οποίο οι γείτονές τους ονομάζουν april. Στις μεικτές περιοχές, προκειμένου να αποφύγουν κάθε εθνικό προσδιορισμό, οι ομιλητές συχνά καταφεύγουν σε περιφράσεις και αναφέρονται «στον τέταρτο μήνα». Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο πολύπλοκη με την αποδοχή της ύπαρξης «βοσνιακών», που χαρακτηρίζονται από την αναγνώριση ορισμένων τουρκικών στοιχείων, πολύ λίγο χρησιμοποιούμενων στην καθομιλουμένη, και στη συνέχεια των «μαυροβουνιακών». Στα τελευταία, οι λέξεις γράφονται και στα δύο αλφάβητα αλλά, από το 2006, όταν η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της, προστέθηκαν δύο σύμφωνα για να παραπέμπουν στους ιδιαίτερους ήχους της ομιλίας στη χώρα. Οι Σέρβοι εθνικιστές αμφισβητούν την ύπαρξη ιδιαίτερης εθνικής ταυτότητας των Μαυροβουνίων και το γλωσσικό ζήτημα πυροδοτεί συχνά τα πάθη σε αυτό το μικρό κράτος, το οποίο μόλις πρόσφατα εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, τα ATM των τραπεζών στο βόρειο τμήμα της χώρας (όπου ζουν ορθόδοξοι, από τους οποίους ορισμένοι αυτοπροσδιορίζονται ως Σέρβοι και άλλοι ως Μαυροβούνιοι, υπάρχει όμως και ένας σημαντικός αριθμός βοσνιακών κοινοτήτων), πρότειναν συνετά την επιλογή «μητρική γλώσσα» (maternji jezik)…

Αποτέλεσμα εικόνας για yugoslavia languages

Τα περιφερειακά ΜΜΕ ανθίζουν

Αυτού του τύπου οι διεκδικήσεις ποτέ δεν στάθηκαν εμπόδιο στην αλληλοκατανόηση μεταξύ των κατοίκων των χωρών της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Σύμφωνα με τον Κροάτη γλωσσολόγο από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Γιόσιπ Μπάοτιτς, οι διαφορές μεταξύ των παραλλαγών της σερβοκροατικής γλώσσας θα περιορίζονταν σε λιγότερο από το 10% των λημμάτων του λεξικού. Στην πραγματικότητα, ο διάλογος που έχει επικρατήσει από τη δεκαετία του 1990 δεν έχει τίποτα το επιστημονικό, είναι πρώτα απ’ όλα πολιτικός. Απόδειξη της «αλληλοκατανόησης, η οποία διασφαλίζει μια σχεδόν τέλεια επικοινωνία μεταξύ ατόμων στο πλαίσιο περίπλοκων δοσοληψιών (3)», εμφανίστηκαν πολλά ΜΜΕ που απευθύνονται σε ολόκληρη την περιφέρεια: το Radio Slobodna Evropa (η τοπική εκδοχή του Radio Free Europe), το Al–Jazeera Balkans ή, πιο πρόσφατα, το ενημερωτικό κανάλι N1, που αποτελεί μέρος του δικτύου του CNN. Παρά την ύπαρξη μερικών προβλημάτων οικονομικής φύσεως (το βιβλίο είναι πολύ ακριβότερο στην Κροατία απ’ ό,τι στη Σερβία ή στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη), οι εκδοτικοί οίκοι κατάφεραν να ανταπεξέλθουν στην πρόκληση μιας διασυνοριακής παραγωγής.

Το 2009, o Βλαντιμίρ Αρσενίγεβιτς ίδρυσε την οργάνωση Krokodil με σκοπό «την προαγωγή της κουλτούρας του διαλόγου, τη συμφιλίωση και την αποκατάσταση των δεσμών που έσπασαν σε αυτήν την περιοχή που ονομάζεται Δυτικά Βαλκάνια», προκειμένου να επαναφέρει στο αρχικό της μεγαλείο τη σλαβική λογοτεχνία του Νότου. «Μεγάλωσα στην Κροατία, αλλά ζω στη Σερβία και συνδυάζω λέξεις και από τις δύο γλωσσικές παραλλαγές», εξηγεί. «Όταν ξεκίνησα να γράφω, αντιμετώπισα προβλήματα με τους διορθωτές, που ήθελαν να αλλάξουν τις εκφράσεις μου». Παρόμοια και η περίπτωση του κοινωνιολόγου Ιγκόρ Στικς, ο οποίος γεννήθηκε στο Σαράγεβο, σπούδασε στο Ζάγκρεμπ και στο Παρίσι και πλέον ζει στο Βελιγράδι. «Πάντα ρωτάω τους μεταφραστές μου να μου πουν σε ποια γλώσσα γράφω, αλλά κανείς τους δεν ξέρει τι να μου απαντήσει», λέει χαριτολογώντας.

«Στο όνομα των υποτιθέμενων διαφορών μεταξύ των γλωσσών μας, ενισχύουμε τα ήδη υπάρχοντα σύνορα και υψώνουμε νέα τείχη. Οι γλωσσικές πολιτικές των τεσσάρων κρατών, που όλες τους επιμένουν στις διαφορές, έχουν ως συνέπεια πρακτικές ιδιαιτέρως επιζήμιες και επικίνδυνες, οι οποίες επιφέρουν την απαράδεκτη διάκριση των ατόμων, δυστυχώς διαδεδομένη μέχρι και στα παιδιά του σχολείου, ανάλογα με τη “μητρική γλώσσα” τους, γεγονός που καταλήγει στην ανατροφή γενεών γεμάτων με νεαρούς εθνικιστές», σημειώνει αγανακτισμένος ο Ράνκο Μπουγκάρσκι. Οι πρωτεργάτες της Διακήρυξης για την Κοινή Γλώσσα αποφεύγουν να εκφράσουν κάποια πολιτική προοπτική –η οποία αμέσως θα εκλαμβανόταν από τους εθνικιστικούς κύκλους των διαφορετικών χωρών ως μια «ένοχη» νοσταλγία για το πρώην ενιαίο κράτος. Όμως η ανταπόκριση που συνάντησε η πρωτοβουλία δείχνει ξεκάθαρα ότι οι πολίτες των Βαλκανίων σε μεγάλο βαθμό επιθυμούν να ξεπεράσουν τα εμπόδια που ορθώθηκαν εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα.

Αποτέλεσμα εικόνας για yugoslavia languages

 

Έκαβσκη ή Γιέκαβσκη;

Τα σερβο-κροατικά συχνά παρουσιάζονται ως μια τεχνητή γλώσσα, ένα αμιγώς πολιτικό δημιούργημα του 19ου αιώνα. Πράγματι, η βούληση να ενοποιηθούν και να κανονικοποιηθούν τα ιδιώματα των σλαβικών πληθυσμών της Νότιας Ευρώπης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αναγνώριση της κοινής ταυτότητας αυτών των λαών, που την εποχή εκείνη βρίσκονταν υπό την κυριαρχία πολλών διαφορετικών πολιτικών οντοτήτων. Με τη Συνθήκη της Βιέννης, το 1850, οι Σέρβοι και Κροάτες διανοούμενοι συμφώνησαν να ενοποιήσουν τις τοπικές διαλέκτους της γλώσσας που θα έπαιρνε το όνομα «σερβοκροατική». Η τυποποίηση της γλώσσας έγινε από τον Σέρβο Βουκ Κάρατζιτς (1787-1864) και τον Κροάτη Λιούντεβιτ Γκάι (1809-1872), ηγέτη του ενωτικού ιλλυρικού κινήματος, που επιλέγει τη «στοκαβιανή» διάλεκτο (στόκαβσκη) για τις εφημερίδες του και για την οικοδόμηση της κροατικής λογοτεχνικής γλώσσας, παρ’ όλο που δεν την μιλούσαν στο Ζάγκρεμπ.

Η εξαιρετικά ιδιάζουσα περίπτωση της γαλλικής γλώσσας, όπως σχεδιάστηκε με το Διάταγμα της Villers-Cotterêts (1539), ως ένα στοιχείο κυριαρχίας που απέρρεε από τη βασιλική απολυταρχία και η οποία κωδικοποιήθηκε από πολύ νωρίς με τη δημιουργία της Γαλλικής Ακαδημίας (1635), δεν πρέπει να δημιουργεί πλάνες. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα δεν είχαν κωδικοποιηθεί ούτε η φιννική ούτε η γερμανική γλώσσα, ενώ τα σύγχρονα σουηδικά εμφανίστηκαν γύρω στο 1900. Στην Ελλάδα, η δημοτική, η επί πολλά χρόνια αγνοημένη λαϊκή εκδοχή της γλώσσας, αντικατέστησε επίσημα την αρχαϊκή μορφή της καθαρεύουσας το 1976. Στην πραγματικότητα, τα σερβοκροατικά κατατάσσονται ανάμεσα στις πρώτες ευρωπαϊκές γλώσσες που εναρμονίστηκαν.

Αποτέλεσμα εικόνας για yugoslavia languages

 

Ωστόσο, η τυποποίηση αποδεχόταν την ύπαρξη περισσότερων γλωσσικών παραλλαγών. Πρώτα από όλα, επικύρωνε τη χρήση δύο αλφαβήτων, κυριλλικού και λατινικού, συνδεδεμένων με ένα αυστηρό σύστημα αντιστοίχισης: ορισμένα γράμματα του κυριλλικού σερβοκροατικού αλφαβήτου δεν υφίστανται στο ρωσικό ή στο βουλγαρικό αλφάβητο, ενώ το λατινικό αλφάβητο καταφεύγει σε διακριτικά σύμβολα για να εκφράσει ορισμένους ήχους –όπως το caron (σε μορφή ανεστραμμένης περισπωμένης), που τοποθετείται στο ž, το š και το č. Καθώς η φωνητική μεταγραφή της γλώσσας στηρίζεται στην αρχή που διατυπώθηκε από τον Κάρατζιτς («Γράψε όπως μιλάς!»), οι παραλλαγές στην προφορά γράφονται, κυρίως εκείνες που αφορούν τον ήχο «e», εξέλιξη του πρωταρχικού «iat» των σλαβικών γλωσσών. Αυτό θα δώσει τον ήχο «ε» στην «ξηρή» μορφή της γλώσσας (έκαβσκη, «εκαβιανή» προφορά), «γιε» ή «ίγιε» στην «υγρή» εκδοχή (γιέκαβσκη, «γιεκαβιανή» προφορά). Ο πειρασμός να «εθνικοποιηθούν» αυτές οι γλωσσικές παραλλαγές πάντοτε υπήρχε, καθιστώντας τη «εκαβιανή» εκδοχή χαρακτηριστική της γλώσσας που ομιλείται στη Σερβία, ενώ η «γιεκαβιανή» μορφή κυριαρχεί στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, στην Κροατία, όπως και στο Μαυροβούνιο. Στη Δαλματία και την Ίστρια (περιοχές της Κροατίας) υπάρχει ωστόσο μια τρίτη παραλλαγή, η επονομαζόμενη ίκαβσκη, που δεν αναγνωρίστηκε.

Σχετική εικόνα

Ταυτόχρονα, οι γλωσσολόγοι διακρίνουν τρεις ακόμη ομάδες διαλέκτων, αυτή τη φορά ανάλογα με τον τρόπο που θέτουν την ερωτηματική αντωνυμία «τι;»: τη στόκαβσκη, τη κάικαβσκη και την τσάκαβσκη. Η πρώτη μορφή είναι ευρέως διαδεδομένη, ενώ τις άλλες δύο δεν τις συναντάμε παρά σε ορισμένες περιοχές της Κροατίας (1). Αυτές οι διαφοροποιήσεις της διαλέκτου είναι γεωγραφικές, ενδεχομένως κοινωνικές, αλλά σε καμία περίπτωση «εθνικές»: ένας Βόσνιος, ένας Κροάτης και ένας Σέρβος στην ίδια πόλη ή περιοχή της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης μιλούν την ίδια γλωσσική μορφή, με την ίδια προφορά.

Αποτέλεσμα εικόνας για yugoslavia languages

(1) Για την καλύτερη κατανόηση αυτής της γλωσσικής πολυπλοκότητας, πβ. Paul-Louis Thomas και Vladimir Osipov, «Grammaire du bosniaque-croate-monténégrin-serbe (BCMS)», Institut d’études slaves, Παρίσι, 2012.

Πηγή: Le Monde diplomatique 

ΜΟΛΙΣ ΕΠΑΝΕΚΔΟΘΗΚΕ!

(αφού εξαντλήθηκε από παντού)

Το μοναδικό βιβλίο-οδηγός για τα Βαλκάνια

ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Eξερευνώντας τα Μυστικά της Βαλκανικής Ενδοχώρας

Συγγραφείς:  ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ & ΜΙΛΙΤΣΑ ΚΟΣΑΝΟΒΙΤΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟ

 

ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Εξερευνώντας τα Μυστικά της Βαλκανικής Ενδοχώρας

Γιώργος Στάμκος, Μίλιτσα Κοσάνοβιτς

Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος, 2017

Τα Βαλκάνια είναι μια τεράστια ομιχλώδης και, ανεξερεύνητη για τους περισσότερους Έλληνες, ενδοχώρα που εκτείνεται βορείως των συνόρων μας. Μια πραγματική Terra Incognita. Λένε πως είναι στοιχειωμένα: Διεισδύοντας υπεροπτικά από το Δούναβη προς τις ακτές της Μεσογείου, τα Βαλκάνια είναι ένα απέραντο κοιμητήριο άταφων, ανήσυχων αναμνήσεων, ανείπωτων βασάνων και ωμωτήτων και αδικαιώτης Ιστορίας. Στοιχειώμενα από φαντάσματα και δαίμονες του παρελθόντος, βαμπίρ και λυκάνθρωπους, αλλά και αδικοχαμένους, στους σύγχρονους πολλέμους, νεκρούς που ζητούν συνεχώς εκδίκηση. Οι άνθρωποι στα Βαλκάνια βρίσκονται συνεχώς κάτω από την επικυριαρχία των νεκρών τους, που μοιάζουν σα να είναι ζωντανοί επηρέαζοντας τις σκέψεις, την πολιτικη αλλά και την καθημερινότητα των ζωντανών κατοίκων της Βαλκανικής χερσονήσου. Στα στοιχειωμένα, νεκρόφιλα Βαλκάνια το παρελθόν είναι στοιχείο του παρόντος και οι νεκροί, ιστορικά ή μυθικά πρόσωπα, πανταχού παρόντες.Έτσι το φάντασμα του Βλαντ Τέπες σέρνεται ακόμη στους διαδρόμους του κάστρου στο Μπραν της Τρανσυλβανίας, και η σκιά του Ρήγα Φεραίου στους τοίχους του Πύργου Νεμπόϊσα στις όχθες του Δούναβη στο Βελιγράδι… Ή έτσι τουλάχιστον θέλει το πλούσιο φαντασιακό των βαλκανικών λαών, το οποίο και εξερευνούν εκτενώς και σε βάθος οι συγγραφείς αυτού του βιβλίου.

Το βιβλίο Στοιχειωμένα Βαλκάνια, που εξαντλήθηκε κι επανεκδόθηκε τον Μάιο του 2017 από τις εκδόσεις “Πύρινος Κόσμος”, συνεισφέρει μ’ έναν μοναδικό τρόπο στην ελληνική Βαλκανολογία. Δεν είναι ένα τυπικό βιβλίο μελέτης των Βαλκανίων. Αποτελεί περισσότερο έναν ιδιαίτερο «διανοητικό χάρτη», κατασκευασμένο από τον Γιώργο Στάμκο και τη Μίλιτσα Κοσάνοβιτς, δύο Βαλκάνιους συγγραφείς με διαφορετική εθνική καταγωγή αλλά και κοσμοθέαση, που ταξιδεύει τον αναγνώστη, ορθολογικά και μεταφυσικά, στο πολυσύνθετο σύμπαν των Βαλκανίων. Εκφράζει την «αρσενική» και τη «θηλυκή» όψη των Βαλκανίων, τα οποία δεν τα αντιλαμβάνεται ασπρόμαυρα και αποσπασματικά, αλλά πολύχρωμα και συνθετικά.

Στις σελίδες του παρελαύνουν θέματα άγνωστης ιστορίας, σύγχρονης πολιτικής, ανθρωπογεωγραφίας, μεταφυσικής, παραδοξολογίας, θρύλοι και παραδόσεις της χερσονήσου μας. Η ιστορία και η γεωπολιτική μαζί με τη μεταφυσική και την παραδοξολογία. Το ορθολογικό μαζί με το φαντασιακό. Ο Δράκουλας Βλαντ Τέπες με τη Μπάμπα Βάνγκα, την Τυφλή Προφήτισσα των Βαλκανίων. Τσέτνικς και Παρτιζάνοι, μαζί με Βογόμιλους και Βλάχικη Μαγεία. Από τη Μαγική Κωνσταντινούπολη μέχρι τη Δαλματάι, κι από τη Θεσσαλονίκη των Μυστηρίων μέχρι το Μυστικό Βελιγράδι. Κοντολογίς είναι ένα βιβλίο-οδηγός για τα πραγματικά και τα ονειρικά Βαλκάνια. Το μοναδικό και το καλύτερο στο είδος του, σύμφωνα τόσο με ειδκούς όσο και με βιβλιόφιλους, που υπάρχει στην ελληνική γλώσσα. Απαραίτητο για όσους επιθυμούν να εξερευνήσουν τα Βαλκάνια. Πάνω απ’ όλα όμως είναι ένα βιβλίο φτιαγμένο από αγάπη και πραγματικό ενδιαφέρον για τη χερσόνησό μας και τους λαούς που κατοικούν σ’ αυτήν. Ένα βιβλίο, που αποτελεί απόσταγμα πολύχρονης μελέτης αλλά και βιωμάτων των δύο συγγραφέων του, που κτίζουν γέφυρε εκεί που οι άλλοι κτίζουν τείχη, πάνω στα βαλκανικά ζητήματα. Ένα βιβλίο που σας καλεί να εξερευνήσετε τα άγνωστα Στοιχειωμένα Βαλκάνια

 

 Σύνολο σελίδων: 400

ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

1. ΜΥΣΤΙΚΟ ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ: Μυστήρια στις Όχθες του Δούναβη

2. ΒΛΑΧΙΚΗ ΜΑΓΕΙΑ:  Ένα Μυστικό Ταξίδι στην Ανατολική Σερβία

3.ΟΡΟΣ ΡΑΝΤΑΝ ΚΑΙ ΤΟ «ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ»: Τα Μυστικά της Σέρβικης «Πεντέλης»

4. ΣΤΑ ΙΧΝΗ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ: Η Σκιά μιας Μεσαιωνικής Αίρεσης που Στοιχειώνει τα Βαλκάνια

5. Η  ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ  ΤΩΝ   ΠΑΛAΙΩΝ  ΘΕΩΝ: O Νεοπαγανισμός στις Σλαβικές Χώρες των Βαλκανίων

6. Η ΚΟΚΚΙΝΗ «ΘΡΗΣΚΕΙΑ» ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΥ: Οι Θεοί της Προηγούμενης Θρησκείας Γίνονται Πάντα οι «Διάβολοι» της Επόμενης!

 7. ΤΣΕΤΝΙΚΣ ΚΑΙ ΠΑΡΤΙΖΑΝΟΙ: Το  Αντάρτικο των Τσέτνικς στη Σερβία (1941-1945) και οι Παρτιζάνοι του Τίτο

8. ΣΙΩΠΗΡΗ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ: Το Ολοκαύτωμα των Σέρβων από τους Κροάτες Ούστασι (1941-1945)

9. Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΦΟΒΟΥ: Το «Ιδιωτικό Βασίλειο» του Μάρκο Μιλόσεβιτς στο Ποζάρεβατς

10: ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΩΝ

11.ΣΚΟΤΕΙΝΟΣ ΒΑΡΔΑΡΗΣ: Tα Μυστικά της Άλλης «Μακεδονίας» και η Βυζαντινή Διαμάχη για το Όνομα Μακεδονία

12. ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ DNA ΤΟΥ ΜΕΓΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ; Η Διαμάχη για την Προέλευση των Αρχαίων Μακεδόνων και οι Ανορθόδοξες Έρευνες των Σκοπίων

 13. ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: Θρακικά Μυστήρια, Σλαβικός Μυστικισμός και Εξωγήινα Κρανία

14. VANGA: Η Τυφλή Προφήτισσα των Βαλκανίων

15 ΜΑΓΙΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ: Περιπλάνηση σε μια Αθάνατη Πόλη

16. ΒΟΥΚΟΝΤΛΑΚ ΚΑΙ ΒΑΜΠΙΡ: Οι Νυχτερινοί Δαίμονες των Βαλκανίων

17. ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΔΡΑΚΟΥΛΑ: Γιατί ο Βλαντ Τέπες Έγινε Βαμπίρ;

18. ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ: Βρυκολακιασμένοι και Νεραϊδοπαρμένοι Βαλκάνιοι

19. Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΖΟΥΓΚΟΡΙΕ: Ο Ισχυρότερος Θαυματουργός Τόπος των Καθολικών στα Βαλκάνια

20. ΙΕΡΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ: Κυνήγι Μαγισσών στα Δυτικά Βαλκάνια

21. ΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟ ΚΟΣΟΒΟ: H «Ιερή Γη» των Σέρβων στα Χέρια των Αλβανών

22. ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΕΘΝΙΚΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ; Τα Νέα «Εθνικά Καθαρά» Βαλκάνια και Σενάρια Επαναχάραξης των Συνόρων

23. Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ: Οι «Αστικοί Θρύλοι» της Μυστικής Πρωτεύουσας των Βαλκανίων  

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟ

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΑ «ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ»;

 

Το βιβλίο (400 σελίδες) κανονικά στοιχίζει 25 ευρώ, αλλά σας το προσφέρουμε με έκπτωση 20% και ΔΩΡΕΑΝ  τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής (μέσω  ΕΛΤΑ), θα σας έρθει άμεσα στο σπίτι σας

Μόνον με 20 ευρώ!

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Στοιχειωμένα Βαλκάνια”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail:
stamkos@post.com

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

Gefyra Drina

 

«Ένα φάντασμα στοιχειωνει τον Δυτικό Πολιτισμό.

Το Φάντασμα των Βαλκανίων»

Maria Todorova, Imagining the Balkans

ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟ

  

2017: Η Βαλκανική «Εθνικιστική Πυριτιδαποθήκη» έτοιμη και πάλι να εκραγεί

ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗ ΕΚΡΗΞΗ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ;

2017: ΤΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ «ΚΑΖΑΝΙ» ΚΟΧΛΑΖΕΙ ΚΑΙ ΠΑΛΙ

ΕΤΟΙΜΟ ΝΑ ΕΚΡΑΓΕΙ…

Image result for west Balkans ethnic distribution

Τα Βαλκάνια αποτελούν την «παραδοσιακή» «πυριτιδαποθήκη» της Ευρώπης. Πλήθος εθνοτήτων «στριμώχνονται» σε μια χερσόνησο, τα εσωτερικά σύνορα της οποίας έχουν αλλάξει αμέτρητες φορές, με τους πλέον αιματηρούς τρόπους. Η μεγαλύτερη περίοδος ειρήνης στην περιοχή ήταν η μεταπολεμική και μέχρι και την πτώση των σοσιαλιστικών καθεστώτων. Ακολούθησε ο εμφύλιος και η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, καθώς και η επίθεση του ΝΑΤΟ στην Σερβία. Έκτοτε, η ειρήνη επανήλθε ως ζητούμενο στην «πίσω αυλή» της Γηραιάς Ηπείρου.  Δεκατέσσερα χρόνια μετά τις υποσχέσεις περί ένταξής τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων χάνουν τις ελπίδες τους. Την ίδια ώρα, η τουρκική και η ρωσική επιρροή στην περιοχή αυξάνεται. Όπως και η εθνικιστική ρητορική του παρελθόντος…

Image result for west Balkans  and EU

Ο άνθρωπος που ελπίζει να γίνει πρωθυπουργός του Κοσσυφοπεδίου έχει ένα παρελθόν, τεκμηριωμένο στο αρχείο IT-04-84, στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία στη Χάγη. Ο 48χρονος Ramush Haradinaj, γνωστός και ως Smajl, κατηγορήθηκε για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας σε 37 περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων δολοφονιών και βασανιστηρίων. Οι κατηγορίες τεκμαίρονται από την δεκαετία του 1990, όταν ήταν διοικητής του λεγόμενου «Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσσυφοπεδίου», του γνωστού «UÇK»,  στον πόλεμο εναντίον των Σέρβων. Το δικαστήριο έκρινε τελικά ότι ο Haradinaj δεν είναι ένοχος, μια απόφαση που αποτέλεσε προϊόν μιας διαδικασίας, κατά την οποία, μάρτυρες αρνήθηκαν να καταθέσουν την τελευταία στιγμή ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, πέθαναν ξαφνικά. Η αστυνομική δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στο Κοσσυφοπέδιο κατηγόρησε Haradinaj για εμπόριο κοκαΐνης, ενώ η γερμανική υπηρεσία πληροφοριών, η BND, τον περιέγραψε, σε μια ανάλυσή της το 2005, ως  αρχηγό ομάδας που ασχολείται με «όλο το φάσμα εγκληματικών δραστηριοτήτων».Image result for Kosovo albanian nationalism  Haradinaj

 

Παρά το παρελθόν του όμως, η συμμαχία των πρώην μελών του «UÇK» κατάφερε να βγει νικηφόρα στις κοινοβουλευτικές εκλογές του Κοσσυφοπεδίου νωρίτερα αυτό το μήνα. Με το 34% που απέσπασε είναι πλέον στο χέρι Haradinaj η συγκρότηση κυβερνητικού συνασπισμού. Για το γερμανικό περιοδικό, αυτή η κατάσταση στο Κοσσυφοπέδιο, είναι συνεπής με την ατμόσφαιρα στα Δυτικά Βαλκάνια το τελευταίο διάστημα. Το Κοσσυφοπέδιο, η ΠΓΔΜ και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, όλες τμήματα της πρώην Γιουγκοσλαβίας, αν και περιμένουν χρόνια να γίνουν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τώρα, αρχές του καλοκαιριού του 2017, μοιάζει σαν να έχουν σχεδόν ξεχαστεί. Και οι άνθρωποι εκεί αρχίζουν να χάνουν την υπομονή τους. Το αποτέλεσμα: Όλο και περισσότεροι άνθρωποι εγκαταλείπουν την περιοχή, ενώ επιταχύνεται ο εξισλαμισμός και αυξάνεται ο εθνικισμός. Οι βίαιες διαμαρτυρίες στα Σκόπια, στα Τίρανα, αλλά και στην Πρίστινα, της πρωτεύουσα του Κοσσυφοπεδίου, απλώς τεκμηριώνουν αυτήν την διαπίστωση.

Image result for west balkan and Europe

Βρισκόμενα στο ιστορικό σταυροδρόμι μεταξύ Ανατολής και Δύσης, τα Δυτικά Βαλκάνια αποτελούν ένα είδος γεωπολιτικής «no-man’s-land». Μεταξύ δύο κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την Ελλάδα και την Κροατία, υπάρχουν έξι χώρες, οι πιθανότητες των οποίων να ενταχθούν στην ΕΕ είναι εξαιρετικά περιορισμένες. Κοσσυφοπέδιο, Σερβία, Βοσνία – Ερζεγοβίνη, ΠΓΔΜ, Μαυροβούνιο και Αλβανία: Όλες έλαβαν υποσχέσεις για ένα μέλλον στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στην Θεσσαλονίκη το 2003, μια εποχή που η αισιοδοξία ήταν ευρέως διαδεδομένη στα Βαλκάνια. Ωστόσο, οι ελπίδες τους διαψεύστηκαν: Λίγο μετά τη σύνοδο κορυφής, η ΕΕ αναπροσανατολίστηκε από την επέκτασή της στα Βαλκάνια λόγω της οικονομικής κρίσης, τις συνέπειες αυτής της κρίσης σε πολιτικό επίπεδο με την ενίσχυση της ακροδεξιάς και, πιο πρόσφατα, το Brexit. Πίσω στο 2010, ο Τσέχος υπουργός Εξωτερικών Κάρελ Σβάρζενμπεργκ, εκφράζοντας την ανησυχία του για την έλλειψη προσοχής στα Δυτικά Βαλκάνια, χαρακτήρισε την κατάσταση στην περιοχή «νιτρογλυκερίνη στις πλάτες μας».

Κόσοβο και «Μεγάλη Αλβανία»

Το Κοσσυφοπέδιο αντιμετωπίζεται ως το «απειλητικό σενάριο της Μεγάλης Αλβανίας». Το ψευδώνυμο του προέδρου του κρατίδιου, Χασίμ Θάτσι, ως διοικητή του «UCK» ήταν «Gjarpri», δηλαδή «φίδι» στα αλβανικά, επειδή δεν άφηνε κανένα ίχνος. Ωστόσο, εδώ και χρόνια, οι ποινικοί εισαγγελείς βρίσκονται στο κατόπι του.

Την δεκαετία του 1990, ο Θάτσι ήταν ένας από τους ιδρυτές του UÇK και πρόεδρος του Κοσσυφοπεδίου από το 2016. Τώρα, που του δόθηκε το προνόμιο να παραχωρήσει στον παλιό σύντροφό του, τον Haradinaj, την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, αντιμετωπίζει πιθανή δίωξη για εγκλήματα πολέμου από το ειδικό δικαστήριο στη Χάγη. Στο γραφείο του, στην Πρίστινα, σκοπίμως αφήνει σε κοινή θέα βιβλία για πολιτικούς όπως ο Γιόσκα Φίσερ και ο Τζέρι Ανταμς, οι οποίοι άλλαξαν εντελώς την πολιτική τακτική τους σε σχέση με το παρελθόν, σε μια προσπάθεια του προέδρου του Κοσσυφοπεδίου να αποδείξει ότι δεν έχει πλέον τίποτα κοινό με τον άνθρωπο ο οποίος, όπως μια γερμανική μαρτυρία ανέφερε κάποτε, έλεγχε «ένα εγκληματικό δίκτυο ενεργό σε όλο το Κοσσυφοπέδιο».

Image result for Kosovo albanian nationalism  Haradinaj

Τώρα, καθισμένος ανάμεσα στις χρυσές καρέκλες Rococo και στους κρυστάλλινους πολυελαίους, διευκρινίζει ότι ενδιαφέρεται να μιλήσει για το μέλλον του Κοσσυφοπεδίου και όχι για το δικό του παρελθόν. «Η κύρια απειλή», λέει, «είναι ότι η ΕΕ θα έρθει πολύ αργά στην περιοχή, αφήνοντας έτσι χώρο για άλλους, συμπεριλαμβανομένων των ριζοσπαστών ισλαμιστών». «Ανησυχεί» επίσης για «τον αυξανόμενο εθνικισμό στην περιοχή και την αύξηση της ρωσικής επιρροής στην στις περιοχές όπου ζουν οι Σέρβοι». Τον Απρίλιο, ο Θάτσι απείλησε ότι θα ενωθούν όλοι οι Αλβανοί στα Βαλκάνια σε ένα κοινό κράτος, εάν η ΕΕ κλείσει τις πόρτες της. Τώρα, όμως, λέει ότι τα σχόλια του «παρεξηγήθηκαν».

Δέκα χρόνια αφότου αποσπάστηκε από την Σερβία, η χώρα – η πλειοψηφία του πληθυσμού της οποίας αποτελείται πλέον από Αλβανούς – εξακολουθεί να βρίσκεται ανάμεσα στα «υιοθετημένα παιδιά» της Ευρώπης. Πέντε κράτη – μέλη της ΕΕ και 75 επιπλέον χώρες του ΟΗΕ αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν το Κοσσυφοπέδιο ως ανεξάρτητο κράτος και είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα δυτικά της Λευκορωσίας, της οποίας οι κάτοικοι υποχρεούνται να βγάλουν βίζα για να ταξιδέψουν στην ΕΕ. Η απομόνωσή του, σε συνδυασμό με ένα επίσημο ποσοστό ανεργίας της τάξης του 30%, επιτάχυνε την μετανάστευση κυρίως των νεαρών Κοσοβάρων.

Image result for Kosovo albanian immigrants go to germany

«Κάθε χρόνο, μόνο η γερμανική πρεσβεία λαμβάνει 55.000 αιτήσεις για βίζα», λέει ο πολιτικός επιστήμονας Naim Rashiti, «αλλά παίρνει μέχρι και μισό χρόνο για να τις επεξεργαστεί». «Αντίθετα οι πολίτες του Κοσσυφοπεδίου μπορούν να ταξιδέψουν στην Τουρκία χωρίς θεώρηση. Η ΕΕ αντιπροσωπεύει ακόμα την υπόσχεση για ένα καλύτερο μέλλον, αλλά σε ορισμένα τμήματα της κοινωνίας, αυτή η βεβαιότητα διαβρώνεται από την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας, εκτός από τον αυξανόμενο ισλαμισμό».

Αναλογικά, οι μαχητές από το Κόσοβο που εντάχθηκαν στις ισλαμιστικές ένοπλες οργανώσεις της Μέσης Ανατολής είναι περισσότεροι από εκείνους που προέρχονται από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρώπης. Το 1/6 των Κοσοβάρων τζιχαντιστών έχει πέσει στο πεδίο της μάχης, αλλά πολλοί ακόμη επέστρεψαν στην πατρίδα τους. Η γερμανική κυβέρνηση εκτίμησε πρόσφατα, ότι πολλοί Σαουδαραβικοί «ιεραποστολικοί» οργανισμοί δραστηριοποιούνται στο Κόσοβο, διδάσκοντας την ουαχαμπική ερμηνεία του Ισλάμ μέσω απεσταλμένων προπαγανδιστών.

Image result for Kosovo albanian nationalism

Επιπλέον, τα τουρκικά κεφάλαια κερδίζουν δισεκατομμύρια ευρώ στο Κόσοβο από τομείς όπως οι μεταφορές και η ενέργεια, ενώ η Τουρκία επενδύει στην περιοχή μέσω ιδιωτικών σχολείων, πανεπιστημιακών εστιών και υποτροφιών για την εκμάθηση του Κορανίου και για σπουδές στην Τουρκία.

Την ίδια στιγμή η Δύση δεν ξέρει τι να κάνει με το Κοσσυφοπέδιο. Το 1999, το ΝΑΤΟ ξεκίνησε τις αεροπορικές επιδρομές για να αναγκάσει την Σερβία να φύγει από την περιοχή, ενώ η διεθνής κοινότητα «έριξε» 33 δισεκατομμύρια ευρώ στο Κοσσυφοπέδιο μόνο μέχρι και πριν από το 2008.  Έτσι εξηγείται το γιατί η Ουάσινγκτον, το Βερολίνο και άλλες δυτικές πρωτεύουσες δεν θέλουν να δουν την «δήλωση ανεξαρτησίας» του Κοσσυφοπεδίου, στις 17 Φεβρουαρίου του 2008 ως αυτό που πραγματικά είναι: Παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν λατρεύει να δείχνει το Κοσσυφοπέδιο όταν τον κατηγορούν προσάρτηση της Κριμαίας ή την de facto προσάρτηση της Αμπχαζίας.

Related image

Οι ΗΠΑ βοήθησαν στο να ανοίξει ο δρόμος για την «ανεξαρτησία» του Κοσσυφοπεδίου και είδαν στον Χασίμ Θάτσι την ελπίδα μιας νέας μελλοντικής δημοκρατίας, παρά τον καθοριστικό ηγετικό ρόλο του  στον UÇK, μια οργάνωση που το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών είχε χαρακτηρίσει ως τρομοκρατική, μόλις το 1998. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ έστησαν μια μεγάλη και βαριά φυλασσόμενη στρατιωτική βάση στο Κοσσυφοπέδιο και 18 χρόνια μετά την επέμβαση του ΝΑΤΟ, οι πρώην ηγέτες του UÇK εξακολουθούν να ελέγχουν την πολιτική και οικονομική ζωή στη χώρα.

Image result for Kosovo albanian immigrants

Μάλιστα, ο Haradinaj υποσχέθηκε στους ψηφοφόρους του ότι θα προσαρτήσει στο Κόσοβο και περιοχές που τώρα ανήκουν στην Σερβία. Προς το παρόν, αναμένει την απαγγελία κατηγοριών από το δικαστήριο στην Χάγη εναντίον πρώην μελών της ηγεσίας του UÇK, μεταξύ αυτών ίσως και του Θάτσι, για αδικήματα όπως δολοφονίες, βασανιστήρια, σεξουαλική βία και παράνομη διακίνηση ανθρωπίνων οργάνων.

Ο ίδιος ο Θάτσι υποστηρίζει ότι «ήμουν πολιτικός διοικητής και όχι στρατιωτικός» και παραπονιέται ότι η  Σερβία αντιμετωπίζεται από την Δύση ως «μοντέλο μαθητή», ενώ «είναι η ρίζα όλων των κακών στην περιοχή». Αρνείται να ονειρεύεται τη δημιουργία μιας Μεγάλης Αλβανίας λέγοντας ότι «το Κοσσυφοπέδιο είναι το Κοσσυφοπέδιο, δεν θέλουμε να επανασχεδιάσουμε τα σύνορα». «Αλλά εμείς οι Αλβανοί θέλουμε να ζούμε κάπου στον ίδιο γεωγραφικό χώρο χωρίς σύνορα».

Image result for Kosovo albanian nationalism

Οι Σέρβοι αποτελούν πλέον μόλις το 5% του Κοσόβου. Περίπου μια ώρα με το αυτοκίνητο βόρεια της Πρίστινα, μια γέφυρα που ανακατασκευάστηκε με χρηματοδότηση της ΕΕ, συνδέει το νότιο τμήμα της Μιτρόβιτσα με το σερβικό, βόρειο τμήμα της πόλης. Μόνο οι πεζοί επιτρέπεται να διασχίζουν τη γέφυρα. Αν και αρχικά προοριζόταν ως σύμβολο προσέγγισης των δύο κοινοτήτων, ωστόσο, διολίσθησε σε σύμβολο μιας διαρκούς σύγκρουσης. Οι σερβικές σημαίες εξακολουθούν να ανεμίζουν στην διαιρεμένη πόλη.

 

Related image

 

Μέχρι στιγμής, η αναζωπύρωση της βίας μεταξύ των Σέρβων και των Αλβανών αποτράπηκε κυρίως λόγω της χρηματοδότησης και της πίεσης από την ΕΕ. Τα χρήματα αυτά διανέμονται και στις δύο πλευρές του ποταμού. Οι Βρυξέλλες πιέζουν επίσης τη Σερβία να μην παρέχει πλέον σερβικά διαβατήρια στον σερβικό πληθυσμό του Κοσσυφοπεδίου, με τα οποία μπορούν να εισέλθουν στην ΕΕ χωρίς βίζα. Στο Βελιγράδι, ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάντρ Βούτσιτς δεν άφησε καμία αμφιβολία ότι είναι πρόθυμος να θυσιάσει τους Σέρβους του Κοσσυφοπεδίου στο βωμό ενός μέλλοντος με την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Image result for macedonia nationalism

ΠΓΔΜ: Ο Αδύναμος Κρίκος των Βαλκανίων

Στην ΠΓΔΜ οι Αλβανοί αντιπροσωπεύουν το 25% του πληθυσμού. Οι περισσότεροι είναι συγκεντρωμένοι κοντά στα δυτικά σύνορα της χώρας Στις 27 Απριλίου, ο Ταλάτ Ξαφέρι έγινε πρόεδρος του κοινοβουλίου. Ήταν η πρώτη φορά που ένας Αλβανός λάμβανε αυτή τη θέση. Μια μικρή σημαία με τον αλβανικό δικέφαλο αετό μπορεί να δει κανείς στο γραφείο του.

Image result for macedonia new albanian president

Μετά την εκλογή του, ξέσπασαν συγκρούσεις με τους οπαδούς του εθνικιστή, πρώην πρωθυπουργού, Νικόλα Γκρουέφσκι να εισβάλουν στο κοινοβούλιο. Γι’ αυτούς, η εκλογή του Ξαφέρι, αντιπροσωπεύει το πρώτο βήμα προς τη διχοτόμηση της χώρας και ανησυχούν ότι θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει στην δημιουργία της Μεγάλης Αλβανίας. Αυτή η ανησυχία είναι εν μέρει αποτέλεσμα ενός ταξιδιού που πραγματοποιήθηκε στην Αλβανία στα τέλη του 2016 από τρεις ανώτερους πολιτικούς της αλβανικής κοινότητας της ΠΓΔΜ. Εκεί, συνυπέγραψαν με τον Αλβανό πρωθυπουργό, Έντι Ράμα, μια «πλατφόρμα» στην οποία περιλαμβάνεται μια μεγάλη λίστα αιτημάτων του αλφανόφωνου πληθυσμού της ΠΓΔΜ.

Η χώρα δημιουργήθηκε το 1991 χωρίς να πέσει ούτε ένας πυροβολισμός και πολύ νωρίς αιτήθηκε την ένταξή της στις δυτικές πολιτικές και στρατιωτικές συμμαχίες. Η δύο εκατομμυρίων κατοίκων χώρα, έχει συνάψει συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ εδώ και 16 χρόνια, είναι υποψήφια για ένταξη εδώ και 11 χρόνια και πριν από εννέα χρόνια βρισκόταν πολύ κοντά στο να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, ούτε η ένταξη στην ΕΕ ούτε στο ΝΑΤΟ καρποφόρησαν, λόγω του βέτο της Αθήνας, όσο δεν λύνεται το ζήτημα της ονομασίας. Ζήτημα το οποίο περιπλέχθηκε κυρίως και από την εθνικιστική ρητορική του Γκρουέφσκι και την »πολιτική των αγαλμάτων» που ακολούθησε, γεμίζοντας τα Σκόπια με μνημεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, σε μια προσπάθεια να «τεκμηριώσει» το ιδεολόγημα του «μακεδονικού έθνους».

Image result for macedonia nationalism

Αυτή η πολιτική απαντήθηκε στο εσωτερικό με την ανάπτυξη ενός φιλοευρωπαϊκού κινήματος διαμαρτυρίας, με τους διαδηλωτές να ρίχνουν «βόμβες» χρωμάτων σε μνημεία. Η κυβέρνηση κατηγόρησε τους διαδηλωτές ως «Αλβανούς» και το κίνημα ως μέσο πρόκλησης εθνικών συγκρούσεων. Τελικά, η ΕΕ μπόρεσε να διαπραγματευτεί μια συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών που οδήγησε σε νέες εκλογές. «Με την υποστήριξη της Αλβανίας» ο σοσιαλδημοκράτης, Ζόραν Ζάεφ, κέρδισε. Επί του παρόντος, δεν υπάρχει προφανής διέξοδος από το αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει η ΠΓΔΜ.

Image result for Bosnia nationalism

Βοσνία – Ερζεγοβίνη: Μια άβολη τριεθνής συγκατοίκηση

3-2-1: Τρεις εθνότητες, Δύο πολιτικές-διοικητικές οντότητες- Ένα κράτος: Το Μόσταρ ήταν μία από τις μεγαλύτερες πολυεθνικές πόλεις της Γιουγκοσλαβίας πριν από τον πόλεμο. Εικοσιπέντε χρόνια μετά, οι Σέρβοι, οι Κροάτες και οι Βόσνιοι εξακολουθούν να διαπληκτίζονται μεταξύ τους εντός των ορίων της ομοσπονδίας της Βοσνίας -Ερζεγοβίνης. Το σερβικό μισό της δημοκρατίας απειλεί να αποχωρήσει και να αφαιρέσει απόι τα σχολικά βιβλία κάθε αναφορά στην σφαγή 8.000 μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα.

Image result for Bosnia nationalism

Το 1995 υπογράφτηκε η τριμερής ειρηνευτική συμφωνία του Ντέιτον ή οποία είναι ακόμα σε ισχύ. Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι αυτή η ειρηνευτική συμφωνία «σταθεροποίησε» τον εθνοτικό διαχωρισμό. Η Βοσνία – Ερζεγοβίνη αποτελείται από μια σερβική οντότητα και μια ομοσπονδία Κροατικών και Βοσνιακών κοινοτήτων. Το κράτος λειτουργεί χρησιμοποιώντας μια πολύπλοκη «φόρμουλα» με στόχο την εθνοτική ισοτιμία και υπάρχουν πολλές υπηρεσίες εις «τριπλούν», όπως ο προμηθευτής ηλεκτρικής ενέργειας, τα συνταξιοδοτικά ταμεία, η ύδρευση και η τοπική αυτοδιοίκηση. Το αποτέλεσμα είναι ότι τα δισεκατομμύρια ευρώ αναπτυξιακής βοήθεια από την ΕΕ δεν μπόρεσαν να αλλάξουν το γεγονός, ότι η Βοσνία-Ερζεγοβίνη παραμένει μια οντότητα που δεν λειτουργεί σωστά. Οι κάτοικοι της έχουν δείξει ελάχιστο ενδιαφέρον να ξεπεράσουν το εθνοτικό χάσμα για το καλό της ομοσπονδιακής συμβίωσης.

Image result for Bosnian serbs nationalism

Για να συγκαλύψουν την έλλειψη προόδου, οι πολιτικοί της χώρας συνεχίζουν να καταφεύγουν στην ίδια εθνικιστική γλώσσα, κοινή κατά τη δεκαετία του 1990. Ο Μίλοραντ Ντόντικ, πρόεδρος της σερβικής κοινότητας (Republika Srpska) για παράδειγμα, απαιτεί εδώ και χρόνια την αποσύνδεση του σερβικού τμήματος της χώρας, γεγονός που θα αποτελούσε παραβίαση των Συμφωνιών του Ντέιτον. Ταυτόχρονα, στα κροατικά «καντόνια», ο Ντράγκαν Κόσι προωθεί την ίδρυση μιας αποκλειστικά κροατικής περιοχής, με απώτερο στόχο να γίνει μέρος της Κροατίας, η οποία είναι μέλος της ΕΕ.

Image result for Croats nationalists in bosnia

Τι Μέλλει Γεννέσθαι;

Στα μέσα του 2017 δεν υπάρχει πόλεμος στα Δυτικά Βαλκάνια, ούτε υπάρχουν θύλακες πολιτικών συγκρούσεων. Υπάρχει, ωστόσο, μια αυξανόμενη «αποκήρυξη» του ευρωπαϊκού σχεδίου σε ολόκληρη την περιοχή. Μολονότι μπορεί να είναι κατανοητό, ότι το να χάνει η ΕΕ την έλξη και την επιρροή της ως σύμβολο ασφάλειας και ευημερίας,  είναι επίσης επικίνδυνο. «Η ειρήνη στα Δυτικά Βαλκάνια απειλείται από την ελάχιστα συγκαλυμμένη αλβανική φιλοδοξία για ένα κοινό κράτος πέρα από τα υπάρχοντα σύνορα όπως και με τη μεγαλομανία των Σέρβων εθνικιστών», εκτιμά το γερμανικό περιοδικό Spiegel.

Αυτό που συμβαίνει επί του παρόντος στα Βαλκάνια, λέει ο εκπρόσωπος της ΕΕ στο Μόσταρ, είναι ένα «ολοκληρωτικό μασκάρεμα». Κανείς στην ΕΕ δεν πιστεύει, λέει, ότι «η Βοσνία θα γίνει μέλος στο εγγύς μέλλον». Ως εκ τούτου, η χώρα καταβάλλει ελάχιστες προσπάθειες για να συμμορφωθεί με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. «Η έλξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ξεθωριάσει. Δεν είμαστε πλέον ένα πρότυπο».

Image result for Bosnian Croats nationalism

Το 2018 η Ευρώπη θα γιορτάσει τα 100 χρόνια από το τέλος του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου. Πριν τρία χρόνια, η Μέρκελ ξεκίνησε την λεγόμενη «διαδικασία του Βερολίνου», μια προσπάθεια να χτίσει μια «γέφυρα» από τις Βρυξέλλες στα Δυτικά Βαλκάνια. Αρχικά είχε προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί το 2018, αλλά λόγω της σημερινής κατάστασης, ακόμη και μικρά βήματα θα εκλαμβάνονταν ως επιτεύγματα που αξίζει να γιορταστούν: Η είσοδος στην ΕΕ χωρίς θεώρηση για τους πολίτες του Κοσσυφοπεδίου, για παράδειγμα, ή η ένταξη της Βοσνίας στην ΕΕ. Ή λύση της ονομασίας της ΠΓΔΜ. Το αντάλλαγμα: Η υπόσχεση της διαρκούς ειρήνης στα Βαλκάνια.

Image result for west Balkans problems

To Φάντασμα της Μεγάλης Αλβανίας: Make Albania Great Again!

To Φάντασμα της Μεγάλης Αλβανίας

Make Albania Great Again!..

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Ένα φάντασμα αιωρείται τις τελευταίες δεκαετίες πάνω από κεντροδυτικά Βαλκάνια: Το φάντασμα της Μεγάλης Αλβανίας. Ο αλβανικός εθνικισμός εμφανίστηκε μόλις στα τέλη του 19ου αιώνα, εξαιτίας του αρχαϊσμού των αλβανικών φυλών που παρέμεναν ακόμη πιστές στην οθωμανική διοίκηση. Το όραμα της Μεγάλης Αλβανίας, δηλαδή της συνένωσης ολόκληρου του αλβανικού στοιχείου σ’ ένα διευρυμένό εθνικό κέντρο, δεν ήταν τόσο ένα σχέδιο ιστορικής αποκατάστασης των «Νεοϊλλύριων» στα κεντροδυτικά Βαλκάνια, όσο μια όψιμη αντίδραση στην ανάπτυξη των επιμέρους βαλκανικών εθνικισμών του 19ου αιώνα.

Σχετική εικόνα

Το σχέδιο της εθνικής ένωσης των Αλβανών εμφανίστηκε αρχικά ως αντίδραση στο Συνέδριο του Βερολίνου (1878), το οποίο ψαλίδισε τα πανσλαβιστικά σχέδια των Ρώσων για επικυριαρχία στα Βαλκάνια, δίνοντας έτσι το πράσινο φως για την εδαφική επέκταση των μικρών εθνικών κρατών της χερσονήσου σε βάρος της παρακμάζουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μέχρι την εποχή εκείνη δεν υπήρχε κάποιο συγκεκριμένο όραμα ούτε και προσπάθεια εθνικής αποκατάστασης εκ μέρους των Αλβανών. Και ο λόγος ήταν προφανής. Στα πλαίσια του Dar al Islam, που αντιπροσώπευε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, οι Αλβανοί, στην πλειοψηφία τους Μουσουλμάνοι, ήταν σε ευνοϊκότερη θέση σε σύγκριση με τους «άπιστους» Έλληνες, Σέρβους και Σλαβομακεδόνες γείτονές τους. Ήταν ένα είδος «υποτελή κυρίαρχου». Οι Αλβανοί, όπως άλλωστε και οι Βόσνιοι μπέηδες, ήταν οι πιο φανατικοί υπερασπιστές της ισλαμικής θεοκρατικής κοινωνίας, συχνά μάλιστα σε αντιπαράθεση με την ίδια την Πύλη. Από την άλλη οι Αλβανοί άργησαν ν’ αποκτήσουν σχέδιο εθνικής αποκατάστασης, επειδή αντί για την εθνική κυριαρχούσε σ’ αυτούς η τοπικιστική, φυλετική και θρησκευτική τους ταυτότητα.

Η διασπορα των αλβανικών πληθυσμών στα τέλη του 19ου αιώνα στα Βαλκλανια και ο περίπλοκος γλώσσικός κατακερματισμός τους.

Σε κάθε προσπάθεια απόκτησης μιας ενιαίας εθνικής ταυτότητας οι Αλβανοί εθνικιστές ένιωθαν πάντα να ορθώνεται μπρος τους το εμπόδιο των θρησκευτικών και φυλετικών τους αντιθέσεων. Το αλβανικό εθνογλωσσικό υπόστρωμα (περίπου 1.500.000 στα τέλη του 19ου αιώνα) ήταν μοιρασμένο μεταξύ Μουσουλμανισμού (69%, που αποτελούντν τόσο από Σουνίτες, αλλά και πολλούς Μπεχτατσί και Κρυπτοχριστιανούς), Ορθοδοξίας (21%) και Καθολικισμού (10%). Αυτό σήμαινε ότι ο αλβανικός εθνικός χώρος βρισκόταν μονίμως κάτω από τρεις πολιτιστικές σφαίρες επιρροής: οι Μουσουλμάνοι έβλεπαν προς την Κωνσταντινούπολη, οι Ορθόδοξοι προς την Αθήνα και οι Καθολικοί προς τη Ρώμη και τη Βιέννη. Ανάλογα με το θρήσκευμά τους οι Αλβανοί πήγαιναν σε τουρκικά, ελληνικά και ιταλικά σχολεία, κινδυνεύοντας έτσι να απολέσουν τη γλώσσα τους, τη μοναδική ίσως δυνατή –αν και προβληματική, εφόσον υπήρχαν δύο διάλεκτοι (Τόσκικα και Γκέκικα)– βάση στην οποία θα μπορούσε να οικοδομηθεί η εθνική τους ταυτότητα.

Η εμφάνιση του Αλβανικού Ζητήματος στα Βαλκάνια

Η Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (Μάρτιος του 1878), με την οποία σημαντικά τμήματα (Κορυτσά, Δίβρη, Τέτοβο) των λεγόμενων «αλβανικών χωρών» παραχωρούνταν σε μια βραχύβια Μεγάλη Βουλγαρία, ανησύχησε και κινητοποίησε τους Αλβανούς. Έτσι, στις 10.6.1878 πραγματοποιήθηκε σ’ ένα τέμενος της πόλης Πρισρέν του Κοσόβου η πρώτη αλβανική εθνοσυνέλευση με τη συμμετοχή 80 εκπροσώπων, που εκπροσωπούσαν και τις τρεις θρησκευτικές ομάδες των Αλβανών που ζούσαν στα τέσσερα εγιαλέτ ανακατεμένοι με τους Έλληνες, τους Σλαβομακεδόνες, τους Βλάχους και τους Σέρβους. Σε αυτήν την πόλη του Κόσοβου, που αποτελούσε θερμό σημείο επαφής ανάμεσα σε Σέρβους και Αλβανούς, οι εκπρόσωποι των Αλβανών παραδέχτηκαν ότι, εφόσον η ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν ήταν πλέον δεδομένη, θα έπρεπε να κινηθούν γρήγορα προς την κατεύθυνση της αυτονομίας της «Σκιπέριας» και κατ’ επέκταση στη συγκρότηση μιας Μεγάλης Αλβανίας, με τη συνένωση και των τεσσάρων εγιαλέτ (Σκουταρίου, Κοσσυφοπέδιου, Μοναστηρίου και Ιωαννίνων) όπου κατοικούσε κυρίως αλβανικός πληθυσμός!

Στο ιδεολογικό μανιφέστο (Kararname) της Πρίσρεν, το οποίο αποτελούνταν από 16 άρθρα, δεν αναφέρονταν πουθενά η επιθυμία για ειρηνική συνύπαρξη με τους άλλους λαούς της Βαλκανικής και ιδιαίτερα με τους χριστιανούς, ούτε βέβαια η πιθανότητα συμμετοχής των Αλβανών σ’ ένα πολυεθνικό κράτος. Η Αλβανική Συνεννόηση (Λίγκα) διεκδικούσε απροκάλυπτα ένα εθνικό αλβανικό κράτος σε όλες τις «αλβανικές χώρες», στην ουσία και στα τέσσερα εγιαλέτ, στα οποία όμως ο καθαρά αλβανικός πληθυσμός δεν ξεπερνούσε το 43% του συνόλου. Οι Αλβανοί εθνικιστές έβλεπαν τότε μια Μεγάλη Αλβανία που θα εκτεινόταν από τον Αμβρακικό κόλπο ως τις ακτές του Μαυροβουνίου και η οποία θα περιλάμβανε το Κόσοβο και τη δυτική Μακεδονία.

Ο Αλβανός συγγραφέας Μπέρταρντ Στούλι, στο βιβλίο του Το Αλβανικό Ζήτημα: 1875-1882 (Ζάγκρεμπ 1959), γράφει χαρακτηριστικά: «Από την Αντα Μποένα (σ.σ. μια παραλιακή πόλη του νοτιοδυτικού Μαυροβούνιου) ως τα Γιάννενα ζούσε ένας μοναδικός και ομοιογενής λαός. Το έδαφος μεταξύ Ιωαννίνων και Αμβρακικού κόλπου διεκδικούνταν έντονα από την ελληνική πολιτιστική και θρησκευτική προπαγάνδα. Οι Αλβανοί όμως κυριαρχούσαν κι εκεί, αν όχι αριθμητικά, τουλάχιστον με τη δύναμη και την αντίστασή τους». Στην πραγματικότητα εκείνη την εποχή οι Αλβανοί υποχωρούσαν στην Ήπειρο μπροστά στους Έλληνες, εφόσον στις περισσότερες πόλεις της περιοχής δεν παρέμεναν παρά μερικές μουσουλμανικές οικογένειες. Αντίθετα παρατηρούνταν μια σταθερή και επίμονη διείσδυσή τους προς τα οροπέδια του Κόσοβου και προς τις όχθες της λίμνης Αχρίδας. Ως συνέπεια αυτής της προώθησης ήταν ο διωγμός και η αναγκαστική μετακίνηση περίπου 150.000 Ορθόδοξων Σέρβων (1876-1912) προς την κυρίως Σερβία.

Αν και στο Συνέδριο του Βερολίνου οι Μεγάλες Δυνάμεις κώφευσαν στα κυριότερα αιτήματα των Αλβανών, εντούτοις ο σημαντικότερος στόχος της Αλβανικής Συνεννόησης είχε επιτευχθεί: οι περισσότερες «αλβανικές χώρες» παρέμειναν εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η επιδίωξη όμως της αυτονομίας προσέκρουσε στην επίμονη άρνηση της Πύλης, πράγμα που οδήγησε τις «αλβανικές χώρες» σε μόνιμη εξέγερση. Έτσι, οι Αλβανοί, από «μακρύ χέρι» των Οθωμανών έγιναν ένα ακόμη βαλκανικό πρόβλημα. Μιμούμενοι τους γείτονές τους κι οργανώνοντας και οι ίδιοι «συλλόγους» και «τοπικές επιτροπές» αντίστασης, οι Αλβανοί πήραν κι αυτοί σειρά ανάμεσα στους πιθανούς διεκδικητές της οθωμανικής κληρονομιάς στα Βαλκάνια.

Όταν στη διάρκεια του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου (1912-13) οι αντίπαλοι στρατοί βρίσκονταν αντιμέτωποι στα πεδία των μαχών, οι «αλβανικές χώρες» ήταν για μια ακόμη φορά σε κατάσταση εξέγερσης. Οι Αλβανοί, που είχαν αποφασίσει να κρατήσουν ουδέτερη στάση, βρέθηκαν ξαφνικά στριμωγμένοι στη μέση. Από τη μια η κάθοδος των Σέρβων προς το Κόσοβο, τα Σκόπια και το Μοναστήρι καθώς και η κατάληψη ολόκληρης της βόρειας Αλβανίας από τα στρατεύματά τους κι από την άλλη η άνοδος των Ελλήνων προς τα Ιωάννινα, το Αργυρόκαστρο και την Κορυτσά, τους έφεραν σε απελπιστική κατάσταση. Ο κίνδυνος να ματαιωθούν τα σχέδιά τους και να μοιραστεί η Αλβανία μεταξύ Σερβίας και Ελλάδας ήταν πλέον ορατός.

Η δημιουργία του Αλβανικού Κράτους

Ο Ισμαήλ Κεμάλ, ένας Αλβανός βουλευτής από το Μπεράτι, που βρισκόταν τότε στην Κωνσταντινούπολη, αποφάσισε ότι ήταν καιρός για δράση. Πήγε στη Βιέννη, όπου συναντήθηκε με τους πρεσβευτές των Μεγάλων Δυνάμεων και κατόπιν αποβιβάστηκε στο Δυρράχιο για να κατευθυνθεί στη συνέχεια προς το λιμάνι της Αυλώνας. Εκεί, ενώ ο ελληνικός στρατός είχε στρατοπεδεύσει στις πύλες της πόλης, συνήλθε μια Εθνοσυνέλευση (28.11.1912), που αποφάσισε το σχηματισμό ενός αλβανικού κράτους. Οι Δυνάμεις, που συνεδρίασαν ένα μήνα αργότερα στο Λονδίνο, δεν μπορούσαν ν’ αγνοήσουν πλέον το αλβανικό ζήτημα, που ξεφύτρωνε στο κέντρο ακριβώς της μοιρασιάς των ευρωπαϊκών εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Έμελλε ωστόσο να καθοριστούν τα σύνορα του νέου κράτους. Στο ζήτημα αυτό οι δυνάμεις είχαν μοιραστεί στα δύο. Για διαφορετικούς λόγους η καθεμία, Ιταλία και Αυστροουγγαρία ευνοούσαν τη δημιουργία μιας όσο το δυνατό μεγαλύτερης Αλβανίας, που θα ήταν και το προστατευόμενο κράτος, δηλαδή το «μακρύ χέρι» τους στα Βαλκάνια. Από την άλλη η Ρωσία και η Γαλλία, που έβλεπαν στον αλβανικό εθνικισμό τον «αυστρογερμανικό δάκτυλο», ευνοούσαν είτε μια μοιρασιά των «αλβανικών χωρών» μεταξύ Σερβίας και Ελλάδας είτε τη δημιουργία ενός «Αλβανο-μακεδονικού» κράτους με πρωτεύουσα τη Θεσσαλονίκη!

Αποτέλεσμα εικόνας για Albania

Έπειτα από διαπραγματεύσεις και παλινωδίες αποφασίστηκε να ιδρυθεί ένα Αλβανικό κράτος στα δυτικά Βαλκάνια, που θα είχε έκταση περίπου 28.000 τ.χλμ. και πληθυσμό 800.000 κατοίκους. Στα εδάφη του περιλήφθηκε και η Βόρεια Ήπειρος, η οποία τελούσε υπό ελληνική κατοχή ήδη από τις πρώτες μέρες των Βαλκανικών πολέμων. Οι Έλληνες διεκδικούσαν αυτήν την περιοχή, όπου υποστήριζαν ότι διαβιούσαν 120.000 ομοεθνείς τους, οργανωμένοι σε τρεις επισκοπές, με 376 ενορίες, 360 σχολεία, όπου φοιτούσαν πάνω από 22.000 μαθητές. Οι Δυνάμεις όμως, οι οποίες δεν καλόβλεπαν μια ενδεχόμενη επέκταση της Ελλάδας προς την κατεύθυνση της Αδριατικής, έθεσαν τη χώρα μας ενώπιον ενός μεγάλου διλήμματος: Τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου ή τη Βόρεια Ήπειρο; Όπως ήταν αναμενόμενο ο μεγαλοϊδεάτης πρωθυπουργός της Ελλάδας Ελευθέριος Βενιζέλος, οπαδός ως γνωστόν του δόγματος της «ναυτικής ισχύος» (Sea Power), προτίμησε την ενσωμάτωση των νησιών του ανατολικού Αιγαίου, τα οποία θα χρησίμευαν άλλωστε κι ως βατήρας για το πέρασμα στη Μικρά Ασία –μια κίνηση που σηματοδοτούσε και το τελικό στάδιο πραγματοποίησης της Μεγάλης Ιδέας. Δεν ήταν όμως εύκολο για την Ελλάδα να παραιτηθεί από τη Βόρειο Ήπειρο και να εγκαταλείψει τους ελληνικούς πληθυσμούς της στο έλεος ενός ασταθούς κρατιδίου, που είχε γίνει σφηκοφωλιά συνωμοσιών. Η χάραξη έτσι των νοτίων συνόρων της Αλβανίας παράμενε για αρκετό διάστημα σημείο τριβής.

Λίγο πριν το ξέσπασμα του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου ο Ι. Ζωγράφος, ένας πρώην υπουργός της Ελλάδας, ανακήρυξε μια «προσωρινή κυβέρνηση της Βόρειας Ηπείρου» και λίγο αργότερα η περιοχή καταλήφθηκε από ελληνικά και ιταλικά στρατεύματα. Κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου η Αλβανία χρησιμοποιήθηκε κι από τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα ως δέλεαρ για την προσέλκυση της Ελλάδας και της Ιταλίας στο πλευρό τους. Μάλιστα οι Κεντρικές Δυνάμεις έφθασαν στο σημείο να προτείνουν στην Ελλάδα ολόκληρη τη νότιο και κεντρική Αλβανία (μέχρι τα Τίρανα), προκειμένου η Αθήνα να παραμείνει ουδέτερη και να μην εισέλθει στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ!

Μετά τον πόλεμο στη διάσκεψη ειρήνης του Παρισιού οι διεκδικήσεις της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Γιουγκοσλαβία συγκρούστηκαν για μια ακόμη φορά. Τελικά την άνοιξη του 1920 επανήλθε η ιδέα της παλινόρθωσης του αλβανικού κράτους και όλες οι προηγούμενες υποσχέσεις θεωρήθηκαν άκυρες. Το Νοέμβρη του 1921 η διάσκεψη των πρεσβευτών των χωρών της Αντάντ αναγνώρισε την ανασύσταση του αλβανικού κράτους, στα σύνορα του 1913. Ελλάδα και Σερβία αντιτάχθηκαν, αλλά η συμφωνία που υπογράφτηκε στο δικαστήριο της Χάγης (Αύγουστος 1925) επιδίκασε το μοναστήρι του Όσιου Ναούμ (Οχρίδα) στη Σερβία κι ανάγκασε την Ελλάδα ν’ αποσυρθεί από 14 αμφισβητούμενα χωριά στα δυτικά της Πρέσπας. Ούτε λόγος πλέον για «Βόρεια Ήπειρο» από την ταπεινωμένη από τη μικρασιατική καταστροφή Ελλάδα..

Εφόσον η ίδρυση μιας ανεξάρτητης Αλβανίας ήταν εξαρχής σχέδιο της Αυστροουγγαρίας και της Ιταλίας, η συντριβή και η διάλυση της πρώτης άφησε στη δεύτερη, η οποία επιθυμούσε απροκάλυπτα ηγεμονικό ρόλο στην Αδριατική και στη Μεσόγειο, το ρόλο του προστάτη του αδύνατου αλβανικού κράτους, που στηριζόταν αποκλειστικά σε εξωτερική βοήθεια. Η κατοχή εξάλλου από την Ιταλία του στρατηγικής σημασίας νησιού Σάσων, στο στόμιο της Αυλώνας, αποτελούσε ένα πρώτης τάξεως προγεφύρωμα για το πέρασμα στη βαλκανική ενδοχώρα.

Αποτέλεσμα εικόνας για Bali Kompetar WWII

Η Αλβανία στο Β’ Π. Πόλεμο: Υπερεθνικιστές Balli Kombetar και Αλβανοί Παρτιζάνοι

Το αλβανικό κράτος, με βασιλιά τον Αχμέτ Ζώγου, αποτέλεσε ουσιαστικά ένα ιταλικό προτεκτοράτο, που στηριζόταν σε ιταλικά κεφάλαια και στην προστασία του Μουσολίνι. Στις 7.4.1939 τα ιταλικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στην Αλβανία, καταλύοντας και τυπικά την ανεξαρτησία της χώρας. Για τη φασιστική Ιταλία η κατάκτηση της Αλβανίας σηματοδοτούσε το πρώτο βήμα για τη ανασύσταση μιας νέας «Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας». Σε στρατηγικό επίπεδο όμως η Αλβανία αποτελούσε μια ιδανική βάση για στρατιωτικές επιχειρήσεις σε βάρος της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας. Ο Ντούτσε, ως κυρίαρχος της Αλβανίας και οραματιστής μιας «Ρωμαιο-Ιλλυρικής» σύμπραξης στα Βαλκάνια, ασπάστηκε τα οράματα των Αλβανών εθνικιστών για συγκρότηση μιας Μεγάλης Αλβανίας, κρίνοντας ότι αυτό εξυπηρετούσε ουσιαστικά και τα ηγεμονικά σχέδια της Ρώμης.

Έτσι, ο ίδιος, ασπαζόμενος τις θέσεις των Αλβανών εθνικιστών, κατήγγειλε την «καταπάτηση» των δικαιωμάτων των Τσάμηδων στην ελληνική Ήπειρο, προετοιμάζοντας το έδαφος για την επικείμενη εισβολή. Έτσι την 28η Οκτωβρίου του 1940 δύο ιταλικές στρατιές, και μαζί τους αρκετά τάγματα Αλβανών εθνικιστών που εξαπολύθηκαν με σύνθημα την «απελευθέρωση της Τσαμουριάς», παραβίασαν την ελληνο-αλβανική μεθόριο εισβάλλοντας στην Ελλάδα. Συνάντησαν όμως σθεναρή αντίσταση εκ μέρους των Ελλήνων και σύντομα απωθήθηκαν. Ενώ ο βαρύς χειμώνας πλησίαζε, οι Ιταλοί οπισθοχώρησαν και τα ελληνικά στρατεύματα απελευθέρωσαν για μια ακόμη φορά τη Βόρεια Ήπειρο.

Το μέτωπο είχε σταθεροποιηθεί, όταν στις 6.4.1941 ξεκινούσε η επιχείρηση Μαρίτσα (Εβρος), που ήταν ο κωδικός της γερμανικής επίθεσης εναντίον της Γιουγκοσλαβίας και της Ελλάδας. Μέχρι τα τέλη της άνοιξης του 1941 ολόκληρη η Βαλκανική Χερσόνησος βρισκόταν κάτω από τη μπότα του Άξονα. Η κατάκτηση της Γιουγκοσλαβίας και της Ελλάδας σύντομα συμπληρώθηκε από το διαμοιρασμό των εδαφών τους. Όσες χώρες είχαν συμπράξει με τον Άξονα ανταμείφθηκαν πλουσιοπάροχα. Η Βουλγαρία προσάρτησε ολόκληρη σχεδόν τη νότιο Σερβία, την ελληνική Θράκη (εκτός του νομού Έβρου) και την ανατολική Μακεδονία, δημιουργώντας έτσι τη Μεγάλη Βουλγαρία.

Για να προσεταιριστούν την Αλβανία οι Ιταλοί ικανοποίησαν τις απαιτήσεις των εθνικιστών της. Δημιούργησαν έτσι μια προστατευόμενή τους «Μεγάλη Αλβανία», που περιλάμβανε το νοτιοδυτικό Μαυροβούνιο (Ούλτσινι), ολόκληρο σχεδόν το Κόσοβο, τη δυτική πλευρά της σερβικής Μακεδονίας και εδάφη της Τσαμουριάς (Θεσπρωτίας) στην Ήπειρο. Στο ένα εκατομμύριο των κατοίκων της «μικρής Αλβανίας» προστέθηκαν έτσι 500.000 Σέρβοι και Μαυροβούνιοι, 150.000 Σλαβομακεδόνες και 150.000 Έλληνες, μαζί με άλλους 600.000 περίπου «αλύτρωτους» Αλβανούς, ένας πληθυσμός 1,5 φορές μεγαλύτερος από εκείνον της προπολεμικής Αλβανίας! Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της Βαλκανικής η Βουλγαρία και η Αλβανία αποκτούσαν κοινά σύνορα: ένα παλιό όνειρο των Γερμανο-Ιταλών είχε γίνει επιτέλους πραγματικότητα! Οι ίδιοι σχεδίασαν τότε και τη χάραξη ενός οδικού άξονα, μιας «Παραεγνατίας», που θα ένωνε το Δυρράχιο με το Μπουργκάς εξυπηρετώντας στο έπακρο τα στρατηγικά τους συμφέροντα.

Οι Αλβανοί εθνικιστές μ’ αρχηγό τους τον Μουσταφά Κρούγια δεν επαναπαύτηκαν στο γεγονός ότι χάρη στη γενναιοδωρία των Ιταλών είχε γίνει πραγματικότητα η «Μεγάλη Αλβανία», αλλά ξεκίνησαν μια πολιτική εθνικών εκκαθαρίσεων σε βάρος των γειτονικών λαών που βρέθηκαν στη ζώνη κατοχής τους. Περίπου 20.000 Σέρβοι εκτελέστηκαν, ενώ άλλοι 150.000 εκτοπίστηκαν βίαια προς την κυρίως Σερβία. Την ίδια μοίρα αντιμετώπισαν και αρκετές χιλιάδες Έλληνες, κάτοικοι της Ηπείρου.

Ταυτόχρονα όμως με τη δράση των φιλοϊταλών εθνικιστών στα νότια της Αλβανίας εμφανίστηκε ένα αντάρτικο κίνημα, με ηγέτη τον Εμβέρ Χότζα, που προσπαθούσε να μιμηθεί το «σύντροφο» Τίτο, τα αντάρτικα σώματα του οποίου είχαν αποδειχτεί πονοκέφαλος για τα στρατεύματα κατοχής. Αν και οι Αλβανοί κομουνιστές δεν πέτυχαν και πολύ σπουδαία αποτελέσματα στα πεδία των μαχών, εντούτοις απέσπασαν την υπόσχεση του Β. Μολότοφ για την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της χώρας τους.

Αποτέλεσμα εικόνας για Bali Kompetar WWII

Το 1942 οργανώθηκε στην Αλβανία το «Εθνικό Μέτωπο» (Balli Kombetar ή BK), μέσα στο οποίο συμμετείχε και η πλειοψηφία των Αλβανόφωνων του Κοσσυφοπέδιου, που διάκεινταν πολύ εχθρικά προς τους Σέρβους. Η πτώση του Μουσολίνι (Ιούλιος 1943) και η αντικατάσταση των ιταλικών στρατευμάτων κατοχής από 70.000 στρατιώτες της Βερμαχτ, αποτέλεσε για τα μέλη του ΒΚ μια ακόμη ευκαιρία για να διατηρήσουν τη δύναμη και τα εδαφικά τους κεκτημένα, κυρίως στο Κόσοβο. Οργανώθηκε έτσι μια «δεύτερη Λίγκα της Πρισρένης» κι άρχισε ένας νέος γύρος βιαιοπραγιών σε βάρος των άμαχων Σέρβων.

Αποτέλεσμα εικόνας για Bali Kompetar WWII

Όταν το φθινόπωρο του 1944 ο Κόκκινος Στρατός είχε κατακλύσει τα Βαλκάνια, οι οπαδοί του Εμβέρ Χότζα, που βοηθήθηκε σημαντικά από τον Τίτο –στην προσπάθειά του να εντάξει την Αλβανία ως 7η ή 8η σοσιαλιστική ομοσπονδία σε μια Βαλκανική Ομοσπονδία υπό την ηγεσία του– διακήρυξαν ότι είχαν μόνοι τους απελευθερώσει τη χώρα τους! Είχαν προηγηθεί σκληρές μάχες ανάμεσα στους κομουνιστές και στα μέλη του ΒΚ, που αντλούσε τη δύναμή του από τους γκέκηδες φύλαρχους του αλβανικού βορρά. Σκληρές μάχες δόθηκαν και στο Κόσοβο ανάμεσα σε Αλβανούς μέλη του ΒΚ και Σέρβους παρτιζάνους, οι οποίοι και τελικά επικράτησαν. Το όνειρο της Μεγάλης Αλβανίας είχε ματαιωθεί.

Σχετική εικόνα

Η μεταπολεμική απομονωμένη Αλβανία και ο εξαλβανισμός του Κοσόβου

Η ένταξη της Αλβανίας, μιας χώρας που η τύχη της δεν είχαν καθοριστεί στη Διάσκεψη της Γιάλτας (1944), στο κομουνιστικό μπλοκ ήταν αποτέλεσμα κυρίως του γεγονότος ότι το αλβανικό ανταρτικό κίνημα βρισκόταν τότε κάτω από την ασφυκτική επιρροή του Τίτο, ο οποίος φλέρταρε με την ιδέα ότι αποτελούσε ένα είδος «Βαλκανιάρχη», ανεξάρτητου από τις επιταγές της Μόσχας. Κάτω από την κομουνιστική «ομπρέλα» η Αλβανία εξασφάλισε την εδαφική της ακεραιότητα, με την επιστροφή στα σύνορα του 1939.

Για μια ακόμη φορά η Ελλάδα δυσανασχέτησε δικαιολογημένα, επειδή οι βάσιμες διεκδικήσεις της για «επιστροφή» της Βόρειας Ηπείρου δεν ικανοποιήθηκαν. Το όραμα της Μεγάλης Αλβανίας είχε βέβαια ματαιωθεί, αλλά η ευνοϊκή μεταχείριση της αλβανικής μειονότητας στη Γιουγκοσλαβία εκ μέρους του τιτοϊκού καθεστώτος, δημιουργούσε πολλά περιθώρια αισιοδοξίας για το μέλλον. Σ’ αυτό συνηγορούσε και το γεγονός ότι ο Τίτο δεν επέτρεψε στους Σέρβους πρόσφυγες από το Κόσοβο να πάρουν πίσω τις περιουσίες τους από τους Αλβανούς καταπατητές. Την περίοδο του αλβανο-γιουγκοσλαβικού «φλερτ» (1944-1948), όταν τα εκτεταμένα σύνορα των δύο χωρών παρέμεναν αφύλακτα, περίπου 120.000 βόρειοι Αλβανοί πέρασαν στις εύφορες πεδιάδες του Κοσόβου και παρέμειναν εκεί διεκδικώντας το Status του Γιουγκοσλάβου πολίτη.

Σύντομα οι Αλβανοί του Κοσόβου, χάρη σε μια δημογραφική αύξηση, ασυναγώνιστη για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, υπερτριπλασίασαν τον πληθυσμό τους μέσα σε λιγότερο από μισό αιώνα! Έτσι, από 498.000 που ήταν το 1948, έφθασαν το 1.600.000 το έτος 1991. Την ίδια περίοδο ο σερβικός πληθυσμός σ’ αυτήν την επαρχία παρέμεινε σταθερός στις 200.000, πράγμα που συνετέλεσε στο να μεταβληθεί το Κόσοβο σε μια συντριπτικά αλβανόφωνη περιοχή.

Το 1974, χάρη σε μια ακόμη γενναιοδωρία του αντισέρβου Τίτο, το Κόσοβο αναβαθμίστηκε σε αυτόνομη περιοχή της Σερβίας, αν και οι αλβανόφωνοι διεκδικούσαν ήδη ανοικτά το καθεστώς της «7ης δημοκρατίας». Σε μια εποχή που μέσα στην ίδια την Αλβανία ο αλβανικός εθνικισμός βρισκόταν σε «χειμερία νάρκη», στο Κόσοβο η αλβανική διανόηση άρχισε ήδη να υφαίνει τα «μεγαλοαλβανικά» της οράματα. Πρώτος στόχος ήταν να αποκτήσει το Κόσοβο (ή Κόσσοβα) καθεστώς ομόσπονδης δημοκρατίας, πράγμα που θα του έδινε αυτομάτως και το δικαιώματα της απόσχισης από τη Γιουγκοσλαβία. Επόμενος στόχος ήταν η συνένωση γύρω από αυτό των αλβανόφωνων της περιοχής των Σκοπίων (Ιλλυρίδας), του Μαυροβούνιου καθώς και των Σλάβων Μουσουλμάνων του Σάντζακ, σχηματίζοντας έτσι ένα μουσουλμανικό μπλοκ στη νοτιοδυτική Γιουγκοσλαβία, στο οποίο θ’ απορροφούνταν μακροπρόθεσμα και η ίδια η Αλβανία!

Αποτέλεσμα εικόνας για Albania enver hodja bunkers

Ωστόσο τα σχέδια των αλβανόφωνων του Κοσόβου προσέκρουσαν σύντομα στην επανεμφάνιση του σερβικού εθνικισμού, που θεωρούσε το Κόσμετ (Κόσοβο και Μετόχια) αναπόσπαστο τμήμα της Σερβίας και λίκνο του σερβικού πολιτισμού. Η κατάργηση της αυτονομίας του Κοσόβου (1989) από τον Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς, σήμανε για τους Σέρβους εθνικιστές την αρχή του τέλους του εξαλβανισμού αυτής ιστορικής περιοχής. Αδυνατώντας να περάσουν στην ένοπλη δράση, οι αλβανόφωνοι προτίμησαν αρχικά την «παθητική αντίσταση», με ιδεολογική εκφραστή τον Ιμπραήμ Ρουγκόβα και τη συνέχιση της «απελευθερωτικής» τους προπαγάνδας ανά τον κόσμο. Στο σημείο αυτό καθοριστική ήταν και η συνεισφορά της αξιόλογης αλβανικής διασποράς.

Οι Αλβανοί της διασποράς, που υπολογίζονται σε 1-1,5 εκατομμύριο, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση του ενδιαφέροντος της Δύσης για το ζήτημα του Κοσόβου. Ιδιαίτερα ενεργό ρόλο προς αυτήν την κατεύθυνση έπαιξε η δραστήρια αλβανο-αμερικανική κοινότητα (350.000-400.000 χριστιανοί Ορθόδοξοι στην πλειοψηφία τους Αλβανοί), που προσπάθησε να δημιουργήσει ένα ενεργό «αλβανικό λόμπι» προκειμένου να πείσει την κυβέρνηση των ΗΠΑ να υποστηρίξει τα αιτήματα των Αλβανών, πράγμα που τελικά το κατάφερε. Με τις δραστηριότητές του το «αλβανικό λόμπι» των ΗΠΑ βοήθησε στην αντισερβική προδιάθεση της κοινής γνώμης της χώρας. Στο προπαγανδιστικό υλικό που κατά καιρούς διανέμονταν οι αλβανόφωνοι του Κοσόβου παρουσιάζονταν ως «αιώνια θύματα της σερβικής επιθετικότητας».

Στην Ευρώπη, η μεγαλύτερη αλβανική κοινότητα (250.000) βρίσκεται στην Ελβετία, μια χώρα που προσέφερε άσυλο σε χιλιάδες Αλβανούς του Κοσόβου, που κατέφυγαν εκεί από το 1981. Με τα χρήματα των Αλβανών της Ελβετίας χρηματοδοτήθηκε και ο UCK (Απελευθερωτικός Στρατός του Κοσόβου), που σήκωσε και το βάρος του ένοπλου αγώνα κατά της «σερβικής κατοχής»! Ο αγώνας του UCK τελικά στέφθηκε με επιτυχία χάρη στη στρατιωτική επέμβαση του ΝΑΤΟ την άνοιξη του 1999, που μετέβαλε το Κόσοβο σε “ανεξάρτητο κράτος” αλλά ουσιαστικά σε προτεκτοράτο των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για τους Αλβανούς αυτό ήταν και το πρώτο βήμα: η επίτευξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου, και η βάσιμη ελπίδα ότι θα σχηματίσει μια ένωση με τα Τίρανα και μελλοντικά και με την προσθήκη κι άλλων περιοχών που κατοικούνται κυρίως από Αλβανούς,την περίφημη «Μεγάλη Αλβανία».

Μεγάλη Αλβανία”: Πορεία προς νέα αποσταθεροποίηση των Βαλκανίων;

Το Αλβανικό Ζήτημα, που είναι και ο κυριότερος παράγοντας αποσταθεροποίησης των κεντροδυτικών Βαλκανίων, έγκειται στο γεγονός ότι ένας στους δύο Αλβανούς ζει εκτός των συνόρων της Αλβανίας, δηλαδή ότι ο «αλβανικός εθνικός χώρος» δε συμπίπτει με τα σύνορα του αλβανικού κράτους. Και πράγματι, πέρα από τα τρία εκατομμύρια των Αλβανών της «μητέρας πατρίδας», υπάρχουν πάνω από τρία εκατομμύρια ομοεθνών τους, το 1,7 εκατομμύριων εκ των οποίων ζει στο Κόσοβο (89% του πληθυσμού της χώρας), 550.000 στη ΠΓΔΜ/FYROM (28% του πληθυσμού), στο Μαυροβούνιο (40.000), στη νότια Σερβία (70.000) και στην Ελλάδα (περίπου 500.000 οικονομικοί μετανάστες, κάποιοι με ελληνική υπηκοότητα πλέον, χωρίς να υπολογιστούν οι αρβανίτικης καταγωγής Έλληνες, που ωστόσο τους διεκδικούν οι Αλβανοί εθνικιστές). Οι εθνικιστικές διεκδικήσεις αυτού του διασκορπισμένου λαού, προκαλούν ανησυχίες στα γειτονικά κράτη και μπορούν να πυροδοτήσουν την αστάθεια με κύριο στόχο, εκτός από το Κόσοβο, τη διάλυση του ευάλωτου «κρίκου» των Βαλκανίων της ΠΓΔΜ/FYROM.

Στο εσωτερικό της Αλβανίας το όραμα της «Μεγάλης Αλβανίας» παίχτηκε άκομψα από το καθεστώς του Σαλί Μπερίσα, που το 1992 έβαλε τη χώρα του στην Ισλαμική Διάσκεψη, θέλοντας να την καταστήσει «ισλαμική προφυλακή» στα Βαλκάνια. Ο ίδιος υπόγραψε κι ένα σύμφωνο στρατιωτικής συνεργασίας με την Τουρκία, μια «αδελφή χώρα με την οποία συνδέεται με βαθείς ιστορικούς δεσμούς και όμοια γεωπολιτικά συμφέροντα».

Ο κύριος στόχος της εξωτερικής πολιτικής του Σαλί Μπερίσα ήταν η ενοποίηση όλων των Αλβανών, με την υποστήριξη των ισλαμικών χωρών, των ΗΠΑ, της Γερμανίας, της Ιταλίας και άλλων παραδοσιακά φιλοαλβανικών χωρών. Στις 9.2.1992 γιορτάστηκε δημόσια στη Σκόδρα της βόρειας Αλβανίας η επέτειος της ίδρυσης της Οργάνωσης «Κόσσοβα», που υποστήριζε ανοικτά την προσάρτηση του Κοσόβου και τη δημιουργία μιας Μεγάλης Αλβανίας. Εκεί ο Ρετζέπ Τσόπα, μέλος της Αλβανικής Ακαδημίας Επιστημών, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Οι γειτονικές χώρες, προσπαθώντας να καταστήσουν ανέφικτη τη δίκαιη λύση του αλβανικού προβλήματος, μοίρασαν τα εδάφη μας, έτσι ώστε οι αντίπαλοί μας το 1878 και το 1912 να είναι και οι σημερινοί. Ωστόσο, ούτε η δική μας ούτε η δική τους διεθνής θέση είναι σήμερα όπως ήταν πριν από 115 ή από 80 χρόνια. Με τη δίκαιη λύση του αλβανικού προβλήματος και με την ένωση όλων των Αλβανών θα λυνόταν μια από τις μεγαλύτερες ιστορικές αδικίες της Ευρώπης

Παράλληλα με την ανοικτή υποστήριξη προς του Κοσοβάρους Αλβανούς, το καθεστώς Μπερίσα συνέχισε την πολιτική καταπίεσης σε βάρος της ελληνικής μειονότητας της Βορείου Ηπείρου, μια πολιτική που κληρονόμησε από το προηγούμενο καθεστώς. Για τα μεγαλοαλβανικά σχέδια του Μπερίσα η ύπαρξη μιας πολυπληθούς ελληνικής και ορθόδοξης κοινότητας στα νότια της χώρας, αποτελούσε σημαντικό «αγκάθι» που έπρεπε πάση θυσία να ξεριζωθεί. Προσπαθώντας να περιορίσει όσο γινόταν την ελληνική επιρροή στα νότια της χώρας, ο Μπερίσα υποστήριξε ως αντιπερισπασμό τα αιτήματα των Τσάμηδων, προσφύγων από τη Θεσπρωτία, για επιστροφή των περιουσιών τους. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι οι Τσάμηδες αποτελούσαν πάντοτε τους πιο δραστήριους θιασώτες της Μεγάλης Αλβανίας.

Μην μπορώντας να κάνει και σπουδαία πράγματα για να βοηθήσει τους «αδελφούς Κοσοβάρους», ο Μπερίσα είχε στρέψει το ενδιαφέρον του και προς τους πυκνούς αλβανικούς πληθυσμούς που κατοικούν στις περιοχές της δυτικής ΠΓΔΜ/FYROM. Πολύ έξυπνα θεωρούσε την ευάλωτη αυτήν πολυεθνική δημοκρατία ως τον σημαντικότερο κρίκο για τη δημιουργία της Μεγάλης Αλβανίας. Μετά το Κόσοβο ο επόμενος στόχος της στρατηγικής για την εδαφική ολοκλήρωση της Μεγάλης Αλβανίας ήταν τα εδάφη δυτικά του ποταμού Αξιού, που κατοικούνται κυρίως από Αλβανούς. Οι Αλβανοί της FYROM επέλεξαν όμως μια στρατηγική διαφορετική από τους Κοσοβάρους: προωθούσαν με χαμηλούς τόνους μια εδαφική αυτονομία, με αρχικό της στάδιο την ίδρυση ενός ανεξάρτητου αλβανικού πανεπιστήμιου στο Τέτοβο, το οποίο θα γινόταν ο πυρήνας της αλβανικής εθνικιστικής ιδεολογίας και διανόησης. Το Τέτοβο προοριζόταν από τους εθνικιστές και ως μελλοντική πρωτεύουσα μιας αυτόνομης αλβανικής περιοχής, με την ονομασία «Ιλλυρίδα» (Ίλιρντα).

Ένα από τα βασικά αιτήματα των Αλβανών της FYROM, που υποστηρίζουν ότι αποτελούν ήδη το 1/3 του πληθυσμού της, είναι ο χαρακτηρισμός τους ως «συστατικής εθνότητας», πράγμα που θα τους προσέφερε αυτομάτως και αυτονομία και πλήθος άλλων δικαιωμάτων. Η αποσταθεροποίηση ωστόσο της FYROM αποφεύχθηκε, ακόμη και μετά την επέμβαση στο Κοσσυφοπέδιο την άνοιξη του 1999 και των ένοπλων συγκρούσεων του 2001, εξαιτίας της παρέμβασης των ΗΠΑ, που επένδυσαν αρκετό «γεωπολιτικό κεφάλαιο» στη σταθερότητα αυτής της μικρής κεντροβαλκανικής δημοκρατίας, την οποία και θέλησαν να καταστήσουν πρότυπο πολυεθνικής χώρας στα Βαλκάνια!

Η αιματηρή πτώση του καθεστώτος Μπερίσα την άνοιξη του 1997 δε σήμανε και το τέλος του σχεδίου «Μεγάλη Αλβανία».Το σοσιαλιστικό κόμμα της Αλβανίας, που αντλεί πολιτικά ερείσματα από τον ορθόδοξο και παραδοσιακά φιλελληνικό αλβανικό Νότο, αν και αρχικά απέρριψε κάθε λογική εδαφικής επέκτασης της Αλβανίας, φτάνοντας στο σημείο να αποστασιοποιηθεί από τις διεκδικήσεις των Κοσοβάρων, μετά την επέμβαση του ΝΑΤΟ στην περιοχή άρχισε να κάνει λόγο για διόρθωση των συνόρων στα Βαλκάνια ώστε να διορθωθούν οι ιστορικές αδικίες σε βάρος του αλβανικού λαού!

Οι εθνογλωσσσικές μειονότητες στο εσωτερικό της Αλβανίας αποτελούν το 10-15% του πληθυσμού της. Οι κυριότερες είναι η ελληνική μειονότητα στο νότο (Βόρεια Ήπειρος), ενώ υπάρχουν και σημαντικές μειονότητες Βλάχων, Ρομά (Τσιγγανων(, και μικρότερες μειονότητες Σλαβομακεδόνων (γύρω από τις Πρέσπες) και Σέρβων (γύρω από τη λίμνη Σκόδρα).

Παρόμοια τυχοδιωκτική πολιτική με τον Μπερίσα ακολούθησε και ο “σοσιαλιστής” πρωθυπουργός της Αλβανίας Έντι Ράμα, που πόνταρε κι αυτός στο χαρτί του αλβανικού εθνικισμού. Αφού ξεκίνησε μια άτυπη εκστρατεία αφελληνισμού της νότιας Αλβανίας από τα απομεινάρια της ελληνικής μειονότητας, κτυπώντας προπύργια Ελληνισμού, όπως η Χειμάρα, συμμάχησε και με τους εθνικστές Τσάμηδες, που φημίζονται για τον αλυτρωτισμό τους και το μίσος τους για την Ελλάδα. Ο ίδιος αμφισβήτησε συμφωνίες με την Ελλάδα σχετικά με την οριοθέτηση της ελληνοαλβανικής υφαλοκρηπίδας κι επιδίωξε την πρόσδεση της Αλβανίας στο άρμα της αναθεωρητικής πολιτικής της Τουρκίας του Ερντογάν. Επίσης παρότρυνε τα αλβανικά κόμματα της ΠΓΔΜ να σχηματίσουν ενιαίο μέτωπο, τη λεγόμενη “αλβανική πλατφόρμα” και να αυξήσουν την πίεση τους στην αποσταθεροποιημένη ΠΓΔΜ ώστε να αποκτήσουν ακόμη περισσότερα αυτονομιστικά δικαιώματα.

Το Κόσοβο σε ρόλο “αλβανικού Πεδεμοντίου”;

Αρκετοί ωστόσο ρεαλιστές πολιτικοί των Τιράνων γνωρίζουν ότι μια «Μεγάλη Αλβανία», πέρα από αναχρονισμό, αποτελεί κι επικίνδυνη αυταπάτη, που μπορεί να οδηγήσει τη φτωχή Αλβανία σε απίστευτες περιπέτειες δίχως τέλος. Παρά λοιπόν το γεγονός ότι ήδη το μεγαλύτερο τμήμα (90%) του ανεξάρτητου πλέον Κοσσυφοπέδιου ελέγχεται, με τη βοήθεια του ΝΑΤΟ, από τους Αλβανούς, κανείς δεν είναι τόσο τρελός ώστε να μιλήσει ανοιχτά για «Μεγάλη Αλβανία», τη στιγμή που τα εσωτερικά προβλήματα της «μικρής Αλβανίας» μοιάζουν ανυπέρβλητα. Ωστόσο οι ίδιοι οι Κοσοβάροι Αλβανοί, απογοητευμένοι από την παθητική στάση της «Μητέρας Αλβανίας», σχεδιάζουν να καταστήσουν το Κόσοβο, σε περίπτωση που αυτό γίνει ανεξάρτητο, εθνικό κέντρο του Αλβανισμού, με επίσημη θρησκεία το Ισλάμ και γλώσσα τη γκέκικη διάλεκτο! Για τους Αλβανούς του Κοσόβου ο στόχος παραμένει η «Μεγάλη Αλβανία» και βλέπουν την “ανεξαρτησία” του Κοσόβου, ως ένα πρώτο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Γι’ αυτό και ίσως επιχειρήσουν να πάρουν πάνω τους όλο το βάρος της του «αλβανικού προβλήματος». Για τους Κοσοβάρους η επαναχάραξη των συνόρων και η δημιουργία της «Μεγάλης Αλβανίας», είναι οι απαραίτητες μεταβολές που πρέπει να γίνουν ώστε να επέλθει η ειρήνη και η σταθερότητα στα Βαλκάνια…

Ως γνωστόν η Ελλάδα είναι από το 1922 δύναμη Status Quo και γι’ αυτό το λόγο κάθετα αντίθετη στην παραμικρή μεταβολή των συνόρων στα Βαλκάνια, επειδή θεωρεί ότι κάτι τέτοιο θα άνοιγε αυτομάτως τους «ασκούς του Αιόλου» με απρόβλεπτες συνέπειες. Έτσι, το σχέδιο δημιουργίας μιας «Μεγάλης Αλβανίας» τη βρίσκει διαμετρικά αντίθετη, εφόσον κάτι τέτοιο θα διατάρασσε τις ευαίσθητες γεωπολιτικές ισορροπίες και τα συμφέροντά της στην περιοχή. Μια «Μεγάλη Αλβανία», όπως άλλωστε και μια «Μεγάλη Βουλγαρία», μόνο προβλήματα θα της δημιουργούσε, καθώς θα εξαφάνιζε τον ευάλωτο γεωπολιτικό «κρίκο» που λέγεται ΠΓΔΜ/FYROM και θα απέκοπτε την Ελλάδα από τον παραδοσιακά στρατηγικό της σύμμαχο, τη Σερβία. Επίσης μια «Μεγάλη Αλβανία» με έξι εκατομμύρια κατοίκους και με προοπτική ν’ ανέλθει στα 7-8 εκατομμύρια ως το 2050 μ.Χ., θα ασκούσε έντονες πιέσεις στα βορειοδυτικά της σύνορα, ενώ θα εξαφάνιζε κάθε ίχνος ελληνικής παρουσίας στη νότια Αλβανία. Μια «Μεγάλη Αλβανία» θα δυσκόλευε αφάνταστα την προώθηση της ελληνικής επιρροής στα Βαλκάνια και θα υποβοηθούσε πιθανόν τη γεωπολιτική επανεμφάνιση της Τουρκίας. Το συμφέρον της Ελλάδας βρίσκεται στο γεωπολιτικό πλουραλισμό των Βαλκανίων, έτσι ώστε καμία τοπική δύναμη ή κανένας συνασπισμός δυνάμεων να μην είναι σε θέση να την απομακρύνει από τη ζωτική της ενδοχώρα. Και τέλος στη σταδιακή προσχώρηση και ενσωμάτωση όλων των χωρών της περιοχής των Δυτικών Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που θα δράσει σταθεροποιητικά εξουδετερώνοντας ταυτόχρονα αναθεωρητικούς εθνικισμούς, που επιδιώκουν αλλαγές συνόρων και νέες συγκρούσεις. Το πρόβλημα στα Βαλκάνια δεν λύνεται με αλλαγές συνόρων αλλά με αλλαγές συμπεριφορών, κάτι που η Ελλάδα και οι Έλληνες θα πρέπει πρώτοι απ’ όλους να διδάξουν ακόμη και στους πιο ατίθασους Βαλκάνιους γείτονες τους.

O Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας και δημιουργός του Ζενίθ (www.zenithmag.wordpress.com). Το βιβλίο του “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους” αναλύει πολυεπίπεδα τη γεωπολιτική κατάσταση στα Βαλκάνια, στην Εγγύς Ανατολή και στο διαχρονικό ρόλο της Ελλάδας και του Ελληνισμού στην ευρύτερη περιοχή μας.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Γιώργος Στάμκος, Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους, εκδ. Άγνωστο 2008

Vickers Miranda, Οι Αλβανοί, Οδυσσέας 1997

Καστελάν, Ζορζ, Ιστορία των Βαλκανίων, Γκοβόστης 1996

 Mazower Mark, Τα Βαλκάνια, Πατάκης 2002

 Mίροσλαβ, Χρος και Τοντόροβα, Μαρία, Εθνικό Κίνημα και Βαλκάνια, ΘΕΜΕΛΙΟ 1996

Παπαδριανός, Ιωάννης, Διαβαλκανικά Ιστορικά Δοκίμια, Εκδόσεις Αδελφών Κυριακίδη, 1998

 Πρεβελάκης Γιώργος, Τα Βαλκάνια: Πολιτισμοί και Γεωπολιτική, LIBRO 2001

 Ancel, Jacques, La Question d’ Orient, Arman Colin 1921

 Κανταρέ Ισμαήλ, Πρόσκληση στο Εργαστήρι του Συγγραφέα, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου 1994

 Μασπερό Φρανσουά, Το Βαλκανικό Πέρασμα, Καστανιώτης 1998

 Kaplan D. Robert, Φαντάσματα των Βαλκανίων, ΡΟΕΣ 2002

geopolitiki-stamkos1

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ

Ελληνική Γεωφιλοσοφία και οι Προκλήσεις της Παγκομιοποίησης

geopolitiki-book



ΠΩΣ MΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΗ«
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ»;

 

To βιβλίο στοιχίζει 18 ευρώ και σας αποστέλλεται άμεσα (μέσω ΕΛΤΑ) στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής.

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

geopolitiki-stamkos1

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΕΞΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

ΠΓΔΜ/FYROM: O Αδύναμος «Κρίκος» των Βαλκανίων

O Αδύναμος «Κρίκος» των Βαλκανίων

ΠΓΔΜ/ FYROM

ΕΛΛΑΔΑ: Αν δεν υπήρχε αυτή η βαλκανική χώρα, θα έπρεπε να την εφεύρουμε!

 

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

Η γεωπολιτική φυσιογνωμία της Βαλκανικής άλλαξε ριζικά με την ανεξαρτησία της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ ή FYROM), μιας μικρής κεντροβαλκανικής δημοκρατίας το έδαφος της οποίας αποτελεί το σημείο όπου τέμνονται επικίνδυνα τα δύο αντίπαλα «τόξα» (ορθόδοξο και ισλαμικό) της περιοχής. Από τη στιγμή που η FYROM εμφανίστηκε, ως ανεξάρτητο κράτος (1992), στο γεωπολιτικό σκηνικό της χερσονήσου μας, σχεδόν όλοι οι γείτονές της εκδήλωσαν απροκάλυπτα το ενδιαφέρον τους για τα εδάφη αυτής της νεότευκτης δημοκρατίας.

Η Ελλάδα, ως χώρα που επιθυμεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στα Βαλκάνια, έπειτα από μια τρίχρονη (1992-1995) στείρα αντιπαράθεση μ’ αυτόν το μικρό νεόκοπο γείτονά της, άλλαξε πολιτική επιδιώκοντας πλέον να προσδέσει τη FYROM στο δικό της «άρμα» και να τη χρησιμοποιήσει ως εφαλτήριο για γεωοικονομική διείσδυση προς τις αγορές της βόρειας Βαλκανικής. Έτσι η ελληνική εξωτερική πολιτική με επίκεντρο τα Σκόπια εγκαινίασε, μετά το 1995, μια νέα περίοδο «οικονομικής διπλωματίας» στα Βαλκάνια. Σύντομα οι κάτοικοι της γειτονικής χώρας, το όνομα των οποίων αποτελεί «αίρεση» για τους Έλληνες εθνικιστές, αντιλήφθηκαν τα μέγιστα οφέλη, που μπορούν ν’ αποκομίσουν μέσα από την βελτίωση των σχέσεών τους με την Ελλάδα. Συνειδητοποίησαν ότι μακροπρόθεσμα ακόμη και η ίδια τους η επιβίωση εξαρτάται από τη σύμπλευσή τους με τα ελληνικά συμφέροντα. Στο νέο πλουραλιστικό γεωπολιτικό περιβάλλον της Βαλκανικής η FYROM θα έπρεπε να αναδειχθεί κομβική σύμμαχος, αν όχι “δορυφόρος”, της Ελλάδας. Αν βεβαίως επιλυθεί η εκκρεμότητα της ονομασίας… Αποτέλεσμα εικόνας για republic of macedonia

ΣΤΡΙΜΩΓΜΕΝΗ ΣΤΗ ΜΕΣΗ

Από τη στιγμή που η FYROM έγινε ανεξάρτητη, σχεδόν όλες οι γειτονικές της χώρες άρχισαν να ορέγονται τον ευαίσθητο γεωστρατηγικό της χώρο. Η Βουλγαρία, που δεν απαλλάχτηκε οριστικά από το φάντασμα της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου (1878), ακόμη και κατά την περίοδο της πρώην Γιουγκοσλαβίας (1945-1991) διεκδικούσε τα εδάφη και τους πληθυσμούς της γιουγκοσλαβικής «Μακεδονίας», τους οποίους δεν έπαψε ποτέ να θεωρεί «Βούλγαρους». Όταν μάλιστα η FYROM έγινε ανεξάρτητη η Σόφια την αναγνώρισε διπλωματικά ως κράτος, αλλά όχι και ως έθνος! Και αυτό επειδή, σύμφωνα με το νέο εθνικό δόγμα της χώρας, οι εθνικές ρίζες των λεγόμενων «Μακεδόνων» είναι βουλγαρικές, πράγμα που σημαίνει ότι η FYROM είναι στην ουσία ένα δεύτερο «βουλγαρικό κράτος»! Πέραν όμως από ρητορικές και ακαδημαϊκές συζητήσεις, η Βουλγαρία δεν έκανε την παραμικρή επιθετική κίνηση σε βάρος αυτής της μικρής δημοκρατίας, αν εξαιρέσει κανείς το γεγονός ότι πολλοί «Μακεδόνες» πολιτογραφήθηκαν τα τελευταία χρόνια Βούλγαροι πολίτες. Για τη Σόφια η λύση του «εθνικού της προβλήματος» θα επέλθει όταν αυτές οι δυο «αδελφές» χώρες εισέλθουν από κοινού στην Ευρωπαϊκή Ένωση (κάτι που δεν θα συμβεί τουλάχιστον μέχρι το 2025, καθώς η Βουλγαρία είναι πλήρες μέλος της Ε.Ε. ήδη από το 2007, ενώ οι διαπραγματεύσεις των Βρυξελλών με τα Σκόπια έχουν κολήσει, και ως αποτέλεσμα της μη επίλυσης του ζητήματος της ονομασίας), οπότε με αυτόν τον τρόπο θα επιτευχθεί και η «ειρηνική ένωση» ενός λαού, που κατοικεί και στις δυο πλευρές των συνόρων…

Κατά παράξενο τρόπο παρόμοιο σκεπτικό επικρατεί και στην ηγεσία των Σκοπίων, με τη διάφορα όμως ότι οι «Μακεδόνες» εθνικιστές βλέπουν την είσοδό τους στην Ε.Ε. ως το μοναδικό τρόπο για να επιτευχθεί η ενοποίηση του λεγόμενου «Μακεδονικού έθνους», που αριθμεί κατά την άποψη τους τρία εκατομμύρια(!) και κατοικεί στα εδάφη της FYROM, του Πίριν (Βουλγαρία), καθώς και στη “Μακεδονία του Αιγαίου” (Ελλάδα)! Η ειρωνεία είναι βέβαια ότι και οι Αλβανοί, οι οποίοι απειλούν συνεχώς με αποσταθεροποίηση τη FYROM αλλά και ολόκληρα τα κεντροδυτικά Βαλκάνια, προσβλέπουν κι αυτοί σε λύση του «εθνικού προβλήματός» τους μέσω της ένταξης όλων των χωρών της περιοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σε μια εποχή που τα εξωτερικά σύνορα των κρατών παρουσιάζονται φαινομενικά τουλάχιστον ως απαραβίαστα και κάθε είδους αναθεωρητική πολιτική θεωρείται ξεπερασμένη, ως μοναδική διέξοδος στις εθνικιστικές επιδιώξεις ορισμένων βαλκανικών χωρών παρουσιάζεται η συγκαλυμμένη προώθησή τους μέσω της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Κατά παράδοξο δηλαδή τρόπο η υπερεθνική οντότητα, που ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται ως μέσο προώθησης των εθνικιστικών στόχων ορισμένων λαών. Μήπως αυτό δε συνέβη στην περίπτωση της γερμανικής ενοποίησης, που συμπληρώθηκε το 1995 με την είσοδο της Αυστρίας στην Ε.Ε., η οποία και είχε ως αποτέλεσμα την ενοποίηση του γερμανόφωνου κεντροευρωπαϊκού χώρου; Μήπως για την Τουρκία η είσοδος της Κύπρου στην Ε.Ε. δεν σήμανε αυτόματα και μια «βελούδινη Ένωση» Ελλάδας-Κύπρου υπό την κάλυψη των Βρυξελλών; 

Αναφέραμε τις παραπάνω περιπτώσεις για να κατανοήσουμε ότι πιθανότατα η Ε.Ε. θα δράσει καταλυτικά στην περίπτωση των «ομοεθνών κρατών», των κρατών δηλαδή που εκπορεύονται από τον ίδιο εθνικό αυτοπροσδιορισμό. Τα «όμαιμα κράτη» βρίσκονται εν αφθονία στη χερσόνησό μας ως αποτέλεσμα της «βαλκανοποίησης», του διαμελισμού δηλαδή των μεγάλων πολιτικών ενοτήτων σε μικρά και ασταθή πολιτικά μορφώματα. Εκτός από την περίπτωση Ελλάδας-Κύπρου, υπάρχει και η αμφιλεγόμενη περίπτωση Βουλγαρίας-FYROM, εφόσον είναι γνωστό ότι η Σόφια επιμένει ν’ αντιμετωπίζει το δυτικό της γείτονα ως «αδελφικό» κράτος. Υπάρχει επίσης η περίπτωση της Ρουμανίας-Μολδαβίας και φυσικά η περίπτωση της Σερβίας-Μαυροβουνίου, που συμπληρώνεται με την ύπαρξη της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας. Η ανεξαρτητοποίηση το 2008 του Κοσόβου έκλεισε, προσωρινά τουλάχιστον, τον κύκλο των «διπλών» εθνικών κρατών της χερσονήσου μας (Αλβανία-Κόσοβο). Η διαδικασία του κατακερματισμού των εθνογλωσσικών ομάδων της Βαλκανικής σε «διπλά» εθνικά κράτη, που φαίνεται ότι βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία εξέλιξης, ενδέχεται να σταματήσει με την είσοδο όλων των χωρών της περιοχής σε μια μελλοντική υπερεθνική Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία. Ως τότε όμως μας περιμένουν αρκετές εκπλήξεις ακόμη…

where is macedonia on the map

Η ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΓΔΜ

Ας επιστρέψουμε όμως στο θέμα της γεωπολιτικής σημασίας της FYROM. Αυτή η μικρή κι ευάλωτη δημοκρατία έχει τεράστια σημασία για τη σταθερότητα ολόκληρης της Βαλκανικής, αλλά και για την κάθε γειτονική της χώρα ξεχωριστά. Για τη Σερβία είναι πολύ σημαντική, κυρίως επειδή τη συνδέει με τον παραδοσιακό της σύμμαχο στην περιοχή: την Ελλάδα. Εξάλλου και οι δυο χώρες έχουν κοινό πρόβλημα: την παρουσία πολυάριθμου αλβανόφωνου πληθυσμού, που φλερτάρει απροκάλυπτα με την ιδέα της απόσχισης. Αυτές οι δυο χώρες (Σερβία και ΠΓΔΜ) δεν έχουν σοβαρά προβλήματα μεταξύ τους, αν εξαιρεθεί βέβαια το γεγονός ότι τα σύνορά τους δεν έχουν ακόμη καθοριστεί τελεσίδικα, καθώς υπάρχουν μικρές συνοριακές διαφορές για το μοναστήρι Πρόχορ Πτσίνσκι κ.ά. Επίσης υπάρχει και το ζήτημα της σερβικής μειονότητας στη FYROM, που σύμφωνα με τους Σέρβους εθνικιστές φτάνει τις 200.000(!), ενώ οι επίσημες στατιστικές της χώρας καταγράφουν μόνον 42.755 Σέρβους (1991), που κατοικούν κυρίως στην κοιλάδα του Κουμάνοβο. Αν και οι Σέρβοι εθνικιστές κατηγορούν τα Σκόπια για «μακεδονοποίηση» του μεγαλύτερου μέρους της σερβικής μειονότητας, εντούτοις σε επίσημο επίπεδο αλλά και σε επίπεδο οικονομικών και καθημερινών σχέσεων, οι επαφές των δυο χωρών και των λαών τους είναι στενές και φιλικές.

Η Σερβία, όπως και η Ελλάδα, φαίνεται ότι επιθυμεί τη διαφύλαξη της ακεραιότητας της FYROM και την ενίσχυση της λεγόμενης «μακεδονικής» ταυτότητας, ως μέσο αποτροπής του ενδεχόμενου συνειδησιακής προσκόλλησης των λεγόμενων «Μακεδόνων» στο βουλγαρικό έθνος. Βασικός γεωστρατηγικός στόχος της Σερβίας, όπως άλλωστε και της Ελλάδας, είναι να παραμείνει ο «διάδρομος του Αξιού» ανοιχτός, να αποτραπεί δηλαδή ο έλεγχός του από εν δυνάμει «εχθρικές» χώρες (Βουλγαρία και Αλβανία). Η ελεύθερη πρόσβαση στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης είναι λοιπόν βασική προτεραιότητα της σερβικής εξωτερικής πολιτικής, πράγμα που καθιστά αυτομάτως τη FYROM πολύτιμο συνδετικό κρίκο της σερβικής ενδοχώρας με τη Μεσόγειο.

Η Ελλάδα, αν και είναι ο μοναδικός γείτονας της FYROM που δεν έχει εκδηλώσει καμία βλέψη επί των εδαφών της, είναι όμως και η χώρα, η οποία στεναχωρήθηκε περισσότερο με την ανεξαρτησία της. Από την ελληνική οπτική γωνία η FYROM κάθε άλλο πάρα αγνός και απροστάτευτος γείτονας είναι. Η Αθήνα έχει εκφράσει έντονα τη δυσφορία της, τόσο με την άστοχη χρήση του ελληνικού ονόματος «Μακεδονία» και του δεκαεξάκτινου «αστεριού της Βεργίνας» από τους Σλάβους των Σκοπίων, όσο και με την πολύ επιθετική εμφάνιση των λεγόμενων «Αιγαιατών Μακεδόνων» και των δικών τους επιγόνων. Για παράδειγμα στις 9.8.1994 πραγματοποιήθηκε στα Σκόπια το β΄ συνέδριο του λεγόμενου «Πανμακεδονικού Κογκρέσου», με αντικείμενο τα ζωτικά συμφέροντα του «Μακεδονικού έθνους». Εκεί ο Σωτήρ Γκεορκέφσκι, αντιπρόσωπος από το Σίδνεϋ, είχε δηλώσει ότι «οι αυτόχθονες Μακεδόνες δεν έχουν εδαφικές διεκδικήσεις πέραν από τον Όλυμπο στην Ελλάδα και από το Πίριν στη Βουλγαρία»!

Αποτέλεσμα εικόνας για Greek companies in macedonia

Μέσα στον εθνικιστικό πυρετό των αρχών της δεκαετίας του 1990 πολλοί «Μακεδόνες» εθνικιστές του VMRO υποστήριξαν ότι οι «ιερές μακεδονικές χώρες», δηλαδή ολόκληρη σχεδόν η βόρεια Ελλάδα και το μεγαλύτερο μέρος της νοτιοδυτικής Βουλγαρίας θα πρέπει να επιστραφούν στο αναγεννημένο «μακεδονικό» κράτος των Σκοπίων! Την ίδια περίοδο τυπώθηκαν στα Σκόπια προκλητικοί χάρτες, που παρουσίαζαν τη «Μεγάλη Μακεδονία» (Velika Makedonija) μέσα στα «φυσιολογικά» της σύνορα, περιλαμβάνοντας τη λεγόμενη «Μακεδονία του Αιγαίου» και τη Θεσσαλονίκη, γεγονός που εξόργισε ακόμη και τους πιο μετριοπαθείς Έλληνες. Η δημιουργία ψυχροπολεμικού κλίματος, το κλείσιμο των συνόρων και ο οικονομικός αποκλεισμός της FYROM εκ μέρους της Ελλάδας (1994), ήταν αποτέλεσμα του εκνευρισμού και της υπεραντίδρασης της Αθήνας απέναντι στις σπασμωδικές και αδέξιες ενέργειες του νεότευκτου γείτονά της. Αντί έτσι για έναν αξιόπιστο γείτονα η Ελλάδα παραλίγο θα δημιουργούσε έναν τρομοκρατημένο αντίπαλο, ο οποίος την αψηφούσε νευρικά, ενώ αναζητούσε απεγνωσμένα αναγνώριση και υποστήριξη από τους αντιπάλους της (Τουρκία κ.ά.) Οι χειρισμοί της Ελλάδας στο ζήτημα του «μακεδονικού» αποδείχθηκαν εξαρχής λανθασμένοι και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το λεγόμενο «μακεδονικό ζήτημα» των αρχών της δεκαετίας του 1990 δεν ήταν παρά μια αυτοπροσδιοριστική υποτροπή του Ελληνισμού!

ΤΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ…

Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι (1912-13) και οι ανταλλαγές πληθυσμών, που ακολούθησαν, ξεκαθάρισαν κάπως το ομιχλώδες εθνολογικό τοπίο στο χώρο της ευρύτερης Μακεδονίας. Ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος, που ανάγκασε τους Οθωμανούς να αποσυρθούν από την ευρωπαϊκή ήπειρο και οδήγησε στο διπλασιασμό των βαλκανικών χωρών, άνοιξε περισσότερο την όρεξη και τον αλυτρωτισμό τους. Η απληστία των Βουλγάρων, που διεκδικούσαν την περιοχή των Σκοπίων ακόμη και τη Θεσσαλονίκη, οδήγησε στην ελληνοσερβική συμμαχία και στο ξέσπασμα του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου (Ιούνιος 1913). Η στρατιωτική συντριβή των Βουλγάρων και η Συνθήκη του Βουκουρεστίου (Αύγουστος 1913) οδήγησε στη σημερινή πάνω-κάτω κατανομή των εδαφών της Μακεδονίας (Ελλάδα 51%, Σερβία 39% και Βουλγαρία 10%). Για την Ελλάδα και τη Σερβία αυτή η συνθήκη έκλεισε οριστικά το «Μακεδονικό ζήτημα». Οι Βούλγαροι ωστόσο, μνησικακώντας για την αδικία που τους έγινε, περίμεναν την εκδίκησή τους. Για δε την οργιαστική φαντασία των σημερινών «Μακεδόνων» εθνικιστών οι Βαλκανικοί Πόλεμοι ήταν μιαν απαράδεκτη τριχοτόμηση της Μακεδονίας και του «μακεδονικού έθνους»(!), ενώ τέλος για τους Αλβανούς ήταν ένας άδικος πόλεμος, που άφηνε εκτός Αλβανίας το μισό αλβανικό έθνος…

Την περίοδο του Μεσοπολέμου και αφού είχαν προηγηθεί οι μαζικές ανταλλαγές πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας (1923) –450.000 Μουσουλμάνοι εγκατέλειψαν την Ελλάδα και 1.200.000 Έλληνες ορθόδοξοι από τις περιοχές της Μικρά Ασίας, του Πόντου και της Ανατολικής Θράκης εγκαταστάθηκαν κυρίως στις περιοχές της Μακεδονίας, αυξάνοντας την εθνολογική ομοιογένεια της περιοχής στο εκπληκτικό για την εποχή ποσοστό του 88,5%! υπογράφτηκε ελληνο-βουλγαρική συμφωνία για εθελούσια ανταλλαγή πληθυσμών. Παρ’ όλα αυτά παρέμεινε το μεσοπόλεμο στην Ελλάδα μια μικρή σλαβόφωνη μειονότητα (γύρω στις 77.000), το «εθνικό Είναι» της οποίας ήταν αμφισβητήσιμο από όλους. Για τους Βούλγαρους ήταν «Δυτικοβούλγαροι», οι Σέρβοι τους θεωρούσαν «Νότιους Σέρβους», ενώ για τους σημερινούς πολίτες της FYROM δεν ήταν παρά «Αιγαιάτες Μακεδόνες».

Οι περισσότεροι ωστόσο από αυτούς, που επέλεξαν να παραμείνουν στη χώρα μας και είχαν στο παρελθόν αγωνιστεί για τα δίκαια του Ελληνισμού, αυτοπροσδιορίζονταν απλά ως «εντόπιοι», όπως και οι ελληνόφωνοι πληθυσμοί της Μακεδονίας, και ήταν συνειδησιακά τουλάχιστον προσκολλημένοι στο ελληνικό/πατριαρχικό σώμα. Ωστόσο το επίσημο ελληνικό κράτος τους θεωρούσε όμως «σλαβοσυνείδητους», «ξενοσυνείδητους», «ρευστοσυνείδητους» κτλ. και ασκούσε μια θα έλεγε κανείς βίαιη πολιτική «ελληνοποίησης» και αφομοίωσής τους. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι παρόμοια βίαιη πολιτική ακολουθούσαν τότε και οι Βούλγαροι, για την αφομοίωση των εναπομεινάντων Ελλήνων της Ανατολικής Ρωμυλίας, καθώς και οι Σέρβοι απέναντι στους Έλληνες και Βλάχους του Μοναστηρίου και της βόρειας Μακεδονίας.

Η βίαιη ωστόσο πολιτική «εξελληνισμού» των σλαβοφώνων δεν απέδωσε, λόγω της κοντόφθαλμης και ανώριμης ελλαδοκεντρικής αντίληψης, που αδυνατούσε να κατανοήσει την πραγματική έννοια της ελληνικότητας αυτών των πληθυσμών –ή τους λόγους που ορισμένοι από αυτούς επιθυμούσαν να εξελληνιστούν οικειοθελώς. Έτσι, σύμφωνα με ορισμένους Έλληνες ιστορικούς: τους δίγλωσσους Μακεδόνες της βόρειας Ελλάδας τους “εκσλάβισαν” εθνικά ο Πελοποννήσιος νομάρχης και ο Κρητικός χωροφύλακας, που ως κρατικοδίαιτοι επαγγελματίες πατριώτες και «καθαρόαιμοι» Έλληνες ανέλαβαν να τους «ελληνοποιήσουν»!

Eξαιτίας λοιπόν αυτής της ομογενοποιητικής και κατασταλτικής πολιτικής του ελληνικού κράτους, ιδίως κατά την περίοδο της δικτατορίας του Ι. Μεταξά (1936-1940), ένα σημαντικό τμήμα του σλαβόφωνου πληθυσμού διαφοροποιήθηκε κατά τη διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής (1941-44) και στη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου (1944-49), ξεφορτώθηκε την όποια ελληνική εθνική συνείδηση του είχε βίαια εμφυτευτεί και ασπάστηκε τη λεγόμενη «μακεδονική» προπαγάνδα, που είχε ντυθεί πλέον υπό το μανδύα της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, εφόσον το VMRO είχε γίνει ήδη μέλος της Βαλκανικής Σοσιαλιστικής Διεθνούς, η οποία και ασπάστηκε τις απόψεις του περί ενιαίας και ανεξάρτητης Μακεδονίας. 

Πέφτοντας στην παγίδα του VMRO ο ΕΛ.Α.Σ και μαζί του και οι δυσαρεστημένοι σλαβόφωνοι της Δυτικής Μακεδονίας (που σχημάτισαν την οργάνωση SNOF), αγωνίζονταν άθελά τους και για την απόσχιση της ελληνικής Μακεδονίας, που σύμφωνα με τα μεγαλόπνοα σχέδια του Τίτο, θα συναποτελούσε μαζί με το γιουγκοσλαβικό και βουλγαρικό τμήμα της Μακεδονίας μια ενιαία ομοσπονδιακή μονάδα, στα πλαίσια της Βαλκανικής Σοσιαλιστικής Ομοσπονδίας, που μάταια οραματιζόταν ο εικονοκλάστης Γιουγκοσλάβος ηγέτης. Αυτό ήταν άλλωστε κι ένα από τα επιχειρήματα, κατά των ισχυρισμών περί ύπαρξης σλαβομακεδονικής μειονότητας στην Ελλάδα, της ελληνικής αντιπροσωπείας στη διάσκεψη της ΔΑΣΕ στη Μόσχα (27.9.1991): «Στη διάρκεια της δεκαετίας του 1940 τα υπολείμματα μιας σλαβικής μειονότητας εγκατέλειψαν την Ελλάδα, γιατί είχαν συνεργαστεί με τις φασιστικές αρχές κατοχής και επειδή αργότερα είχαν υποστηρίξει τα ηγεμονικά σχέδια του Τίτο εναντίον της ελληνικής Μακεδονίας. Είναι ευνόητο –και αυτή είναι η πρακτική που ακολουθείται σε όλες τις χώρες–- ότι σε ορισμένα άτομα, ξένους υπηκόους, να μη χορηγούνται θεωρήσεις εισόδου στην Ελλάδα, για λόγους ασφαλείας.»

Ένα σημαντικό τμήμα της σλαβόφωνης μειονότητας εγκατέλειψε λοιπόν τη χώρα μας και καταφεύγοντας στα γειτονικά Σκόπια μετατράπηκε σε φανατικούς «Μακεδόνες», όπου ήταν και οι γονείς του εθνικιστή πρωθυπουργού Γκρουέφσκι. Αυτοί που παρέμειναν, γνωστοί πλέον ως «δίγλωσσοι», αριθμούσαν μόλις 41.000 ψυχές, σύμφωνα με την επίσημη απογραφή του 1951. Αρκετές χιλιάδες από αυτόν τον εναπομείναντα πληθυσμό μετανάστευσε στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, κυρίως λόγω του οικονομικού μαρασμού της ελληνικής υπαίθρου, στην Αυστραλία, στον Καναδά και στη Γερμανία. Έτσι σήμερα στο χώρο της ελληνικής Μακεδονίας οι σλαβόφωνοι, που δεν αυτοπροσδιορίζονται όλοι τους ως “εθνικά Μακεδόνες”, περιορίζονται στις 20.000-30.000 άτομα (σύμφωνα με διάφορες ημιεπίσημες εκτιμήσεις), αποτελούν δηλαδή μόλις το 1% του πληθυσμού αυτής της ελληνικής επαρχίας!

Αποτέλεσμα εικόνας για OKTA FYROM

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΣ ΦΕΡΝΕΙ ΠΙΟ ΚΟΝΤΑ

Πέρα από τη μειονοτοφοβία που κατέχει πολλούς Έλληνες υπάρχει και η φωνή της λογικής που λέει ότι η Ελλάδα, παρά την επταετή οικονομική κρίση και την πτώση του ΑΕΠ της, είναι η πλουσιότερη και η πιο ανεπτυγμένη χώρα της περιοχής και είναι ευτύχημα για τη FYROM, που συνορεύει μαζί της. Η Ελλάδα ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ευρωζώνη και στο ΝΑΤΟ, δηλαδή στα στις «λέσχες» των ισχυρών της Δύσης, στους κόλπους των οποίων οραματίζεται να εισέλθει μια μέρα και η μικροσκοπική FYROM. Οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις είναι οι καλύτερα εξοπλισμένες στη Βαλκανική, ενώ έχουν τη δυνατότητα να δρουν αποτελεσματικά κι εκτός της χώρας, κάτι που λαμβάνουν πολύ σοβαρά υπόψη τους τα Σκόπια λόγω του ασίγαστου αλβανικού εθνικισμού. Η Ελλάδα τέλος είναι η μοναδική γειτονική χώρα, που έχει δηλώσει ανοιχτά ότι όχι μόνο δεν απειλεί αλλά αντίθετα εγγυάται τη σταθερότητα των συνόρων της FYROM, και αυτό γιατί είναι ευνόητο ότι τη συμφέρει η ύπαρξη αυτής της χώρας, έστω και μ’ ένα ανεπιθύμητο όνομα…

Αποτέλεσμα εικόνας για Greek companies in FYROM

Υπάρχουν λοιπόν σαφέστατες ενδείξεις ότι μακροπρόθεσμα τα Σκόπια, παρά τις όποιες κατά καιρούς αντιδράσεις ορισμένων ακραίων εθνικιστικών κύκλων, θα επιδιώξουν την ενδυνάμωση των σχέσεών τους με την Ελλάδα, θα εισέλθουν δηλαδή σε σταθερή φιλελληνική τροχιά. Αν δεν υπήρχε η πολυετής διακυβέρνηση τοιυ εθνικιστικού VMRO υπό τον Γκρουέφσκι το φιλελληνικό ρεύμα στη γειτονική μας χώρα, θα κέρδιζε σταθερά έδαφος. Από την άλλη οι ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη χώρα αυξάνουν μέρα με την μέρα, ελέγχοντας ήδη στρατηγικούς τομείς της οικονομίας της FYROM (διυλιστήρια ΟΚΤΑ, τράπεζες, τηλεπικοινωνίες, σούπερ μάρκετ, τουρισμός κ.ά). Οι επιχειρήσεις βρίσκουν ένα πολύ φιλικό περιβάλλον και είναι από κάθε άποψη ευπρόσδεκτες. Η αξία των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των δυο χωρών είχε ξεπεράσει το ένα δισεκατομμύριο Ευρώ και η οικονομία της ΠΓΔΜ είναι ως ένα βαθμό ενταγμένηί στο πλέγμα των ελληνικών οικονομικών συμφερόντων στην περιοχή. Οι ελληνικές επιχειρήσεις σχεδιάζουν μάλιστα να χρησιμοποιήσουν τη χώρα ως εφαλτήριο για τη μαζική τους είσοδο στις αγορές των χωρών των δυτικών Βαλκανίων.

Σχετική εικόνα

Η FYROM έχει ν’ αποκομίσει τεράστια οφέλη από την πρόσδεσή τους στο «ελληνικό άρμα» της βαλκανικής πολιτικής. Συσφίγγοντας πολυποίκιλα τις σχέσεις της με την Ελλάδα η FYROM μπορεί να βγει γρηγορότερα από το «βαλκανικό τέλμα» της και να εισέλθει σε μόνιμη τροχιά ανάπτυξης, εκδημοκρατισμού και εξευρωπαϊσμού. Από την Ελλάδα μπορεί να διδαχτεί τα πάντα. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι μ’ αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλίσει μια προοπτική μακροπρόθεσμης επιβίωσης.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό, εφόσον το ζήτημα της μακροπρόθεσμης επιβίωσης της χώρας είναι που απασχολεί σοβαρά τον κάθε σκεπτόμενο κάτοικο της FYROM και όχι τόσο το θέμα του ονόματος. Επιβίωση όχι μόνον οικονομική, αλλά και εθνική, εξαιτίας της αλματώδους δημογραφικής αύξησης του αλβανικού στοιχείου.

ΑΛΒΑΝΙΚΟΣ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΓΔΜ

Το δημογραφικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η FYROM είναι πολύ σοβαρό. Οι ειδικοί της χώρας έχουν ήδη προειδοποιήσει την κυβέρνησή τους ότι η απόφαση για αλλαγή του νόμου περί χορήγησης ιθαγένειας, θα διαταράξει τη σημερινή ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ των εθνοτήτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Οικονομικού Ινστιτούτου της FYROM, που παρακολουθεί τις εξελίξεις στο δημογραφικό τομέα, οι αλλαγές του νόμου περί ιθαγένειας θα δώσει το δικαίωμα σε 100.000 περίπου Αλβανούς (κυρίως από το Κόσοβο) να προστεθούν στον πληθυσμό της χώρας και ν’ αλλάξουν το δημογραφικό της χάρτη με απρόβλεπτες συνέπειες.. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την αύξηση των γεννήσεων που σημειώνεται στον αλβανόφωνο πληθυσμό της χώρας θα οδηγήσει το 2035 σε μία αριθμητική υπεροχή των Αλβανών έναντι των Σλαβο9μακεδόνων, με καταστροφικές συνέπειες. Τα στατιστικά στοιχεία του Ινστιτούτου δείχνουν ότι στο διάστημα 1953-1961 ο σλαβικός πληθυσμός της χώρας αυξανόταν κατά 17.500 άτομα ετησίως, ενώ στο διάστημα 1981-1994 ανήλθε μόνο σε 9.700 άτομα ετησίως. Αντίθετα, ο αλβανόφωνος πληθυσμός κατά την περίοδο 1953-1961 αυξανόταν κατά 2.600 άτομα ετησίως, ενώ η αύξηση αυτή, στο διάστημα 1981-1994 ανήλθε σε 8.200 άτομα ετησίως, μια διαφορά μόλις 1.500 ανθρώπων. Τα τελευταία χρόνια το δημογραφικό πρόβλημα επιτείνεται, καθώς όλο και περισσότεροι Σλαβομακεδόνες εγκαταλείπουν τη χώρα και εγκαθίστανται μόνιμα στο εξωτερικό, ενώ από το 1999 ο αλβανικός πληθυσμός ενισχύθηκε από τους 20.000 περίπου Αλβανούς πρόσφυγες από το Κοσσυφοπέδιο, που σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία εξακολουθούν να παραμένουν στο σκοπιανό έδαφος, αρνούμενοι να επιστρέψουν στις εστίες τους. Όλα αυτά ανησυχούν του Σλαβομακεδόνες που φοβούνται για την ύπαρξη της χώρας τους όταν, μετά το 2035, ο αλβανόφωνος πληθυσμός θα καταστεί δυσαρεστημένη ομοιογενής πλειοψηφία στη χώρα, έχοντας απέναντί της μια θλιβερή ανομοιογενή «μακεδονική» μειονότητα. Θ’ αντέξει άραγε αυτή η νεότευκτη χώρα την ασφυκτική εσωτερική πολιορκία των Αλβανών ή μήπως θα διασπαστεί;

Ο ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΗΠΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΓΔΜ

Για να εξασφαλίσει λοιπόν την επιβίωση της ως κρατική υπόσταση η FYROM συσφίγγει περισσότερο τις σχέσεις της με την Ελλάδα, ενώ ταυτόχρονα μετατρέπεται σε ένα είδος αμερικανικού προτεκτοράτου. Οι ΗΠΑ έσπευσαν, όχι ανιδιοτελώς, να προσφέρουν απλόχερα την «προστασία» τους σ’ αυτήν την ευάλωτη δημοκρατία. Με πρόφαση το ενδεχόμενο επέκτασης των συγκρούσεων της Βοσνίας και του Κοσσυφοπέδιου προς νότο, οι ΗΠΑ έβαλαν «πόδι» στη FYROM, την οποία θεωρούν εξαιρετικά ευάλωτη ακόμη και στην παραμικρή αποσταθεροποιητική κίνηση. Οι ανησυχίες των ΗΠΑ πηγάζουν κι από το γεγονός ότι στο έδαφος της FYROM τέμνονται επικίνδυνα τα δυο αντίπαλα θρησκευτικά «τόξα» της Βαλκανικής, πράγμα που θα προσέδιδε σε μια ενδεχόμενη σύγκρουση και θρησκευτικό χαρακτήρα και ίσως να παρέσυρε και τους δυο άσπονδους συμμάχους του ΝΑΤΟ, την Ελλάδα και την Τουρκία, σε μια καταστρεπτική, για τα ζωτικά συμφέροντα των ΗΠΑ στην ανατολική Μεσόγειο, περιπέτεια. Από την άλλη οι ΗΠΑ εκμεταλλεύτηκαν την ατμόσφαιρα ανασφάλειας, που επικράτησε όλα τα προηγούμενα χρόνια στην πρώην Γιουγκοσλαβία, για να επεκτείνουν τη ζώνη επιρροής τους προς βορρά, πέρα από τα παραδοσιακά τους ερείσματα (Ελλάδα και Τουρκία). Έτσι, η αμερικανική επιρροή επεκτάθηκε δυναμικά από το 1992 στην Αλβανία, στη FYROM, στη Βουλγαρία, στη Βοσνία, στο Κόσοβο και τελευταίως στο Μαυροβούνιο και τελικά και στη Σερβία. Και σε αυτήν τη νέα αμερικανική ζώνη επιρροής η FYROM, στην οποία σταθμεύει από το 1994 στρατιωτικό τμήμα των ΗΠΑ, αποτελεί κομβικό σημείο ελέγχου όχι μόνον των Βαλκανίων, αλλά και της ζώνης των ελληνοτουρκικών διαφορών. Βρισκόμενες στην καρδιά της Βαλκανικής, οι στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ στο έδαφος των Σκοπίων, θα μπορούσαν κάλλιστα να χρησιμοποιηθούν από την υπερατλαντική υπερδύναμη για τον έλεγχο συγκρούσεων χαμηλής έντασης στην ευρύτερη περιοχή…

Αποτέλεσμα εικόνας για τουρκικο ισλαμικό τοξο στα Βαλκανια

Μια από τις χώρες που εκμεταλλεύτηκαν επιδέξια την αρχική ένταση μεταξύ Ελλάδας και FYROM ήταν και η Τουρκία, κύριος στόχος της οποίας είναι η απομόνωση της χώρας μας στα Βαλκάνια και η μείωση της πολιτικής και οικονομικής της επιρροής στην περιοχή. Η Τουρκία προσπάθησε έτσι να προσεγγίσει και να δελεάσει ποικιλοτρόπως τη FYROM, αυξάνοντας την επιρροή της σε αυτήν τη μικρή αλλά στρατηγικής σημασίας χώρα. Μέσω της FYROM η Τουρκία αποκτούσε επαφή με τη μουσουλμανική κατά πλειοψηφία Αλβανία και με το Κόσοβο, πράγμα που της έδινε ελπίδες για σύσταση του περιβόητου «ισλαμικού τόξου» στα Βαλκάνια. Η Άγκυρα είχε τότε δυο βασικούς στόχους: Πρώτον, να κόψει το «τόξο» που ένωνε την Ελλάδα με τη Σερβία και δεύτερον, να αυξήσει μέσω των οικονομικών συναλλαγών την παρουσία της στα κεντρικά Βαλκάνια. Για να πετύχει τους στόχους της η Τουρκία προσπάθησε να παρακάμψει και ν’ απομονώσει την Ελλάδα, στον τομέα κυρίως των μεταφορών και ν’ αναβαθμίσει το ρόλο της FYROM, ως κομβικής χώρας στα Βαλκάνια. Γι’ αυτόν το λόγο υποστήριξε τη σιδηροδρομική σύνδεση Κουμάνοβο-Σόφιας και μέσω Βουλγαρίας με την Κωνσταντινούπολη. Τα Σκόπια θεωρούν αυτόν τον οριζόντιο σιδηροδρομικό άξονα Ανατολής-Δύσης στρατηγικής σημασίας, εφόσον, διασταυρούμενος με τον κάθετο άξονα Βορρά-Νότου (Βουδαπέστη-Θεσσαλονίκη), θα καταστήσει αυτή τη μικρή κεντροβαλκανική χώρα σιδηροδρομικό κόμβο ολόκληρης της χερσονήσου.

Ολόκληρη η συγκοινωνιακή «πολιτική» της Τουρκίας στα Βαλκάνια στηρίζεται στην αναβάθμιση του λιμανιού του Δυρραχίου στην Αλβανία, με ταυτόχρονη την υποβάθμιση του παραδοσιακά κυρίαρχου λιμανιού της Θεσσαλονίκης. Ως γνωστόν η Θεσσαλονίκη είναι ιστορικά και γεωγραφικά προσανατολισμένη προς τις κοιλάδες του Αξιού-Μοράβα, έχει δηλαδή μια ξεκάθαρη κατεύθυνση προς βορρά, προς τη FYROM και τη Σερβία. Σ’ αυτόν τον «ορθόδοξο άξονα» Βορρά-Νότου η Τουρκία προσπαθεί ν’ αντιπροτείνει το λεγόμενο «Ασιατικό άξονα», που, μέσω Βουλγαρίας και FYROM, θα ενώσει την Άγκυρα με το Δυρράχιο. Μ’ αυτόν τον τρόπο τα Σκόπια θα έπαιζαν το ρόλο της «γέφυρας» Ανατολής-Δύσης, ενώ θα αναβαθμίζονταν γεωπολιτικά η Αλβανία και η Τουρκία και θα κόβονταν ο άξονας που ενώνει το λιμάνι της Θεσσαλονίκης μ’ εκείνο του Αμβούργου!

Αποτέλεσμα εικόνας για παραεγνατια οδος

Τυχόν υλοποίηση του «Ασιατικού άξονα» θα απέβαινε μακροπρόθεσμα μοιραία για τους ορθόδοξους λαούς της περιοχής, ενώ θα στραγγάλιζε κάθε προσπάθεια της Ελλάδας να διαδραματίσει έναν ευρύτερο ρόλο στην περιοχή. Ωστόσο όμως δε συνέβη κάτι τέτοιο, εφόσον από τη μια τα μεγαλεπήβολα σχέδια της Τουρκίας τελματώθηκαν κι από την άλλη άλλαξε καθοριστικά η ελληνική εξωτερική πολιτική προς τη FYROM και την Αλβανία. Από το 1995 η Ελλάδα βελτίωσε θεαματικά τις σχέσεις της με αυτές τις δυο μικρές γειτονικές της χώρες, που εισήλθαν στη δική της σφαίρα επιρροής κι απομακρύνθηκαν έτσι από την Τουρκία. Τουλάχιστον μέχρι που ξέσπασε η οικονομική κρίση στην Ελλάδα. Το σχέδιο για την «Παραεγνατία», ένα παλαιό ιταλογερμανικής έμπνευσης όνειρο, ναυάγησε προς το παρόν, όπως άλλωστε και κάθε προσπάθεια σύζευξης της Μαύρης Θάλασσας με την Αδριατική.

Αποτέλεσμα εικόνας για παραεγνατια οδος

Η ελληνική έκδοση της Εγνατίας Οδού, με τις συμπληρωματικές της προεκτάσεις προς την Αλβανία, τη FYROM και τη Βουλγαρία, που υλοποιήθηκε το 2012 και προχωράει σταθερά σταθερά, παρουσιάζεται ως η μόνη αξιόπιστη και υψηλών προδιαγραφών οδική σύνδεση των δυο άκρων της Βαλκανικής. Τα τουρκικά σχέδια στα Βαλκάνια φαίνεται ότι έχουν κολλήσει, ενώ τα ελληνικά προχωρούν με αργό αλλά σταθερό ρυθμό. Η επιτυχία της βαλκανικής πολιτικής της Ελλάδας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό, τόσο από τη σταθερότητα της FYROM, όσο κι από το βαθμό πρόσδεσής της στο «άρμα» της ελληνικής επιρροής. Για μια ακόμη φορά αποδεικνύεται ότι «όποιος κατέχει τη Μακεδονία κρατάει και τα γεωπολιτικά κλειδιά της χερσονήσου μας». Έτσι δεν πρέπει ν’ αποτελέσει έκπληξη η μακροπρόθεσμη στρατηγική σύζευξη της Ελλάδας, που επιδιώκει να διαδραματίσει ρόλο δραστήριου γεωπολιτικού παίκτη στα Βαλκάνια, με τον αδύνατο «κρίκο» της χερσονήσου μας. Μια τέτοια σύζευξη θα σταθεροποιήσει το ευάλωτο αυτό κρατίδιο, ενώ από την άλλη θα επεκτείνει την ελληνική επιρροή σε όλη τη βαλκανική ενδοχώρα. Το έδαφος της FYROM αποτελεί ιδανικό εφαλτήριο γεωπολιτικής και γεωοικονομικής επέκτασης προς την κατεύθυνση βορρά-νότου, κάτι που σε μια παραδοσιακά ναυτική δύναμη, όπως είναι η Ελλάδα, θα προσδώσει μια μοναδική δυναμική διείσδυσης προς την ηπειρωτική της ενδοχώρα.

Κοντολογίς η Ελλάδα θα πρέπει να συμβάλλει αρχικά στη σταθεροποίηση του αδύνατου «κρίκου» της Βαλκανικής που λέγεται FYROM και να εγγυηθεί την ασφάλειά του. Στη συνέχεια θα πρέπει να προχωρήσει σε όλες τις απαιτούμενες κινήσεις (επίλυση της εκκρεμότητας της ονομασίας, μεγάλες επενδύσεις, ενεργειακή εξάρτηση κ.α.), ώστε να προσδέσει αυτήν τη μικρή κομβική χώρα στο άρμα των ελληνικών γεωπολιτικών συμφερόντων. Γι’ αυτό και οι κινήσεις της Αθήνας θα πρέπει να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση με γνώμονα πάντα την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή και το σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, που προτάσει πάντα η Ελλάδα ειδικά στις διαφορές της με τη γειτονική και αναθεωρητική Τουρκία, που είναι και η πραγματική απειλή.

O Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας και δημιουργός του Ζενίθ (www.zenithmag.wordpress.com). Το βιβλίο του “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους” αναλύει πολυεπίπεδα τη γεωπολιτική κατάσταση στα Βαλκάνια, στην Εγγύς Ανατολή και στο διαχρονικό ρόλο της Ελλάδας και του Ελληνισμού στην ευρύτερη περιοχή μας.

geopolitiki-stamkos1

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ

Ελληνική Γεωφιλοσοφία και οι Προκλήσεις της Παγκομιοποίησης

geopolitiki-book



ΠΩΣ MΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΗ«
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ»;

 

To βιβλίο στοιχίζει 18 ευρώ και σας αποστέλλεται άμεσα (μέσω ΕΛΤΑ) στη διεύθυνσή σας με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής.

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

geopolitiki-stamkos1

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΕΞΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

ΑΝΙΕΡΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ: Τζιχάντ και Ναζί -H Βοσνιακή μουσουλμανική Ταξιαρχία των SS

ΝΑΖΙ ΚΑΙ ΤΖΙΧΑΝΤ

Οι Μουσουλμάνοι ως εργαλεία των ΝΑΖΙ

και η Βοσνιακή Μουσουλμανική 13η Ορεινή Ταξιαρχία των Waffen SS

Ο Αδόλφος Χίτλερ, δικτάτορας και αρχηγός του Γ’ Ράιχ, μαζί με τον  μεγάλο Μουφτή της Ιερουσαλήμ al-Husseini σε συνάντηση τους στο Βερολίνο. Ο Χίτλερ έλπιζε να ξεσκηκώσει τους μουσουλμάνους και να τους στρέψει ενάντια στη Βρετανική Αυτοκρατορία, αλλά και στην κομμουνιστική Σοβιετική Ένωση και φυσικά κατά των Εβραίων. Για να τους χρησιμοποιήσει ως εργαλεία της επεκτατικής του πολιτικής ο Χίτλερ παραμέρισε προς στιγμήν τον άκρατο ρατσισμό του, που θεωρούσε τους μουσουλμάνους «υπανθρώπους», ενώ αναγνώρισε τον Μουφτή της Ιερουσαλήμ ως «επίτιμο Άριο»!

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Bosnian muslims ss WWII

 

Όταν οι ναζί άκουσαν τον Mohammad Amin al-Husayni (1897-1974), να καλεί τους Άραβες, «σκοτώστε τους Εβραίους όπου τους βρίσκετε», ήξεραν ότι βρήκαν ένα άλλοθι για την φρικτή ιδεολογία τους.Αποτέλεσμα εικόνας για Bosnian muslims ss WWII

 

Ο Χίτλερ πίστευε ότι οι Μουσουλμάνοι θα μπορούσαν να χειραγωγηθούν ώστε να μετατραπούν σε ένα ισχυρό εργαλείο για τους Ναζί. Εν πολλοίς έκανε λάθος και η πλειοψηφία των Μουσουλμάνων πολέμησαν εναντίον της Γερμανίας. Ωστόσο, ένας σημαντικός αριθμός, μια ολόκληρη μεραρχία Βόσνιων Μουσουλμάνων, χειραγωγήθηκε όντως από τον σφοδρό αντισημιτισμό των τζιχαντιστών, που συνεργάζονταν με τους Ναζί, ανάμεσα τους κι ο Μουφτής της Ιερουσαλήμ.

Αποτέλεσμα εικόνας για Bosnian muslims ss WWII

Ο βασικός τζιχαντιστής ήταν ο al-Husseini, «Μεγάλος Μουφτής» της Ιερουσαλήμ και ο υψηλότερος μουσουλμάνος πολιτικός ηγέτης στην Παλαιστίνη. Ήταν σφοδρός αντισημίτης, με ιστορία οργάνωσης επιθετικών ενεργειών εναντίον εβραϊκού πληθυσμού στην Μέση Ανατολή. Επίσης, είχε τακτική προπαγανδιστική εκπομπή σε ραδιοφωνικούς σταθμούς που ελέγχονταν από τους Ναζί. Αποτέλεσμα εικόνας για Bosnian muslims ss WWII

Ο Al-Husseini είπε στον Χίτλερ ότι οι Άραβες έχουν τους ίδιους εχθρούς με τους ναζί: Τους Εβραίους, τους Άγγλους και τους Ρώσους. Σύμφωνα με την γερμανική ηχογράφηση της συνάντησής τους, ο Al-Husseini είπε πως οι Μουσουλμάνοι, υπό την καθοδήγησή του, «είναι διατεθειμένοι να συνεργαστούν με την Γερμανία με όλη την καρδιά τους και είναι έτοιμοι να συμμετάσχουν στον πόλεμο, όχι μόνο με πράξεις δολιοφθοράς και υποκίνησης επαναστάσεων, αλλά, επίσης, με τον σχηματισμό μιας Αραβικής Λεγεώνας».

Αποτέλεσμα εικόνας για Bosnian muslims ss WWII

Ο Χίτλερ του ανέθεσε την στρατολόγηση Βοσνίων Μουσουλμάνων από τους οποίους προέκυψε η 13η Ορεινή Ταξιαρχία των Waffen SS, η πρώτη μη γερμανική ταξιαρχία SS. Γεγονός το οποίο ερχόταν σε αντίθεση με την ναζιστική αφήγηση της «φυλετικής καθαρότητας», με τον Χίτλερ να γράφει στο «Mein Kampf» ότι οι Μουσουλμάνοι είναι «φυλετικά κατώτεροι», ιδεολόγημα το οποίο, πάντως, δεν τον εμπόδισε να συνεργαστεί με τον Al-Husseini. Για να «ιδεολογικοποιήσει», μάλιστα, αυτήν την συνεργασία, μάλλον για να μην φανεί «ανακόλουθος» στα μάτια της ναζιστικής ελίτ, ο Χίτλερ «ανακάλυψε» ότι ο Μουφτής μοιάζει «περισσότερο με Αριο μεταξύ των προγόνων του» και τον ανακήρυξε «επίτιμο Αριο». Αναλόγως «βάφτισε» «Αριους» και όλους τους Βόσνιους Μουσουλμάνους…

Αποτέλεσμα εικόνας για Bosnian muslims ss WWII

Αναλόγως, ο Χάινριχ Χίμλερ, ο διοικητής των SS και ένας από τους αρχιτέκτονες του Ολοκαυτώματος, είπε ότι δεν έχει τίποτα εναντίον του Ισλάμ, επειδή υπόσχεται στους πιστούς του τον «παράδεισο αν πολεμήσουν και πεθάνουν στην μάχη» και ότι ήταν «μια πολύ πρακτική θρησκεία για τους στρατιώτες».

Είδε μια ευκαιρία να χειραγωγήσει αυτήν την πεποίθηση. Στην πραγματικότητα ήταν ο Χίμλερ που πρότεινε στον Χίτλερ την δημιουργία Μουσουλμανικών SS στα Βαλκάνια. Όμως, η τελική εικόνα, με τους στρατιώτες της 13ης Ορεινής ταξιαρχίας των Waffen SS να φοράνε φέσια με ναζιστικά σύμβολα – ένα μίγμα που το χαρακτήριζε η εσωτερική αντίθεση της κουλτούρας της Μέσης Ανατολής με τον λευκό εθνικισμό – δεν ήταν ακριβώς το προπαγανδιστικό «κελεπούρι» στο οποίο προσδοκούσαν οι Ναζί. Φωτογραφίες της εποχής δείχνουν μέλη των SS να κρατούν φυλλάδια με αντισημιτική προπαγάνδα, στα οποία, κρίνοντας από τον τίτλο, οι Εβραίοι εμφανίζονται ως εχθροί του Ισλάμ.

Η 13η Ορεινή Ταξιαρχίας των Waffen SS αποτελούνταν από 26.000 στρατιώτες και ουσιαστικά δημιουργήθηκε για να χτυπήσει την Αντίσταση στην κατοχή από τα κομμουνιστικά αντάρτικα τμήματα στην Βοσνία, δηλαδή τους Παρτιζάνους του Τίτο. Ωστόσο, χρησιμοποιήθηκαν και σε ακόμη επτά επιχειρήσεις των Ναζί σε όλα τα Βαλκάνια, παίζοντας ενεργό ρόλο στις αγριότητες που έλαβαν χώρα κατά των Εβραίων, αλλά και των Σέρβων, στις κατεχόμενες περιοχές.

Αποτέλεσμα εικόνας για Bosnian muslims ss WWII

Περίπου 14.000 Βόσνιοι Εβραίοι δολοφονήθηκαν από τους Ναζί και τους συνεργάτες τους. Αρχαίες συναγωγές καταστράφηκαν και μερικοί Εβραίοι εξαναγκάστηκαν να συμμετάσχουν σε αυτήν την καταστροφή. Τα τελευταία μέλη της ταξιαρχίας παραδόθηκαν στους Βρετανούς τον Μάη του 1945. Δέκα μόνον εκτελέστηκαν για εγκλήματα πολέμου.

Σχετική εικόνα

Πρέπει να σημειωθεί πως τα συντάγματα των μουσουλμάνων της Βοσνίας είχαν αποκτήσει θρυλικές διαστάσεις κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου πολεμώντας υπέρ του Αυστριακού αυτοκράτορα Φραγκίσκου Ιωσήφ και κατά των Σέρβων και των Ρώσων, που ήταν τότε οι αντίπαλοι της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας. Ο Χίμλερ επανέλαβε το πείραμα και στρατολόγησε χιλιάδες Βόσνιους Μουσουλμάνους, πολλοί απ’ τους οποίους είχαν γίνει στόχος επιθέσεων από τους Κροάτες φασίστες Ούστασι αλλά και τους Σέρβους φιλοβασιλικούς Τσέτνικς, δημιουργώντας το 1943 την Ταξιαρχία «Handschar» των SS. Σχετική εικόνα

Οι Βόσνιοι Ουλεμάδες του Σεράγεβο, του Μόσταρ και της Μπάνια Λούκα κάλεσαν τότε τον κόσμο να μη συνεργαστεί με τους Ναζί. Ωστόσο μεταφέρθηκε γι’ αυτό το σκοπό αεροπορικώς ο μουφτής της Ιερουσαλήμ, ο περιβόητος Mohammed Amin al Husseini, που αναφέραμε στην αρχή για να δώσει την «ευλογία» του. Ο δε Χίμλερ, που είχε αποφασίσει πως οι Βόσνιοι Μουσουλμάνοι δεν ήταν Σλάβοι, αλλά Άριοι, επιθεώρησε τη νέα μεραρχία («Muselmanen-Division») στο Σεράγεβο, ισχύος 26.000 ανδρών, στους οποίους στη συνέχεια συμπεριλήφθηκαν και 1.000 ακόμη μουσουλμάνοι του Σάντζακ, αλλά και Αλβανοί του Κοσόβου. Στις 9 Αυγούστου του  1943 ανέλαβε τη διοικηση της μεραρχίας ο Karl-Gustav Sauberzweig, ένας Πρώσος αξιωματικός, που ως νεαρός είχε υπηρετήσει στον Α’ Π.Πόλεμο μαζί με τα αψβουργικά στρατεύματα, που περιλάμβαναν Βόσνιους και Κροάτες, και ως εκ τούτου μιλούσε και Σερβοκροάτικα. Αποτέλεσμα εικόνας για Bosnian muslims ss WWII

Με τα φέσια τους στολισμένα με Ρουνικά σημάδια των SS και με τη σημαία τους να φέρει ως έμβλημα της χατζάρα που ήταν και το όνομα της μονάδας τους,13th SS Division Logo.svg

είχαν προνόμια ανάλογα μ’ εκείνα των αψβουργικών προδρόμων τους, όπως και το ειδικό σιτηρέσιο καθώς και παραχωρήσεις στις θρησκευτικές τους συνήθειες. (Βλέπε, Mark Mazower, Η Αυτοκρατορία του Χίτλερ, κεφάλαιο «Ανατολικοί Παραστάτες» σελ. 457-458 εκδ. Αλεξάνδρεια 2009).Αποτέλεσμα εικόνας για Bosnian muslims ss WWII

Όσοι όμως, και ήταν πολλοί κατατάχθηκαν νομίζωντας πως θα συμπεριφέρονται πάνω κάτω όπως και οι παλιές εκείνες αψβουργικές μονάδες του Α’ Π. Πολέμου, δηλαδή ότι θα φυλούσαν τα σπίτια τους και θα επιτελούσαν καθήκοντα χωροφύλακα, γρήγορα έπεσαν απ’΄τα σύννεφα…

Αποτέλεσμα εικόνας για Bosnian muslims ss WWII

Αφού εκπαιδεύτηκαν στη Γαλλία, όπου μερικοί Βόσνιοι μουσουλμάνοι στασίασαν, μεταφέρθηκαν στη Σιλεσία, όπου οι εκπαιδευτές τους Γερμανοι αξιωματικοί αποκαλούσαν κι εκέινοι τους «Βόσνιους Μουσουλμάνους» Μούιο (Μujo), που σημαίνει υποτιμητικά τον βραδύνου μουσουλμάνο της Βοσνίας.

Κατόπιν αναπτύχθηκαν κυρίως σε επιχειρήσεις κατά των Παρτιζάνων του Τίτο στη Γιουγκοσλάβία κι έβγαλάν απαίσιο όνομα, λόγω των βιαιοπραγιών τους, κατά των Σέρβων και των Εβραίων της Βοσνίας. Συμμετείχαν σε πολλές επιχειρήσεις κατά των Παρτιζάνων του Τίτο, όπως Operation Wegweiser (12.3.944) Operation Save (15.3.1944), Operation Osterei κ.α. 

 

a map of the NDH highlighting an area in the eastern part of Bosnia where the division operated

Αυτές οι μνήμες καθώς και οι μεγάλες σφαγές των Σερβοβοσνίων εκ μέρους της «μουσουλμαννικής ταξιαρχίας»  συνέβαλαν ως ένα βαθμό και στην εκδικητική μανία των Σερβοβόσνιων σε βάρος των Βόσνιων μουσουλμάνων κατά τη διάρκεια του πρόσφατου πολέμου στη Βοσνία (1992-1995). Ακόμη και σήμερα η ιστορία των Βόσνιων μουσουλμάνων SS παραμένει μια από τις σκοτεινότερες σελίδες της πρόσφατης ιστορίας της Βοσνίας, αφήνοντας πληγές που δεν έχουν επουλωθεί ακόμη, ενώ πολλοί τη συνδέουν με την ύπαρξη και τη δημιουργία στο σημερινό μουσουλμανικό τμήμα της Βοσνίας ενός φυτωρίου τζιχαντιστών και τρομοκρατών.

Σχετική εικόνα

 

ΙΒΑΝ ΙΒΑΝΙ (Ivan Ivanji): Η Γιουγκοσλαβία και ο ΤΙΤΟ μέσα από τα μάτια του Διερμηνέα του

ΙΒΑΝ ΙΒΑΝΙ (Ivan Ivanji)

Συγγραφέας και Διερμηνέας του ΤΙΤΟ

Η Γιουγκοσλαβία και ο ΤΙΤΟ μέσα από τα μάτια του Διερμηνέα του

Josip Broz Tito i Jovanka Broz se potpisuju u pcasnu knjigu grada Bona 25.06.1974. (Με τον Τίτο και τη συζυγό του Γιόβανκα στη Βόννη το 1974).

Με αφορμή τα 18 χρόνια από την έναρξη των Νατοϊκών βομβαρδισμών της Γιουγκοσλαβίας…

Αποκλειστική συνέντευξη στη Μίλιτσα Κοσάνοβιτς  


Ο Ιβάν Ιβάνι (Ivan Ivanji) γεννήθηκε το 1929 στo Μεγάλo Μπέτσκερεκ, το σημερινό Ζρένιανιν της Σερβίας. Οι γονείς του, και οι δύο γιατροί, σκοτώθηκαν ως Εβραίοι από τους Γερμανούς Ναζί το 1941, και αυτός ως παιδί ακόμα κρυβόταν στους συγγενείς του στο Νόβι Σάντ, μέχρι που τον συνέλαβαν το 1944 και τον έστειλαν πρώτα στο Άουσβιτς κι έπειτα στο Μπούχενβαλντ όπου κατάφερε κι επιβίωσε τα δύο χρόνια της πρώιμης εφηβείας του. Μετά τον πόλεμο σπούδασε στο Βελιγράδι αρχιτεκτονική αλλά και τη γερμανική γλώσσα. Αργότερα εργαζόταν ως δάσκαλος, δημοσιογράφος, θεατρικός συγγραφέας, διπλωμάτης και τελικά ως διερμηνέας του Τίτο για τη γερμανική γλώσσα επί 25 χρόνια. Ταυτόχρονα όλη τη ζωή του έγραφε ασταμάτητα και πίσω του έχει ένα τεράστιο λογοτεχνικό και δημοσιογραφικό έργο. Τα τρία πρώτα βιβλία του ήταν συλλογές ποιημάτων που δημοσιεύτηκαν το 1951, 1952, και 1953. Το πρώτο μυθιστόρημα του “Ο Άνθρωπος που δεν τον Σκότωσαν” κυκλοφόρησε το 1954. Έχει πίσω του 153 έργα, από μυθιστορήματα γραμμένα σε σερβικά και γερμανικά, ιστορίες, παραμύθια, δοκίμια, ποίηση, θεατρικά έργα, ραδιοφωνικά θεατρικά έργα κ.α.

Ο 88χρονος συγγραφέας και πρώην διερμηνέας του Τιτο Ίβαν Ιβάνι στο σπίτι του στο Βελιγράδι.

Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί από τον ίδιο στα ουγγρικά, σλοβενικά, τσέχικα, σλοβάκικα, ιταλικά και αγγλικά, καθώς είναι γραμμένα στα γερμανικά, σέρβικα ή ουγγρικά. Βρέθηκε ως νεαρός ανταποκριτής το 1956 στην Ουγγαρία τις δέκα μέρες της Ουγγρικής Επανάστασης, τις οποίες περιγράφει πρώτα στο βιβλίο “Ένα Ουγγρικό Φθινόπωρο” (1986) και το 2016, με αφορμή τα 60 χρόνια της επανάστασης, δημοσιεύεται το δεύτερο σχετικό βιβλίο του με περισσότερα στοιχεία και με μεγαλύτερη ιστορική απόσταση, με τίτλο “Η Ουγγρική Επανάσταση του 1956”. Γράφει επίσης τα μυθιστορήματα “Διοκλητιανός” (1973), “Ένας Εβραίος του Μπαρμπαρόσα στη Σερβία” (1998), “Στο Τέλος Μένει η Λέξη” (1980), “Κωνσταντίνος” (1988), “Γκουβερνάντα” (2002), “Μπαλαρίνα και ο Πόλεμος” (2003), “Άνθρωπος από Στάχτη” (2006), “Το Ξίφος του Στάλιν” (2008), “Ιουλιανός” (2008), αλλά και βιβλία διηγημάτων: “Ο Καθένας Παίζει το Ρόλο του” (1964), “Η Άλλη Πλευρά της Αιωνιότητας” (1994), “Το Μήνυμα στο Μπουκάλι” (2005). Οι πολιτικές και δημοσιογραφικές έρευνες του αποτελούν τα βιβλία: “Τα Γράμματα από την Αβάνα” (1984), “Ο Διερμηνέας του Τίτο” (2005), “Τα Γερμανικά Θέματα” (1975) κ.α. Πέρσι δημοσιεύτηκε και η αυτοβιογραφία του με τίτλο Η όμορφή μου Ζωή στην Κόλαση”, που είναι μία καταπληκτική αναφορά του συγγραφέα στον ίδιο τον εαυτό του για τη ζωή του, με ένα ύφος αυτο-ειρωνικό και σχεδόν καθόλου συναισθηματικό…

Όταν τον ρώτησαν κάποτε, στα πρώτα χρόνια της μεταπολεμικής Γιουγκοσλαβίας του Τίτο, ποια είναι η εθνικότητα του απάντησε σαν να αισθάνθηκε προσβεβλημένος: “Δεν καταλαβαίνω την ερώτηση σας, αλλά αν θέλετε να το πάμε με τη γραμμή του Χίτλερ, τότε είμαι ένας Εβραίος, αν με ρωτήσετε απ’ τον ήχο του επωνύμου μου, είμαι Ούγγρος, αν το δείτε από τη γλώσσα που μιλούσα με τους γονείς μου στο σπίτι, τότε είμαι Γερμανός. Αν με ρωτάτε τι γλώσσα μιλάω σήμερα με την οικογένεια μου, είμαι Σέρβος. Αν με ρωτάτε πως νιώθω μέσα στη καρδιά μου τότε είμαι ένας Βανάτιος (σ.σ. περιοχή της Βοϊβοντίνα) στο Βόζντοβατς (περιοχή του Βελιγραδίου)”. Όπως το λέει αλλιώς πιο σύντομα: έχει τρεις μητρικές γλώσσες, δυο υπηκοότητες, και μία πατρίδα, την πρώην Γιουγκοσλαβία. Σήμερα είναι 88 χρονών και ζει και εργάζεται στο Βελιγράδι και στη Βιέννη.


ΜΙΛΙΤΣΑ ΚΟΣΑΝΟΒΙΤΣ: Αν το τείχος του Βερολίνου δεν έπεφτε και δεν κατάρρεε η Σοβιετική Ένωση, θα διαλυόταν η Γιουγκοσλαβία και μάλιστα με αυτό τον αιματηρό τρόπο;

ΙΒΑΝ ΙΒΑΝΙ: Λαμβάνοντας υπόψιν την κοινωνική και πολιτική ανάπτυξη ορισμένων τμημάτων του σύγχρονου κόσμου, παρατηρούμε μια μεγάλη αλληλεξάρτηση μεταξύ τους, η οποία εξάρτηση με τα σύγχρονα Μέσα Ενημέρωσης και τη δική τους αστραπιαία ανάπτυξη, γίνεται όλο και πιο γρήγορη και μεγαλύτερη. Από αυτή την άποψη, η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας όπως και η εμφάνιση των κρατών και κρατιδίων στο πρώην έδαφος της, πρέπει να εκληφθεί και σε σχέση με την κατεδάφιση του Τείχους του Βερολίνου και την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Παρόλα αυτά, εγώ δε νομίζω ότι αυτή είναι η αιτία της τραγωδίας στη χώρα μου. Ο ιός του εθνικισμού, θα έλεγα, της εθνικής μη αυτο-εκπλήρωσης, της εθνικής συναισθηματικότητας, της φαντασιακής ξεχωριστής ταυτότητας, υπήρχε εκεί και νωρίτερα, αν και βρισκόταν σε καταστολή με ορισμένα μέτρα και καθυστερούσε να εκραγεί, ακριβώς όπως ένας καρκίνος με ισχυρά φάρμακα ή με χημειοθεραπεία, αργεί στην ανάπτυξη του, ωστόσο μια μέρα θα σκάσει.

Οι Σλοβένοι, οι Κροάτες και οι Μουσουλμάνοι της Βοσνίας (σλαβικής καταγωγής), όπως και οι “Μακεδόνες” της ΠΓΔΜ ποτέ δεν είχαν το δικό τους κράτος, ενώ οι Μαυροβούνιοι το έχασαν το 1918. Η γιουγκοσλαβική κυβέρνηση του Τίτο φυσικά ένιωθε τις προσδοκίες αυτών των λαών, γιατί υπήρξε μια μεγαλύτερη ομοσπονδία και με το Σύνταγμα του 1974 πλησίαζε στο επίπεδο συνομοσπονδίας, αλλά αντί να περιορίσει αυτές τις εθνικιστικές τάσεις, τις ενθάρρυνε ώσπου το τρελό φαινόμενο ξέσπασε και μάλιστα στη μεγαλύτερη δημοκρατία, τη Σερβία, με τον Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς. Έτσι άναψε η φωτιά και στις υπόλοιπες δημοκρατίες. Θέλω να πω ότι η αιτία της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας δε βρίσκεται στους εξωτερικούς παράγοντες όσο μέσα στην ίδια.

Μ.Κ. Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής σας το περάσατε στη Γιουγκοσλαβία του Τίτο. Έχετε γνωρίσει από κοντά τη χώρα αυτή και το σύστημά της, με όλα τα πλεονεκτήματα και τα ελαττώματά του. Ποιοι είναι κατά τη γνώμη σας οι βασικοί λόγοι για τους οποίους η Γιουγκοσλαβία κατέρρευσε;

Ι.Ι. Νόμιζα κάποτε ότι ο εθνικισμός των διαφόρων εθνών που αποτελούσαν τη Γιουγκοσλαβία ήταν χαρακτηριστικό των παλαιότερων γενεών. Ήξερα ότι υπάρχει, αλλά πίστευα ότι θα ξεπεραστεί! Το ιδανικό μοντέλο χώρας για έμενα ήταν η Ελβετία, στην οποία δεν ζούνε μόνο οι Γερμανοί αλλά και οι Γάλλοι, οι Ιταλοί, οι Ρετορομάνοι… Ο κάθε λαός έχει τη δική του εθνική ταυτότητα και τη συνείδηση της δικής του γλώσσας, κουλτούρας, αλλά ταυτόχρονα όλοι τους έχουν και μία ισχυρή συνείδηση ότι ανήκουν στην Ελβετική Συνομοσπονδία. Ήλπιζα ότι και σε μας θα αναπτυχθεί μία παρόμοια ιδέα του Γιουγκοσλαβισμού, όχι σαν έθνους, αλλά κάτι σα να μοιραζόμαστε μια αμοιβαία πίστη στα ίδια ιδανικά και να έχουμε τη συνείδηση ότι αυτό είναι το καλύτερο μοντέλο για την συμβίωση όλων, και ταυτόχρονα ο καθένας να μπορεί να είναι αυτό που θέλει: Σλοβένος, Κροάτης, Σέρβος, Ούγγρος, Αλβανός, Ρομά, Σλοβάκος κλπ. Ήμουν αφελής.

Σχετικά με ελαττώματα της σοσιαλιστικής Γιουγκοσλαβίας, εκτός από το εθνικό ζήτημα, είναι πολλά… θα μπορούσα να γράφω επί ώρες, αλλά θα σας αναφέρω δύο μόνο παραδείγματα: Η εξαιρετική ιδέα της αυτοδιαχείρισης των εργαζομένων έχει αποτύχει διότι, παρά την δημοκρατική επινόησή της, το Κόμμα επέβαλε τις απόψεις του όσον αφορά το προσωπικό (kadrovska resenja), αλλά το μεγάλο λάθος ήταν και σε σχέση με την επίλυση του πάντα φλεγόμενου προβλήματος της στέγασης. Επειδή για τη λύση του στεγαστικού προβλήματος και για τη στεγαστική πολιτική το κράτος έπαιρνε εισφορές από τον καθένα, αλλά τα διαμερίσματα, που τα περισσότερα έκτιζε το κράτος, μοιράζονταν αυθαίρετα μέσω των εργοστασίων ή μέσω των δημοτικών αρχών στους ημετέρους.

Μεταφράζοντας για τον Τίτο σε μια συνάντησή του με Γερμανούς πολιτικούς.

Μ.Κ. Αν μπορούσατε να κρατήσετε κάτι από την πρώην Γιουγκοσλαβία, κάτι θετικό, όσον αφορά τους πρώην Γιουγκοσλάβους αλλά και για τον υπόλοιπο κόσμο, τι θα ήταν αυτό;
Ι.Ι. Πρώτα απ’ όλα θέλω να ξεκαθαρίσω κάτι: είναι λανθασμένο και επιπόλαιο να μιλάει κανείς για την Γιουγκοσλαβία ως “κομουνιστική δικτατορία”. Μιλάμε για την περίοδο από το 1945, ειδικά από το 1948 όταν χώρισε από την Σοβιετική Ένωση, μέχρι και τον θάνατο του Τίτο, το 1980. Αυτό που στη Δύση το ονομάζουν “κομουνισμό” προσωπικά το αποκαλώ “Σταλινισμός” και η Γιουγκοσλαβία δεν ήταν σταλινιστική χώρα! Το πιο ενδιαφέρον χαρακτηρισμό της χώρας, κατά τη γνώμη μου, τον έδωσε κάποτε η συγχωρεμένη γυναίκα μου που είπε:
“δεν υπάρχει ούτε μία Δυτική χώρα στην οποία η κοινωνική ισότητα και ασφάλεια να είναι τόσο μεγάλη όσο στη Γιουγκοσλαβία, και δεν υπάρχει ούτε μια σοσιαλιστική χώρα στην οποία υπάρχει τόσο μεγάλη ελευθερία”. Θέλω να πω ότι σε σχέση με τον Δυτικό “κοινοβουλευτισμό” και τον ανατολικού τύπου κομουνισμό, το κοινωνικό πολιτικό σύστημα στην Γιουγκοσλαβία εκείνες τις δεκαετίες ήταν για κάποιους καλύτερο, για τους άλλους χειρότερο, αλλά σίγουρα ήταν κάτι τρίτο. Το καλύτερο που είχαμε στη Γιουγκοσλαβία σίγουρα ήταν η αλληλεγγύη, η κοινωνική ασφάλεια, η ελευθερία σε παγκόσμιο κλίμακα… Σας υπενθυμίζω ότι στη μαύρη αγορά το γιουγκοσλάβικο διαβατήριο ήταν το πιο ακριβό στον κόσμο, γιατί κανένα άλλο δεν επέτρεπε ελεύθερη είσοδο σε τόσο μεγάλο αριθμό χώρων του κόσμου. Σ’ όλο τον κόσμο ένιωθες υπερήφανος λέγοντας ότι είσαι Γιουγκοσλάβος.

Image result for ΤΙΤΟ

Ο εμβληματικός Στρατάρχης Τίτο, ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας από το 1945 μέχρι το θάνατό του το 1980.

Μ.Κ. Τι ήταν ο Τίτο, κατά τη γνώμη σας: Ένας κομμουνιστής δικτάτορας ή ένας φωτισμένος και χαρισματικός ηγέτης των λαών, οποίος χρησιμοποίησε την κομμουνιστική ιδεολογία όχι τόσο ως ευκαιρία για την επίτευξη των προσωπικών του φιλοδοξιών, όσο για την υλοποίηση μιας αντι-εθνικιστικής ιδέας περί της “αδελφότητας–ενότητας”, ειρήνης, ανάπτυξης και της ευημερίας των λαών της Γιουγκοσλαβίας;

Ι.Ι. Κατά τη γνώμη μου ο Τίτο ήταν πάνω απ΄ όλα ένας κομμουνιστής μαρξιστικού τύπου. Ήταν πιστός ακόλουθος των ιδεών και των ιδεωδών του Μαρξ και του Ένγκελς και δεν είχε καμία σχέση με την ανάπτυξη της Σοβιετικής Ένωσης κάτω από το Στάλιν. Μην ξεχνάτε ότι οι διαφορές των απόψεών τους, έφεραν τον Στάλιν και τον Τίτο στα όρια της σύγκρουσης ήδη από το 1942, όταν το Κρεμλίνο δε συμφωνούσε να ονομαστούν οι επιθετικές δυνάμεις των Παρτιζάνων (Task Force) ως “προλεταριακές” (“Proleterske Udarne Brigade”), όπως δεν συμφωνούσε με την συγκρότηση των Λαϊκών Επιτροπών (Narodni Odbori) ως οργάνων της κυβέρνησης στις απελευθερωμένες περιοχές της Γιουγκοσλαβίας. Σε μια επιστολή που υπέγραψε ως Παππούς («дед”), που ήταν η κωδική ονομασία του Στάλιν, αυτή η εξέλιξη ονομάστηκε “χτύπημα μαχαιριού στη πλάτη της Σοβιετικής Ένωσης”.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου η σοβιετική αντιπροσωπεία έφτασε στο αρχηγείο του Τίτο μετά από την αγγλική και την αμερικανική, και σε πολύ χαμηλότερο στρατιωτικό-πολιτικό επίπεδο.
Όταν ο αγώνας του Τίτο και η πολιτική του, μετά τη νίκη κατά του φασισμού και του Χίτλερ, πέτυχε ακόμα περισσότερο, ο Στάλιν και ο Τσόρτσιλ συμφώνησαν να είναι η Γιουγκοσλαβία «Fifty-Fifty» (50%-50%) κάτω από την επιρροή τους, αλλά στο τέλος έγινε 100% Κομμουνιστική. Τότε ο Στάλιν είχε μαλακώσει και από το 1944 ως το 1948, αποκαλούσε τον Τίτο ως τον καλύτερο από όλους τους υποστηρικτές του. Αλλά έκανε λάθος, γιατί οι Γιουγκοσλάβοι κομμουνιστές δεν ήθελαν να υπακούν στον Στάλιν, αλλά να πάρουν το δικό τους δρόμο.

Απορρίπτω την ιδέα ότι ο Τίτο, λόγω των προσωπικών φιλοδοξιών, εκμεταλλεύτηκε την κομμουνιστική ιδεολογία, αντίθετα! Η φιλοδοξία του ήταν βασισμένη στις μαρξιστικές ιδέες και προσπαθούσε όσο το δυνατόν περισσότερο να συμβάλει στην πραγματοποίησή τους και, όπως λέτε, υπέρ της ειρήνης στον κόσμο και της χώρας, αλλά και της ευημερίας όλων των λαών της Γιουγκοσλαβίας. Ο δικός του λόγος συνήθως ήταν και ο τελευταίος, αλλά δεν θα τον αποκαλούσα δικτάτορα, διότι στις σημαντικότερες διασκέψεις ποτέ δε μιλούσε πρώτος, αλλά τελευταίος. Πάντα άφηνε όλους τους άλλους να πούνε ό,τι έχουν να πουν, και στο τέλος θα έπαιρνε κάποια απόφαση. Και απ’ όσο γνωρίζω εγώ δεν ήταν λίγες οι φορές που έκανε πίσω σε ισχυρά επιχειρήματα, καμιά φορά ίσως και λανθασμένα, όπως στο τέλος της μεγάλης ρήξης μεταξύ των μεγαλύτερων Σέρβων κομμουνιστών: από την μία ήταν ο Νίκεζιτς και η ομάδα του, και απ την άλλη ο Ντράζα Μάρκοβιτς με τους δικούς του. Όταν λόγω της απόφασης του Τίτο προς το όφελος της πιο συντηρητικής ομάδας ο τότε υπουργός παρατήθηκε, ο Τίτο προσπάθησε να τον κρατήσει, λέγοντας “καλά κι εσύ με αφήνεις”;

Στο άγαλμα του Τίτο στο Βελιγράδι.


Μ.Κ. Ποιες είναι οι εντονότερες αναμνήσεις σας με τον Τίτο; Τι άνθρωπος ήταν;
Ι.Ι. Ο Τίτο ήταν, κατά κάποιο τρόπο, ματαιόδοξος ακόμα από τα παιδικά του χρόνια. Κατά τη γνώμη μου, αυτός ήταν πάντα κάπως υπερβολικά ντυμένος. Του άρεσαν οι στολές και τα μετάλλια, επέτρεπε στους κομμωτές να βάφουν τα μαλλιά του με ένα περίεργο καφεκόκκινο χρώμα, ενώ οι δέκα και είκοσι χρόνια νεότεροι συνεργάτες του ήταν ήδη γκριζομάλληδες. Ακόμη κι ως μαθητής δημοτικού είπε ότι θέλει να γίνει σερβιτόρος για να μπορέσει να φοράει πάντα μαύρα κοστούμια και λευκά πουκάμισα. Όταν πέρασε στις εξετάσεις για τεχνίτης και αγόρασε το καινούργιο κουστούμι, του το κλέψανε πριν προλάβει να πάει να καυχηθεί στο χωριό του, και όλη τη ζωή έλεγε ότι αυτό ήταν απ’ τους χειρότερους “σεισμούς” της ζωής του. Ο Τίτο ήταν μέχρι το τέλος της ζωής του ένας άνθρωπος χαρούμενος και με καλή αίσθηση του χιούμορ, που απολάμβανε το καλό φαγητό, ποτό, που του άρεσε να ακούει και να λέει ανέκδοτα, να ακούει μουσική, να χορεύει, και να βρίσκεται σε όσο μεγαλύτερη παρέα γίνεται. Τα τελευταία χρόνια είχα παρατηρήσει ότι αυτά τα πράγματα του έπεφταν όλο και πιο δύσκολα. Όταν νόμιζε ότι δεν τον βλέπει κανείς άλλαζε την έκφραση του προσώπου του, σαν να έβγαζε τη μάσκα από πάνω του. Προσωπικά το εξηγούσα με τους σωματικούς πόνους που τον βασάνιζαν συνεχώς. Θα αναφέρω ένα γεγονός, όταν μπροστά του και σε κάποιους ξένους επισκέπτες του, παρουσιάστηκε ένα γνωστό πολιτιστικό καλλιτεχνικό συγκρότημα, το “Ίβο Λόλα Ρίμπαρ” με παραδοσιακούς χορούς. Του είπα ότι ανάμεσά τους βρίσκεται και η κόρη μου, ελπίζοντας ότι θα την καλέσει να βγούμε μαζί του μία φωτογραφία, αλλά αυτός απλά μούγκρισε: «Κανένας από αυτούς δεν πονάει…» Αργότερα σκέφτηκα ότι ο λόγος για την κακή του διάθεση ήταν η ανησυχία ότι η Γιουγκοσλαβία θα καταρρεύσει μόλις αυτός δεν θα υπάρχει πια. Όλες τις αναμνήσεις μου με τον Τίτο τις έχω καταγράψει στο βιβλίο μου “Ο Διερμηνέας του Τίτο”. Ίσως μπορώ να ξεχωρίσω μία από τις πιο δυνατές στιγμές που ήμουν μαζί του τη στιγμή που στο Ντίσελντορφ με τους περιφερειάρχες πολιτικούς ήμασταν σε γεύμα, όταν ο πρόεδρος της επαρχίας της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας Heinz Kühn, κάνοντας την πρόποση του, ρώτησε: “Υπήρξατε ένας εργαζόμενος στο Μάνχαϊμ, αλλά μου λένε ότι πριν τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο παραλίγο να μεταναστεύσετε στην Αμερική. Τι θα γινόταν με σας και τη χώρα σας αν εσείς φεύγατε στην Αμερική;” Ο Τίτο μου ψιθύρισε στο αυτί ότι τώρα δεν μπορεί να διαβάσει αυτά που του έγραψαν οι συνεργάτες για να πει ως πρόποση, και είπε το εξής: “Ναι, ήμουν ένας οδηγός δοκιμών της Daimler-Benz και σκεφτόμουν μήπως να πάω στην Αμερική για να αποφύγω την υπηρεσία στον Αυστροουγγρικό στρατό. Δεν ξέρω, βέβαια, τι θα γινόταν με τη χώρα, αλλά ξέρω τι θα γινόταν με μένα: θα ήμουνα τώρα ένας εκατομμυριούχος στην Αμερική!» Όλοι γέλασαν, νόμιζαν ότι ήταν έτσι πραγματικά, κι εγώ ήμουν περήφανος για αυτόν, και ό,τι μπορώ να είμαι στην παρέα του, ακριβώς επειδή επέλεξε το άλλο, τον πιο επικίνδυνο δρόμο ακολουθώντας τα ιδανικά που πίστευε.

Ο Ιβάν Ιβάνι στον τάφο του Τίτο («στον «Οίκο των Ανθών».


Μ.Κ. Για πολλούς Έλληνες ο Τίτο κρατούσε μια αμφίσημη και οπορτουνιστική στάση απέναντι στην Ελλάδα. Πίστευαν ότι η βασική του πολιτική επιδίωξη ήταν να διαμελίσει και να αποσπάσει ένα σημαντικό κομμάτι της Βόρειας Ελλάδας, την ελληνική Μακεδονία, και να την ενώσει με τη “Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας” υπό τον έλεγχό του. Γι’ αυτό και υποστήριξε σλαβομακεδονικό εθνικισμό και χειραγωγούσε τους Έλληνες κομουνιστές παρτιζάνους οι οποίοι ενώ πίστευαν ότι πολεμούσαν για να αλλάξουν το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα, βρέθηκαν να κατηγορούνται ως όργανα των φιλοδοξιών του Τίτο να γίνει Βαλκανιάρχης. Τι πιστεύετε εσείς πάνω σε όλα αυτά; Πότε και γιατί άλλαξε η πολιτική του Τίτο απέναντι στην Ελλάδα;


Ι.Ι. Πιστεύω ακράδαντα ότι τέτοιες εικασίες δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα. Υπήρχε, πράγματι, μία ιδέα πως η Γιουγκοσλαβία, η Βουλγαρία και η Αλβανία θα έπρεπε να δημιουργήσουν ένα ενιαίο ομοσπονδιακό κράτος, και το είχαν συζητήσει αυτό ο Δημήτρωφ, ο Τίτο και ο Έμβερ Χότζα. Τη δημιουργία του είχε τότε εμποδίσει
o Στάλιν, αλλά από όσο γνωρίζω, η Ελλάδα ή κάποιο τμήμα της Ελλάδας δεν έχει συνδεθεί ποτέ με αυτό. Ο Τίτο υποστήριζε τον στρατηγό Μάρκο και τον ΕΛΑΣ πάνω στη γραμμή της κομμουνιστικής αλληλεγγύης. Αν κάποιος τώρα, αργότερα, θα αναφερόταν στο πρόβλημα της Ηπείρου και των Αλβανών που ζούσαν εκεί (σ.σ. εννοεί στους Τσάμηδες που ζούσαν στη Θεσπρωτία πριν τον Β’ Π.Π.), θα έλεγα ότι ο Μάρκος ποτέ σε κανέναν και με κανένα τίμημα δε θα έδινε οποιοδήποτε κομμάτι της Ελλάδας. Είναι αλήθεια ότι μέσα στον ΕΛΑΣ αγωνίζονταν άνθρωποι, που θεωρούσαν τον εαυτό τους εθνικά “Μακεδόνες”, αλλά ταυτόχρονα ήταν και κομμουνιστές. Ο Μάρκος Βαφειάδης ήταν 100% Έλληνας. Ο μεγάλος Σέρβος συγγραφέας Όσκαρ Νταβίτσο, το 1946 πέρασε μερικούς μήνες στην Ελλάδα και ήδη το 1947 δημοσίευσε το βιβλίο “Ανάμεσα στους Παρτιζάνους του Μάρκο”, αλλά επειδή ένα χρόνο μετά δήλωσε υπέρ της Απόφασης του Ινφορμ-μπιρό (Informbiro Rezolution), το Βελιγράδι διέκοψε όλες τις σχέσεις μαζί του.

Θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι στις 28 Φεβρουαρίου του 1953 στην Άγκυρα ολοκληρώθηκε η λεγόμενη Βαλκανική Συμφωνία (Balkanski Pakt) ανάμεσα σε Γιουγκοσλαβία, Ελλάδα και Τουρκία, με την οποία η χώρα του Τίτο έμμεσα, αλλά πολύ σοβαρά συνδέθηκε με το ΝΑΤΟ για την υπεράσπιση της από την ΕΣΣΔ. Στη σημερινή Σερβία, κανείς δεν θέλει να θυμηθεί ότι τότε πρακτικά ήδη ήμασταν ένα τμήμα του Συμφώνου του ΝΑΤΟ που υπεγράφη με διάρκεια 20 ετών, που θα μπορούσε να επεκταθεί, αλλά η Γιουγκοσλαβία δεν το επιδίωξε, ώστε έπαψε να υφίσταται το 1973.

Κατά τη διάρκεια του καθεστώτος του Τίτο, συνεχώς διατηρούνταν ορθές και ρεαλιστικές σχέσεις με κάθε ελληνική κυβέρνηση, όσο ήταν υπό την επιρροή της βασιλικής οικογένειας, τόσο και κατά τη διάρκεια της Χούντας του Παπαδόπουλου, και μετά την πτώση της Χούντας με όλες τις δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις στην Αθήνα. Ανάμεσα στους Γιουγκοσλάβους “Μακεδόνες” υπήρχε η ιστορία για την “Vardarska, Egejska I Pirinska Makedonija” (Η Μακεδονία του Βαρδάρη, του Αιγαίου και του Πίριν), η οποία περιείχε κάποια νύξη για τη «μεγάλη Μακεδονία» σε βάρος της Βουλγαρίας και της Ελλάδας, αλλά αυτή ποτέ δεν ήταν η στάση της κυβέρνησης του Τίτο. Υπήρχε μάλιστα κι ένα ανέκδοτο εις βάρος της «Λαϊκής Δημοκρατίας της Μακεδονίας» του στυλ: “Καημένη η χώρα για την οποία η Αλβανία είναι η Δύση!»

Image result for ΤΙΤΟ και Γιουγκοσλαβια


Μ.Κ. Έχετε δηλώσει πρόσφατα ότι είστε άπατρις, αλλά πολίτης του Βελιγραδίου. Μπορείτε να μας το διαφωτίσετε λιγάκι; Τι είναι για σας η πατρίδα; Γλώσσα; Θρησκεία; Οικογένεια; Μια Ιδέα; Κατά πόσο έχει νόημα να μιλάμε για την πατρίδα και πατριωτισμό στον 21. αιώνα;
Ι.Ι. Ήθελα να πω ότι δεν παίζω με τις έννοιες όπως είναι η πατρίδα και πατριωτισμός. Για μένα υπήρξε μια ιδεώδη σχέση με τη Γιουγκοσλαβία της εποχής του Τίτο. Αυτή ήταν η χώρα μου. Ιδιαίτερη πατρίδα μου είναι το Μπάνατ (Βανάτο της Βοϊβοντίνα). Θρησκεία; Είμαι άθεος. Γλώσσα; Στην οικογένεια μου παράλληλα μιλιόταν τρεις γλώσσες: Γερμανικά, Ουγγρικά και Σέρβικα. Καμία φορά λέω μεταξύ αστείου και σοβαρού ότι δεν έχω μητρική γλώσσα αλλά τη γλώσσα της γκουβερνάντας μου, γιατί πιστεύω ότι καλύτερα γράφω στη Γερμανική γλώσσα, χάρη στη γκουβερνάντα μου η οποία ήταν Αυστριακή. Οι Γερμανοί που καταλαβαίνουν τις αποχρώσεις της γλώσσας τους, μου λένε ότι μιλάω Αυστριακά, που μ’ αρέσει να το ακούω. Αν συνεχίζαμε να αστειευόμαστε θα το έκανα ακόμη πιο στενό και τον όρο Βελιγραδέζο, θα τον έκανα άνθρωπος από Βόζντοβατς, που είναι η περιοχή του Βελιγραδίου στην οποία μένω εδώ και πενήντα χρόνια. Ανήκω στην ράτσα του Homo Sapiens! Ο Μάξιμ Γκόρκι έγραψε “Άνθρωπος! Τι μεγαλειώδες που ακούγεται αυτό!” Δυστυχώς ούτε με αυτό δεν συμφωνώ πια.

Image result for μιλοσεβιτς σερβικος εθνικισμός

Μ.Κ. Πιστεύετε πως υπάρχει κάποιος σέρβικος εθνο-αυτισμός; Μετά το εμπάργκο, τον πόλεμο, την απομόνωση και μεταμόρφωση της Σερβίας σε μία τριτοκοσμική χώρα, την απομόνωση από την παγκόσμια κοινότητα, ήταν αναμενόμενο ότι οι πολίτες της Σερβίας, απογοητευμένοι και απατημένοι, θα κλείνονταν μέσα στον εαυτό τους… Αλλά πέρασαν πάνω από 20 χρόνια και παρατηρείται ένα είδος συλλογικού αυτισμού στους Σέρβους. Ασχολούνται υπερβολικά μόνο με τον εαυτό τους, με την εσωτερική πολιτική σκηνή. Με πιο τρόπο πιστεύετε θα μπορούσε η Σερβία να ξανανοίξει προς τον κόσμο και να γίνει ένα πιο ενεργό μέλος στην δημιουργία ενός καλύτερου αύριο για όλους μας;

Ι.Ι. Κατά τη γνώμη μου, το κακό που κατέστρεψε τη “δική μου” Γιουγκοσλαβία ξεκίνησε από τον Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς, τον οποίον ήξερα προτού έρθει στην εξουσία, ως το μικρότερο αδελφό του φίλου μου και συναδέλφου Μπόρο Μιλόσεβιτς, διερμηνέα του Τίτο για τη Ρωσική γλώσσα. Φυσικά, ο Μιλόσεβιτς δεν θα κατάφερνε να προωθήσει την ανοησία του, χωρίς τον Φράνιο Τούτζμαν (Κροάτη) και τον Αλία Ιζετμπέγκοβιτς (Βόσνιο Μουσουλμάνο), αλλά και χωρίς άλλων τύπων εθνικιστών, όπως ο Σέσελι. Τι να πούμε σήμερα, μετά από μια σχετικά σύντομη προσπάθεια του εκδημοκρατισμού που έληξε με τη δολοφονία του Ζόραν Τζίντζιτς, όταν ανενόχλητος κυβερνάει ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος ήταν Υπουργός Πληροφοριών επί του Μιλόσεβιτς και Γενικός Γραμματέας του κόμματος του Σέσελι, ενώ ο πρόεδρος της χώρας είναι ο Τόμισλαβ Νίκολιτς, πρώην αναπληρωτής του Σέσελι και “Βοϊβόντα των Τσέτνικ” (Αρχηγός των Τσέτνικς). Και ο Ίβιτσα Ντάτσιτς, ο επικεφαλής προπαγανδιστής του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, που σήμερα είναι Υπουργός; Ενώ η αδύναμη αντιπολίτευση είναι σε τέτοιο βαθμό κατακερματισμένη, που στο προβλεπτό μέλλον δεν δίνει καμία ουσιαστική απάντηση στον Βούτσιτς, ο οποίος στην εσωτερική πολιτική κάνει κυριολεκτικά ό,τι θέλει, ενώ προς το Βερολίνο, τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον είναι εντελώς υποταγμένος. Πώς σε μια τέτοια κατάσταση οι πολίτες της Σερβίας να μην είναι αυτιστικοί; Πώς αυτό θα αλλάξει; Δεν ξέρω… Αν το ήξερα και αν ήμουν νεότερος θα είχα κάνει δικό μου κόμμα και θα αγωνιζόμουν. Αστειεύομαι… Κάποια στιγμή τα πράγματα θα αλλάξουν, αλλά εγώ είμαι 88 χρονών και δεν ξέρω πως και πότε θα γίνει αυτό.

Με τη σύζυγό του Ντράγκανα και τον νομπελίστα Γερμανό συγγραφέα Γκίντερ Γκρας.

Μ.Κ. Γνωρίζατε προσωπικά τα δύο από τα ιερά τέρατα της μεταπολεμικής γερμανικής λογοτεχνίας: τους Νομπελίστες συγγραφείς Χάινριχ Μπελ και Γκίντερ Γκρας. Για τον Γκίντερ Γκρας λένε ότι ως έφηβος ήταν μέλος της Ναζιστικής Νεολαίας. Έχετε ποτέ συζητήσει μαζί του αυτό το θέμα, ειδικά που ως γνωστόν εσείς ήσασταν εκείνη την εποχή από την άλλη πλευρά της ίδιας της Κόλασης, σε εκείνη τη χειρότερη, καθώς περάσατε από δύο γερμανικά Στρατόπεδα Συγκέντρωσης, το Μπούχενβαλντ και το Άουσβιτς.

Ι.Ι. Δεν ήταν μυστικό ότι ο Γκίντερ Γκρας σαν παιδί ήταν ενθουσιασμένος οπαδός του Χίτλερ, αλλά ήδη μέσα στα πρώτα του μυθιστορήματα ξεκαθαρίζει με το παρελθόν του. Σ’ ένα από τα λιγότερο γνωστά βιβλία του με τίτλο “Από το Ημερολόγιο ενός Σαλιγκαριού” σε πρώτο πρόσωπο εξηγεί στους γιους του πως έγιναν τα πράγματα. Ως δεκαεφτάχρονος επιστρατεύτηκε. Ο ίδιος ήθελε να πάει στα υποβρύχια αλλά τον έστειλαν στις μονάδες των SS. Ξέρω σίγουρα ότι το 1944 τους νεοσύλλεκτους στρατιώτες τους στέλνανε στις μονάδες SS σαν να ήταν ένα κανονικό σώμα της Βέρμαχτ. Πάντα αναρωτιόμουν πως θα συμπεριφερόμουν κι εγώ αν είχα γεννηθεί Γερμανός και ήμουν εκτεθειμένος στη δική τους τότε προπαγάνδα. Μπορώ να ορκιστώ ότι θα συμπεριφερόμουν διαφορετικά; Εμείς σήμερα στη Σερβία μπορούμε να δούμε πως οι άνθρωποι γίνονται θύματα του εθνικισμού, εκτεθειμένοι καθημερινά στην πυρά των εθνικιστικών συνθημάτων. Με αυτή την έννοια δεν είχα κανένα πρόβλημα με τον Γκρας. Εμείς οι δύο παρεξηγηθήκαμε το 1999 όταν είπε ότι ήταν σωστό η Γιουγκοσλαβία να βομβαρδιστεί. Στον ανοιχτό διάλογο μαζί μου στην Κολονία δεν ήρθε. Μετά δημόσια ζήτησε συγνώμη, και είπε “δεν μπορώ εγώ να τα ξέρω όλα”. Κι εγώ του απάντησα “Βεβαίως, δεν χρειάζεται να τα ξέρεις όλα, αλλά να μη μιλάς για πράγματα που δεν ξέρεις…” Αλλά τα βρήκαμε μετά και πάλι…

Περπατώντας μαζί με τον Γερμανό καγκελάριο του SPD Βίλυ Μπράντ (αριστερά ο Ιβάνι και δεξιά ο Μπραντ).

Μ.Κ. Ο Χάινριχ Μπελ, επίσης Νομπελίστας, υπηρετούσε το Βέρμαχτ κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στις επιστολές του προς τους γονείς ζητούσε συνεχώς Pervitin, ένα ψυχότροπο φάρμακο με το οποίο ο Γερμανικός Στρατός ντοπάριζε ως γνωστόν τους στρατιώτες του. Πρόσφατες αποκαλύψεις μιλούν για 200 εκατομμύρια χαπάκια που δόθηκαν στους Γερμανούς στρατιώτες, για να πολεμάνε καλύτερα, με λιγότερο φόβο, άγχος, και γενικώς να αντέχουν… Ένας απ αυτούς ήταν και ο Χάινριχ Μπελ όπως το παραδέχθηκε και ο ίδιος. Με αφορμή και αυτή την αποκάλυψη, εσείς τι πιστεύετε; Οι Ναζί και οι Γερμανοί γενικότερα κατά τη διάρκεια του πολέμου έκαναν εγκλήματα επειδή τους ανάγκασαν ή ήταν κάτι άλλο;

Ι.Ι. Με τον Μπελ δεν ήμουν τόσο οικείος όσο με τον Γκρας. Δεν το συζητήσαμε αυτό το θέμα, αλλά από τα βιβλία του μπορεί να δει κανείς πόσο μετανιώνει και ντρέπεται στο όνομα του λαού του. Είναι χαρακτηριστικό για την πλειοψηφία των Γερμανών συγγραφέων, που άρχισαν να δημοσιεύουν μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ότι έχουν μιλήσει ανοιχτά για τα εγκλήματα που έγιναν στο όνομα της Γερμανίας. Για αυτό το λόγο η ευαισθητοποίηση και συνείδηση για τη φρίκη της εποχής του Χίτλερ έγινε αρκετά διαδεδομένη, ειδικά στις νέες γενιές. Στη Γερμανία είναι μια νομική υποχρέωση ότι οι μαθητές απ’ όλα τα σχολεία, τουλάχιστον μία φορά και όλοι μαζί πρέπει να επισκεφτούν κάποιο μνημείο αφιερωμένο σε ένα από τα Στρατόπεδα Συγκέντρωσης. Είναι λίγοι οι Γερμανοί -περίπου 5 %- που αρνούνται τα εγκλήματα πολέμου των Ναζί, και αν αυτό γίνεται και δημόσια τιμωρείται ακόμη και με φυλάκιση. Μακάρι να ήταν έτσι και στις χώρες που δημιουργήθηκαν πάνω στα ερείπια της Γιουγκοσλαβίας…

Ως προς το ντόπινγκ, αυτό το πράγμα πάντα υπήρχε στην ιστορία. Και οι Ρωμαϊκές λεγεώνες έπιναν πολύ κρασί πριν τη μάχη. Και στα αρχαία χρόνια υπήρχαν επίσης μαζικές καταστροφές των άμαχων πολιτών. Για παράδειγμα, η Άννα Κομνηνή, η κόρη του Αλέξιου Α’, στο έργο της Αλεξιάδα σε 15 βιβλία, τον ενδέκατο αιώνα περιγράφει μαζικές δολοφονίες που σήμερα θα τις ονομάζαμε γενοκτονία. Εγώ δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί οι Γερμανοί στρατιώτες έκαναν μαζικές δολοφονίες, αλλά δυστυχώς αργότερα το κατάλαβα. Κατάλαβα ότι το Κακό είναι μέσα στον άνθρωπο και όχι σε κάποιο συγκεκριμένο λαό, όταν οι δικοί μου συμπατριώτες Σέρβοι, Κροάτες και Βόσνιοι, άρχισαν να αλληλοσκοτώνονται με τον ίδιο τρόπο.

Με τον Γερμανό καγκελάριο Χέλμουτ Σμιτ και τον υπ. Εξωτερικών Χανς Ντίντριχ Γκένσερ.

M.K. Πέρυσι, με αφορμή τα 60 χρόνια της ουγγρικής εξέγερσης, κυκλοφόρησε η νέα έκδοση του βιβλίου σας “Η Ουγγρική Επανάσταση του 1956″. Εσείς εκείνες τις ημέρες (23.10- 4.11. 1956) ήσασταν εκεί ως ανταποκριτής. Μ’ αυτό το βιβλίο ρίχνετε φως σ’ ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός, ειδικά όσον αφορά τους δύο πρωταγωνιστές: τον Ίμρε Νατζ, που η Δύση αργότερα τον εμφάνισε ως “αγωνιστή και ήρωα της δημοκρατίας”, και τον Γιάνος Κάνταρ, που για την Δύση πάλι ήταν ένας αντεπαναστάτης που πρόδωσε τη Δημοκρατία και τους Ούγγρους συντρόφους του, που αγωνίστηκαν για την δημοκρατία και την απελευθέρωση από την Σοβιετική Ένωση. Με το βιβλίο σας δείχνετε ότι τα πράγματα δεν ήταν ακριβώς έτσι, και ρίχνετε φως σε πολλές ανακρίβειες. Στις 27 Ιουνίου του 1989 είχαν πλέον κοπεί συρματοπλέγματα μεταξύ της Αυστρίας και της Ουγγαρίας, τα οποία επί 45 χρόνια χώριζαν την Ανατολή από τη Δύση. Σήμερα η Αυστρία και η Ουγγαρία είναι κράτη μέλη της ΕΕ και δύο χώρες που υπερηφανεύονται για τη δημοκρατία τους. Ωστόσο την ίδια στιγμή είμαστε μάρτυρες της ξενοφοβικής πολιτικής στην Αυστρία, όπου παραλίγο στην εξουσία να έρθει η ακραία Δεξιά, ενώ στην Ουγγαρία κυβερνά ο Όρμπαν που υπερηφανεύεται για τα καινούργια συρματοπλέγματα που θα προκαλούν ηλεκτροσόκ σε όσους πλησιάσουν, γιατί δεν θέλει στο έδαφος του να δεχτεί ούτε ένα πρόσφυγα από τις μουσουλμανικές χώρες, παρόλο που πρόκειται για τους ανθρώπους που προσπαθούν να σώσουν τις ζωές τους και των παιδιών τους, φεύγοντας απ την κόλαση του πολέμου, όπως ακριβώς έκαναν και οι Ούγγροι πολίτες 60 χρόνια πριν. Ποιο είναι το δικό σας σχόλιο για μία τέτοια κατάσταση σήμερα στην Ευρώπη και τον κόσμο; 

I.I. Συμφωνώ με τις διαπιστώσεις σας. Στο να γράψω αυτό το μοναδικό μου ιστορικό-δημοσιογραφικό βιβλίο, βοήθησε πολύ το γεγονός ότι ήμουν εκεί κατά την διάρκεια των επαναστατικών γεγονότων αλλά έτυχε να είμαι εκεί και μερικούς μήνες νωρίτερα, έτσι ώστε δεν είχα μόνο τους συνομιλητές αλλά και φίλους κι απ τις δύο πλευρές των οδοφραγμάτων. Ίσως ακόμα πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι είχα πρόσβαση στα αρχεία, αλλά και την ευκαιρία να μιλήσω με μερικούς από τους κορυφαίους εκπροσώπους τόσο των Αμερικάνικων όσο και των Σοβιετικών υπηρεσιών πληροφοριών και μάλιστα σε μεγάλη ιστορική απόσταση, οι οποίοι μιλούσαν δημόσια αλλά και μεταξύ μας ειδικά, αρκετά ειλικρινά. Είχα την ευκαιρία λοιπόν να μιλάω και με αρκετούς συμμετέχοντες στην εξέγερση αφού αφέθηκαν ελεύθεροι από τις σταλινικές φυλακές. Μια τεράστια βοήθεια στην έρευνα μου είχα από την ιστορικό Καταρίνα Κοβάτσεβιτς. Έχω την αίσθηση ότι σήμερα όχι μόνο η Ουγγαρία αλλά η Δυτική Ευρώπη γενικότερα και η Βόρεια Αμερική, αποχαιρετούν το πολιτικό σύστημα που γεννήθηκε με την Γαλλική Επανάσταση, απομακρύνονται από τον κοινοβουλευτισμό. Η εμφάνιση των κοινωνικών δικτύων περιλαμβάνει τα προβλήματα και τις λύσεις τους. Κάθε πολίτης που ενδιαφέρεται και έχει χάσει την εμπιστοσύνη του στα παλιά πολιτικά κόμματα μπορεί μόνος του να κάνει την έρευνά του και να βγάζει συμπεράσματα. Σκέφτομαι πως οι Έλληνες το γνωρίζουν περισσότερο, επειδή το φαινόμενο Τσίπρας και ΣΥΡΙΖΑ είναι μία από τις πρώτες ενδείξεις αυτής της καινούργιας τάσης στον κόσμο. Θα μπορούσαμε να μιλάμε πολύ ώρα για αυτό. Μερικοί ονομάζουν τους σύγχρονους πολιτικούς λαϊκιστές. Ο λαϊκισμός μπορεί να πάει προς τα Δεξιά, όπως αποδεικνύεται από την επιλογή του Τραμπ για τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και προς τα Αριστερά, όπως στην περίπτωση της Ελλάδας. Στη Γαλλία, με την πρώτη ματιά, υπάρχει η συνεχής άνοδος της Λεπεν στα Δεξιά, αλλά από την Αριστερά πολύ καλά της αντιστέκεται ο Εμάνουελ Μακρόν. Στην Ολλανδία απειλούσε σοβαρά τη δημοκρατία ο ακροδεξιός Γκέρτ Βίλντερς αλλά προς το παρόν δεν το κατάφερε. Όμως στη Γερμανία βλέπουμε μία καταπληκτική νέα ώθηση στη σοσιαλιστική πολιτική που δίνει ο Μάρτιν Σουλτς ο οποίος απειλεί σοβαρά την Άνγκελα Μέρκελ, αν και ο Σουλτς, βλέπω, είναι ο μοναδικός σημαντικός πολιτικός στην Ευρώπη που δεν έχει τελειώσει ούτε το Λύκειο. Όλα αυτά είναι σημάδια της απονέκρωσης των καθιερωμένων κομμάτων και της γέννησης των καινούργιων συστημάτων και θα δούμε τι θα συμβεί μετά, αφού περάσουν οι πόνοι της γέννας. Ωστόσο, αυτό είναι μόνο ένα μέρος του σύγχρονου κόσμου. Σχετικά με την ανάπτυξη στην Κίνα, στην Ινδία και στη Νότια Κορέα και ούτω καθεξής, θα πρέπει να κάνουμε μία άλλη συζήτηση γιατί αυτά είναι εντελώς διαφορετικά συστήματα.


Μ.Κ. Χρειάστηκαν 40 χρόνια για να ολοκληρωθεί η τριλογία των ιστορικών σας μυθιστορημάτων “Διοκλητιανός”, “Κωνσταντίνος” και “Ιουλιανός”, για τους τρεις Ρωμαίους αυτοκράτορες που κυβερνούσαν και τις δικές μας περιοχές. Όταν γράψατε το “ Διοκλητιανός” την δεκαετία του 1970 ξέρατε ότι θα κάνετε την τριλογία που θα τέλειωνε με τον Ιουλιανό τον Αποστάτη; Ποια θα ήταν η τύχη του ευρωπαϊκού πολιτισμού, αν ο Ιουλιανός δεν είχε δολοφονηθεί 32 χρονών και κατάφερνε να γυρίσει την ανθρωπότητα πίσω στον δωδεκαθεϊσμό;
Ι.Ι. Όταν άρχισα την έρευνά μου για να γράψω το μυθιστόρημα για τον Διοκλητιανό ακόμα δεν ήξερα προς ποια κατεύθυνση θα αναπτύξω τον μυθιστορηματικό χαρακτήρα αυτού του τόσο σημαντικού ιστορικού προσώπου, αλλά κατά τη διάρκεια της συγγραφής κατάλαβα ότι απλά πρέπει να συνεχίσω την ιστορία με τον Κωνσταντίνο, ο οποίος εμφανίζεται με ένα σημαντικό τρόπο σε σχέση με τον Διοκλητιανό. Είχα ένα προαίσθημα ότι πρέπει να γράψω μια τριλογία, αλλά για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν ήξερα ποιος θα είναι ο τρίτος. Σε σχέση με τον Ιουλιανό ανησυχούσα λίγο γιατί ο Merezhkovsky (Dmitri Sergejewitsch Mereschkowski) έγραψε για αυτόν ένα πολύ σημαντικό μυθιστόρημα, παρουσιάζοντάς όμως τον Ιουλιανό ως έναν 100% αρνητικό χαρακτήρα. Για μένα όμως αυτός ήταν μια πολύ θετική προσωπικότητα. Κατά τη διάρκεια της δουλειάς πάνω στο βιβλίο κατάλαβα ότι ο Ιουλιανός, σε αντίθεση με τους προηγούμενους δύο, ήταν ένας διανοούμενος, ο οποίος σε νεαρή ηλικία ήθελε να γίνει Χριστιανός ιερέας, αλλά στη συνέχεια σπούδασε φιλοσοφία στην Αθήνα και σε αυτή τη φάση πήρε μια κριτική στάση προς τον Χριστιανισμό ως την μεγαλύτερη θρησκεία και αγκάλιασε μια άλλη κοσμοθέαση που την ονόμασε Ελληνισμός. Με βάση την ελληνική μυθολογία (κατά τη γνώμη μου οι καλύτερες μελέτες είναι εκείνες του Robert Graves), και την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, οι θεοί είναι πάνω από δώδεκα, μαζί με τους θεούς άλλων λαών, ημίθεους και τους ήρωες υπάρχουν τουλάχιστον εκατό. Τι θα συνέβαινε αν ο Ιουλιανός δεν πήγαινε, χωρίς κανένα λόγο, να κατακτήσει την Περσία όπου και πέθανε; Θα κατάφερνε να γυρίσει στον Ελληνισμό; Δεν έχω ιδέα, αλλά αν ήμουν νεότερος αυτή την ερώτησή σας, θα την έπαιρνα ως πρόκληση να γράψω ένα μυθιστόρημα για το πως ήταν ο κόσμος την ώρα που ο Ιουλιανός Αποστάτης γιορτάζει τα 85 γενέθλιά του…

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η συνέντευξη αυτή πρωτοδημοσιεύτηκε σε τρία τμήματα στο http://www.tvxs.gr στις 24.3.2017, στις 25.3.2017 και στις 26.3.2017.

Η Μίλιτσα Κοσάνοβιτς (kosanovic@mail.com)

 είναι αρθρογράφος του Σέρβικου περιοδικού Vreme και συγγραφέας. Το τελευταίο της βιβλίο, που έγραψε μαζί με τον Γιώργο Στάμκο, έχει τίτλο “Άγνωστη Σερβία”.

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ

Εξερευνώντας τα Μυστικά της Σερβίας 

Γιώργος Στάμκος, Μίλιτσα Κοσάνοβιτς

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ Εξώφυλλο βιβλίου

«Οι γέφυρές μας έχουν ψυχή. Εσείς δεν έχετε»

Σύνθημα γραμμένο σε γέφυρα του Βελιγραδίου κατά τη διάρκεια των Νατοϊκών βομβαρδισμών την άνοιξη του 1999

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ»;

 

Το βιβλίο (320 σελίδες και δεκάδες φωτογραφίες)κοστίζει 20 ευρώ, και σας κάνουμε ΔΩΡΟ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής μέσω  ΕΛΤΑ,

για να σας έρθει Άμεσα στο σπίτι σας !

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Άγνωστη Σερβία”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ  – ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

UnknownSERVIA egnarts

Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

ΜΙΑ ΝΕΑ ΜΟΡΦΗ ΑΤΑΒΙΣΜΟΥ;

Image result for orthodox followers balkans

Στα Βαλκάνια ένας πνευματικός ηγέτης , όπως ένας Αρχιεπίσκοπος, εκφράζει συχνά και πολιτικό λόγο. Συμπεριφέρεται δηλαδή σαν βυζαντινός άρχοντας. Σε οποιαδήποτε δυτική χώρα, όπου υφίσταται σαφής διαχωρισμός εκκλησίας-κράτους, κάτι τέτοιο θα ήταν αδιανόητο.

 

«Εκεί σαν μπω, μες σ’ εκκλησία των Γραικών, 

με των θυμιαμάτων της τες ευωδίες,

με τες λειτουργικές φωνές και συμφωνίες,

τες μεγαλοπρεπείς των ιερέων παρουσίες

και κάθε των κινήσεων τον σοβαρό ρυθμό

λαμπρότατοι μες στων αμφίων τον στολισμό-

ο νους μου πιαίνει σε τιμές μεγάλες της φυλής μας,

στον ένδοξο μας βυζαντινισμό»..

Στην Εκκλησία, Κ.Π. Καβάφης

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

Σε πείσμα τόσο των φιλοδυτικών εκσυγχρονιστών, όσο και των όψιμα και ύποπτα αφυπνισμένων αρχαιολατρών, που βλέπουν το Βυζάντιο ως «μνημείο βαρβαρότητας», η Ελλάδα ήταν και παραμένει μια βαθιά ορθόδοξη χώρα με μια πολύ ιδιαίτερη πολιτιστική ταυτότητα. Και αυτό είναι κάτι το ολοφάνερο. Στην ορθόδοξη Ελλάδα, όπου ο λαός αισθάνεται συνειδητά ή ασυνείδητα χρεωμένος απέναντι στην Εκκλησία του, επειδή αυτή διέδωσε το αφήγημα ότι αποτέλεσε καταφύγιο της γλώσσας και της ταυτότητας του στους δύσκολους καιρούς της Τουρκοκρατίας, το να εκφράζει ένας θρησκευτικός ηγέτης και πολιτικές θέσεις πάνω σε κρίσιμα εθνικά ζητήματα, θεωρείται φυσιολογικό και αποδεκτό.

Image result for ortodoxs in Balkans

Στον ορθόδοξο κόσμο των Βαλκανίων «η θρησκεία ιεροποιεί το έθνος και το έθνος τη θρησκεία» (Φρανσουά Τουάλ).

Η ταύτιση και η συγχώνευση Εκκλησίας-έθνους δεν είναι μια ελληνική μοναδικότητα, αλλά κάτι το συνηθισμένο στον ορθόδοξο κόσμο. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα στους ορθόδοξους λαούς των Βαλκανίων, που χρειάστηκε να διεξάγουν αιματηρούς αγώνες κατά των Οθωμανών. Στους λαούς αυτούς η Ορθόδοξη Εκκλησία «ιεροποίησε» την εθνική τους ταυτότητα. Στη Σερβία η ορθόδοξη εκκλησία επινόησε την «επουράνια Σερβία», μια «βιβλική χώρα» (βλέπε μαρτυρική…) που έχει με το μέρος της τη «Θεία Δίκη». Στη Βουλγαρία η Εκκλησία υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους στυλοβάτες του βουλγαρικού έθνους, εφόσον η απαγκίστρωση της από τον ασφυκτικό έλεγχο του οικουμενικού πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης (Βουλγαρική Εξαρχία) πυροδότησε έναν μηχανισμό αλυσιδωτών αντιδράσεων που οδήγησε στη γέννηση του σύγχρονου βουλγαρικού κράτους. Στη Ρουμανία επίσης η Ορθόδοξη Εκκλησία, με εμφανή κατάλοιπα βυζαντινής επιρροής, έπαιξε κυρίαρχο ρόλο στη διαμόρφωση του ρουμανικού εθνικισμού. Ακόμη και στα γειτονικά νεότευκτα Σκόπια η Ορθόδοξη Εκκλησία της χώρας ιεροποιεί το λεγόμενο «Μακεδονικό έθνος», αναγάγοντας το σε έναν από τους κυριότερους δικαιούχους της βυζαντινής «σλαβοορθόδοξης» κληρονομιάς!

Image result for orthodox followers balkans

Η σημερινή αναβίωση της Ορθοδοξίας στα Βαλκάνια, έπειτα από μισόν αιώνα σοσιαλιστικού λήθαργου, είναι ένα γενικό φαινόμενο, που σχετίζεται ως ένα βαθμό και με την άνοδο του εθνικισμού στις χώρες αυτές. Πέρα όμως από αυτό έχει να κάνει και με τους πνευματικούς δρόμους, που ακολουθούν οι σημερινοί λαοί των Βαλκανίων για την επαναπροσέγγιση τους με το θείο, σε όλες του τις εκφάνσεις. Και στην προσπάθεια τους αυτή, δηλαδή στην επιθυμία τους να επανακτήσουν την πνευματική τους υπόσταση έπειτα από δύο γενιές αθείας και ιδεαλιστικής προσέγγισης της ιστορίας, αισθάνονται την ανάγκη να επιστρέψουν στις πνευματικές τους ρίζες. Να σκύψουν δηλαδή πάνω στο φαινόμενο του βυζαντινού πολιτισμού, που τους γαλούχησε πνευματικά. Όπως αρκετοί νεοέλληνες ρίχνονται σήμερα με πάθος στη μελέτη του αρχαιοελληνικού πολιτισμού, προκειμένου να προσεγγίσουν, όπως θεωρούν, τις πραγματικές πνευματικές τους ρίζες, έτσι και οι υπόλοιποι Βαλκάνιοι ρίχνονται με νέο πάθος πάνω στη μελέτη του βυζαντινoύ πολιτισμού, τον οποίο και προσεγγίζουν πλέον με μια νέα οπτική. Αντίθετα πάντως με τους νεοέλληνες που «κάνουν ένα πήδημα προς την αρχαιότητα, προς τον Περικλή και μένουν με όλον αυτόν το ψυχαναλυτικό τραυματισμό, παραλείποντας το Βυζάντιο» (Ελένη Αρβελέρ), οι άλλοι Ορθόδοξοι της Βαλκανικής σκοπεύουν ακριβώς στο στόχο: αναζητούν τις πνευματικές τους απαρχές στη διαδικασία του εκχριστιανισμού και του εκπολιτισμού τους, φαινόμενα που συνδέονται άρρηκτα με την ακμή και τη πνευματική λάμψη του βυζαντινού πολιτισμού. Ενός πολιτισμού που, αν και κατασυκοφαντήθηκε ως «ανατολίτικη σκοταδιστική θεοκρατία»(!), εντούτοις αποτέλεσε τη μοναδική και την πιο γνήσια συνέχεια της αρχαιοελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ποιος, εκτός από τη Νέα Ρώμη (Κωνσταντινούπολη), υπήρξε ο κύριος κληρονόμος του κλασσικού ελληνικού πολιτισμού; Μήπως ο δυτικός ή ο αραβικός κόσμος; Η απάντηση είναι ολοφάνερη. Ο εξελληνισμένος πολιτιστικά και ελληνόφωνος στην πλειοψηφία του κόσμος του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους, ήταν και παραμένει ο γνησιότερος κληρονόμος του αρχαίου ελληνικού πνεύματος. Και αυτό είναι κάτι που οι βόρειοι γείτονες μας φαίνεται ότι το γνωρίζουν καλύτερα από εμάς, που θεωρούμαστε ως γεννήτορες και κύριοι κληρονόμοι και των δύο πολιτισμών (κλασσικός και βυζαντινός).

Ο Τελευταίος «Βυζαντινός» Συγγραφέας

pavic-tumb

Ένας σύγχρονος συνειδητοποιημένος «Βυζαντινός» ήταν ο Σέρβος καθηγητής του Μπαρόκ και λογοτέχνης, Μίλοραντ Πάβιτς (1929-2009), υποψήφιος δύο φορές για το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας.

«Είστε μαρξιστής κύριε Πάβιτς», ρώτησε το 1988 ένας γάλλος δημοσιογράφος έναν από τους μεγαλύτερους σύγχρονους λογοτέχνες των Βαλκανίων, παίρνοντας την αποστομωτική απάντηση: «Όχι, είμαι Βυζαντινός»! Ο Σέρβος λογοτέχνης και ακαδημαϊκός Μίλοραντ Πάβιτς (1929-2009) υποψήφιος δύο φορές για το βραβείο Νόμπελ, ποτέ του δεν έκρυψε την αγάπη και την περηφάνια του για το βυζαντινό πολιτισμό, τον οποίο και θεωρεί ως έναν από τους δύο στυλοβάτες του ευρωπαϊκού πολιτισμού: «Το βυζάντιο και τα Βαλκάνια αποτελούν, ως απόγονοι της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, το μισό του ευρωπαϊκού πνευματικού πλούτου, τον έναν δηλαδή από τους δύο ζωντανούς ακόμη πολιτισμούς του». Τα πρωτοποριακά από κάθε άποψη κείμενα του Πάβιτς αντλούν την έμπνευση τους από το πλούσιο ιστορικό υπόβαθρο της περιοχής και κυρίως από τον πνευματικό πλούτο της βυζαντινοορθόδοξης παράδοσης. Πάνω τους επικρέμεται μια νοσταλγία για την εποχή της «βυζαντινής κοινοπολιτείας» (Byzantinische Kommonwelt), όταν οι λαοί της περιοχής ζούσαν μέσα στους κόλπους μιας «επουράνιας» Αυτοκρατορίας. Στο Λεξικό των Χαζάρων, όπου ο συγγραφέας παρουσιάζει με interactive τρόπο τις τρεις εκδοχές (χριστιανική, ισλαμική και Ιουδαϊκή) της χαζαρικής πολεμικής, διαφαίνεται ένας θαυμασμός για τον Κωνσταντίνο το Φιλόσοφο (Κύριλλος), αυτόν τον Έλληνα διαφωτιστή που κλεισμένος σ’ ένα μοναστικό κελί στον Όλυμπο της Βιθυνίας ανακάλυψε ένα κιγκλιδωτό αλφάβητο στο οποίο «φυλάκισε την άγρια σαν πουλάκι γλώσσα των βαρβάρων, που δεν ήθελε να δαμαστεί με κανένα τρόπο». 

Image result for milorad pavic

Το βιβλίο το «Λεξικό των Χαζάρων» του Μίλοραντ Πάβιτς στη σερβική γλώσσα.

Στο Τοπίο Ζωγραφισμένο με τσάι ο Πάβιτς αναζητεί την ταυτότητα της γενιάς του, που γεννήθηκε από γονείς που βγήκαν με το «φωτοστέφανο του ήρωα» από έναν αιματηρό παγκόσμιο πόλεμο: «Αλίμονο σας αν οι γονείς σας κέρδισαν τον πόλεμο! Γιατί εσείς έχετε χάσει τότε όλο τον κόσμο…». Σε αναζήτηση αυτής της χαμένης ταυτότητας ο ήρωας του μυθιστορήματος πηγαίνει —που αλλού;— στο Άγιο Όρος. Σ’ αυτή τη μοναστική πολιτεία, που κινείται σ’ ένα δικό της χωροχρόνο δράσης, φυλάσσεται το πνεύμα του βυζαντινισμού. Εκεί, και συγκεκριμένα στο σέρβικο μοναστήρι του Χιλανδαρίου, βρισκόταν τόσο χρόνια κρυμμένη η ορθόδοξη πνευματικότητα του σέρβικου λαού. Η αναζήτηση της χαμένης ταυτότητας της μεταπολεμικής γενιάς της Σερβίας αποτελεί στην ουσία μια επαναπροσέγγιση του θείου μέσα από την επαναβάπτιση στον ορθόδοξο μοναχισμό και στην Πατερική Θεολογία.Όσον αφορά τη λογοτεχνική του έκφραση, ο Πάβιτς παραδέχεται ότι οι ρίζες της είναι πιο βαθιές: «Η βαλκανική λογοτεχνία βρίσκεται σε αδιάλειπτη συνέχεια από την αρχαιότητα ως σήμερα μέσω ενός βυζαντινού πολιτισμού, που συνεχίζει σ’ ευθεία γραμμή την αρχαία κλασική παράδοση της Ελλάδας». Σε αντίθεση λοιπόν με αρκετούς νεοέλληνες λογοτέχνες, που περιφρονούν τη βυζαντινή λόγια γραμματεία θεωρώντας την «ξένο σώμα», ακόμη και «σαπρόφυτο» που αναπτύχθηκε στο πτώμα του κλασικού πολιτισμού, οι Βαλκάνιοι λογοτέχνες τη βλέπουν ως μια ζωντανή γέφυρα που τους συνδέει με την αρχαιότητα.

Βέβαια, πρέπει να παραδεχτούμε, ότι οι υπόλοιποι ορθόδοξοι λαοί της χερσονήσου μας θεωρούν το βυζαντινό και όχι τον κλασικό πολιτισμό, μήτρα της πνευματικότητας τους. Και αυτό γιατί οι λαοί αυτοί εκπολιτίστηκαν χάρη στον εκχριστιανισμό τους. Ο εντατικοποίηση του εκχριστιανισμού των σλάβων της βαλκανικής έγινε με την επιβολή μιας νέας γραφής (Κυριλλικό αλφάβητο) στο «βάρβαρο ειδωλολάτρη», ώστε να μπορεί να διαβάζει στη γλώσσα του τα θεολογικά βιβλία. Από την άλλη, σύμφωνα με το γάλλο ελληνιστή Ζακ Λακαριέρ: «Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα που έζησε τη μεγάλη μετάβαση από τον παγανισμό στο χριστιανισμό χωρίς ν’ αλλάξει γραφή και γλώσσα». Και δεν χρειάστηκε να το κάνει, εφόσον τα Ευαγγέλια γράφτηκαν στα ελληνικά, γεγονός που καθιστά αυτή τη γλώσσα «ιερή».

Image result for milorad pavic

Για τον Μ. Πάβιτς «το βυζάντιο και τα Βαλκάνια αποτελούν, ως απόγονοι της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, το μισό του ευρωπαϊκού πνευματικού πλούτου, τον έναν δηλαδή από τους δύο ζωντανούς ακόμη πολιτισμούς του».

Ο Πάβιτς, που αρέσκεται ν’ αποκαλείται «Τελευταίος Βυζαντινός», υποστηρίζει ότι η βυζαντινή κοινοπολιτεία είχε την πνευματική της αναγέννηση τρεις αιώνες πριν από εκείνη της Δύσης και συγκεκριμένο τον 13ο αιώνα. Ωστόσο η αναγέννηση αυτή δεν κράτησε για πολύ, εφόσον πνίγηκε από το την «ασιατική ομίχλη», δηλαδή από την εισβολή των Οθωμανών. Αντίθετα η Δύση γνώρισε μια αναγέννηση διαρκείας, που οφειλόταν εν μέρει και στους Έλληνες διανοούμενους που αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν εκεί για ν’ αποφύγουν τους Οθωμανούς.

Το «βυζαντινοκεντρικό» έργο του μπαροκολόγου (δίδασκε μπαρόκ στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου) Πάβιτς, αρδεύεται από τους πνευματικούς χυμούς των Βαλκανίων και φαίνεται επηρεασμένο από το έργο του μεγάλου Σέρβου φιλόσοφου, θεολόγου και ασκητή, του Ιουστίνου Πόποβιτς. Αυτός έζησε την περίοδο του Τιτοϊσμού (πέθανε το 1979) και διώχτηκε από το καθεστώς εξ αιτίας της εμμονής του στην ορθόδοξη πνευματικότητα. Ο Πόποβιτς, που σπούδασε θεολογία και στο Πανεπιστήμιο των Αθηνών, ξεκίνησε τις θεολογικές του αναζητήσεις στο χώρο των ανατολικών θρησκειών για να καταλήξει σ’ εκείνο που κρύβονταν στο πνευματικό «υπέδαφος» της ιδιαίτερης πατρίδας του, στην ορθοδοξία. Υπήρξε για χρόνια ο πνευματικός φύλακας της σέρβικης ορθοδοξίας και σ’ αυτόν έβρισκαν καταφύγιο όσοι αναζητούσαν την πραγματική «ψυχή» της χώρας. Ο Πόποβιτς φύτρωσε κατ’ ευθείαν μέσα στην ορθόδοξη σέρβικη πνευματικότητα και διέγνωσε έγκαιρα την ανάγκη επιστροφής στις ρίζες των Ελλήνων Πατέρων της Εκκλησίας, που αντιπάλευαν με οντολογικά προβλήματα που είχαν θέσει ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης. Από το έργο του Ιουνστίνου Πόποβιτς —π.χ. οι καταπληκτικές Προσευχές στη Λίμνη— υποστηρίζεται ότι ξεπήδησε η πιο αυθεντική σύγχρονη ποίηση και πεζογραφία της Σερβίας.

Η χριστοκεντρική και ελληνοπρεπής πνευματικότητα κερδίζει συνεχώς έδαφος στους κύκλους των πνευματικών ανθρώπων της Σερβίας, που προσπαθούν να τινάξουν από πάνω τους και τα τελευταία απομεινάρια μιας αθεϊστικής ιδεολογίας που τους αποξένωσε από το θείο και τις αληθινές πνευματικές τους ρίζες. Αρκετοί διανοούμενοι σκύβουν και μελετούν ορθόδοξα μυστικιστικά κείμενα, όπως για παράδειγμα τη Φιλοκαλία, που μόλις μεταφράστηκε και μάλιστα από τα ρώσικα! Πολλοί Σέρβοι ζωγράφοι αντλούν έμπνευση από τη βυζαντινή αγιογραφία, μαγεύονται από τα χρώματα της (βυζαντινό μπλε) κι εκφράζουν τις οντολογικές τους ανησυχίες μέσα από αυτή. Τα άδεια μέχρι πρότινος μοναστήρια αναγεννιούνται με «νέο αίμα». Στο Άγιο Όρος το σέρβικο μοναστήρι Χιλανδάρι, αυτός ο φάρος της ορθόδοξης πνευματικότητας, γίνεται τόπος προσκυνήματος για χιλιάδες αφυπνισμένους Σέρβους.

Related image

Το σέρβικο μοναστήρι Χιλανδάρι (Hilandar) στο Άγιον Όρος.

Το κίνημα όμως των νεοορθόδοξων βυζαντινολατρών της Σερβίας έχει και τη σκληροπυρηνική του πτέρυγα. Κύριος εκπρόσωπος της ήταν ο γνωστός ζωγράφος Μίλιτς οντ Μάνστβε (1934-2000), που υποστήριζε και την πολιτική επανίδρυση μιας «βυζαντινής κοινοπολιτείας» στα Βαλκάνια. Το καλλιτεχνικό έργο του Μίλιτς ήταν εμπνευσμένο από τη βυζαντινή παράδοση, καθώς οι μορφές των ορθόδοξων αγίων —εκτοξευμένοι σε άλλες πραγματικότητες— κατέχουν κεντρική θέση στους μικρόκοσμους του. Βαθιά μυστικιστής και συναισθηματικός ο Μίλιτς έβλεπε ως μοναδική διέξοδος για την απομόνωση της χώρας του τη συμμετοχή της σ’ ένα «ορθόδοξο μπλοκ», που θα εμφορείται από τις πνευματικές αξίες και το μεγαλείο του βυζαντινισμού.

Η Σερβία αποτελεί μια πολύ ιδιαίτερη περίπτωση ορθόδοξης βαλκανικής χώρας. Τα τελευταία χρόνια η χώρα έχει υποστεί μια πρωτοφανή για τα ευρωπαϊκά δεδομένα διεθνή απομόνωση, μια απερίγραπτη δυσφήμιση κι έναν οικονομικό και γεωπολιτικό υποβιβασμό, που έχει δημιουργήσει στους Σέρβους ένα ασήκωτο σύνδρομο ξενοφοβίας. Σημαντικό τμήμα της διανόησης της έχει κατασκευάσει κάποιο είδος «πνευματικής άμυνας», καλλιεργώντας στο λαό μια μορφή νεκροφιλίας: Ο Κνεζ Λάζαρος, που έπεσε το 1389 στη μάχη του Κοσσυφοπεδίου, θεωρείται ήρωας και Άγιος, ενώ οι ίδιοι οι Σέρβοι θεωρούνται «κατάλοιπα ενός σφαγμένου λαού». Αυτή ψυχωσική νεύρωση, δηλαδή το να θέλει ένας λαός να «πλαγιάσει μέσα στον τάφο», οφείλεται ίσως και στην προσκόλληση του ορθόδοξου κόσμου προς την έννοια του μαρτυρίου και της θυσίας. Σύμφωνα μάλιστα με τον Γάλλο ιστορικό Φρανσουά Τουάλ «η ψυχανάλυση του ορθόδοξου κόσμου είναι η εμμονή του στην προδοσία». Και γι’ αυτό το Βυζάντιο θεωρείται από τους Δυτικούς μελετητές ως ένας «σκοταδιστικός κόσμος προδοσίας και δολοπλοκίας». Ένας κόσμος βασανισμένος από την ιστορία.

Image result for st naum monastery ohrid macedonia

To βυζαντικό μοναστήρι του Οσίου Ναούμ στις όχθες της λίμνης Οχρίδας στην ΠΓΔΜ. Ένα ισχυρό πνευματικό κέντρο του «βυζαντινινο-σλαβικού» πολιτισμού.

Οι Νεοφώτιστοι Βυζαντινιστές των Σκοπίων

Σε μεγάλο βαθμό ο Μίλοραντ Πάβιτς ήταν ο μοναδικός σύγχρονος βαλκάνιος διανοούμενος, που συνέλαβε την έννοια της βυζαντινής Πνευματικής Κοινοπολιτείας σε όλο της το εύρος: «Είναι ο πολιτισμός της Αρχαίας Ελλάδας, της χριστιανικής Ελλάδας, πολιτισμός των εικόνων και των αγιογραφιών, πατρίδα του Ιουνστινιανού, του Ιωάννου του Χρυσόστομου, των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου, του Ιωάννη του Δαμασκηνού και του Αγίου Σάββα της Σερβίας, του Ελ Γκρέκο πατρίδα, πνευματική ρίζα του Ντοστογιέφσκι, του Τολστόι και Μεντελέγιεφ, του Ιονέσκο, του Μπρανκούσι, του Τέσλα, του Καβάφη και της Μελίνας Μερκούρη, του Καντίσκυ, του Ελύτη και του Ταρκόφσκι, της Μαρίας Κάλλας, του Ίβο Άντριτς και του Καζαντζάκη, του Καρπώφ, του Κασπάρωφ…». Πρόκειται για ένα ολόκληρο σύμπαν στο οποίο έχουν λάμψει πνευματικές «σουπερνόβες», όπως οι μορφές που ανέφερε προηγουμένως κι ο Πάβιτς. Γίγαντες λοιπόν της σκέψης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας αναπτύχθηκαν στη σκιά του βυζαντινορθόδοξου πολιτισμού. Γι’ αυτό το λόγο η βυζαντινή πνευματικότητα κάθε άλλο παρά «πεθαμένη» είναι σήμερα στα Βαλκάνια. Παραμένει ενεργή κι εξακολουθεί να ζει και να εμπνέει τις νεότερες γενιές, εκφραζόμενη με ποικίλους τρόπους.

Image result for ANASTASIA group macedonia

Οι ANASTASIA είναι επηρεασμένοι από την ατμόσφαιρα του πάθους της ορθόδοξης κληρονομιάς, τους παλιούς βυζαντινούς ναούς και την αρχιτεκτονική τους, τον ήχο της λαϊκής εκκλησιαστικής μουσικής.

Στα γειτονικά Σκόπια το μουσικό σχήμα των ANASTASIA ακουμπάει γερά στο υπόβαθρο των βυζαντινών ύμνων καθώς και στην παραδοσιακή λαϊκή μουσική των Βαλκανίων. Οι ANASTASIA είναι επηρεασμένοι από την ατμόσφαιρα του πάθους της ορθόδοξης κληρονομιάς, τους παλιούς βυζαντινούς ναούς και την αρχιτεκτονική τους, τον ήχο της λαϊκής εκκλησιαστικής μουσικής, δηλαδή όλο το «μυστικιστικό στοιχείο» που μοιράζονται οι λαοί με κοινό βυζαντινό παρελθόν. Κατά κάποιο τρόπο οι ANASTASIA εκφράζουν μουσικά ένα «βαλκανικό γκόθικ», που βασίζεται στον πλούσιο βυζαντινό μυστικισμό. (στην Ελλάδα αντίστοιχη προσπάθεια έχει γίνει από το σχήμα των ΑΒΑΤΟΝ).

Τα μέλη των ANASTASIA θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως «νεοφώτιστα», με την έννοια ότι ανακάλυψαν την πνευματικότητα της Ορθοδοξίας και του βυζαντινού πολιτισμού ύστερα από πενήντα χρόνια “σοσιαλιστικής ύπνωσης”. Ο ενθουσιασμός τους είναι μεγάλος, όπως και το ταλέντο τους να συνδυάζουν αρμονικά το παλιό με το νέο. Ζώντας σε μια κεντροβαλκανική περιοχή, που βρισκόταν ανέκαθεν κάτω από την αδιάλειπτη επιρροή του βυζαντινισμού, οι ANASTASIA νιώθουν έντονα την οικουμενικότητα του βυζαντινού πολιτισμού, αλλά για ευνόητους λόγους παραλείπουν προς το παρόν την ελληνικότητα του. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι η ελληνο-σκοπιανή διαμάχη για το όνομα Μακεδονία έχει χαρακτηριστεί από πολλούς δυτικούς αναλυτές ως «αδελφική βυζαντινή ίντριγκα»!

Image result for Greece Vs macedonia

Πολλοί περιγράφουν τη διαμάχη Αθηνών και Σκοπίων γύρω από την ονοματολογία και την αποκλειστική χρήση του ονόματος Μακεδονία, ως μια ακόμη «βυζαντινή ίντριγκα» που ταλανίζει τα Βαλκάνια!

Η αναγέννηση του βυζαντινισμού στο νεότευκτο κράτος των Σκοπίων εκφράζεται και μέσα από την αναβίωση του ορθόδοξου μοναχισμού, που έχει προσελκύσει δεκάδες νέους και μορφωμένους ανθρώπους, που γεμάτοι ενθουσιασμό και «θείο έρωτα» εγκατέλειψαν τα εγκόσμια και φόρεσαν το καλογερικό ράσο. Ένας από αυτός είναι και ο πάτερ Μεθόδιος, που έπειτα από σπουδές στη φιλοσοφία και στη θεολογία (αλλά κι από κάποιες μουσικές-ποιητικές περιπλανήσεις με την intermedial ομάδα ΑΠΟΡΙΑ), στράφηκε προς το μοναχισμό, γοητευμένος αρχικά από το βυζαντινό πολιτισμό και την υπερβατική αισθητική του. Για τον ίδιο το Βυζάντιο «είναι ένα ‘’εικονοστάσι φτιαγμένο από ζωντανά και άγια πρόσωπα, που μας αποκαλύπτουν και φωτίζουν το δρόμο προς την πραγματική μας πατρίδα, το Ουράνιο Βασίλειο!». Δεν θεωρεί απλά το Βυζάντιο ως μια μακρόβια αλλά νεκρή αυτοκρατορία, αλλά ως έναν «απέραντο πνευματικό θησαυρό, που ανήκει σ’ όλους τους ανθρώπους, που ήταν και είναι μέρος του». Παραδέχεται βέβαια ότι πέρα από τον Πατριάρχη Φώτιο, τον Κύριλλο και Μεθόδιο, το Γρηγόριο Παλαμά και τους Ησυχαστές, το Βυζάντιο είναι γι’ αυτόν και λεγόμενος «βυζαντινοσλαβικός» πολιτισμός: ένα «σύμπαν» μέσα σ’ ένα μεγαλύτερο πνευματικό σύμπαν. Οι νεοφώτιστοι βυζαντινιστές των Σκοπίων φαίνεται ότι είναι οι μόνοι που πατούν καλά και στον ελληνικό και στο σλαβικό βυζαντινό κόσμο.

Image result for monastery macedonia

Γιατί Επιστρέφει ο Βυζαντινισμός;

Το φαινόμενο της αναγέννησης του βυζαντισμού, που εκτός από την Ελλάδα, τη Σερβία και τα Σκόπια παρατηρείται σε μικρότερο βαθμό στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία, συνδέεται ως ένα σημείο και με τις αταβιστικές (προγονιστικές) τάσεις των λαών της χερσονήσου, που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν ιδεολογικές και γεωπολιτικές βεβαιότητες δεκαετιών και να ενταχθούν σ’ έναν διεθνοποιημένο ανταγωνιστικό κόσμο, όπου οι υλικές αξίες έχουν την τιμητική τους. Απέναντι στην επέλαση του εξουθενωτικού καπιταλισμού και του «Βασίλειου της ύλης», οι Βαλκάνιοι επιζητούν την επιστροφή στην πατροπαράδοτη βυζαντινή πνευματικότητα, που έχει ως ιδανικό της τη λιτότητα και την εθελοντική παραίτηση από τις υλικές απολαύσεις. Η δεινή οικονομική τους κατάσταση και η παρατεταμένη επιβίωση της πλειοψηφίας των λαών της Βαλκανικής στα όρια της αθλιότητας, χωρίς ελπίδα ευημερίας στον ορίζοντα, καθιστούν ελκυστικό —ή απλά αναγκαίο κακό— έναν πνευματικό δρόμο, που «αγιάζει» τη λιτότητα και τη στέρηση. Έναν δρόμο που ιεροποιεί το μαρτύριο…

Image result for orthodox followers balkans

Η επιστροφή, λοιπόν, του βυζαντινισμού απορρέει από τον έντονο αταβισμό που διακατέχει τους λαούς της χερσονήσου μας, που στους δύσκολους καιρούς αναζητούν τους άξονες αναφοράς τους στο παρελθόν και στις απαρχές της εθνογέννεσης τους. Και στην αναζήτηση τους αυτή σκοντάφτουν πάντα στον «ογκόλιθο» του βυζαντινού πολιτισμού: ένας γίγαντας που στοιχειώνει το μεσαιωνικό τους παρελθόν. Για τους λαούς αυτούς το Βυζάντιο υπήρξε ο πνευματικός νονός τους. Μέσα από αυτό ήρθαν σε επαφή και μυήθηκαν στο Θείο. Οι λαοί αυτοί ανδρώθηκαν πνευματικά και «ενθεώθηκαν» μέσα στο μεταφυσικό σύμπαν του ελληνοορθόδοξου βυζαντινού πολιτισμού. Και μέσα από το Βυζάντιο έμαθαν και για τον πολιτισμό της αρχαίας Ελλάδας.

Image result for orthodox followers balkans

Από την άλλη, η αναγέννηση του βυζαντινισμού θα μπορούσε να εκληφθεί και ως μια μορφή αντίστασης και συσπείρωσης των ορθόδοξων βαλκανικών λαών γύρω από μια κοινή ιδέα. Είναι σαν να λένε: «Έχουμε κοινούς εχθρούς και είμαστε κληρονόμοι του ίδιου σλαβο-βυζαντινού κόσμου». Κάτι τέτοιο όμως οδηγεί σε επικίνδυνες θρησκευτικές περιχαρακώσεις «τύπου Χάντινγκτον». Αν η επιστροφή του βυζαντινισμού εκλάβει, εκτός από πνευματικές, και πολιτικές προεκτάσεις, τότε η θεωρία του Χάντινγκτον περί Σύγκρουσης των Πολιτισμών θα έχει επιβεβαιωθεί. Θα ήταν λάθος η άνοδος του βυζαντινισμού να χρησιμοποιηθεί ως αφορμή για τον αυτοαποκλεισμό των Βαλκανίων από το Ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Αντίθετα θα πρέπει ν’ αποτελέσει τη «χρυσή ευκαιρία» ώστε η Δυτική Ευρώπη να συνειδητοποιήσει τον πνευματικό πλούτο και τη δύναμη του πολιτισμού της ορθόδοξης Ευρώπης. Γιατί, όπως είχε πει χαρακτηριστικά ο Μίλοραντ Πάβιτς:

«η Ευρώπη χρειάζεται και τα δύο της πόδια για να σταθεί όρθια και να τρέξει. Πρέπει να βασιστεί και στους δύο πολιτισμούς της. Και στο Δυτικό και στον Ανατολικό. Και στο σημερινό κόσμο, που πολλοί θα ήθελαν να δουν την Ευρώπη μονίμως ανάπηρη, δεν είναι τυχαίο που ιδέες, όπως του Χάντινγκτον, υποστηρίζονται και επικροτούνται».

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ 

Εξερευνώντας τα Μυστικά της Σερβίας 

Γιώργος Στάμκος, Μίλιτσα ΚοσάνοβιτςΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ Εξώφυλλο βιβλίου

ΙΕΡΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΔΟΥΝΑΒΗ # ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΒΟΣΝΙΑΣ # ΥΠΟΓΕΙΟ ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ # Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥLEPENSKI VIR # ΦΕΣΤΙΒΑΛ GUCA # ТО ПАРАΞΕΝΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΚΟΥΣΤΟΥΡΙΤΣΑ # ΚΡΑΪΠΟΥΤΑΣΙ # Η ΚΡΥΦΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΚΑΡΑΖΙΤΣ # ΝΙΚΟΛΑ ΤΕΣΛΑ # ΜΙΛΕΒΑ ΜΑΡΙΤΣ-ΑΪΝΣΤΑΪΝ # ΜΙΛΟΥΤΙΝ ΜΙΛΑΝΚΟΒΙΤΣ # ΑΡΤΑΝ (RTANJ): ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΒΟΥΝΟ # LIBERLAND: ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΝΗΣΙ-ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΟ ΔΟΥΝΑΒΗ# ΟΙ ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΤΩΝ ΚΡΕΜΝΑ # ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ # ΤΟ ΣΕΡΒΙΚΟ “ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ” # ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟ ΚΟΣΟΒΟ # ΕΠΟΥΡΑΝΙΑ ΣΕΡΒΙΑ (ΝEBESKA SRBIJA) # ΒΑΜΠΙΡ, ΒΟΥΚΟΝΤΛΑΚ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΜΟΡΑ # ΣΛΑΒΙΚΟΣ ΠΑΓΑΝΙΣΜΟΣ # ΒΕΝΤΕΤΕΣ ΣΤΟ ΑΝΥΠΟΤΑΚΤΟ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟ # ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΒΟΪΝΟΝΤΙΝΑ # ΝΟΒΙ ΣΑΝΤ: Η ΣΕΡΒΙΚΗ “ΑΘΗΝΑ” # ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗ ΒΟΪΒΟΝΤΙΝΑ # Ο “ΠΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΚΡΑΝΙΩΝ” ΣΤΗ ΝΙΣ # ΣΟΥΜΑΝΤΙΑ: Η “ΤΟΣΚΑΝΗ” ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ # ΤΟ ΜΑΥΣΩΛΕΙΟ ΤΩΝ ΚΑΡΑΤΖΟΡΤΖΕΒΙΤΣ # ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΣΛΙΒΟΒΙΤΣΑ ΚΑΙ ΣΑΪΚΑΤΣΑ # ΚΡΑΓΚΟΥΓΙΕΒΑΤΣ: ΤΟ “ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ” ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΣΕΡΒΙΚΗ ΣΥΝΩΜΟΣΙΟΛΟΓΙΑ # ΣΕΡΒΙΚΗ ΝΕΚΡΟΦΙΛΙΑ # ΒΑΜΠΙΡ-ΜΙΛΟΣΕΒΙΤΣ # ΒΛΑΧΙΚΗ ΜΑΓΕΙΑ # ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΒΟΤΑΝΑ # ΙΑΜΑΤΙΚΑ ΛΟΥΤΡΑ # ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ # Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ “ΣΕΡΒΟΣ ΝΤΑΛΙ” # ΙΒΟ ΑΝΤΡΙΤΣ ΚΑΙ ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΟΥ ΔΡΙΝΟΥ # ΒΟΓΟΜΙΛΙΚΕΣ ΝΕΚΡΟΠΟΛΕΙΣ # ΠΑΡΑΞΕΝΟΙ ΣΕΡΒΟΙ # YUGONOSTALGIA # ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΗ ΣΕΡΒΙΑ

Εξερευνήστε τα μυστικά της Άγνωστης Σερβίας

UnknownSERVIA egnarts

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ»;

 

Το βιβλίο (320 σελίδες και δεκάδες φωτογραφίες)κοστίζει 20 ευρώ, και σας κάνουμε ΔΩΡΟ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής μέσω  ΕΛΤΑ,

για να σας έρθει Άμεσα στο σπίτι σας !

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Άγνωστη Σερβία”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ  – ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

AGNOSTI SERBIA Exofyllo 2

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ: Εξερευνώντας τα Μυστικά της Σερβίας

 

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ 

Εξερευνώντας τα Μυστικά της Σερβίας 

Γιώργος Στάμκος, Μίλιτσα Κοσάνοβιτς

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ Εξώφυλλο βιβλίου

«Οι γέφυρές μας έχουν ψυχή. Εσείς δεν έχετε»

Σύνθημα γραμμένο σε γέφυρα του Βελιγραδίου κατά τη διάρκεια των Νατοϊκών βομβαρδισμών την άνοιξη του 1999

Βαθιά μέσα στη βαλκανική ενδοχώρα, μακριά από τους καταπραϋντικούς ανέμους του Αιγαίου, υπάρχει μια χώρα που λέγεται Σερβία και είναι ίσως η πιο παράξενη και η πιο ενδιαφέρουσα για τους Έλληνες. Δεν είναι μόνον το γεγονός ότι υπάρχουν ισχυροί ιστορικοί, γεωπολιτικοί, θρησκευτικοί, πολιτιστικοί και συναισθηματικοί δεσμοί, ανάμεσα στους Έλληνες και στους Σέρβους, ομόδοξους και παραδοσιακά συμμάχους. Το σημαντικότερο είναι ότι αυτές οι δυο βαλκανικές χώρες είναι εκ φύσεως τόσο διαφορετικές, που γι’ αυτό το λόγο έλκονται ακαταμάχητα! Η Σερβία είναι ηπειρωτική χώρα, ενώ η Ελλάδα μεσογειακή, με διαφορετικές κλιματολογικές συνθήκες. Η Ελλάδα είναι φιλοδυτική χώρα, στραμμένη προς τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον, ενώ η Σερβία φιλορωσική, κοιτώντας μονίμως προς τη Μόσχα. Οι Σέρβοι παραδοσιακά είναι κυρίως αγρότες, κτηνοτρόφοι, βιομηχανικοί εργάτες και πολεμιστές, ενώ οι Έλληνες ναυτικοί, έμποροι, επιχειρηματίες και λόγιοι. Οι Σέρβοι διαπρέπουν συνήθως στα σπορ και στις τέχνες, ενώ οι Έλληνες στην επιχειρηματικότητα και στις επιστήμες. Οι Σέρβοι είναι σχετικά νέος λαός στα Βαλκάνια, ενώ οι Έλληνες είναι κληρονόμοι ενός πανάρχαιου πολιτισμού. Οι Σέρβοι ανήκουν στη σλαβική οικογένεια κι έχουν τουλάχιστον δέκα συγγενικά έθνη, ενώ οι Έλληνες είναι “έθνος ανάδελφον”. Οι Σέρβοι δεν έχουν μεγάλη εμπειρία δημοκρατίας και επί μισό αιώνα ζούσαν υπό το καθεστώς ενός “αιρετικού” κομμουνισμού, ενώ οι Έλληνες γέννησαν τη Δημοκρατία και από την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους ο ελληνικός λαός έδωσε πολλούς αγώνες για να υπερασπιστεί τις δημοκρατικές του αξίες.

Η Σερβία αποτελεί, λοιπόν, το βαλκανικό αντίστροφο της Ελλάδας και αυτός είναι ένας ακόμη λόγος, που πολλαπλασιάζει την περιέργεια μας γι’ αυτήν. Επιπλέον, αυτή η βαλκανική χώρα είχε γίνει κατά τη δεκαετία του 1990 η “αγαπημένη” των δελτίων ειδήσεων, εξαιτίας των πολέμων στην πρώην Γιουγκοσλαβία, όταν οι Σέρβοι δαιμονοποιήθηκαν από τα Δυτικά μέσα μαζικής επικοινωνίας ως οι “Κακοί” της ιστορίας. Αντίστοιχα μετά το 2010 και την Κρίση του ελληνικού χρέους η Ελλάδα ήταν αυτή που έγινε η “αγαπημένη” των παγκόσμιων δελτίων ειδήσεων, απειλούμενη συνεχώς από χρεοκοπία και Grexit, ενώ ο ελληνικός λαός δυσφημίστηκε ως “τεμπέλης”, ανοργάνωτος και ανεπίδεκτος μαθήσεως. Οι συγκρίσεις της πρόσφατης ιστορίας των δύο χωρών και των λαών τους είναι χρήσιμες από κάθε άποψη για να καταλάβει κανείς το πως τα παγκόσμια κέντρα εξουσίας αντιμετωπίζουν δύο βαλκανικούς λαούς, δηλαδή ως εξιλαστήρια θύματα και πειραματόζωα. Βέβαια η Ελλάδα δεν βομβαρδίστηκε, όπως η Σερβία, αλλά υπέστη μια τέτοιας κλίμακας οικονομική καταστροφή, λόγω της εφαρμογής αδιέξοδων προγραμμάτων υπερλιτότητας, που συνήθως είναι αποτέλεσμα πολεμικών συγκρούσεων.

H ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ είναι ένα ιδιαίτερο βιβλίο που φιλοδοξεί να συμβάλει μ’ έναν δικό του, μοναδικό κι “αιρετικό” τρόπο, στην ελληνική Βαλκανολογία και Σερβολογία. Αποτελεί έναν ιδιάζοντα “διανοητικό χάρτη”, κατασκευασμένο από δύο Βαλκάνιους συγγραφείς με διαφορετική εθνική καταγωγή αλλά και κοσμοθέαση, που ταξιδεύει τον αναγνώστη, ορθολογικά και μεταφυσικά, στο πολυσύνθετο σύμπαν της Σερβίας. Εκφράζει την “αρσενική” και τη “θηλυκή” όψη των Βαλκανίων. Δεν αντιλαμβάνεται τη Σερβία ασπρόμαυρα και αποσπασματικά, αλλά πολύχρωμα και συνθετικά. Στις σελίδες του παρελαύνουν θέματα άγνωστης ιστορίας, ανθρωπογεωγραφίας, επιστήμης, ταξιδιωτικής λογοτεχνίας, λαογραφίας, μεταφυσικής, παραδοξολογίας, θρύλοι και παραδόσεις της Σερβίας. Ιστορίες για βρυκόλακες και θαύματα, μυστήρια και παράξενες παραδόσεις, μαζί με Ιερή Γεωγραφία, τόπους δύναμης και αστικούς θρύλους (Urban Legends). Η ιστορία και η γεωπολιτική μαζί με τη μεταφυσική και την παραδοξολογία. Το ορθολογικό μαζί με το φαντασιακό. Κοντολογίς είναι ένας εξερευνητικός έντυπος οδηγός για την πραγματική και την ονειρική Σερβία. Αποτελεί απόσταγμα πολύχρονης μελέτης και βιωμάτων των δύο συγγραφέων του πάνω στα βαλκανικά, γιουγκοσλαβικά και σερβικά ζητήματα. Οι συγγραφείς του δεν ταξίδεψαν μονάχα βιβλιογραφικά, μέσα από τις έρευνες και τις σκέψεις άλλων συγγραφέων. Δεν κατέφυγαν στην “ξενοδοχειακή δημοσιογραφία”, αλλά ταξίδεψαν πάρα πολλά χρόνια και συνεχώς στο χώρο αλλά και στο εσωτερικό σύμπαν της Σερβίας. Διέσχισαν μεγάλα τμήματα της χώρας και βίωσαν τις εμπειρίες, τις αγωνίες αλλά και τα όνειρα των κατοίκων της. Έζησαν στις πόλεις και στα χωριά της Σερβίας. Ειδικά στη σέρβικη ύπαιθρο, που είναι ένα αληθινό “Ποίημα Ανάμεσα στις Δαμασκηνιές”.

UnknownSERVIA egnarts

ΙΕΡΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΔΟΥΝΑΒΗ # ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΤΗΣ ΒΟΣΝΙΑΣ # ΥΠΟΓΕΙΟ ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ # Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥLEPENSKI VIR # ΦΕΣΤΙΒΑΛ GUCA # ТО ПАРАΞΕΝΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΚΟΥΣΤΟΥΡΙΤΣΑ # ΚΡΑΪΠΟΥΤΑΣΙ # Η ΚΡΥΦΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΚΑΡΑΖΙΤΣ # ΝΙΚΟΛΑ ΤΕΣΛΑ # ΜΙΛΕΒΑ ΜΑΡΙΤΣ-ΑΪΝΣΤΑΪΝ # ΜΙΛΟΥΤΙΝ ΜΙΛΑΝΚΟΒΙΤΣ # ΑΡΤΑΝ (RTANJ): ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΒΟΥΝΟ # LIBERLAND: ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΝΗΣΙ-ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΟ ΔΟΥΝΑΒΗ# ΟΙ ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΤΩΝ ΚΡΕΜΝΑ # ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ # ΤΟ ΣΕΡΒΙΚΟ “ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ” # ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟ ΚΟΣΟΒΟ # ΕΠΟΥΡΑΝΙΑ ΣΕΡΒΙΑ (ΝEBESKA SRBIJA) # ΒΑΜΠΙΡ, ΒΟΥΚΟΝΤΛΑΚ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΜΟΡΑ # ΣΛΑΒΙΚΟΣ ΠΑΓΑΝΙΣΜΟΣ # ΒΕΝΤΕΤΕΣ ΣΤΟ ΑΝΥΠΟΤΑΚΤΟ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟ # ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΒΟΪΝΟΝΤΙΝΑ # ΝΟΒΙ ΣΑΝΤ: Η ΣΕΡΒΙΚΗ “ΑΘΗΝΑ” # ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗ ΒΟΪΒΟΝΤΙΝΑ # Ο “ΠΥΡΓΟΣ ΤΩΝ ΚΡΑΝΙΩΝ” ΣΤΗ ΝΙΣ # ΣΟΥΜΑΝΤΙΑ: Η “ΤΟΣΚΑΝΗ” ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ # ΤΟ ΜΑΥΣΩΛΕΙΟ ΤΩΝ ΚΑΡΑΤΖΟΡΤΖΕΒΙΤΣ # ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΣΛΙΒΟΒΙΤΣΑ ΚΑΙ ΣΑΪΚΑΤΣΑ # ΚΡΑΓΚΟΥΓΙΕΒΑΤΣ: ΤΟ “ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ” ΤΗΣ ΣΕΡΒΙΑΣ # ΣΕΡΒΙΚΗ ΣΥΝΩΜΟΣΙΟΛΟΓΙΑ # ΣΕΡΒΙΚΗ ΝΕΚΡΟΦΙΛΙΑ # ΒΑΜΠΙΡ-ΜΙΛΟΣΕΒΙΤΣ # ΒΛΑΧΙΚΗ ΜΑΓΕΙΑ # ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΒΟΤΑΝΑ # ΙΑΜΑΤΙΚΑ ΛΟΥΤΡΑ # ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ # Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ “ΣΕΡΒΟΣ ΝΤΑΛΙ” # ΙΒΟ ΑΝΤΡΙΤΣ ΚΑΙ ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΟΥ ΔΡΙΝΟΥ # ΒΟΓΟΜΙΛΙΚΕΣ ΝΕΚΡΟΠΟΛΕΙΣ # ΠΑΡΑΞΕΝΟΙ ΣΕΡΒΟΙ # YUGONOSTALGIA # ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΗ ΣΕΡΒΙΑ

Εξερευνήστε τα μυστικά της Άγνωστης Σερβίας

ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ Εξώφυλλο βιβλίου

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΡΒΙΑ»;

 

Το βιβλίο (320 σελίδες και δεκάδες φωτογραφίες) κοστίζει 20 ευρώ, και σας κάνουμε ΔΩΡΟ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής μέσω  ΕΛΤΑ,

για να σας έρθει Άμεσα στο σπίτι σας !

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Άγνωστη Σερβία”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: stamkos@post.com

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ  – ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

AGNOSTI SERBIA Exofyllo 2

Εκχριστιανισμένα αρχαία ιερά στη Βουλγαρία

Εκχριστιανισμένα αρχαία ιερά στη Βουλγαρία

ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΓΑΝΙΣΜΟ ΣΤΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟ

Ο Χριστιανισμός αρνείται τον παγανισμό. Συχνά, όμως, μεταξύ των παγανιστικών και των χριστιανικών χώρων υπάρχουν ενδιαφέρουσες αμοιβαίες σχέσεις που δεν έχουν συστηματικά μελετηθεί και αναλυθεί, σύμφωνα με τον υφηγητή Βούλγαρο Λιουμπομίρ Τσόνεφ από το Ινστιτούτο Φυσικής Στερεάς Κατάστασης.

Ιερό-ανάθημα «Κραστάτι κάμεν», νότια της πόλης Κιουστεντίλ (Δυτική Βουλγαρία)
Φωτογραφία: προσωπικό αρχείο του υφηγητή Λιουμπομίρ Τσόνεφ

 

 

Γράφει η Μιγκλένα Ιβάνβοβα

«Στα χωριά συχνά ακούμε θρύλους, σύμφωνα με τους οποίους κάποιος είχε όνειρο, ότι κάπου υπήρχε κειμήλιο. Όταν οι άνθρωποι πήγαιναν στο συγκεκριμένο σημείο, πραγματικά έβρισκαν κάτι και έχτιζαν παρεκκλήσι. Οι περιπτώσεις αυτές είναι πάρα πολλές, για να είναι τυχαίες. Νομίζω ότι η διαδοχικότητα αυτή συνδέεται με την μνήμη των ντόπιων για τους ιερούς τόπους του παρελθόντος.»

Ένα παράδειγμα για το φαινόμενο αυτό βρίσκεται κοντά στο Κιουστεντίλ, στα σύνορα μας με την Π.Γ.Δ.Μ.. Πρόκειται για «Κραστάτι κάμεν» – αναθηματικό σταυρό ύψους 2 μέτρων, σκαλισμένο σε βράχο. Ο σταυρός έπεσε και έσπασε από το χτύπημα στον βράχο πίσω του.

 

«Αποφάσισα να ερευνήσω τον βράχο και παρατήρησα προσεκτικά σκαλισμένες στρογγυλές λεκάνες, στις οποίες, όπως υποστηρίζουν οι αρχαιολόγοι, χυνόταν γάλα, κρασί ή νερό. Αυτό δεν είναι γνωστό, διότι πρόκειται, κατά πάσα πιθανότητα, για προϊστορικό ιερό της δεύτερης χιλιετίας προ Χριστού.»

Ένας άλλος αξιοσημείωτος χώρος είναι το ιερό των Αγίου Πέτρου και Παύλου στο χωριό Τσερβέν μπριαγκ, κοντά στην πόλη Ντούπνιτσα, λέει ο επιστήμονας:

 

 

«Στον τόπο υπάρχει προϊστορικός τύμβος. Στην κορυφή του έχει μενίρ – μακρόστενο ογκόλιθο τοποθετημένο όρθια, ύψους περίπου δύο μέτρων. Στη χριστιανική εποχή το άνω άκρο του έχει διαμορφωθεί σε σχήμα σταυρού. Από τη μία πλευρά χαράχτηκε μια θέση για τοποθέτηση κεριών. Αποδείχθηκε ότι στη Δυτική Ευρώπη επίσης υπάρχουν παρόμοιες περιπτώσεις – πάνω σε μενίρ δημιουργείται σταυρός ως σύμβολο της νέας εποχής, και σε αναχώματα με άλλα μεγαλιθικά μνημεία, ντόλμεν για παράδειγμα, χτίζονται παρεκκλήσια. Αλλά στη Δυτική Ευρώπη, μνημεία αυτά συντηρούνται, ενώ εδώ δύσκολα βρίσκονται ή είναι απρόσιτα.»- λέει ο υφηγητής Τσόνεφ, τονίζοντας ότι οι πληροφορίες για τους χώρους αυτούς εξαφανίζονται μαζί με τους ηλικιωμένους.

Η σχέση Παγανισμού – Χριστιανισμού μπορεί να εντοπιστεί και στην υιοθέτηση και την μετατροπή των μορφών. Τέτοια είναι η περίπτωση με τον Θράκα ιππέα, μια θεότητα, που ονομάζεται «Ήρως». Περισσότερα μαθαίνουμε από τον Λιουμπομίρ Τσόνεφ:

 

 

«Η μορφή του Θράκα ιππέα δημιουργήθηκε από τις φυλές στα Βαλκάνια από την περίοδο προ Χριστού. Βρέθηκαν περίπου 5000 πέτρινα ανάγλυφα μ’ αυτήν την απεικόνιση. Προφανώς ο ντόπιος πληθυσμός ήταν διατεθειμένος να φαντάζεται τον Θεό του ως ιππέα. Ο ιππέας δεν ήταν επιθετικός. Συνήθως κάλπαζε ή κυνηγούσε. Τέτοια πέτρινα ανάγλυφα κατασκευάζονται μέχρι τον 4ο αιώνα. Κατά τον 9ο -10ο αιώνα οι άνθρωποι άρχισαν να τιμούν τον Άγιο Γεώργιο, ο οποίος σύμφωνα με τον μύθο ήταν πολεμιστής. Στις πρώτες εικόνες του κρατά σπαθί, ασπίδα, απεικονίζεται όρθιος ή καθισμένος. Αλλά εδώ, στα Βαλκάνια κατά τον 9οαιώνα εμφανίζεται απεικόνιση του έφιππου Αγίου Γεωργίου. θεωρώ ότι ο ντόπιος πληθυσμός απεικονίζει τους θεούς και τους ήρωες του ως καβαλάρηδες. Κατά τη διάρκεια του 15ου – 16ουαιώνα σε πολλά μέρη της χώρας πλάκες με απεικονίσεις του Θράκα ιππέα τιμούνται ως εικόνες του Αγίου Γεωργίου.»
Παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου στο Ζάμπερνοβο του βουνού Στράντζα. Εκεί ανάγλυφο του Θράκα ιππέα τιμάται ως εικόνα του χριστιανού αγίου

 

Παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου στο Ζάμπερνοβο του βουνού Στράντζα. Εκεί ανάγλυφο του Θράκα ιππέα τιμάται ως εικόνα του χριστιανού αγίου.

Ενδιαφέρουσα μαρτυρία για τη σχέση μεταξύ των παλιών απεικονίσεων του Θράκα ιππέα και της μορφής του Αγίου Γεωργίου, σύμφωνα με τον υφηγητή Τσόνεφ, είναι διπλή εικόνα, που βρέθηκε στη Σωζόπολη στις αρχές του 20ου αιώνα, ( σ.σ. όπου τότε ο πληθυσμός ήταν στην πλειονότητα του ελληνικός και το εληνικό στοιχείο παραμένει ακόμη ζωντανό):

«Πρόκειται για ξύλινο ανάγλυφο με δύο ιππείς – τον Άγιο Γεώργιο και τον Άγιο Δημήτριο, τοποθετημένο σε πλαίσιο με σκηνές από τους βίους τους.Το πλαίσιο χρονολογείται στον 17ο αιώνα. Κατά πάσα πιθανότητα όμως η ξύλινη πλάκα είναι παλιότερη. Ο Άγιος Γεώργιος απεικονίζεται με δόρυ να πολεμά έναν δράκο. Στην πλάτη του έχει τόξο και φαρέτρα, μοτίβο που δεν βρίσκεται σε άλλη εικόνα του Αγίου και θυμίζει τον Θράκα ιππέα, ο οποίος ήταν κυνηγός. Το μοτίβο του Ήρωα, και το φίδι, που βρίσκεται περιτυλιγμένο γύρω από ένα δένδρο, απεικονίζεται στις μισές τουλάχιστον ανάγλυφες πλάκεςτης περιόδου των Θρακών. Ο Αγιογράφος συνειδητά ήξερε και αντέγραψε τα παλαιά πρότυπα. Στον Χριστιανισμό δεν απεικονίζεται παρόμοια θέμα» – τονίζει ο επιστήμονας.

Μετάφραση: Πένκα Βέλεβα

Φωτογραφίες: προσωπικό αρχείο του υφηγητή Λιουμπομίρ Τσόνεφ

 

balkania

 

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΑ «ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ»;

 

Το βιβλίο (400 σελίδες) κανονικά στοιχίζει 20 ευρώ, αλλά σας το προσφέρουμε με έκπτωση 50% (10 ευρώ).

Μαζί με τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής(μέσω Courier ή ΕΛΤΑ), θα σας έρθει άμεσα στο σπίτι σας Μόνον με 17 ευρώ!

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Στοιχειωμένα Βαλκάνια”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail:
stamkos@post.com

 

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

balkania

«Ένα φάντασμα στοιχειωνει τον Δυτικό Πολιτισμό.

Το Φάντασμα των Βαλκανίων»

Maria Todorova, Imagining the Balkans

 

Tα μυστήρια της βουλγαρικής πόλης Μπρέζνικ

μυστήρια της βουλγαρικής πόλης Μπρέζνικ

Кοντά στα σύνορα της Βουλγαρίας με τη Σερβία και την πόλη Τραν βρίσκεται η γνωστή, αλλά στην πραγματικότητα αρκετά άγνωστή για τους βουλγάρους πόλη Μπρέζνικ. Ανεξάρτητα από τα διασωθέντα εδώ αρχαιολογικά απομεινάρια από την περίοδο των Θρακών και των αρχαίων Ρωμαίων, η πόλη δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλής ανάμεσα στους τουρίστες.

Γράφει η Μιγκλένα Ιβάνβοβα

Η Ανιέλα Ασένοβα είναι ερευνήτρια της περιοχής και ιστορικός. Γυρίζει πολλά χρόνια με τα παιδιά από το ντόπιο σχολείο τον κάμπο του Μπρέζνικ σε αναζήτηση μαρτυριών για τη χιλιετή ιστορίας της πόλης. Σε οργανωμένο από την ίδια σχολικό μουσείο ανάμεσα στα εκθέματα είναι και θρακική αναθηματική πλάκα. «Οι ιστορικοί που έρχονται στο Μπρέζνικ λένε ότι δεν υπάρχει τίποτα ενδιαφέρον στην περιοχή μας, αλλά δεν είναι έτσι» είναι κατηγορηματική η Ασένοβα.

«Με τους μαθητές μου έχουμε ανακαλύψει παλιές εκκλησίες, βωμούς, αναμνηστικούς σταυρούς που περιγράψαμε λεπτομερώς. Οι αναμνηστικοί σταυροί τοποθετούνται σε περιοχές όπου υπήρχαν παλιές εκκλησίες και μοναστήρια. Εξαφανίστηκε ο ναός, καταστράφηκε κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Κυριαρχίας και οι άνθρωποι, για να σημαδέψουν τη θέση του, τοποθετούσαν πέτρινο σταυρό. Οι σταυροί αυτοί προκαλούν ενδιαφέρον. Αποτελούν έναν κύκλο, στη μέση του οποίου έχει σταυρό. Στην πόλη ήρθαν Ιταλοί, οι οποίοι εντυπωσιάστηκαν από τους σταυρούς, νομίζοντας ότι ήταν των Ναϊτών Ιπποτών. Και εγώ έμεινα έκπληκτη, γιατί είναι χαρακτηριστικοί για την περιοχή μας – τη Δυτική Βουλγαρία, αλλά δεν έχουν ερευνηθεί καλά. Καθήκον μας ήταν να σημειώσουμε στα χωριά και στις τοποθεσίες της περιοχής τι σταυροί υπάρχουν. Και εάν επιθυμήσουν οι αρχαιολόγοι και έχουν οικονομικούς πόρους, μπορεί να έρθουν και να τους εξερευνήσουν. Δυστυχώς, μερικά βήματα μπροστά μας είναι οι αρχαιοκάπηλοι», λέει η Ανιέλα Ασένοβα και συμπληρώνει ότι το καμάρι της πόλης δεν είναι μόνο τα ιστορικά αξιοθέατα.

«Στην περιοχή μας υπάρχουν πολλές θεραπευτικές πηγές. Χάρη στη μνήμη των ηλικιωμένων και τους θρύλους τις καταγράψαμε. Οι περισσότερες θεραπεύουν οφθαλμολογικά νοσήματα», – εξηγεί η κα Ασένοβα, προσθέτοντας ότι οι πήγες δέχονται πολλούς επισκέπτες και σήμερα και εκεί μπορείτε να δείτε τα σημάδια που άφησαν οι άνθρωποι που γιατρεύτηκαν.

Γνωστή από την αρχαιότητα είναι η πηγή με μεταλλικό νερό, εξαιρετικά πλούσιο σε σίδηρο στον κοντινό λόφο Μπάρντοτο. Το 1907 οι κάτοικοι του Μπρέζνικ παρουσιάζουν το «σιδερένιο» νερό τους στην έκθεση του Λονδίνου και επιστρέφουν με χρυσό μετάλλιο. Από το ίδιο νερό, αλλά με μικρότερη περιεκτικότητα σε σίδηρο, μπορείτε να πιείτε από τη βρύση μπροστά στην Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής στους πρόποδες του λόφου. Μέχρι πριν από χρόνια λίγοι τουρίστες, που περνούσαν από το Μπρέζνικ, είχαν ακούσει για τον ναό αυτό, αν και να είναι πολιτιστικό μνημείο εθνικής σημασίας. Σήμερα γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλής, χάρη στην Ανιέλα Ασένοβα και τους μαθητές της, που υποδέχονται τους τουρίστες στην κεντρική πλατεία της πόλης, προσκαλώντας τους να επισκεφθούν τον ναό και να ακούσουν την συναρπαστική ιστορία του.

«Εδώ πρώτα υπήρχε θρακικό ιερό. Τον 15ο αιώνα χτίστηκε ναός, αλλά ο Τούρκος Καρά Φεΐζ τον κατέστρεψε. Στη συνέχεια, οι ντόπιοι ιερείς τον χτίζουν εκ νέου. Είναι πράγμα που προκαλεί υπερηφάνεια. Στην αυλή της εκκλησίας υπάρχουν και επιτύμβια τουρκικά μνημεία. Όταν σταμάτησε να λειτουργεί το τζαμί της πόλης, τα μετέφεραν εδώ να φυλάσσονται στην εκκλησία» – λέει η Ανιέλα Ασένοβα. – «Πρόκειται για χειροποίητα δείγματα της οθωμανικής τέχνης. Όλοι οι ξένοι που επισκέπτονται τον ναό, λένε, πώς εδώ υπάρχει ανεξιθρησκία και ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ του Ισλάμ και του Χριστιανισμού.»

Η Ανιέλα Ασένοβα λέει ότι όταν στον σεισμό του 1838 πέφτουν οι θόλοι της Εκκλησίας της Αγίας Κυριακής στη Σόφια οι κάτοικοι του Μπρέζνικ βοηθούν στην αποκατάστασή τους – οι φτωχοί με εργασία και οι πλούσιοι με χρήματα. Σε ένδειξη ευγνωμοσύνης λαμβάνουν σε προσιτή τιμή λειτουργικά βιβλία του 1765. «Στα βιβλία αυτά υπάρχει πολλή ιστορία και μπορείτε να μάθετε από αυτά για γεγονότα και ανθρώπους στο Μπρέζνικ. Μερικά από τα πράγματα που γνωρίζω για την πόλη, τα αντλώ από εκεί.», λέει η Ανιέλα Ασένοβα, δίνοντας πληροφορίες για την προέλευση του ονόματος της πόλης:

«Στο ανατολικό τμήμα του λόφου Μπάρντοτο υπήρχαν σημύδες. Εκεί βρίσκεται ένα αρχαίο θρακικό ιερό, το οποίο αναφέρεται μόνο στα έργα της καθηγήτριας Ντιμιτρίνα Μίτοβα-Ντζόνοβα και δεν έχει ερευνηθεί από άλλους αρχαιολόγους. Πρόκειται για πέτρινους κύκλους, λαξευμένους στον βράχο. Ήταν ναός που ήταν στραμμένος στην ανατολή του ηλίου και τις σημύδες. Και η πόλη μας φέρει το όνομα των σημύδων». /σημύδα – «бреза» /μπρεζά/ στα βουλγαρικά/.

Μετάφραση από τα Βουλγαρικά: Πένκα Βέλεβα  (Φωτογραφίες: Μιγκλένα Ιβανόβα)

Πηγή:  http://bnr.bg/

ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟ

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΑ «ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ»;

 

Το βιβλίο (400 σελίδες) κανονικά στοιχίζει 25 ευρώ, αλλά σας το προσφέρουμε με έκπτωση 25%.

Και με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής(μέσω ΕΛΤΑ), θα σας έρθει άμεσα στο σπίτι σας Μόνον με 20 ευρώ!

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “Στοιχειωμένα Βαλκάνια”.
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail:
stamkos@post.com

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟ

 

«Ένα φάντασμα στοιχειώνει τον Δυτικό Πολιτισμό.

Το Φάντασμα των Βαλκανίων»

Maria Todorova, Imagining the Balkans