Category Archives: ΑAΓΝΩΣΤΗ ΕΛΛΑΔΑ – UNKNOW GREECE

ΑΡΗΣ ΠΟΥΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΡΧΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΩΝ ΠΕΤΡΑΛΩΝΩΝ

S

ΑΡΗΣ ΠΟΥΛΙΑΝΟΣ

ΚΑΙ Ο ΑΡΧΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΩΝ ΠΕΤΡΑΛΩΝΩΝ

«Η περιοχή της Ελλάδας είναι η κοιτίδα του ανθρώπινου είδους!»

Αποκλειστική Συνέντευξη στον ΓΙΩΡΓΟ ΣΤΑΜΚΟ

Στις 16 Σεπτεμβρίου του 1960 ανακαλύφθηκε από τον χωρικό Χρήστο Σαρηγιαννίδη ένα ανθρώπινο κρανίο κολλημένο μέσα σ’ ένα σταλαγμίτη του σπηλαίου των Πετραλώνων, το οποίο είχε ανακαλυφθεί ένα μόλις χρόνο νωρίτερα (1959). Γρήγορα έγινε αντιληπτό πως αυτό το απολιθωμένο κρανίο ήταν ένα σημαντικότατο εύρημα που θα άλλαζε την εικόνα για το παρελθόν του ανθρώπινου είδους. Αν και οι πρώτοι ειδικοί το θεωρούσαν το πολύ 200.000 ετών παλιό ο καθηγητής Άρης Πουλιανός, που τότε δίδασκε ανθρωπολογία στη Μόσχα, υποστήριζε πως το κρανίο αυτό είχε ηλικία πολύ παλαιότερη. Ο Πουλιανός ήταν ήδη γνωστός από τη μελέτη του Η Προέλευση των Ελλήνων (1961), που βασίστηκε σε κρανιολογικές και ανθρωπομετρικές μελέτες των σύγχρονων ελληνικών πληθυσμών. Με αυτές τις μελέτες έδειξε ότι ο ελληνικός λαός είναι αυτόχθονας και ότι είναι κοινές οι ρίζες του με αυτές των αρχαίων Ελλήνων. Ο Πουλιανός είδε για πρώτη φορά από κοντά το κρανίο του αρχάνθρωπου των Πετραλώνων, όταν ο Γερμανός ανθρωπολόγος Ε. Μπράιτινγκερ (E. Breitinger) το παρουσίασε στο 7ο Συνέδριο Ανθρωπολογίας στη Μόσχα. Αμέσως κατάλαβε πως η ηλικία του ήταν πολύ παλαιότερη απ’ όσο πίστευαν και πήρε την απόφαση να αφιερώσει τη ζωή του για να το μελετήσει. Με πρόσκληση λοιπόν του τότε πρωθυπουργού της Ελλάδας Κωνσταντίνου Καραμανλή ο καθηγητής Άρης Πουλιανός επέστρεψε στην Ελλάδα και στις 7 Ιανουαρίου του 1965 ανέλαβε τις έρευνες στο σπήλαιο των Πετραλώνων…

Αποτέλεσμα εικόνας για αρης πουλιανός

Ο Άρης Πουλιανός γεννήθηκε το 1924 στην Ικαρία, μεγάλωσε στην Αθήνα, αλλά βρέθηκε στις ΗΠΑ, όπου και σπούδασε Βιολογία. Στη συνέχεια επέστρεψε στην Ελλάδα όπου πολέμησε μαζί με τους αντάρτες στα βουνά της βόρειας Ελλάδας. Το 1948 βρέθηκε ως πολιτικός πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση και συγκεκριμένα στην Τασκένδη του Καζακστάν. Στη Σοβιετική Ένωση άρχισε τις ανθρωπολογικές του έρευνες και απέκτησε το διδακτορικό του με τη περίφημη μελέτη του για την προέλευση των Ελλήνων. Το 1965 επέστρεψε στην Ελλάδα και αφιερώθηκε στις ανασκαφές του σπηλαίου των Πετραλώνων και στη μελέτη του κρανίου και των οστών του αρχανθρώπου. Το 1967, εξαιτίας τού στρατιωτικού πραξικοπήματος, ο Πουλιανός απομακρύνθηκε για λίγους μήνες από τη θέση του και εξορίστηκε σε Γιάρο και Λέρο. Το 1968 επανήλθε στη θέση του αλλά οι ανασκαφές του διακόπτονται συχνά από το δικτατορικό καθεστώς.

Την ίδια περίοδο ανακαλύπτεται η ύπαρξη διατεταγμένης στρωματογραφίας που ξεπερνά τις 700.000 χρόνια και διαπιστώνεται η ανθρώπινη παρουσία στο σπήλαιο των Πετραλώνων με την αποκάλυψη παλαιολιθικών εργαλείων τής ίδιας ηλικίας και τα ίχνη της αρχαιότερης μέχρι σήμερα φωτιάς που είχε ανάψει ποτέ ανθρώπινο χέρι. Το 1976 ο χώρος του σπηλαίου απαλλοτριώθηκε από τον ΕΟΤ και υπό το καθεστώς ειδικής σύμβασης ανατέθηκε στην Ανθρωπολογική Εταιρεία Ελλάδος, η επιστημονική αξιοποίηση και προβολή σπηλαίου και ευρημάτων. Οι ανασκαφές τού Άρη Πουλιανού συνεχίστηκαν μέχρι το 1983, οπότε αυτός και οι συνεργάτες του εκδιώχθηκαν δια της βίας από το σπήλαιο, το οποίο και κατέλαβαν άνθρωποι του ΑΠΘ. Το 1997 η Ανθρωπολογική Εταιρεία Ελλάδος, δικαιωμένη ύστερα από 15ετή δικαστικό αγώνα, τόσο στον Άρειο Πάγο όσο και το Συμβούλιο της Επικρατείας, επανήλθε στο χώρο τού σπηλαίου. Από τότε ο ΕΟΤ και το Υπουργείο Πολιτισμού προσπαθούν με κάθε τρόπο να καταστήσουν ανενεργές τις Δικαστικές Αποφάσεις και να εκδιώξουν τον Άρη Πουλιανό και την Ανθρωπολογική Εταιρεία από τον χώρο του σπηλαίου.

Ο Άρης Πουλιανός, 93 χρονών σήμερα (το 2017), συνεχίζει με πάθος τις έρευνες του και επιμένει να υποστηρίζει τις «αιρετικές» θέσεις του ότι η προέλευση όχι μόνον των Ελλήνων, αλλά και ολόκληρης της ανθρωπότητας, είναι από τον ελλαδικό χώρο πριν από πολλά εκατομμύρια χρόνια. Τον συνάντησα μια όμορφη ανοιξιάτικη μέρα –ήταν αρχές Απρίλη του 2006–, στα γραφεία της Ανθρωπολογικής Εταιρείας στο σπήλαιο των Πετραλώνων. Ήταν ευδιάθετος και προθυμοποιήθηκε να υποστεί την τρίωρη «ανάκριση» μου. Το αποτέλεσμα της μπορείτε να το απολαύσετε στη συνέχεια και να βγάλετε τα δικά σας συμπεράσματα…

Γιώργος Στάμκος

Ο Άρης Πουλιανός παρουσιάζει στον Γιώργο Στάμκο τα ευρύματα στο σπήλαιο των Πετραλώνων και αναπτύσσει την ανθρωπολογική του θεωρία για την καταγωγή του αρχανθρώπου από την περιοχή της σημερινής Ελλάδας και των Βαλκανίων.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ: Κύριε Πουλιανέ, πως ξεκίνησε το ενδιαφέρον σας για την ανθρωπολογία;

Ξεκίνησε κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, όταν βρέθηκα ως αντάρτης σε διάφορα βουνά της βόρειας Ελλάδας και της Πίνδου. Εκεί συνάντησα εκτός από Έλληνες αντάρτες, Βλάχους, Πομάκους, Σλαβομακεδόνες, πολλούς τουρκόφωνους… δηλαδή λαό διαφορετικό και ποικιλόμορφο. Τότε, το 1948, άρχισα να αναρωτιέμαι «ποιοι είμαστε όλοι εμείς;». Κι έτσι, όταν καταφύγαμε στην Τασκένδη, έχοντας στην κατοχή μου πτυχίο Βιολογίας από την Αμερική, είπα να μάθω ποιοι είναι οι Έλληνες, ποιος λαός είναι, πως άρχισε να μιλάει διαφορετικές γλώσσες. Διότι οι Βλάχοι μιλούν το ιδίωμα το Βλαχικό, το ίδιο και οι Σλαβομακεδόνες…

Αυτό είναι που με ώθησε να επιδοθώ στην ανθρωπολογία. Είχα βλέπετε ένα μεγάλο προνόμιο. Ήμασταν 20.000 πολιτικοί πρόσφυγες στην Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας. Για έναν ανθρωπολόγο όλοι αυτοί οι άνθρωποι ήταν τρομερά «δείγματα», που δεν τα βρίσκεις εύκολα. Τόσους ανθρώπους συγκεντρωμένους σ’ ένα σημείο. Έτσι άρχισα να μετρώ τα χαρακτηριστικά τους, να κάνω δηλαδή ανθρωπομετρία. Τη μια μέρα Βλάχους, την άλλη Σλαβομακεδόνες, Έλληνες Μακεδόνες, Ηπειρώτες, Ποντίους… Είχα τη σπάνια τύχη να έχω όλα τα «φασόλια ανακατεμένα στο ίδιο σακούλι και να τα μετράω». Στην ανθρωπολογία δεν έχουμε εύκολα αυτό το προνόμιο συγκέντρωσης ετερόκλητων στοιχείων ενός λαού σε ένα μέρος. Ο πόλεμος όμως εκπάτρισε πάρα πολλούς και στην Τασκένδη τους είχα συγκεντρωμένους και μπορούσα μέρα νύχτα να μετρώ τα χαρακτηριστικά τους. Και τα μετρικά και τα ανθρωπογνωστικά. Έπαιρνα γύρω στα 100 γνωρίσματα από κάθε άτομο, ασχολιόμουν δηλαδή γύρω στα 15 λεπτά με τον καθένα. Έτσι, κοντά στην ατυχία της πολιτικής εξορίας, είχα και την ευκαιρία να κάνω μια σπάνια ανθρωπομετρική μελέτη που με οδήγησε σε χρήσιμα συμπεράσματα σχετικά με την καταγωγή των Ελλήνων.

Πως αποδέχθηκε τις έρευνες σας το πανεπιστημιακό Κατεστημένο της Μόσχας;

Μετά, όταν πλέον εγώ βρήκα κάποια άκρη, άρχισα να επεξεργάζομαι τα δεδομένα στατιστικά, δηλαδή μαθηματικά. Κατέληξα έτσι στο συμπέρασμα πως όλος αυτός ο πληθυσμός είχε κοινή ρίζα, μια ρίζα, και φοβήθηκα γιατί τότε εκεί είχαμε τη θεωρία του Ζαχαριάδη ότι είμαστε λαοί προερχόμενοι από το Βυζάντιο. Στη μελέτη μου όμως έβγαιναν τα γνωρίσματα πολύ μα πολύ αρχαία, πέραν της Νεολιθικής Εποχής. Πάω λοιπόν στον καθηγητή μου της Σοβιετικής Ακαδημίας Επιστημών και του λέω: «Ξέρετε εγώ δε θα συνεχίσω, τα παρατάω». «Γιατί;» με ρώτησε εκείνος. «Γιατί θα με φέρετε σε αντίθεση με το… Κόμμα. Αλλιώς τα βλέπουν εκείνοι, άλλα συμπεράσματα έχω βγάλει εγώ κι έτσι δεν θα ήθελα να ανακατευθώ στα πολιτικά, διότι το θέμα είναι πολιτικό », του απάντησα. «Θα τα πούμε στη συνέλευση», μου απάντησε. Κάλεσε λοιπόν μια συνέλευση του ανθρωπολογικού τμήματος της Ακαδημίας Επιστημών κι εκεί με ρωτάνε: «Μπορείς να μας βρεις 150 άτομα που να ήρθαν τα τελευταία χρόνια από την Ελλάδα ως πολιτικοί πρόσφυγες για τα μελετήσουμε;» Εγώ βέβαια είχα συγκεντρώσει τα ανθρωπομετρικά στοιχεία χιλιάδων… Μου είπαν να φέρω ένα δείγμα Ελλήνων στο τμήμα Φυλετικής της Ακαδημίας για να τους μελετήσουν και να εξακριβώσουν τα όσα ανακάλυψα. Άρχισαν να έρχονται λοιπόν εκεί οι Έλληνες και τους μέτραγε ο ίδιος ο καθηγητής και τα αποτελέσματα τα συνέκρινε με τα δικά μου των χιλιάδων. Κατόπιν κάλεσε το τμήμα της Φυλετικής και του είπε «να με υποχρεώσουν» να συνεχίσω τις έρευνες μου. Κι έτσι έγραψα το βιβλίο Η Προέλευση των Ελλήνων. Το τελείωσα το 1960 και το 1961 πήρα το διδακτορικό μου στη Μόσχα. Εκεί υποβάλεις πάντα το διδακτορικό σου σε άλλη σχολή, για να μην υπάρχουν γνωστοί και επηρεάσουν και μάλιστα ανακοίνωναν την ημέρα στις εφημερίδες 15 μέρες πριν…

Εγώ ήμουν ήδη βιολόγος πριν από τον πόλεμο. Γεννήθηκα στην Ικαρία και τέλειωσα το Γυμνάσιο στην Αθήνα. Σπούδασα όμως στην Αμερική. Οι γονείς μου ζούσαν στη Νέα Υόρκη πριν από τον πόλεμο. Και με πήραν εκεί. Μετά, κατά τη διάρκεια του πολέμου, εμείς οι Έλληνες της Νέας Υόρκης πήραμε ένα αντιτορπιλικό σκάφος, για την ακρίβεια «κλέψαμε» ένα αντιτορπιλικό. Την επιχείρηση την οργάνωσε το ΚΚΕ… (γελάει).

Και τι έγινε στη συνέχεια;

Μετά τη διατριβή μου ήρθε από την Ελλάδα ο Μαλτέζος, καθηγητής Φυσιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, και με προσκάλεσε να επιστρέψω στην πατρίδα. Αλλά εγώ ετοιμαζόμουν για άλλα. Για μια αποστολή της Σοβιετικής Ακαδημίας στη Βουλγαρία, γιατί και η Βουλγαρία τότε δεν είχε αναπτυγμένο κλάδο ανθρωπολογίας. Οι Βούλγαροι ήθελάν να μάθουν για την προέλευση τους. Κι έτσι, μου είπαν, εσύ έχεις αρχίσει ν’ ασχολείσαι με τα Βαλκάνια, εσύ θα πας εκεί. Άλλωστε βρίσκονται κι άλλοι Έλληνες εκεί, οι Σαρακατσαναίοι, κι εγώ πρώτη φορά θα συναντούσα του Σαρακατσάνους. Δεν υπήρχαν ως πολιτικοί πρόσφυγες στην Τασκένδη, μόνο τρία τέσσερα άτομα, ίσως επειδή όλοι οι Σαρακατσάνοι ήταν με τη Δεξιά…(γελάει). Συντηρητικότατοι, αλλά αυτή η συντηρητικότητα ήταν που τους διατήρησε… Κι έτσι κατέβηκα στη Βουλγαρία. Μέτρησα κι εκεί μερικές χιλιάδες Βούλγαρους…

Και τι συμπέρασμα είχατε βγάλει για τους Βούλγαρους; Κατάγονται όντως από τους Θράκες, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι;

Είναι προ-Θράκες. Έχουν σχέση βέβαια και με τους Βούλγαρους του Βόλγα, αλλά ελάχιστη. Έχουν σχέση και με τους Θράκες και με τους Σλάβους, αλλά μοιάζουν πολύ και με τους Έλληνες…

Είστε της θεωρίας…

Εγώ δεν είμαι της θεωρίας. Εγώ έχω στοιχεία!

Τελικά πως καταλήξατε στην Ελλάδα;

Μετά από αυτές τις «βαλκανικές περιπέτειες» ήρθα στην Ελλάδα. Το 1965 έρχομαι στην πατρίδα. Με κάλεσε ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Καραμανλής. Ο Καραμανλής ήρθε και με βρήκε το 1981, ενώ με είχε καλέσει το 1962, και ήταν και λίγο παρεξηγημένος γιατί δεν ανταποκρίθηκα αμέσως. Αλλά πως; Έπρεπε να εγκαταλείψω τη δουλειά που είχα αναλάβει ενώπιον της Σοβιετικής Ακαδημίας… Πως να εγκαταλείψω; Να τους πω ότι πάω Ελλάδα επειδή με κάλεσε ο Καραμανλής; Δεν το κατάλαβαν από την αρχή. Ούτε και ο ίδιος. Γιατί πότε μπορούσε ξανά ένας ελληνικής καταγωγής ανθρωπολόγος να μελετήσει την καταγωγή Βουλγάρων και Βαλκάνιων. Γι’ αυτό και δεν ακολούθησα την οδηγία του καθηγητή που έστειλαν από το Πανεπιστήμιο Αθηνών να αναλάβω έδρα. Γι’ αυτό και δεν μου έδωσαν την έδρα όταν ήρθα στην Ελλάδα (γελάει)…

Πότε επιστρέψατε στην χώρα μας;

Στις 5 Ιανουαρίου του 1965 και στις 7 Ιανουαρίου βρέθηκα εδώ στο σπήλαιο των Πετραλώνων. Ήρθα εδώ διότι ήξερα. Γνώριζα για την ανακάλυψη. Είχε γίνει θέμα στο 7ο Συνέδριο Ανθρωπολογίας που είχε συνέλθει στη Μόσχα. Εκεί ο Γερμανός καθηγητής Μπράϊτιγκερ έφερε το κρανίο από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και μας το έδειξε. Ήταν 4.500 οι συμμετέχοντες. Η αίθουσα του Λεμονόσοφ ήταν γεμάτη. Και ιδού: «Ο πρώτος ‘’Αφρικανός’’ εκτός Αφρικής», μας έλεγε δείχνοντας το κρανίο που ανακαλύφθηκε στις 16 Φεβρουαρίου του 1960. Βέβαια γνώριζα ήδη για την ανακάλυψη, επειδή εμείς στην Ακαδημία της Μόσχας παίρναμε όλες τις ελληνικές εφημερίδες κι εκεί είδα εγώ την είδηση της ανακάλυψης του κρανίου. Ήταν σαν να είχα πέσει πάνω στη μοίρα μου… Κι έτσι πως να μην έρθω; Πως να μην κατέβω; Πως να μην έρθω για να μελετήσω ένα τέτοιο κρανίο;

Δηλαδή όταν ήρθατε στην Ελλάδα πήγατε κατευθείαν στα Πετράλωνα;

Στις 5 Ιανουαρίου ήρθα στην Αθήνα, είδα για δύο μέρες τους συγγενείς μου και στις 7 Ιανουαρίου με το αεροπλάνο πέταξα για Θεσσαλονίκη κι έφτασα στα Πετράλωνα. Το κρανίο των Πετραλώνων δεν ήταν απλώς ένα κρανίο, υπήρχε σκελετός. Κι έτσι ζήτησα να αναλάβω την έρευνα και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης έκανε σχετικό πρακτικό και μου παρέδωσε τη σπηλιά για τις έρευνες.

Εξ αρχής καταλήξατε στο συμπέρασμα ότι αυτή η ανακάλυψη ήταν συγκλονιστική που, θα συντάραζε τα θεμέλια της Ανθρωπολογίας;

Πέρα για πέρα. Είχαμε επιτέλους κάπου να στηριχτούμε εμείς οι Έλληνες. Από που προερχόμασταν; Ερχόμασταν από τη «Λούσι» της Αφρικής;

Όχι μόνον οι Έλληνες…

Γενικά οι Ευρωπαίοι. Γι’ αυτό και από τότε άρχισα τις ανασκαφές. Θα έχετε δει εκείνο το «πηγάδι» μέσα στο σπήλαιο. Οι ανασκαφές του κράτησαν εννέα χρόνια, από το 1975 μέχρι το 1983! Συνέχεια ήμουν μέσα στο «πηγάδι». Μιλάμε για 34 διαφορετικά στρώματα. Χρονολογικά φτάνει μέχρι 1,7 εκατομμύρια χρόνια πριν. Τότε, πριν από 1.700.000 χρόνια, μπαίνει για πρώτη φορά ο άνθρωπος στο σπήλαιο των Πετραλώνων.

Άνθρωποι;

Ναι, πολύ τέλεια διαμορφωμένοι Homo Sapiens. Είχαν τέλεια εργαλεία. Ξέρετε, έχω ανακαλύψει εργαλεία ηλικίας δεκατριών εκατομμυρίων ετών, και λίθινα και οστέϊνα! Οι άνθρωποι αυτοί είχαν ανακαλύψει και τη φωτιά, πριν από 1.700.000 χρόνια. Αυτό το ανακάλυψα βέβαια όταν έφθασα σε βάθος με τις ανασκαφές μου.

Ποια είναι η επίσημη, η συμβατική άποψη, για την παλαιότητα της φωτιάς στους ανθρώπους;

Επίσημα πάει 400.000 χρόνια πριν, σύμφωνα με τα ευρήματα της Γαλλίας, και 500.000 χρόνια, με βάση τα ευρήματα στο Πεκίνο. Εμείς όμως, εδώ στα Πετράλωνα, πάμε 1.700.000 χρόνια πίσω.

Θεωρείτε πως το σπήλαιο των Πετραλώνων είναι μοναδικό παγκοσμίως; Δεν υπάρχει πουθενά αλλού κάτι το αντίστοιχο;

Βεβαίως. Ίσως και να υπάρχουν κι άλλα αντίστοιχα σπήλαια στον ελλαδικό χώρο, αλλά κάποιος πρέπει να έχει το χρόνο και την «τρέλα» να κάτσει πολύ καιρό μέσα σ’ αυτά για να τα μελετήσει. Εγώ έκατσα 40 χρόνια σε μια τρύπα!

Η Ελλάδα έχει 10.000 σπήλαια, από αυτά τουλάχιστον τα δέκα έχουν δείγματα αρχανθρώπων. Στη Θεσσαλία, στην Πελοπόννησο, στην Ήπειρο, στο σπήλαιο των Ιωαννίνων, αλλά κανείς δεν είχε την «τρέλα» και το χρόνο να πάει να τα ερευνήσει. Θέλει κόπο και υπομονή, σιγά-σιγά, σαν να είναι κέντημα… Για παράδειγμα έχω βρει τρίχες, και ανθρώπων και ζώων, αλλά αυτό δεν έχει βρεθεί ποτέ σε καμιά ανασκαφή, ούτε στην Ελλάδα ούτε αλλού.

Πριν από 1.700.000 χρόνια πως ήταν διαμορφωμένος ο ελλαδικός χώρος; Ήταν διαφορετικός απ’ ότι είναι σήμερα;

Βεβαίως. Την Πλειστόκαινο περίοδο, η περίοδος των Παγετώνων, τα βουνά του ελλαδικού χώρου, όπως ο Όλυμπος, ήταν μονίμως καλυμμένα από χιόνια. Υπήρχε μεγάλο ψύχος. Το Αιγαίο Πέλαγος δεν υπήρχε, άρχισε να σχηματίζεται, σύμφωνα με τις τελευταίες μου ανασκαφές του Μάη του 2005, απεδείχθη ότι άρχισε να μαζεύει νερό πριν από 17 εκατομμύρια χρόνια. Τη σημερινή τη στάθμη το Αιγαίο την πέτυχε πριν από 5 εκατομμύρια χρόνια.

Και ο Όλυμπος τι γεωλογική ηλικία έχει;

Η γεωλογική ηλικία του Ολύμπου είναι 140-150 εκατομμύρια χρόνια. Όμως η Χαλκιδική, και συγκεκριμένα η ορεινή Χαλκιδική, έχει ηλικία 200 εκατομμυρίων ετών.

Πόσο βαθύ είναι το Σπήλαιο των Πετραλώνων;

Φτάνει τουλάχιστον τα τέσσερα χιλιόμετρα βάθος μέσα στο βουνό. Κι εμείς έχουμε εξερευνήσει μόνον αυτά τα πρώτα εκατό μέτρα… Οι ανασκαφές θέλουν πολύ δουλειά. Και προσωπικά θα προτιμούσα το σπήλαιο να μην δοθεί στους επισκέπτες, διότι οι τουρίστες το καταστρέφουν.

Τι διαπιστώσατε με τις έρευνες σας στο σπήλαιο;

Είδα ότι ο αρχάνθρωπος δεν ήταν μόνο το κρανίο αλλά ολόκληρος σκελετός και μάλιστα τον θεώρησα και αυτόχθονα κατευθείαν. Πήγα στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και είδα το κρανίο. Αλλά και στη Μόσχα το είχα δει προηγουμένως. Μου το είχε δώσει ο Γερμανός καθηγητής και το πήρα στα χέρια μου λίγα λεπτά. Τα αφρικανικά κρανία έχουν ένα προγναθισμό, δηλαδή προεξέχει λίγο το τμήμα του σαγονιού. Ο αρχάνθρωπος όμως είναι οπισθοχειλικός, δηλαδή όπως εσύ κι εγώ. Ένας τελείως σχηματισμένος Ευρωπαίος.

Αποτέλεσμα εικόνας για αρης πουλιανός κρανιο πετράλωνα

Δεν έχει καμία συγγένεια με τα αφρικανικά κρανία;

Ουδεμία. Η κοινή τους προέλευση αρχίζει από εδώ, από τον ελλαδικό χώρο. Εδώ είναι και το μεγάλο στοίχημα με τους δικούς μας καθηγητάδες, οι οποίοι καθοδηγούνται από τη σκέψη ότι προήλθαμε από την Αφρική. Όμως δεν έχουμε καμία σχέση εμείς με τους χιμπαντζήδες της Αφρικής. Έχουμε σχέση μόνο με τον Ελλαδοπίθηκο. Ο Ελλαδοπίθηκος ζούσε πριν από 17 εκατομμύρια χρόνια. Τότε, τα ηφαίστεια νοτίως της Κασσάνδρας αρχίζουν να εκχέουν λάβα, η λάβα καίει τα δένδρα… Από τα 50 είδη πιθήκων, που υπολογίζω πως ζούσαν στον εύκρατο ελλαδικό χώρο, ένα από αυτά ήταν και ο Ελλαδοπίθηκος. Αυτός τότε άρχισε να κατεβαίνει από τα δένδρα. Φοβάται μην καεί. Κι αρχίζει να τρέχει. Και ήταν αυτό που τον «ανθρωποποίησε», η φυγή από τον κίνδυνο. Κι έτσι άρχισε να αποκτά δίποδη βάδιση. Αυτό ήταν αποτέλεσμα του ενστίκτου επιβίωσης.

Στα 13 εκατομμύρια χρόνια, πίσω από αυτό το βουνό, βρίσκω σκελετούς από Ελλαδοπίθηκους τελείως όρθιους. Όρθιους σχεδόν όπως εμείς. Επίσης έχουν εργαλεία, πολιτισμό. Είναι πλέον άνθρωποι. Πριν από 13 και όχι πριν από 3,5 εκατομμύρια χρόνια, όπως θεωρείται η «Λούσι», η Αυστραλοπίθηκος της Αφρικής, η «μητέρα» του ανθρώπινου είδους…

Οι έρευνες με βάση το DNA δεν μπορούν να δώσουν σχετικές πληροφορίες;

Οι έρευνες με το DNA είναι εν εξελίξει, δεν είναι η πιο σίγουρη μέθοδος. Παρ’ όλα αυτά χρησιμοποιείται και για τη χρονολόγηση και για τη μελέτη της συγγένειας των ειδών, όμως δεν μας δίνει τόσες πληροφορίες, όσο η μορφολογία και η ανατομία. Ελπίζω σε πενήντα χρόνια οι έρευνες με βάση το DNA να συνεισφέρουν πολλά.

Πως φτάσαμε από τον Ελλαδοπίθηκο στον αρχάνθρωπο των Πετραλώνων;

Από τον Ελλαδοπίθηκο φτάσαμε στον Χόμο Ερέκτους Τριλλιένσις (Homo Erectus Trilliensis) πριν από 13 εκατομμύρια χρόνια. Αυτός είναι τελείως όρθιος και έχει ίχνη έναρθρου λόγου και τέλεια εργαλεία. Ανακαλύψαμε εργαλεία, όπως ένα πέτρινο σκεπάρνι, τελείως ακονισμένο, με λαβή και κόψη. Το είδος αυτό ήταν παμφάγο. Αυτό το είδος εξελίσσεται και όταν πριν από 1,7 εκατομμύρια χρόνια, αρχίζει η Περίοδος του Παγετώνα χώνεται στις σπηλιές. Είχε το παράδειγμα των ζώων, που για να γλιτώσουν από το ψύχος κατέφευγαν στις σπηλιές. Ακολουθώντας τα ζώα ο άνθρωπος κατοικεί για πρώτη φορά στο σπήλαιο των Πετραλώνων. Η θερμοκρασία του σπηλαίου ήταν σταθερή στους 17 βαθμούς Κελσίου, διότι το σπήλαιο έχεις πάχος τοιχωμάτων 22 μέτρα.

Αποτέλεσμα εικόνας για αρης πουλιανός

Αλλού στην Ελλάδα δεν βρέθηκαν σημάδια αυτού του είδους ανθρώπων;

Ξέρετε έχω βρει αρκετά εργαλεία ηλικίας 13 εκατομμυρίων ετών, ακόμη και στην Κρήτη. Ποιος γνωρίζει πως η Κρήτη ήταν κατοικημένη από τότε; Καταρχάς ήταν ενωμένη με την ξηρά, γιατί το Αιγαίο δεν υπήρχε.

Από την εξέλιξη αυτού του είδους ισχυρίζεστε ότι κατάγονται όλοι οι άνθρωποι;

Όλοι οι άνθρωποι! Και οι Ευρωπαίοι κι εκείνοι που πήγαν στην Αφρική, στην Ασία και στην Αμερική! Όλοι ξεκίνησαν από την ελλαδική χερσόνησο…

Δεν μπορεί το ανθρώπινο είδος να εμφανίστηκε ταυτόχρονα σε διάφορα σημεία, και π.χ. οι Αφρικανοί να κατάγονται από τους δικούς τους πιθήκους;

Υπάρχει αυτή η θεωρία του πολυκεντρισμού, αλλά το πιο φυσικό είναι το ανθρώπινο είδος να έχει εξελιχθεί από εδώ… Έξω, στο προαύλιο χώρο, έχω στήσει μια καμηλοπάρδαλη, η οποία ήρθε από το βορρά. Όταν τον περασμένο Σεπτέμβριο είχε έρθει εδώ ο Πούτιν, απόρησε όταν του είπα πως αυτή η καμηλοπάρδαλη κατέβηκε από το βορρά, από τη Σιβηρία!

Γιατί έδειξε ενδιαφέρον ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν για το σπήλαιο των Πετραλώνων;

Έδειξε τρομερό ενδιαφέρον. Δεν γνωρίζω τη μόρφωση του, αλλά εγκυκλοπαιδικά τα «πιάνει» όλα. Εγώ τον είδα ξαφνικά εδώ, κανείς δεν μου είπε τίποτε. Ήρθε με την κουστωδία του, γύρω στα είκοσι άτομα, και δεν τον άφηναν να περάσει από τη μπάρα, που τοποθέτησε παράνομα ο Δήμος Τρίγλιας. Δεν άφηναν να περάσει ο πρώτος αρχηγός του ρωσικού κράτους που επισκέφτηκε ποτέ την Ελλάδα! Τελικά τον υποχρέωσαν να ανέβει στο λεωφοριάκι του Δήμου και να έρθει στο σπήλαιο. Έδειξε ενδιαφέρον για το σπήλαιο και έμαθε για τον αρχάνθρωπο των Πετραλώνων. Αν και οι ξεναγοί επέμεναν για την συμβατική εκδοχή της ιστορίας του αρχανθρώπου, εγώ πάντως του είπα τα δικά μου. Και του χάρισα από ένα βιβλίο μου, που είναι μεταφρασμένο στα Ρωσικά, διότι έρχονταν και αρκετοί Ρώσοι τουρίστες.

Κύριε Πουλιανέ, ποια πιστεύετε πως είναι η καταγωγή των Ελλήνων;

Είναι ντόπιοι, αυτόχθονες, από τον Ελλαδοπίθηκο κατευθείαν!

Καλά δεν υπήρξαν μεταναστεύσεις, Αχαιοί, Δωριείς κλπ. που ήρθαν από το βορρά;

Πότε το 1100 π.Χ., το 2000 π.Χ., το 3.000 π.Χ.; Μα εδώ μιλάμε για 13 εκατομμύρια χρόνια! Από τότε απλώθηκε η ανθρωπότητα από τον ελλαδικό χώρο σε όλο τον κόσμο. Και ποιοι ήρθαν πίσω στην Ελλάδα; Αυτοί που πήγαν στο βορρά έγιναν ξανθοί, αυτοί που πήγαν στο νότο έγιναν μαύροι. Κι από το νότο γύρισαν στην Ελλάδα, αλλά από το βορρά πιο πολλοί.

Γλωσσολογικές μελέτες έχετε κάνει γι’ αυτό το ανθρώπινο είδος;

Εγώ πιστεύω πως η γλώσσα που μίλαγε αυτό το είδος, δεν θέλω να την πω Ελληνική, είναι αυτή που διαδόθηκε και εξαπλώθηκε παντού.

Ήταν η λεγόμενη Ινδοευρωπαϊκή γλώσσα;

Η ινδοευρωπαϊκή έχει ηλικία 3.000-4.000 χρόνων. Ο άνθρωπος όμως μίλαγε εδώ και πολλά εκατομμύρια χρόνια. Και ήταν η γλώσσα αυτού εδώ του χώρου. Σ’ αυτό το σημείο δυσκολεύομαι να πείσω τους ξένους. Σου λένε ο Πουλιανός είναι Έλληνας και βλέπει το ζήτημα εθνικιστικά…

Γιώργο τα ελληνικά ξεκίνησαν από εδώ. Αν σήμερα διδάσκονται και οι ρωμανικές γλώσσες, οι Δυτικές, η ελληνική είναι η βάση τους. Πιστεύω πως τα ελληνικά είναι η αρχαιότερη γλώσσα του κόσμου. Ελπίζω να ανακαλύψουμε τα μηχανήματα που θα πάρουν τη γλώσσα του αρχανθρώπου μέσα από τα βράχια, να την αποτυπώσουν και να την αναλύσουν και θα αποδειχθεί πως είναι η αρχαιότερη γλώσσα.

Τώρα μου δίνετε την αφορμή να σας κάνω μια σχετική ερώτηση. Γιατί στην ανθρωπολογία, όπως τουλάχιστον έχω παρατηρήσει προσωπικά, επικρατεί ένα είδος εθνικισμού; Ειδικά στα τέλη του 19ου αιώνα, οι ανθρωπολόγοι, παρ’ ότι επιστήμονες, όταν ετίθετο θέμα «καταγωγής των Ινδοευρωπαίων», σχεδόν όλοι, ξεχνώντας το επιστημονικό τους υπόβαθρο, υποστήριζαν πως η κοιτίδα των Ινδοευρωπαίων βρισκόταν στο έδαφος των κρατών που εκπροσωπούσαν π.χ. οι Γερμανοί ανθρωπολόγοι έδειχναν τον Όντερ, οι Ρώσοι τον Δνείστερο κ.α.

Επρόκειτο απλώς για μια επίδειξη σοβινισμού. Εγώ πιστεύω πως οι ημιμαθείς είναι και η πιο εύκολη λεία του σοβινισμού και του εθνικισμού. Ενώ άμα αποκτήσεις μια γενικότερη παιδεία και γνώσεις, ξεφεύγεις από αυτή την παγίδα.

Τι ισχύει πάντως για τους Έλληνες; Ποια οι καταγωγή τους; Υπάρχουν τόσοι διαφορετικοί άνθρωποι, που αποτελούν το σημερινό ελληνικό λαό. Εκτός από τους Έλληνες υπάρχουν Βλάχοι, Σαρακατσάνοι, Αρβανίτες…

Και Σλαβομακεδόνες… Αλλά όλοι είμαστε το ίδιο αίμα, οι ίδιοι άνθρωποι, του ίδιου βιολογικού είδους…

Να γίνω πιο συγκεκριμένος. Οι Έλληνες, ειδικά της βορείου Ελλάδος, παρουσιάζουν σχέσεις με τους γειτονικούς λαούς, ακόμη και εκείνους που έχουν σλαβική καταγωγή;

Μα η σλαβική καταγωγή τι είναι; Είναι αρχανθρωπική καταγωγή! Οι σχέσεις μας μαζί τους είναι γενετικές, αυτό σημαίνει αιματολογικές, το ίδιο αίμα.

Δεν υπάρχουν και πιο σύγχρονες σχέσεις στα Βαλκάνια, που υπήρξε ένα χωνευτήρι λαών;

Τα Βαλκάνια ήταν πολύ κατοικημένα από πολύ παλιά, όλα τα Βαλκάνια. Οι άνθρωποι που έφυγαν από τα Βαλκάνια πριν από αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια έφθασαν μέχρι τη Λιθουανία και τη Βαλτική και γύρισαν πίσω, στο νότο, εξ αιτίας των παγετώνων και του ψύχους. Υπάρχει μια διαρκής επανάληψη των μεταναστεύσεων. Έφυγαν από τα Βαλκάνια και γύρισαν σ’ αυτά π.χ. ως Κέλτες, Σλάβοι κ.α.

Κύριε Πουλιανέ υπάρχουν ορισμένοι που πιστεύουν πως ο αρχάνθρωπος των Πετραλώνων ήταν Έλληνας. Ήταν όντως Έλληνας;

ΌΧΙ. Με κανένα τρόπο! Ήταν κάτοικος της Ελλάδας, δηλαδή ελλαδίτης, όχι Έλληνας. Κάποτε η εφημερίδα Αυγή με είχε χαρακτηρίσει Φασίστα… (γελάει). Πρόκειται για παρεξήγηση. Εγώ αντιθέτως, με τον ίδιο τρόπο βλέπω και τους νέγρους και τους ερυθρόδρεμους. Δεν έχω καμιά σχέση μ’ αυτά… Απλά τυχαίνει να είμαι Έλληνας και αυτό είναι το μειονέκτημά μου, διότι με παρεξηγούν, ειδικά οι ξένοι, άσχετα αν εγώ μιλάω διεθνιστικά. Σου λένε, εφόσον ο Πουλιανός είναι Έλληνας, υποστηρίζει την πατρίδα του. Εγώ όμως δεν το κάνω γιατί είμαι πατριώτης, αυτά που κάνω είναι επιστήμη. Πες μου σε ποιο άλλο μέρος του κόσμου βρέθηκε οστό όρθιου ανθρώπου ηλικίας δεκατριών εκατομμυρίων ετών; Δεν φταίω εγώ που εδώ υπήρξε ένας Ελλαδοπίθηκος ηλικίας 17 εκατομμυρίων χρόνων, υπήρξαν ηφαίστεια, υπήρξε αυτή η θάλασσα… και όλα αυτά οδήγησαν στην εμφάνιση του όρθιου ανθρώπου.

Είναι γνωστό πως έχετε ασχοληθεί πάρα πολύ με τη μελέτη των Σαρακατσάνων. Πείτε πως ξεκίνησε το ενδιαφέρον σας για τους Σαρακατσάνους και γιατί πιστεύετε πως είναι ο αρχαιότερος λαός των Βαλκανίων;

Εγώ θα έλεγα όχι μόνον των Βαλκανίων, αλλά της υφηλίου! Όταν το δήλωσα αυτό για πρώτη φορά με παρεξήγησε η Αρβελέρ και μου επετέθη σ’ ένα συνέδριο. Αυτή καταλαβαίνει μόνον από πού προήλθε ο Έλληνας, ο Τούρκος ή ο Σέρβος. Ξέρει ιστορία με λεπτομέρειες, εγώ δεν ενδιαφέρομαι γι’ αυτά. Εμένα με ενδιαφέρει η ανθρωπολογία.

Το ενδιαφέρον μου για τους Σαρακατσάνους ξεκίνησε, όταν πήγα στη Βουλγαρία το 1963 κι έμεινα κάποιους μήνες. Υπήρχε εκεί ένας εθνολόγος που ανθρωπολογούσε, ο Βασίλι Μαρίνωφ, που έλεγε πως ήταν Θράκες. Εγώ όμως ψάχνοντας ανακάλυψα πως οι Σαρακατσάνοι είναι καθαροί Πινδούσηδες, από την Πίνδο. Λέω λοιπόν στον Μαρίνωφ πως πέφτει έξω, τα θρακικά στοιχεία είναι τελείως διαφορετικά. Λέω μάλιστα στο Βούλγαρο καθηγητή που έδωσα την πρώτη αναφορά μου, κάποιος Γκιεργκίεφ, γλωσσολόγος, πως δεν έχετε καμία σχέση ούτε εσείς, ούτε οι Σαρακατσάνοι με Θράκες κλπ. Του έδειχνα τα στοιχεία μου για αρκετή ώρα, γιατί είχα εμπειρία στη συγκέντρωση σχετικών ανθρωπομετρικών στοιχείων. Με πήγαν σ’ ένα εργοστάσιο έξω από τη Σόφια, όπου εργάζονταν χιλιάδες άνθρωποι, όλων των εθνικοτήτων (Βούλγαροι, Τούρκοι, Έλληνες κ.α.). Του λέω λοιπόν πως «δεν είστε Σλάβοι»… Βέβαια καθεαυτό Σλάβοι υπάρχουν μόνο δυτικά της Ουκρανίας και νοτίως της Πολωνίας. Οι Ρώσοι είναι Σκανδιναβοί…

Και μου λέει ο Γκεοργκίεφ «ναι, έχεις δίκιο, είμαστε ‘’παρά πέντε λεπτών Έλληνες’’». Φοβερή ομολογία εκ μέρους ενός Βούλγαρου ακαδημαϊκού!

Αξιοσημείωτο όμως είναι πως στην περιοχή της Βουλγαρίας μεταφέρθηκαν κατά την περίοδο του Βυζάντίου, κυρίως τον 8ο-9ο αιώνα, εκατοντάδες χιλιάδες Μικρασιάτες και Αρμένιοι, που συνέβαλαν καθοριστικά στη συγκρότηση των Βουλγάρων…

Ναι, αλλά εγώ θεωρώ πιο Έλληνες τους Αλβανούς, το πιστεύετε; Μοιάζουν τρομερά με εμάς, όλη η Ήπειρος, είτε το κομμάτι της Ελλάδας είτε της Αλβανίας…

Μήπως γι’ αυτό και οι Αλβανοί εθνικιστές λένε πως οι Ηπειρώτες της Ελλάδας είναι Αλβανοί που εξελληνίστηκαν, και οι Έλληνες εθνικιστές υποστηρίζουν πως οι Αλβανοί της Βορείου Ηπείρου είναι Έλληνες που εξλαβανίστηκαν;

Το 1982 στο συνέδριο των Ιλλυριών, που έγινε στα Τίρανα, και ήμουν καλεσμένος, μαζί με τον καθηγητή Μαρινάτο και την Αρβελέρ, τους είπα, τις απόψεις μου, και οι ίδιοι επιμένανε να μιλάω Ελληνικά στο συνέδριο επί Εμβέρ Χότζα. Τους είπα πως είμαστε ένα πράμα, μια φάτσα…

Κι όμως βλέπετε πόσο περίεργο είναι που ο ελληνικός ρατσισμός στις μέρες είναι πιο εχθρικός απέναντι στους Αλβανούς, που όπως λέτε έχουμε αυτές τις ομοιότητες και αυτή την ιστορική σχέση, απ’ ότι απέναντι στους μαύρους…

Είναι φοβερό. Αυτό είναι Φασισμός! Είναι πέρα για πέρα παρανοϊκό! Γι΄ αυτό κι εγώ ποτέ δεν ξεχώρισα τους Αλβανούς από τους Έλληνες.

Να επιστρέψουμε λιγάκι στη μελέτη σας για τους Σαρακατσάνους…

Λοιπόν τα γνωρίσματά τους είναι Ηπειρώτικα, Πινδούσικα. (Μου δείχνει μια φωτογραφία): Τον βλέπετε που έχει τριγωνικό πρόσωπο; Είναι πολύ όμορφοι και αντιπροσωπευτικοί του λεγόμενου «Διναρικού Τύπου». Κατάγονται από την περιοχή Άγραφα-Πίνδος και είναι αυτόχθονες. Έχουν στενή σχέση με τον αρχάνθρωπο των Πετραλώνων, τουλάχιστον ανθρωπομορφολογικά και ανθρωπομετρικά. Είναι οι πλησιέστεροι ζώντες Ευρωπαίοι προς τον αρχάνθρωπο.

Να επιστρέψουμε όμως στις έρευνες σας στο σπήλαιο των Πετραλώνων και ειδικά στα προβλήματα που αντιμετωπίσατε και αντιμετωπίζετε.

Τα προβλήματα είναι βασικά ο ανταγωνισμός των συναδέλφων μου, ιδιαίτερα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Αυτός υπήρξε εξ αρχής. Παρ’ όλο που με κάλεσαν οι ίδιοι! Παρόλο που το κρανίου του αρχανθρώπου έχει διασωθεί χάρη στις οδηγίες που τους έγραψα εγώ από τη Μόσχα. Τους είπα πώς να το διατηρήσουν, γιατί ήταν έτοιμοι να βάλουν υδροχλωρικό οξύ για να το καθαρίσουν, αλλά μ’ αυτό τον τρόπο θα το κατέστρέφαν! Και τους έστειλα ένα πολύ επείγον γράμμα και σταμάτησαν. Παρ’ όλα αυτά μόλις ήλθα στην Ελλάδα κι ανέλαβα τις έρευνες στο σπήλαιο φάνηκε πως με έβλεπαν ανταγωνιστικά. Κι αυτό επειδή δεν είναι πνευματικοί άνθρωποι.

Που βρίσκεται σήμερα το κρανίο του αρχανθρώπου;

Βρίσκεται στο παλαιοντολογικό και γεωλογικό τμήμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, σε κάποιο θησαυροφυλάκιο. Παλιότερο το είχαν σε ένα κουτί. Δεν είναι επιστημονικό αυτό. Δεν είναι σωστό να μην το προβάλουν σ’ ένα μέρος που κτίστηκε ειδικά γι’ αυτό το σκοπό. Και έχουν μάλιστα υπογράψει πως το κρανίο θα επανέλθει στα Πετράλωνα μόλις κτιστεί το Μουσείο. Δικαστικά το κρανίο θα έπρεπε να έχει επιστρέψει προ πολλού.

Πως ξεκίνησαν οι δικαστικές σας περιπέτειες;

Άρχισαν όταν ζήτησα να επιστρέψουν το κρανίο, λέγοντας πως το Ανθρωπολογικό Μουσείο έχει κτιστεί από το 1975. Το 1978 εγκαινιάστηκε από τον Λαμπρία, που ήταν γ.γ. του ΕΟΤ, αλλά αυτοί δεν το επέστρεφαν. Κι έτσι αναγκάστηκα να καταφύγω στα Δικαστήρια της Θεσσαλονίκης. Η απόφαση του δικαστηρίου ήταν «να δοθεί στον καθηγητή Α. Πουλιανό» και να μεταφερθεί, με δική του ευθύνη στο Μουσείο των Πετραλώνων. Όμως εκείνοι όχι μόνο δεν συμμορφώθηκαν αλλά οργανώσανε έξωση δια της βίας. Δηλαδή φάγαμε κανονικό ξύλο, όλοι όσοι ήμασταν εδώ στις 18 Αυγούστου του 1983! Υπάρχουν μάλιστα και οι σχετικές φωτογραφίες. Μας ξυλοκόπησαν και μας διώξανε για να καταλάβουν το χώρο.

Για πόσο διάστημα;

Για δεκαπέντε χρόνια. Από το 1983 μέχρι το 1997. Και όλο αυτό το διάστημα δεν πραγματοποίησαν καμία έρευνα. Αντίθετα εγκατέστησαν σ’ ένα σημείο, όπου είχα αρχίσει να κτίζω πτέρυγες για ανθρωπολογικά εργαστήρια, ένα μικρό χοιροτροφείο! Τι να πω; Δεν έχουν φιλότιμο…

Όταν έδιωξαν με ξύλο απ’ εδώ όλη την ομάδα μπήκαν αυτοί μέσα και έκαναν ότι θέλανε. Αυτοί διοικούσαν, πήραν το σκελετό του αρχανθρώπου, δύο με τρία κιλά στάχτης από πανάρχαια φωτιά… Τους έχω καταγγείλει κι έχει εξαφανιστεί η καταγγελία. Όταν λέω εξαφανίζεται, εννοώ μπαίνει στο αρχείο, παρακάμπτεται.

Κι όλο αυτό το διάστημα που κρατούσε αυτή η κατάληψη εσείς τι κάνατε;

Αλώνιζα όλη την Ελλάδα! Δεν άφησα τίποτε, ούτε Κρήτη, ούτε… Ανακάλυψα τον ελέφαντα στον Περδίκα της Πτολεμαϊδας… Αυτοί πραγματικά με ωφέλησαν, αλλά κανείς δεν με χρηματοδότησε, παρά τα μεγάλα ευρήματά μου. Στον Περδίκα έκτισα ένα ολόκληρο οκτάγωνο όπου βρίσκεται ο ελέφαντας, ηλικίας τριών εκατομμυρίων ετών, μαζί με τα εργαλεία των ανθρώπων που τον έσφαξαν και τον τεμάχισαν.

Την ίδια περίοδο συνεχίζατε τους δικαστικούς αγώνες;

Συνέχισα και κατέφυγα στον Άρειο Πάγο. Χρειάστηκε να κάνω γύρω στα εξήντα δικαστήρια προτού επανέλθω πίσω! Καταλαβαίνετε τι σημαίνει; Τι ταλαιπωρία και τι περιουσία που αναγκάστηκα να ξοδέψω; Σήμερα, αισίως, έχω φθάσει στα 120 δικαστήρια! Ελάτε να δείτε μερικές δίκες που έχω για τους επόμενους δύο μήνες, είναι άλλα 20 δικαστήρια ως το τέλος του Ιούνη! (Μου έδειξε ένα σημείωμα με τις ημερομηνίες των προσεχών δικαστηρίων κι εγώ το φωτογράφησα).

Ποιοι σας δημιουργούν προβλήματα;

Το Πανεπιστήμιο, ο ΕΟΤ, οι τοπικοί φορείς και ο Δήμος, το κράτος γενικότερα. Ο Βενιζέλος είναι επικεφαλής της προσπάθειας να με διώξουν. Δεν ξέρω γιατί. Ξεκίνησε την προσπάθεια εναντίον μου όταν ήταν Υπουργός Πολιτισμού και μου έχει δώσει τέσσερις φορές διοικητική αποβολή. Οι τρεις ακυρώθηκαν. Η τέταρτη εκδικάστηκε και περιμένουμε μέχρι το καλοκαίρι το αποτέλεσμα.

Θα σταματήσει ποτέ αυτός ο Γολγοθάς των δικαστηρίων;

Εγώ δεν θα το βάλω κάτω. Αφού δεν υπέκυψα μέχρι τώρα…

Ποιος είναι ο βασικός λόγος που η ανθρωπολογική έρευνα δεν είναι αναπτυγμένη στην Ελλάδα;

Διότι ήμασταν πάντοτε αποικία. Δεν μας επέτρεψαν να αναπτύξουμε τέτοιου είδους επιστήμη. Βλέπετε η ανθρωπολογία είναι εκείνη που καθορίζει πολλά εθνολογικά, γλωσσολογικά και ζητήματα καταγωγής, τα οποία μόνον η μητρόπολη πρέπει να γνωρίζει, όχι όμως οι «αποικίες». Στη Σοβιετική Ένωση είχε σε όλα τα πανεπιστήμια έδρα ανθρωπολογίας. Ήμουν ο πρώτος Έλληνας ανθρωπολόγος και στην Ελλάδα με βλέπουν ανταγωνιστικά. Η ζηλοφθονία και η κακία δεν αφήνουν την επιστήμη να προοδεύσει.

Η Ανθρωπολογική Εταιρεία, της οποίας πλέον είναι πρόεδρος ο γιος σας Νίκος Πουλιανός, διαχειρίζεται το σπήλαιο από το 1997 και μετά. Πως τα καταφέρνει οικονομικά;

Δεν υπάρχει επιχορήγηση από πουθενά. Τα μόνα έσοδά μας προέρχονται από τα εισιτήρια και δεν επαρκούν. Δεν επαρκούν ούτε για τη μισθοδοσία του προσωπικού, ούτε για τη συντήρηση, ούτε για την έρευνα. Η προσέλευση του κόσμου είναι αρκετή, κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες. Τελευταία μάλιστα ο Δήμος Νέας Τρίγλιας μας έβαλε και τη μπάρα στο δρόμο, κάτι που έρχεται ενάντια στις δικαστικές αποφάσεις. Έκλεισε έναν δρόμο που οδηγεί σε αρχαιολογικό χώρο. Πρόκειται για μια πράξη σαμποτάζ, που έχει ως στόχο τον οικονομικό στραγγαλισμό μας. Ωστόσο οι κάτοικοι των Πετραλώνων είναι στην πλειοψηφία υπέρ μας. Ο Δήμαρχος αντιδρά ίσως επειδή διαβάλλεται από το Πανεπιστήμιο. Η τοπική κοινότητα πρέπει να καταλάβει πως αυτό που κάνουμε είναι υπέρ της, πως μπορεί έτσι να αναδειχθεί σε πόλο έλξης επισκεπτών, τουριστών και επιστημόνων.

Ποιες είναι οι τελευταίες έρευνες και ανακαλύψεις σας στην περιοχή;

Υπάρχουν ανακαλύψεις, διότι δεν σταματάμε ποτέ. Οι τελευταίες έρευνες αφορούν στον Homo Erectus Trilliensis. Επίσης για το Ελλαδοθήριον, το οποίο αποκαλούμε συμβατικά καμηλοπάρδαλη. Αυτό το ανακάλυψα πριν από δύο χρόνια πίσω από αυτό το βουνό, έχω μια μεγάλη ανασκαφή, μερικά χιλιόμετρα, αλλά δεν υπάρχουν πόροι για να χρηματοδοτηθούν οι έρευνες. Ευτυχώς έρχονται πολλοί επιστήμονες από το εξωτερικό και με βοηθούν στη χρονολόγηση, ιδίως ο Ιάπωνας Ικέϊα Μοτοζί που έχει ανακαλύψει μια μέθοδο χρονολόγησης που πάει μέχρι 1,5 εκατομμύριο χρόνια πριν. Από το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης με βοηθά μόνον ο καθηγητής Στέφανος Παπαστεφάνου, από το τμήμα της πυρηνικής Φυσικής, που έχει άλλη νοοτροπία.

Ορισμένοι από τους επιστήμονες στην Ελλάδα χαρακτηρίζονται από ελληνοκεντρισμό. Ποια είναι η άποψη σας γι’ αυτό; Δεν είναι κακό ένας επιστήμονας να πολιτικοποιεί την επιστήμη του;

Νομίζω ναι. Αλλά, δέστε, ως ένα βαθμό το κάνω κι εγώ… Αλλά δεν έχω διέξοδο, διότι αυτά τα πράγματα βρέθηκαν μονάχα εδώ, τι φταίω εγώ που τον χώρο αυτόν τον λένε Ελλάδα; Αν βρισκόντουσαν σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη παλαιότερα οστά και ευρήματα τότε αμέσως θα αναθεωρούσα. Αλλά πρέπει να βρεθούν όμως…

Ποια είναι τα επιχειρήματά σας κατά της Αφροκεντρικής θεωρίας;

Απλώς διαθέτω αρχαιότερα ευρήματα από εκείνα που βρέθηκαν στην Αφρική. Βέβαια υπάρχει και πολιτικό παρασκήνιο στη μέση, διότι οι Γερμανοί πρωτοβρήκαν οστά ανθρώπου στην Τανζανία, πριν από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατόπιν οι Άγγλοι αποικιοκράτες συνέχισαν τις ανασκαφές στην Κένυα και Άγγλοι ιεραπόστολοι ανακάλυψαν τα πρώτα οστά ανθρώπων και πιθήκων. Τα πήραν από τους Γερμανούς και τα παρουσίασαν ως αγγλικά ευρήματα. Κατόπιν έκτισαν στα μέρη αυτά ξενοδοχεία, συνεδριακά κέντρα, μια ολόκληρη τουριστική βιομηχανία… Αυτοί υποστήριξαν την Αφροκεντρική θεωρία επειδή αυτές οι περιοχές ήταν πρώην αποικίες τους!

Γιατί σας πολεμούν κύριε Πουλιάνε; Επειδή σας θεωρούν «αιρετικό» ή επικίνδυνο;

Όλα μαζί! Και αιρετικό και επικίνδυνο ΓΙΑ ΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥΣ. Διότι εγώ δεν διεκδικώ πανεπιστημιακές θέσεις, αν και παλαιότερα είχα ιδρύσει έδρα Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, αλλά με καθαίρεσε ο Παναγιώτης Κανελόπουλος. Με καθαίρεσε ύστερα από ένα χρόνο δουλειάς και είχα δώσει και την πρώτη διάλεξη Ανθρωπολογίας σ’ αυτό το πανεπιστήμιο… Τέλος πάντων, πέρασα πολλές πίκρες.

Κύριε Πουλιανέ, επειδή είστε άνθρωπος κάποιας ηλικίας και μεγάλης εμπειρίας, ποιο όνειρο σας έμεινε ανεκπλήρωτο;

Να επανέλθει η Ανθρωπολογία στην Ελλάδα. Η Ανθρωπολογία στην Ελλάδα έχει υλικό, έχει έδαφος να κάνουμε τη μεγαλύτερη σχολή του είδους και να εξάγουμε γνώσεις. Και αυτό είναι που γίνεται με λίγα χρήματα.

Είστε 82 ετών. Ποιο είναι το μυστικό της μακροζωίας και της πνευματικής σας νεότητας;

Η καλή καρδιά, η αισιοδοξία και η δημιουργία. Και βέβαια η καλή σύντροφος στη ζωή…

Ποιο δίδαγμα σας άφησε η ζωή;

Ό,τι πρέπει να ‘χεις πείσμα, θέληση, αν πιστεύεις βέβαια σε κάτι. Να παλεύεις κι ό,τι βγει. Θα κερδίσεις. Εγώ, για παράδειγμα, δεν περίμενα να γυρίσω μετά από 15 χρόνια στο σπήλαιο. Γύρισα, επειδή δεν το έβαλα κάτω.

Ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Γιώργος Στάμκος μαζί με τον «αιρετικό» ανθρωπολόγο Άρη Πουλιανό στο σπήλαιο των Πετραλώνων.

Για επικοινωνία με τον Γ. Στάμκο: stamkos@post.com

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η συνέντευξη πάρθηκε το 2006 και πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΜΥΣΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του Γιώργου Στάμκου και μπορούν να αναδημοσιευτούν μόνο με σαφή αναφορά στην πηγή τους.

Advertisements

ΤΑ ΑΓΝΩΣΤΑ ΒΟΓΟΜΙΛΙΚΑ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Και η συνεχιζόμενη Καταστροφή τους

ΤΑ ΑΓΝΩΣΤΑ ΒΟΓΟΜΙΛΙΚΑ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Και η συνεχιζόμενη σκόπιμη Καταστροφή τους

ΣΠΑΝΙΑ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΑ ΤΑΦΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΝΑ ΤΑ ΕΞΑΦΑΝΙΣΕΙ

«Καταγγέλλουν τους πλουσίους, απεχθάνονται τον Αυτοκράτορα, γελοιοποιούν τους ανώτερους, καταδικάζουν τους ευγενείς κι απαγορεύουν τους δούλους να υπακούουν στους κυρίους τους».

Κοσμάς ο Ιερέας, Κατά των Βογομίλων

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Θεσσαλονίκη, κοντά στην περιοχή της Πέλλας, βρίσκονται μια σειρά από παράξενα μεσαιωνικά μνημεία, που μέχρι πρόσφατα προβλημάτιζαν τους αρχαιολόγους, ενώ ενοχλούσαν και συνεχίζουν να ενοχλούν τη, γνωστή για την αλαζονεία και μισαλλοδοξία της, Ορθόδοξη Εκκλησία της χώρας μας. Πρόκειται για δεκάδες λίθινους σταυρούς, κυκλικού τύπου, που ορισμένοι φτάνουν σε ύψος τα δύο μέτρα. Τυλιγμένοι με λειχήνες, λυγισμένοι και φθαρμένοι από το βάρος των αιώνων αυτοί οι αινιγματικοί σταυροί είναι μοναδικοί στον ελλαδικό χώρο και αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες όχι μόνον της παρουσίας αλλά και της ακμής κατά το Μεσαίωνα θρησκευτικών ομάδων που δεν άνηκαν στο ορθόδοξο δόγμα, που υιοθετήθηκε επίσημα από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Πρόκειται για μνημεία-κατάλοιπα των Βογόμιλών, μιας νεομανιχαϊστικής αίρεσης που εμφανίστηκε στο χώρο της Θράκης και της Μακεδονίας τον 10 μ.Χ. αιώνα και, παρά τις διώξεις των Βυζαντινών Αυτοκρατόρων και της ορθόδοξης «Ιεράς Εξέτασης», κατάφεραν να επιβιώσουν μέχρι τον 15ο μ.Χ. αιώνα. Οι ίδιοι μπορεί να εξαφανίστηκαν (στη Βοσνία εξισλαμίστηκαν, ενώ στη Βουλγαρία έγιναν Καθολικοί) αλλά τα μνημεία τους –όσα τουλάχιστον επέζησαν από τη μανία των Ορθόδοξων διωκτών τους– συνεχίζουν να μας τους θυμίζουν. Και αυτό είναι κάτι που ενοχλεί την Ορθόδοξη Εκκλησία και τους εγχώριους «Ορθόδοξους Ταλιμπάν», που δεν έπαψαν στιγμή να θεωρούν «εθνικό καθήκον» την εξάλειψη αυτών των «αιρετικών» μνημείων.

Αποτελεί κοινό μυστικό πως το ορθόδοξο ιερατείο, πιέστηκε πολύ από τους Ευρωπαίους ρομαντικούς και διαφωτιστές κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, για να αποδεχθεί την ανάγκη ανάδειξης και προστασίας των αρχαίων ελληνικών ναών, στους οποίους λατρεύονταν οι παλιοί θεοί των Ελλήνων. Είναι γνωστό άλλωστε πως πολλοί αρχαιοελληνικοί ναοί καταστράφηκαν από τους ίδιους τους Χριστιανούς και σε ορισμένους από αυτούς κτίστηκαν πάνω στα θεμέλια τους ορθόδοξες εκκλησίες. Παρ’ όλα αυτά το ορθόδοξο ιερατείο αναγκάστηκε να ανεχθεί την ύπαρξη τους και να αναγνωρίσει το αυτονόητο: πως οι Έλληνες δεν ήταν πάντα Χριστιανοί, και πως τα αρχαία μνημεία «έχουν δικαίωμα» να υπάρχουν. Δεν συνέβη όμως το ίδιο με τα μνημεία άλλων θρησκειών και πολιτισμών, που υπήρχαν διάσπαρτα στον ελλαδικό χώρο. Μέχρι πρόσφατα η εξαφάνιση αυτών των μνημείων θεωρούνταν «εθνικό χρέος». Να σας θυμίσω μόνο τα εκατοντάδες μουσουλμανικά τεμένη που υπήρχαν διασκορπισμένα σ’ ολόκληρη την Ελλάδα και μέχρι το 1923 λειτουργούσαν κανονικά, όπως συμβαίνει σήμερα μόνο στη Δυτική Θράκη. Όλα αυτά τα τεμένη καταστράφηκαν μετά το 1923, οι μιναρέδες τους «αποκεφαλίστηκαν», και αφέθηκαν να φθαρούν από το χρόνο –ακόμη κι εκείνα τα μνημεία που είχαν μεγάλη ιστορική και πολιτιστική σημασία. Το ίδιο συνέβη και με αρκετές συναγωγές και νεκροταφεία των Εβραίων. Το ίδιο συνεχίζει να συμβαίνει και στις μέρες μας με τα μεσαιωνικά μνημεία των «αιρετικών» Βογόμιλων.

ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΓΟΜΙΛΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ!

Η εξαφάνιση αυτών των «αιρετικών» νεκροταφείων από το χώρο της Μακεδονίας συνεχίζει να θεωρείται «ιερό καθήκον» από τους νεορθόδοξους «Ταλιμπάν». Αυτό συνέβη πριν από μερικά χρόνια στους εντυπωσιακούς μονολιθικούς σταυρούς του παλιού νεκροταφείου της Παλιάς Πέλλας των Γιαννιτσών. Τον Οκτώβριο του 2001, όπως κατήγγειλαν ευαισθητοποιημένοι κάτοικοι της περιοχής, «τα συνεργεία του δήμου, υπό την καθοδήγηση της τοπικής εκκλησιαστικής αρχής εισέβαλαν με μπουλντόζα στο χώρο του παλιού νεκροταφείου, εκθεμελίωσαν και κατέστρεψαν το βογομιλικό νεκροταφείο, χωρίς την επίβλεψη αρχαιολόγου και ενώ η πλειοψηφία των κατοίκων αντιδρά για την επιλεγείσα περιοχή». Ως δικαιολογία αυτής της ανυπολόγιστης καταστροφής προβλήθηκε η ανάγκη «ανάπλασης» του χώρου και η επιθυμία του τοπικού ιερέα για την εκεί οικοδόμηση μιας νέας εκκλησίας!

Στις καταγγελίες η αρμόδια 11η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων αντέδρασε χλιαρά, παρά το γεγονός ότι κατά την αυτοψία που πραγματοποιήθηκε εκεί στις 9 Οκτωβρίου του 2001 «διαπιστώθηκε ότι κατά τη διάρκεια σκαπτικών εργασιών καθαιρέθηκαν λίθινοι σταυροί μεταβυζαντινής περιόδου».

Στην πραγματικότητα μια μπουλντόζα ξερίζωσε τους μεσαιωνικούς σταυρούς και τους μετέφερε σ’ ένα «ακριανό σημείο» και κατά τη μεταφορά πολλοί σταυροί γδάρθηκαν, ενώ ορισμένοι (2-3 σε σύνολο 21) θρυμματίστηκαν κιόλας! Στις πιεστικές ερωτήσεις δημοσιογράφων της εφημερίδας Ελευθεροτυπία, που ήταν η μόνη που ασχολήθηκε τότε με το θέμα, οι υπάλληλοι της 11ης Εφορείας είχαν το θράσος να δηλώσουν πως «το εν λόγω νεκροταφείο είναι μη αρχαιολογικός, και ως εκ τούτου μη διατηρητέος χώρος», γι’ αυτό και χρησιμοποιούν επίτηδες τον όρο «μεταβυζαντινά μνημεία», άσχετα αν αυτοί οι μονολιθικοί σταυροί χρονολογούνται από τον 10ο αιώνα!

Η ΣΥΝΩΜΟΣΙΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ

Στην περιοχή του νομού Πέλλας υπάρχουν πολλά μεσαιωνικά νεκροταφεία και ορισμένα από αυτά χαρακτηρίζονται τυπολογικά «βογομιλικού τύπου», παρουσιάζοντας πολλές ομοιότητες με τις βογομιλικές νεκροπόλεις της Βοσνίας καθώς και με τα μνημεία των Καθαρών της Προβηγκίας, οι οποίοι αποτελούσαν ακόμη μια προέκταση των νεομανιχαίων Βογόμιλων στο χώρο της νότιας Γαλλίας. Αυτό άλλωστε είχε επισημάνει το 1988 στο 8ο Συμπόσιο Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης ο βυζαντινολόγος Νικόλαος Οικονομίδης, που έκανε λόγο για την ομοιότητα αυτών των μνημείων με αντίστοιχες μονολιθικές στήλες της νότιας Γαλλίας, της Βουλγαρίας και της Βοσνίας, που αποδίδονται στους Βογόμιλους και τη «θυγατρική» τους δυτικοευρωπαϊκή μεσαιωνική αίρεση των Καθαρών. Καθόλου περίεργο λοιπόν που η αείμνηστη Μελίνα Μερκούρη, η τότε Υπουργός Πολιτισμού, αποφάσισε να κηρύξει διατηρητέο το μεσαιωνικό νεκροταφείο της Χαλκηδόνας, όπου συναντάμε άλλους 53 λίθινους σταυρούς «βογομιλικού τύπου» (απόφαση αρ. Β2/Φ34/29280/756 της 4 Αυγούστου του 1988). Ωστόσο τα εντυπωσιακά αυτά μνημεία δεν αναφέρονται σε κανέναν τουριστικό οδηγό, σε κανένα βιβλίο, δεν υπάρχει καμιά πινακίδα που οδηγεί σ’ αυτά και γενικώς υπάρχει γύρω τους μια «διατεταγμένη σιωπή». Πρέπει κανείς να ψάξει πολύ για να τα ανακαλύψει.

Αυτό για παράδειγμα συμβαίνει με το νεκροταφείο των Βογόμιλων της ΝέαςΧαλκηδόνας που βρίσκεται μόλις 31 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης. Δεν υπάρχει καμιά πινακίδα που να οδηγεί σ’ αυτό, παρά το γεγονός πως βρίσκεται εκατό μόλις μέτρα από την εθνική οδό Θεσσαλονίκης-Έδεσσας. Για να βρει κανείς αυτό το σπάνιο νεκροταφείο θα πρέπει, λίγο πριν μπει στη Νέα Χαλκηδόνα, να στρίψει δεξιά και, αφού ακολουθήσει για λίγο έναν χωματόδρομο, να φθάσει εκκλησία των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Αυτή η εκκλησία είναι μεσαιωνική, όπως μαρτυρούν και οι ογκόλιθοι των τοίχων της –μάλιστα στη βόρεια πλευρά της εκκλησίας υπάρχει εντοιχισμένη μια σπάνια βογομιλική ταφόπλακα που έχει χαραγμένο τον ήλιο και τη Σελήνη, συνηθισμένα σύμβολα των πρώην παγανιστών Σλάβων Βογόμιλων.

Ακριβώς πίσω της υπάρχουν διάσπαρτοι οι μονολιθικοί σταυροί των Βογόμιλων. Κάποιοι είναι σπασμένοι, άλλοι είναι θαμμένοι μέσα στο χώμα και μόλις διακρίνονται, ενώ δύο-τρεις στέκουν ακόμη όρθιοι, αν και γυρτοί, και το ύψος τους φθάνει τα δύο μέτρα. Εννοείται πως ο χώρος είναι καλυμμένος με αγριόχορτα, ενώ κάποιοι επιτήδειοι αρχαιοκάπηλοι έχουν ανασκάψει ορισμένους τάφους για να κλέψουν οτιδήποτε θάφτηκε μαζί με τους νεκρούς. Η ατμόσφαιρα είναι εντελώς «γκόθικ», πράγμα που επηρεάζει ακόμη και τους ανίδεους σχετικά με τους Βογόμιλους. Τα μνημεία σε ταξιδεύουν. Νομίζεις προς στιγμήν πως δεν βρίσκεσαι στην Ελλάδα, αλλά στους λόφους της Βοσνίας, ακόμη και στα γεμάτα με κέλτικα μνημεία οροπέδια της Σκοτίας. Πρόκειται ασφαλώς για ψευδαίσθηση γιατί το νεκροταφείο αυτό, αν βρισκόταν σε κάποια φυσιολογική ευρωπαϊκή χώρα, θα ήταν περιποιημένο, καλοδιατηρημένο, και θα υπήρχαν παντού πινακίδες που θα υποδείκνυαν την ύπαρξη του. Όχι όμως στην Ελλάδα, όπου τα μεσαιωνικά βογομιλικά μνημεία της Μακεδονίας έχουν μπει στο στο στόχαστρο των εγχώριων «ΟρθόδοξωνΤαλιμπάν».

ΟΙ ΒΟΓΟΜΙΛΟΙ ΕΞΙΣΛΑΜΙΣΤΗΚΑΝ;

Είναι παράξενο πάντως πως αυτά τα «αιρετικά» μνημεία στην αυλή της εκκλησίας των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου κατόρθωσαν να επιζήσουν ως τις μέρες μας και δεν καταστράφηκαν προηγουμένως από τους φανατικούς ορθόδοξους. Το μυστήριο λύνεται αν παρατηρήσει κανείς τα ίχνη της βάσης του μιναρέ που σώζονται ακόμη εκεί. Στα τέλη του 14ου αιώνα, με την έλευση των Οθωμανών, η παλιά βυζαντινή εκκλησία μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος για τους πιστούςΑλλάχ της περιοχής. Αυτοί δεν πρέπει να ήταν μόνο νεοφερμένοι Τούρκοι, αλλά και πρώην Βογόμιλοι της Μακεδονίας που πέρασαν στο Ισλάμ προσελκυόμενοι από την ανεικονικότητα της μουσουλμανικής θρησκείας (οι Βογόμιλοι απέρριπταν τις εικόνες, το σταυρό και τις εκκλησίες). Αφού εξισλαμίστηκαν οι Βογόμιλοι είχαν κάθε λόγο να σεβαστούν τους τάφους των προγόνων τους και τα σύμβολα της «παλιάς θρησκείας» τους. Έτσι οι μεσαιωνικοί τάφοι παρέμειναν σχεδόν ανέπαφοι μέχρι το 1923, όταν οι μουσουλμάνοι της Μακεδονίας ανταλλάγησαν με τους ορθόδοξους της Μικρά Ασίας και εκδιώχθηκαν στην Τουρκία.

Η παρουσία πάντως ισχυρών βογομιλικών κοινοτήτων στην ενδοχώρα της Θεσσαλονίκης μεταξύ του 10ου και του 14ου αιώνα επιβεβαιώνεται από πολλες βυζαντινές πηγές. Στην πραγματεία του Κατά Πασών των αιρέσεων, ο αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης Συμεών (15ος αιώνας) ταξινομεί ως υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνο για τους Ορθόδοξους τους «Βογόμυλους, ανθρωπάρια δυσσεβέστατα, οι οποίοι και Κουδούγεροι ονομάζονται» (Μακαρίου Συμεών Απαντα, Λειψία 1791, σ.17). Σύμφωνα μάλιστα με το γνωστό βυζαντινολόγο Στίβεν Ράνσιμαν, η επικρατέστερη προέλευση της ονομασίας «Κουδούγεροι» σχετίζεται με το χωριό Κουτούγερι των Βοδενών (Έδεσσα), τα σημερινά δηλαδή Καισαριανά Πέλλας (Steven Runciman The Medieval Manichee, Cambridge University Press 1947). Όπως καταλαβαίνεται η περιοχή του κάμπου της κεντρικής Μακεδονίας έβριθε το Μεσαίωνα από «αιρετικούς» Βογόμιλους και αυτό είναι κάτι που ενοχλεί την κυρίαρχη ορθόδοξη εκκλησία της Ελλάδας, που επιδιώκει να κάνει «εθνοκάθαρση» ακόμη και στα μνημεία του παρελθόντος.

 



ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι φωτογραφίες είναι από το προσωπικό αρχείο του Γιώργου Στάμκου και απαγορεύεται η αναδημοσίευση τους χωρίς την αναφορά στην πηγή και στη βιβλιογραφία του συγγραφέα. 

Γιώργος Στάμκος στο βογομιλικό νεκροταφείο της Νέας Χαλκηδόνας

O συγγραφέας Γιώργος Στάμκος το 2007 δίπλα από έναν «βογομιλικού τύπου» σταυρό στο μεσαιωνικό νεκροταφείο της Νέας Χαλκηδώνας,που βρίσκεται 25 χιλιόμετρα περίπου βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης.

Ο συγγραφέας και δημοσιογραφος Γιώργος Στάμκος (stamkos@pot.com) ερευνά, μελετά και γράφει εδώ και 25 χρόνια σχετικά με το θέμα των Βογόμιλων, του Γνωστικισμού και των μεσαιωνικων αιρέσεων στα Βαλκάνια, αναζητώντας τα κατάλοιπα τους, γράφοντας δεκάδες σχετικά άρθρα και κεφάλαια βιβλίων. Αποτέλεσμα όλης αυτής της προσπάθειας αποτελεί η συγγραφή μιας Τριλογίας με θέμα τους Βογόμιλους και το Γνωστικισμό γενικότερα και την επίδραση τους στον ανθρώπινο πολιτισμό και στην πνευματική εξέλιξη της ανθρωπότητας. Το πρώτο, και βασικότερο, βιβλίο της Τριλογίας έχει τίτλο «ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ: Στη Σκιά του Άλλου Θεού – Γνωστικοί, Ζωροάστρες, Μιθραϊστές, Μανιχαίοι, Μεσσαλιανοι, Αλαουίτες, Γεζίντι, Μπεκτασήδες, Παυλικιανοι και η Αυγή των Βογόμιλων» εκδόθηκε το 2017. Το δευτερο βιβλίο με τίτλο «Η ΣΚΙΑ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ: Βογόμιλοι, Καθαροί, αιρετικά κινήματα του ύστερου Μεσαίωνα και Προτεσταντική Μεταρρύθμιση» θα εκδοθεί το 2018, ενώ τρίτο και τελευταίο βιβλίο της Τριλογίας, σχετικά με τα κατάλοιπα και τις επιδράσεις του Γνωστικισμού από τη Γαλλική Επανάσταση ως τη σημερινη εποχή του Matrix και των Star Wars,αναμένεται να ολοκληρωθεί και να εκδοθεί το 2019.

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ COVER

 

MOΛΙΣ ΕΚΔΟΘΗΚΕ!

Το Απαγορευμένο Βιβλίο

 

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ

ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

στη Σκιά του Άλλου Θεού

Γνωστικοί  Ζωροάστρες  Μιθραϊστές ● Μανιχαίοι Μεσσσαλιανοί 

Αλαουίτες  

Γεζίντι ● Μπεκτασήδες ● Παυλικιανοί

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ COVER

«Καταγγέλλουν τους πλουσίους, απεχθάνονται τον Αυτοκράτορα, γελοιοποιούν τους ανώτερους, καταδικάζουν τους ευγενείς κι απαγορεύουν τους δούλους να υπακούουν στους κυρίους τους».

Κοσμάς ο Ιερέας, Κατά των Βογομίλων

Διαβάστε το, πριν προλάβει να καεί κι αυτό στην Πυρά της μεταμοντέρνας Ιεράς Εξέτασης…

ΕΝΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΑΜΕΝΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ!

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ”;

 

Το νέο βιβλίο του Γιώργου Στάμκου

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ

ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

στη Σκιά του Άλλου Θεού

Γνωστικοί  Ζωροάστρες  Μιθραϊστές ● Μανιχαίοι Μεσσσαλιανοί 

Αλαουίτες  

Γεζίντι ● Μπεκτασήδες ● Παυλικιανοί

 

κοστίζει 20 ευρώ (με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής/αντικαταβολής μέσω ΕΛΤΑ),

κυκλοφορεί σε περιορισμένα αντίτυπα, αποκλειστικά για ειδικούς, συλλέκτες, μελετητές της ιστορίας της Γνώσης, ερευνητές και «υποψιασμένους» αναγνώστες της Απαγορευμένης Ιστορίας –δεν διατίθεται σε βιβλιοπωλεία– και μπορείτε να το παραγγείλετε άμεσα στο τηλέφωνο:

2392.110215

ή στο 

6945522050

 (μπορείτε να στείλετε και SMS, γράφοντας τα στοιχεία της ταχυδρομικής σας διεύθυνσης και «Οι Πρόδρομοι των Βογόμιλων»)

ή στο mail: stamkos@post.com

 

«Οι εκπεσόντες από τον Ουρανό άγγελοι, εισέρχονται στα σώματα των γυναικών μετά από σαρκική επιθυμία κι έτσι γεννιέται πνεύμα εκ πνεύματος και σαρξ εκ σαρκός. Μ’ αυτόν τον τρόπο συμπληρώνεται η βασιλεία του Σατανά σ’ αυτόν εδώ τον κόσμο και εις πάντα τα έθνη»

LIBER APOCRYPHUS SANCTI IOANNI

ή Tainata Kniga  

Το λεγόμενον Ψευδοευαγγέλιον Τουτέστιν Βίβλος Απόκρυφος των Βογομίλων

ή το «Χειρόγραφο του Καρκασόν»

(πλήρες από πλάνες)

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ COVER

MYΣΤIKH ΚΑΣΑΝΔΡΑ Η μυστηριώδης “Νήσος” της Θεσσαλονίκης

    • MYΣΤIKH ΚΑΣΑΝΔΡΑ

Η μυστηριώδης “Νήσος” της Θεσσαλονίκης

«Δύο Θεσσαλονικείς συναντιούνται μετά το θάνατό τους στον Παράδεισο. ‘’Ωραία είναι εδώ’’, λέει ο ένας και ο άλλος αμέσως του απαντά: ‘’Ναι, αλλά σαν τη Χαλκιδική δεν έχει!’’»

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

Βρίσκεται στο προαύλιο της Θεσσαλονίκης και το όνομα της είναι ταυτόσημο στους πολλούς με τις λέξεις Weekend και Kαλοκαιρινές Διακοπές. Κάθε καλοκαίρι οι ακτές της κατακλύζονται από ένα τσουνάμι διψασμένων για θάλασσα τουριστών που προέρχονται σχεδόν από κάθε σημείο της Ευρώπης. Είναι φημισμένη για τις απαράμιλλες αμμουδιές της, τα κρυστάλλινα νερά της, τις καταπράσινες ακτές της, αλλά και για την ασύγκριτη ποικιλία διασκέδασης που προσφέρει στους επισκέπτες της. Είναι η Χαλκιδική, το καμάρι των Θεσσαλονικέων και όλων των βορειοελλαδιτών, ένα τρίποδο μαργαριτάρι αγκυροβολημένο στο βόρειο Αιγαίο.

Ας μην υπερβάλουμε. Είναι γνωστή άλλωστε η Χαλκιδικολατρεία των Θεσσαλονικέων, όπως φαίνεται κι απ’ το παρακάτω ανέκδοτο: «Δύο Θεσσαλονικείς συναντιούνται μετά το θάνατό τους στον Παράδεισο. ‘’Ωραία είναι εδώ’’, λέει ο ένας και ο άλλος αμέσως του απαντά: ‘’Ναι, αλλά όχι σαν τη Χαλκιδική!’’» (Καλού κακού πάντως μην τολμήσετε να πείτε κατάμουτρα στους Θεσσαλονικείς ότι υπάρχει στην Ελλάδα πιο… όμορφη περιοχή από τη Χαλκιδική, διότι θα μπλέξετε!)

Εκτός όμως από τα τουριστικά της θέλγητρα και τις ομορφιές της η γη της Χαλκιδικής «θηλάζει» πολλά μυστικά. Κρύβει πολλά προϊστορικά, ιστορικά και αρχαιολογικά μυστήρια, θρύλους και παραδοξολογίες, τόπους με ιδιαίτερη ενεργειακή ατμόσφαιρα και παράξενα μνημεία της Φύσης. Αυτή την «άλλη» Χαλκιδική θα προσπαθήσουμε να εξερευνήσουμε και να χαρτογραφήσουμε εδώ, ξεκινώντας από το πρώτο πόδι της, τη Μυστική Κασσάνδρα.

Αυτός ο μαγικός τόπος έχει μια αλατισμένη γλυκύτητα, αλλά και μια ιστορία που χάνεται στα βάθη των χιλιετηρίδων, με απαρχές που αναμιγνύουν μύθους και θρύλους, ώστε συχνά να μπερδεύει κανείς που τελειώνει ο μύθος και ξεκινά η ιστορία.

Το νέο στενόμακρο “Νησί” της Θεσσαλονίκης

H Κασσάνδρα είναι στην πραγματικότητα νησί, το μεγαλύτερο “νησί” της Θεσσαλονίκης. Αν μετά τη διάνοιξη της διώρυγας της Κορίνθου (1893) η Πελοπόννησος από χερσόνησος έγινε στην πραγματικότητα ένα μεγάλο νησί στο προαύλιο της Αθήνας, έτσι και η Κασσάνδρα, μετά την διάνοιξη της διώρυγας της Ποτίδαιας το 1973, έγινε στην ουσία ένα στενόμακρο νησί στο νότο της Θεσσαλονίκης. Από τότε οι παραπονιάρηδες Θεσσαλονικείς σταμάτησαν να παραπονιούνται πως δεν έχουν νησιά κοντά τους. Απέκτησαν ένα νέο και μάλιστα αρκετά μεγάλο, πανέμορφο και με απίστευτα πλούσια ιστορία. Την Κασσάνδρα, που είναι και χερσόνησος και νησί. Κάτι σαν σύζυγος και ερωμένη μαζί. Δύο σε ένα και μάλιστα σε απόσταση μόλις 70 χιλιομέτρων από τα νότια όρια της Θεσσαλονίκης.

Με έκταση σχεδόν 350 τ.χλμ. και 20.000 μόνιμους κατοίκους η Κασσάνδρα είναι μια πράσινη και παστέλ χιονοστιβάδα που διεισδύει με μορφή λυγισμένου δάκτυλου στη θάλασσα του Αιγαίου. Τα χωριά της, κουρνιασμένα τα περισσότερα σε χρυσές ακτές που τις σκιάζουν σκουροπράσινα πεύκα, έχουν μετατραπεί από τη δεκαετία του 1970 σε παγκοσμίου φήμης τουριστικά θέρετρα, που φιλοξενούν κάθε χρόνο πάνω από δύο εκατομμύρια τουρίστες, χωρίς να συμπεριληφθούν ανάμεσα τους και οι Θεσσαλονικείς επισκέπτες του Σαββατοκύριακου. Για τους τελευταίους η Κασσάνδρα έχει ταυτιστεί περισσότερο με κολύμπι, θάλασσα, φαγητό, ξέφρενη διασκέδαση και αναζήτηση ερωτικού συντρόφου, καθώς αυτή η χερσό-Νήσος θεωρείται πολύ πιο “θηλύκια” σε σχέση με τις άλλες δύο της Χαλκιδικής. Ένας τόπος λαγνείας, πάθους, αλλά και παραισθήσεων. Όπως λένε άλλωστε αστειευόμενοι κι οι ντόπιοι: “Στο πρώτο πόδι (Κασσάνδρα) της Χαλκιδικής πας για να βρεις γυναίκα, στο δεύτερο (Σιθωνία) πας όταν έχεις γυναίκα και στο τρίτο (Άθως) πας όταν χάσεις τη γυναίκα…”. (H φαντασίωση είναι αδελφή της πλάνης, άρα συχνά επικίνδυνη…).

Η φλεγόμενη Κασσάνδρα και η τουριστική έκρηξη

Αυτή η περιοχή δημιουργήθηκε όχι από την οργή των αρχαίων θεών, αλλά από την οργή των σωθικών της Γης, των ηφαιστείων. Η Μυθολογία ωστόσο μας διηγείται πως η χερσόνησος της Χαλκιδικής υπήρξε σφοδρό πεδίο σύγκρουσης κατά τη διάρκεια της Τιτανομαχίας. Οι Ολύμπιοι θεοί υποτίθεται πως ξερίζωναν τεράστια κομμάτια θρακικής γης και τα πετούσαν πάνω στους Γίγαντες για να τους καταπλακώσουν. Έτσι δημιουργήθηκε η χερσόνησος της Παλλήνης (Κασσάνδρα) ή Φλέγρα, της Σιθωνίας και του Άθωνα. Κάτω από την Κασσάνδρα θάφτηκε ο γίγαντας του σεισμού, ο γνωστός μας Εγκέλαδος. Το δεύτερο «πόδι», η Σιθωνία οφείλει το όνομά της στο Σίθωνα, το γιο του Ποσειδώνα. Τέλος ο πανύψηλος Άθως σχηματίστηκε από βράχο που έριξε εναντίον του ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας. Σύμφωνα όμως με μια άλλη εκδοχή του μύθου κατά την Τιτανομαχία ο Άθως ήταν ένας Θρακιώτης Γίγαντας που πέταξε έναν τεράστιο πέτρινο όγκο κατά του Θεού Ποσειδώνα, ξέφυγε όμως από τα χέρια του και έπεσε στη θάλασσα σχηματίζοντας το κομμάτι της ξηράς που βρίσκεται σήμερα η ομώνυμη χερσόνησος. Η θεά Δήμητρα έντυσε τον Άθω με χιλιάδες ρίζες, που έγιναν σύντομα έγιναν ένα πυκνό δάσος, και ο Δίας χάρισε την κατάφυτη χερσόνησο στην Άρτεμη για να κυνηγάει με τα χρυσά της βέλη, συντροφιά με τις Νύμφες, που ήταν ορκισμένες στην αγνότητα. Από τότε ο Άθως ονομάστηκε «Όρος της Παρθενίας»…

Στην αρχαιότητα η χερσόνησος της Κασσάνδρας ή Παλλήνης ονομάζονταν αρχικά Φλέγρα, που σημαίνει «φλεγόμενος τόπος» (εξαιτίας του Δία που έκαιγε από τον Όλυμπο απέναντι με τους κεραυνούς του τη “γη των Γιγάντων” που ζούσαν εκεί) ή επειδή κατά την αρχαιότητα έβγαιναν συνεχώς καπνοί από υπόγειες σπηλιές, κατάλοιπα πανάρχαιων ηφαιστείων. Τον Aύγουστο του 2006 οι εικόνες της φλεγόμενης Kασσάνδρας και της πνιγμένης στους καπνούς Χαλκιδικής, που έκαναν τον γύρο του κόσμου, έφεραν στο νου την αρχαία ονομασία του πρώτου «ποδιού» της Χαλκιδικής. Το πανέμορφο πευκοδάσος του πρώτου ποδιού της Χαλκιδικής τυλίχθηκε γρήγορα στις φλόγες και θα χρειαστούν τριάντα χρόνια για να αποκατασταθεί (Σήμερα δέκα χρόνια αργότερα, η Φύση έκανε και πάλι το θαύμα της κι ένα μεγάλο τμήμα της πυρίκαυστης περιοχής έχει και πάλι αποκτήσει το δάσος της). Αλλά η ζωή συνεχίστηκε και το τουριστικό πρόσωπο της Κασσάνδρας δεν επλήγη θανάσιμα, όπως πολλοί φοβήθηκαν ότι θα συμβεί μετά την καταστροφική πυρκαγιά. Αντίθετα οι μετοχές της Κασσάνδρας ανέβηκαν στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη. Πολυάριθμοι νέοι τουρίστες από τα Βαλκάνια, την κεντρική και ανατολική Ευρώπη και τη Ρωσία, την έκαναν αγαπημένο τόπο διακοπών, με θετικές και αρνητικές επιπτώσεις, ειδικά στον περιβαλλοντικό τομέα. Η “αυτοκρατορία της πλαστικής σακούλας” κυριαρχεί παντού και απειλεί να καταστήσει και την Κασσάνδρα έναν ακόμη Paradise Lost…

Ο ναός του Άμμωνος Διός και άλλα μυστήρια…

Από την αρχαιότητα η χερσόνησος της Κασσάνδρας ή Παλλήνης (ή Φλέγρας), κατοικημένη αρχικά από θρακικά φύλα, ήταν η πιο πυκνοκατοικημένη και φιλοξενούσε πλήθος πόλεων, ελληνικών αποικιών οι περισσότερες. Ανάμεσα τους ξεχώριζαν η Ποτίδαια, ή Άθυτος (ή Άφυτος), η Σκιώνη, η Σίβηρη, η Σάνη, η Νεάπολη και η Μένδη, στις δυτικές ακτές της χερσονήσου. Η τελευταία βρισκόταν κοντά στη σημερινή Καλάνδρα και ήταν η πατρίδα του γλύπτη Παιώνιου, που φιλοτέχνησε το άγαλμα της Νίκης στην αρχαία Ολυμπία. H αρχαία Μένδη ήταν αποικία των Ερετριέων που λάτρευαν το θεό Διόνυσο. Στο νόμισμα της πόλης απεικονίζονταν ο Διόνυσος αλλά και ο γάιδαρος (!), εξαιτίας ενός ξεχωριστού είδους που ενδημούσε στην περιοχή, ο λεγόμενος Μένδιος όνος. Απ’ αυτό προήλθε και το όνομα «κυρ Μέντιος» που έδιναν παλιότερα οι ντόπιοι κάτοικοι στα συμπαθέστατα γαϊδουράκια τους.

Σημαντική πόλη της χερσονήσου ήταν η Άθυτος ή Άφυτις, η οποία μνημονεύεται από τους αρχαίους συγγραφείς (Ηρόδοτος, Θουκυδίδης, Ξενοφών, Αριστοτέλης, Παυσανίας, Στράβων κ.α). Εκτός από το ιερό του Διόνυσου του 8ου π.Χ. αιώνα, η πόλη φιλοξενούσε και ναό του Άμμωνος Διός (δωρικού ρυθμού που χρονολογείται από τον 4ο π.Χ. αιώνα). Έκοβε μάλιστα και δικό της νόμισμα που έφερε την κεφαλή του προστάτη της, Άμμωνα Δία. Σήμερα σώζονται τα ερείπια αυτού του σπάνιου για τον ελλαδικό χώρο ναού, αλλά ο βράχος πάνω στον οποίο γινόταν οι θυσίες προς τιμήν του Άμμωνος Διός προσφέρει μια καταπληκτική θέα προς την κατεύθυνση της Σιθωνίας.Ο Ναός αφιερωμένος στον Άμμωνα Δία δίπλα στην παραλία του χωριοὐ Καλλιθέα και αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα της περιοχής.

Τμήματα μόνον των κτισμάτων του ιερού του Άμμωνος Διός που χρονολογούνται στο α’ μισό του 4ου αιώνα έχουν διασωθε. Η ύπαρξη επιγραφής που χρονολογείται στον 3ο αιώνα ή στο α’ μισό του 2ου αιώνα π.Χ. προς τιμή του Ασκληπιού σε αναθηματικό βωμίσκο, που βρέθηκε στο χώρο και φυλάσσεται στη βιβλιοθήκη της Μονής Παντελεήμονος στο Άγιο Όρος, υποδηλώνει τη λατρεία του θεού στο ιερό αυτή την εποχή.
Το 2ο αι. μ.Χ. το ιερό γνωρίζει ακμή. Έξω από το ναό του Άμμωνος Διός κτίζονται κερκίδες και βόρεια του ναού κτίζεται το βαλανείο (μικρό λουτρό), το οποίο συνδέεται με τη λατρεία του Ασκληπιού και την ίαση. Το ιερό εγκαταλείπεται και καταστρέφεται στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ.

Εκτός από τα προηγούμενα στην Κασσάνδρα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον η διώρυγα και το κάστρο της Ποτίδαιας, ο βυζαντινός πύργος της Νέας Φώκαιας στην άκρη της θάλασσας, η παλαιοχριστιανική Βασιλική στην Καλλιθέα, ο πύργος και η κάτασπρη γρανιτική αμμουδιά της Σάνης, τα αρχαία λατομεία, ο Γλαρόκαβος με τις αμμοσούρες του και τον ορμίσκο του, οι πευκόφυτοι χωματόδρομοι προς την Αγία Παρασκευή, η Μαυρομπάρα και η κρυφή λιμνούλα της και η Παναγία Φανερωμένη με τη θαυματουργή πέτρα-βάση αρχαίου αγάλματος. Ειδικά στην Αγία Παρασκευή αναβλύζουν από τα έγκατα της γης ιαματικά ύδατα, πλούσια σε μεταλλικά στοιχεία, με μοναδική χημική σύσταση και ιδανική θερμοκρασία (36 βαθμοί Κελσίου), που διαθέτουν σπάνιες θεραπευτικές ιδιότητες και αναζωογονούν το σώμα και το πνεύμα. Εκεί πάνω στα βράχια, σε ένα μαγευτικό περιβάλλον με θεά το Αιγαίο -η θέα πίνοντας καφέ είναι όντως απίστευτη- υπάρχει κι ένα υπερσύγχρονο υδροθεραπευτήριο (spa) της Αγίας Παρασκευής και το έμπειρο προσωπικό του σας περιμένει για να σας αναζοωγονήσει. Τα τρεχάμενα ιαματικά ύδατα αγγίζουν μουσικά τα απόκρημνα βράχια και μουρμουρίζουν το ατελείωτο τραγούδι τους στην σκοτεινή θαλασσινή σπηλιά καθώς ανακατεύονται με το θεϊκό που βγαίνει από τα σπλάχνα αυτού του ευλογημένου τόπου για να σας θεραπεύσει ολιστικά.

Παρά το γεγονός πως η Κασσάνδρα είναι το πιο κοσμοπολίτικο μέρος της Χαλκιδικής, εντούτοις φιλοξενεί πολλά σπάνια και «μυστικά» μέρη για να την αγνοήσει ένας υποψιασμένος ταξιδευτής. Νοτίως της απλώνεται η απέραντη, δικτυωτή και κορφοπύθμενη θάλασσα του Αιγαίου. Στο βορρά της η Θεσσαλονίκη, η Μακεδονία και η απέραντη βαλκανική ενδοχώρα. Κι εδώ στη Χαλκιδική και στην Κασσάνδρα η ατμόσφαιρα του εξωπραγματικού έχει διεισδύσει παντού. Oνειροπόλος είναι αυτός που βρίσκει μόνος του το δρόμο ακολουθώντας το αχνό φως της πανσέληνου. Η δυστυχία του είναι πως βλέπει την αυγή μόνος του, πριν από τους άλλους…

Η Ελλάδα μέσα από 16 Ιστορικές Ρήσεις

Αυτή Είναι η Ελλάδα!

Η Ελλάδα μέσα από 16 Ιστορικές Ρήσεις

Τι έχουν πει διάσημες προσωπικότητες για την Ελλάδα

 Image result for ελληνικο καφενείο

 

Του Γιώργου Στάμκου

Mερικά από τα πιο διεισδυτικά, περιεκτικά και εντυπωσιακά λόγια που είπαν για την Ελλάδα, διάσημοι διανοητές διαμέσου της Ιστορίας. Προσωπικότητες προερχόμενες από κάθε χώρο και κάθε εποχή αποκαλύπτουν απόψεις και αλήθειες που διαφάνηκαν σε στιγμές αισιοδοξίας, απόγνωσης, κυνισμού, βεβαιότητας, σκωπτικής ή χιουμοριστικής διάθεσης, δίνοντας το απόσταγμα της ψυχής τους συμπυκνωμένο σε λίγες λέξεις.

Image result for Ελλαδα καφενειο

 

«Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει. Συνεχώς ξεψυχά». Δημήτρης Χορν

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Τι άνθρωποι αυτοί οι Έλληνες! Δεν υπάρχουν ερωτήματα που δε θέτουν και ελάχιστα υπάρχουν στα οποία δεν έχουν απαντήσει. Κι όταν δεν έχουν τίποτε άλλο να πουν, μιλούν για την ομιλία, αν δεν έχουν τίποτε άλλο να σκεφτούν, σκέφτονται για τη σκέψη».

Ρος Λέκι, Αννίβας ο Καρχηδόνιος  

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Είμαστε συγκεντρωμένοι γύρω από τη Μεσόγειο, όπως τα βατράχια γύρω από ένα βάλτο». Πλάτων

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Ο πλούτος και η δύναμη των Ελλήνων βρίσκεται εκεί όπου βρισκόταν και στην εποχή του Οδυσσέα: στη θάλασσα».

Ζακ Λακαριέρ, Γάλλος ελληνιστής

Image result for beautiful Greece cafeneion

«Η Δύση, ακολουθώντας την παράδοση της λογικής και της έρευνας, ορμάει να κατακτήσει τον κόσμο· κι η Ανατολή, σπρωγμένη από τρομακτικές υποσυνείδητες δυνάμεις, χιμάει κι αυτή να κατακτήσει τον κόσμο· κι η Ελλάδα, ανάμεσά τους, γεωγραφικό και ψυχικό σταυροδρόμι του κόσμου …»

. Νίκος Καζαντζάκης, Αναφορά στον Γκρέκο

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Η Ελλάδα είναι το αιώνιο κόσκινο μέσα από το οποίο οι επιθέσεις της Ανατολής στη Δύση και της Δύσης στην Ανατολή, πρέπει να περάσουν και να αποθέσουν αμέσως τα κατακάθια τους». Ρόρπερτ Κάπλαν, Φαντάσματα των Βαλκανίων

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Το πιο αρχαιολογικό ερείπιο της Ελλάδας είναι ο ελληνικός λαός».

Ε. Άμποτ

Related image

«Πολιτισμός των Ελλήνων. Καμιά λατρεία της δύναμης. Το χρονικό ήταν μονάχα μια γέφυρα. Στις ψυχικές καταστάσεις δεν ζητούσαν την ένταση, αλλά την καθαρότητα».

Σιμόν Βάιλ

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Η Ελλάδα δημιουργήθηκε πάνω στο ιδεολόγημα ότι η μόνη αξία των σημερινών Ελλήνων είναι η καταγωγή τους απ’ τους αρχαίους -για μένα αυτή είναι η πραγματική ελληνική τραγωδία».

Μάικλ Χέρτσφελντ, ανθρωπολόγος

Related image

«Όποιος λαός κι αν καταγόταν απ’ τους αρχαίους Έλληνες, θα ήταν αυτόματα δυστυχισμένος. Εκτός αν μπορούσε να τους ξεχάσει ή να τους ξεπεράσει».

Νίκος Δήμου, Η Δυστυχία του να Είσαι Έλληνας

Image result for Ελλαδα καφενειο

«Τελικά τι είμαστε; Οι Ευρωπαίοι της Ανατολής ή οι ανατολίτες της Ευρώπης; Οι ανεπτυγμένοι του νότου ή οι υποανάπτυκτοι του βορρά; Οι (κατ’ ευθείαν) απόγονοι των Αχαιών ή η πανσπερμία της Βαβυλωνίας;»

Νίκος Δήμου, Η Δυστυχία του να Είσαι Έλληνας

Image result for ελληνικο καφενείο

«Δεν μπορείς με μια αερογέφυρα 25 αιώνων να συνδέσεις τους σημερινούς ‘Έλληνες με το αρχαίο παρελθόν».

Χρηστός Γιανναράς

«Η Ελλάδα είναι μια χώρα που χρωστάει σε μεγάλο βαθμό την ανεξαρτησία της στην επιθυμία του ευρωπαϊκού ρομαντισμού ν’ αναβιώσει την κλασική αρχαιότητα».

Γιώργος Πρεβελάκης, γεωπολιτικός

Image result for Ελλαδα καφενειο

 

«Οι Έλληνες είναι ο μόνος λαός των Βαλκανίων που δεν απελευθέρωσε την κοιτίδα του γένους, την Κωνσταντινούπολη. Κάνουμε ένα πήδημα στην αρχαιότητα, προς τον Περικλή, και μένουμε με όλον αυτό τον ψυχαναλυτικό τραυματισμό, παραλείποντας το Βυζάντιο».

Ελένη Αρβελέρ, Βυζαντινολόγος

Image result for beautiful Greece

«Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μία ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσο την ξαναφτιάχνεις».

Οδυσσέας Ελύτης, Ο Μικρός Ναυτίλος

Related image

«Δεν είμαι Αθηναίος, ούτε Έλληνας  πολίτης, αλλά πολίτης του κόσμου».

Σωκράτη, από τα Ηθικά του Πλούταρχου

Related image

«Όπου κι αν ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει».

Γεώργιος Σεφέρης, Νομπελίστας ποιητής

Από το βιβλίο μου «999 Μαργαριτάρια της Ανθρώπινης» Σκέψης, εκδ. Άγνωστο 2010

999

Αναζητήστε το βιβλίο 999 Μαργαριτάρια της Ανθρώπινης Σκέψης,

 Εμπλουτίστε το διανοητικό σας οπλοστάσιο με τα καλύτερα αποφθέγματα των πιο ανήσυχων προσωπικοτήτων που χάραξαν το δικό τους δρόμο στην ιστορία του ανθρώπινου πνεύματος. Κάποιοι σκέφτηκαν και ανακάλυψαν πριν από μας μεγάλες αλήθειες. Θα τις αφήσετε να τις παρασύρει το ποτάμι της λησμονιάς;

999 ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Εξώφυλλο (2)

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ AMEΣΑ ΤΑ “999 Μαργαριτάρια της Ανθρώπινης Σκέψης»;

 

Το βιβλίο (224 σελ) στοιχίζει μόνον 15 ευρώ,  θα σας έρθει άμεσα στο σπίτι σας  με τα έξοδα αποστολής και αντικαταβολής (μέσω ΕΛΤΑ) Εντελώς ΔΩΡΕΑΝ!

Τηλεφωνείστε ΤΩΡΑ στο

2392.110215

ή στο 6945522050

ή στείλτε στον ίδιο αριθμό μήνυμα (SMS) με τα στοιχεία σας (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Ταχυδρομικός Κώδικας και Τηλέφωνο) γράφοντας “999 Μαργαριτάρια της Ανθρώπινης Σκέψης»,
Μπορείτε επίσης να δώσετε την παραγγελία σας και τα στοιχεία σας στο mail: tesla.plate.gr@gmail.com 

999

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΙΝΑΙ ΕΞΑΝΤΛΗΜΕΝΟ ΑΠΟ ΟΛΑ ΤΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΟΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ!

999 ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Εξώφυλλο (2)

«Τώρα υποψιάζομαι ότι το Σύμπαν δεν είναι μόνο πιο παράξενο απ’ όσο υποθέτουμε αλλά πιο παράξενο απ’ όσο θα μπορούσαμε να φανταστούμε».
J.B.S. Halfane, Possible Worlds and Other Papers, 1927

999 ΜΑΡΓΑΡΙΤΑΡΙΑ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ (2)

ΦΑΡΟΙ ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΘΑΛΑΣΣΕΣ

ΦΑΡΟΙ ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΘΑΛΑΣΣΕΣ

30 ελληνικοί φάροι ρίχνουν φως στην… ιστορία τους

«Ψηλοί ξωμάχοι, στους γκρεμούς τραβερσωμένα κάστρα», όπως τους αποκάλεσε ο Οδυσσέας Ελύτης, οι φάροι της Ελλάδας γοήτευαν διαχρονικά τους περαστικούς. Χτισμένοι ακόμη και 500 χρόνια πριν, δεσπόζουν σε άγρια βράχια και ακριτικές πλαγιές ατενίζοντας την ιστορία να προσπερνά με θέα τη θάλασσα.

ΤΑΙΝΑΡΟ ΛΑΚΩΝΙΑΣ
ΤΑΙΝΑΡΟ ΛΑΚΩΝΙΑΣ

Το μυστήριο που εκπέμπει η λευκή αναλαμπή τους στη νύχτα θα λυθεί αύριο Κυριακή, αφού 30 φάροι της χώρας θα παραμείνουν ανοικτοί για το κοινό. Την απόφαση έλαβε το Πολεμικό Ναυτικό στο πλαίσιο εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Φάρων. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, από τις 10 το πρωί ως τις 7 το απόγευμα, οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να ενημερωθούν για τη σημασία των φάρων και των υπόλοιπων ναυτιλιακών βοηθημάτων στη ναυσιπλοΐα, καθώς και για την προσφορά των φαροφυλάκων.

Κάποιοι από αυτούς εγκαταλελειμμένοι, άλλοι ακόμη σε λειτουργία, ελκύουν πάντα το ενδιαφέρον. Τα τελευταία χρόνια, άλλωστε, οι άλλοτε κατοικίες των φαροφυλάκων, κυκλικές ή τετράγωνες, πέτρινες, ισόγειες ή διώροφες νοικιάζονται ως παραθεριστικά καταλύματα, λιτά εξοπλισμένα, προσφέροντας μια μοναδική εμπειρία. Και η ζήτηση είναι μεγάλη.

Ποιοι είναι

Οι 30 φάροι που θα υποδεχτούν αύριο το κοινό είναι οι: Αγίου Νικολάου Κέας, Ακρωτηρίου Σαντορίνης, Αρκίτσας Φθιώτιδας, Αυλίδας Βοιωτίας, Βασιλίνας Ευβοίας, ο φάρος στο Βρυσάκι Λαυρίου, στο Γερογόμπο Κεφαλονιάς, στο Γουρούνι Σκοπέλου, στο Δρέπανο Αχαΐας, στο Δρέπανο Χανίων, στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής, στο Κατάκολο Ηλείας, στο Κερί και στο Σκινάρι Ζακύνθου, στην Κρανάη Γυθείου, στη Λάκκα Παξών, στο Μεγάλο Εμβολο της Θεσσαλονίκης, στο Μελαγκάβι Λουτρακίου, στην Πλάκα Λήμνου, στο Σουσάκι Κορινθίας, στο Σπαθί Σερίφου, στην Ψαρομύτα Φωκίδας, στο Κοκκινόπουλο Ψαρών, στην Αλεξανδρούπολη, στη Θεσσαλονίκη, στο Ταίναρο, στα Κόπραινα Αρτας, στην Κακή Κεφαλή Χαλκίδας, στη Μονεμβασιά και στην Ντάνα Πόρου.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ
Ανεβαίνεις 98 σκαλοπάτια έως την κορυφή

Η Γαλλική Εταιρεία Φάρων και Φανών της Μεσογείου ήταν εκείνη που ανέλαβε ύστερα από συμφωνία με την τότε τουρκική κυβέρνηση την κατασκευή ενός φάρου στο νεοσύστατο λιμάνι της πόλης. Ο φάρος εγκαινιάστηκε το 1880 λειτουργώντας με ασετιλίνη. Εχει φωτιστική φωτοβολία 24 ναυτικών μιλίων και λειτουργεί ακόμη έχοντας υποστεί πολλές μετατροπές. Για να φτάσει κάποιος στην κορυφή του θα πρέπει να ανέβει 98 σκαλοπάτια.

ΚΡΑΝΑΗ ΓΥΘΕΙΟΥ
Πέτρινος γίγαντας 157 ετών

Είναι ένας οκταγωνικός πέτρινος πύργος που στολίζει την περιοχή επί 157 ολόκληρα χρόνια. Αυτός ο φάρος, ύψους 16 μέτρων, βρίσκεται σε απόσταση 500 μέτρων από το λιμάνι του Γυθείου και έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Λειτουργούσε μέχρι το 2002 με ασετιλίνη. Τη χρονιά εκείνη αυτοματοποιήθηκε με ηλιακή ενέργεια ενώ το 2004 ηλεκτροδοτήθηκε και λειτουργεί ως επιτηρούμενος.

ΜΕΛΑΓΚΑΒΙ ΛΟΥΤΡΑΚΙΟΥ
Ο «οδηγός» της διώρυγας της Κορίνθου

Ονομάζεται και Φάρος Ηραίον λόγω του αρχαίου ναού της Ηρας που βρίσκεται κοντά του. Κατασκευάστηκε το 1897 και κατευθύνει τα πλοία που κινούνται προς το λιμάνι και τη διώρυγα της Κορίνθου. Η συνολική καλυπτόμενη επιφάνειά του αγγίζει τα 140 τ.μ. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου παρέμεινε σβηστός, ενώ το 1982 ηλεκτροδοτήθηκε και λειτούργησε ως επιτηρούμενος ηλεκτρικός.

ΒΑΣΙΛΙΝΑ ΕΥΒΟΙΑΣ
Με αποθήκη, φούρνο και τρία δωμάτια

Απέχει 15 χιλιόμετρα από το κοντινότερο χωριό που είναι ο Αγιος Γεώργιος. Κατασκευάστηκε το 1892 και αποτελείται από τρία δωμάτια. Διαθέτει φούρνο και αποθήκη. Εκλεισε κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και επαναλειτούργησε το 1945 με πηγή ενέργειας το πετρέλαιο. Το 1982 ηλεκτροδοτήθηκε, το 1991 έγινε πλήρης αυτοματοποίησή του και το 2004 υπέστη γενική επισκευή. Είναι χαρακτηρισμένος νεότερο μνημείο.

ΚΡΑΝΑΗ ΓΥΘΕΙΟΥ
ΚΡΑΝΑΗ ΓΥΘΕΙΟΥ

ΣΚΙΝΑΡΙ ΖΑΚΥΝΘΟΥ
Οταν οι ναζί τον άφησαν τυφλό…

Ετοιμάζεται να συμπληρώσει 120 χρόνια ζωής. Ο λιθόκτιστος φάρος στο Σκινάρι της Ζακύνθου δεσπόζει σε έναν έρημο βράχο με άγρια βλάστηση και την πιο κοντινή παραλία να βρίσκεται σε απόσταση 5 χιλιομέτρων. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εκλάπησαν τα φωτιστικά μηχανήματα και ο φάρος παρέμεινε σβηστός. Το 1945 επαναλειτούργησε με πετρέλαιο μέχρι το 1980 που ηλεκτροδοτήθηκε και λειτούργησε ως επιτηρούμενος ηλεκτρικός.

ΤΑΙΝΑΡΟ ΛΑΚΩΝΙΑΣ
Προστάτης πλοίων από το 1887

Ο φάρος στο Ακρωτήρι Ταίναρο, φρουρός του νοτιότερου άκρου της ηπειρωτικής Ελλάδας, χτίστηκε από Γάλλους το 1882 και λειτούργησε για πρώτη φορά το 1887. Ο τετράγωνος πύργος του, ύψους 16 μέτρων, στέφεται από διώροφο μεταλλικό κλωβό που περιλαμβάνει τον φωτιστικό μηχανισμό και το περιστροφικό διοπτρικό. Ανακαινίστηκε το 1930, έπαψε να λειτουργεί κατά τη διάρκεια της Κατοχής και το 1950, ύστερα από νέα ανακαίνιση, φιλοξενούσε τρεις φαροφύλακες.

ΜΕΛΑΓΚΑΒΙ ΛΟΥΤΡΑΚΙΟΥ
ΜΕΛΑΓΚΑΒΙ ΛΟΥΤΡΑΚΙΟΥ

ΣΠΑΘΙ ΣΕΡΙΦΟΥ
Σε μια δύσβατη περιοχή, προσπελάσιμη μόνο με τζιπ 4×4, υψώνεται επιβλητικός ο φάρος της Σερίφου. Υπάγεται στην κατηγορία περί προστασίας Αρχαιοτήτων και πρωτολειτούργησε το 1901 με τη χρήση πετρελαίου. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο φάρος παρέμεινε σβηστός και επαναλειτούργησε το 1945. Το 1988 ηλεκτροδοτήθηκε.

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΕΑΣ
Ενοικιάζεται ως παραθεριστική κατοικία

Σε μια περιοχή δύσβατη και βραχώδη βρίσκεται ο περίφημος Φάρος του Αγίου Νικολάου στην Τζιά. Για να τον προσεγγίσει κάποιος χρειάζεται να διανύσει άσφαλτο 3,5 χιλιομέτρων από το λιμάνι, έπειτα χωματόδρομο 100 μέτρων και στη συνέχεια να κάνει πεζοπορία 500 μέτρων σε βατό μονοπάτι. Πρωτολειτούργησε το 1860 με πηγή ενέργειας το πετρέλαιο. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου παρέμεινε σβηστός, ενώ επαναλειτούργησε το 1945. Το 1986 ο φάρος ηλεκτροδοτήθηκε και σήμερα ενοικιάζεται ως εξοχική κατοικία.

ΑΚΡΩΤΗΡΙ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ
Με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας

ΒΑΣΙΛΙΝΑ ΕΥΒΟΙΑΣ
ΒΑΣΙΛΙΝΑ ΕΥΒΟΙΑΣ

Στο ισόγειό του βρίσκεται η οικία των φαροφυλάκων που χτίστηκε το 1892. Επάνω της στέκεται ένας πέτρινος πύργος ύψους 10 μέτρων που ατενίζει μερικά από τα ωραιότερα ηλιοβασιλέματα του νησιού. Χαρακτηρισμένος ως νεότερο μνημείο προστατεύεται από την υπηρεσία Αρχαιολογίας παρότι είναι ακόμη εν λειτουργία. Το 1983 εγκαταλείφθηκε το πετρέλαιο και ο φάρος ηλεκτροδοτήθηκε. Λειτούργησε ως επιτηρούμενος ηλεκτρικός μέχρι το 1988, οπότε και έγινε πλήρης αυτοματοποίησή του με νέο σύγχρονο μηχάνημα που λειτουργεί μέχρι σήμερα.

ΚΟΚΚΙΝΟΠΟΥΛΟ ΨΑΡΩΝ
«Ανυπότακτος» και στον τουρκικό ζυγό

Λειτούργησε για πρώτη φορά το 1909, όταν η περιοχή ήταν υπό την κατοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εντάχθηκε στο Ελληνικό Φαρικό Δίκτυο το 1913. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου παρέμεινε σβηστός και στο πλαίσιο ανασυγκρότησης του Δικτύου επαναλειτούργησε το 1945 με πηγή ενέργειας το πετρέλαιο. Το 1984 τα μηχανήματα πετρελαίου αντικαταστάθηκαν, ο φάρος ηλεκτροδοτήθηκε και λειτούργησε ως αυτόματος ηλεκτρικός. Το κτίριο αποκαταστάθηκε πλήρως το 2014.

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΡΟΒΒΑ

 

Ο ΦΑΡΟΣ ΔΟΥΚΑΤΟ ΤΗΣ ΛΕΥΚΑΔΑΣ
Ο λαβωμένος φρουρός του Ιονίου

ΣΚΙΝΑΡΙ ΖΑΚΥΝΘΟΥ
ΣΚΙΝΑΡΙ ΖΑΚΥΝΘΟΥ

Ο «λαβωμένος» από τα 6,1 Ρίχτερ του περασμένου Νοεμβρίου φάρος Δουκάτο στη Λευκάδα, με τις εξαιρετικές τοιχογραφίες στο εσωτερικό του, αποκαλύπτεται. Στη νοτιοδυτική άκρη της εσχατιάς του νησιού, ο φάρος Δουκάτο στέκει ακοίμητος φρουρός του Ιονίου πελάγους, για να οδηγεί τα πλοία και να θυμίζει ιστορίες από την προϊστορία και τη μυθολογία.

Στο εσωτερικό του υπάρχουν εντυπωσιακές τοιχογραφίες ανώνυμων δημιουργών, που ξεδιπλώνουν αυτούς τους μύθους και δείχνουν πώς ήταν η μοναχική, αλλά ενδιαφέρουσα, ζωή των κατά καιρούς φαροφυλάκων. Είναι αυτές οι «λαβωματιές» που του άφησε ο περσινός σεισμός που δεν επιτρέπουν τον φάρο Δουκάτο να είναι μεταξύ των 30 φάρων σε όλη τη χώρα που ανοίγει αύριο το Πολεμικό Ναυτικό, με την ευκαιρία του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Φάρων.

Ωστόσο, είναι από τους πιο όμορφους φάρους, τόσο ως κτίσμα όσο κυρίως ως προς τη θέα, που κόβει την ανάσα με τις απόκρημνες πλαγιές της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης απέναντι, τον αναπάντεχα καταπράσινο κόλπο της Βασιλικής, αλλά και τα ονειρικά ηλιοβασιλέματα, όταν ο ήλιος «βουτά» στη φουρτουνιασμένη θάλασσα του Ιονίου.

Ο φάρος Δουκάτο κατασκευάστηκε το 1890, το ύψος του πύργου του είναι 14 μέτρα και το εστιακό του ύψος 70 μέτρα. Είναι χτισμένος πάνω σε ιερό του Απόλλωνα -από το οποίο ωστόσο δεν σώζεται τίποτα- και το ακρωτήρι της Λευκάτας (από το οποίο λέγεται ότι πήρε το όνομά της η Λευκάδα), είναι ένας από τους πιο γνωστούς βράχους της αρχαιότητας, πιθανότατα η ομηρική «Λευκάς Πέτρη» με τα άσπρα βράχια.

ΣΠΑΘΙ ΣΕΡΙΦΟΥ
ΣΠΑΘΙ ΣΕΡΙΦΟΥ

Κατά την αρχαιότητα (γύρω στο 1200 π.Χ.) γίνονταν στο σημείο ανθρωποθυσίες για να εξευμενίσουν τους θεούς και το πνεύμα της Τρικυμίας και αργότερα (στο 400 π.Χ.) τα θύματα ήταν κατάδικοι, που πριν πέσουν στη θάλασσα έδεναν στο σώμα τους φτερά για να είναι ομαλή η προσγείωση και, αν σωζόνταν, κέρδιζαν την ελευθερία τους.

Η Σαπφώ και η Αφροδίτη
Ο μύθος ωστόσο που συνδέεται με τον φάρο Δουκάτο είναι αυτός της Σαπφούς, που απελπισμένη για τον δίχως ανταπόκριση έρωτα του γέρου και κακομούτσουνου λεμβούχου Φάωνα, τον οποίο η Αφροδίτη μεταμόρφωσε σε έναν πανέμορφο εραστή, έπεσε από τον βράχο στη θάλασσα. Ο μύθος, με πρωταγωνίστρια τη μεγάλη λυρική ποιήτρια του 6ου π.Χ. Σαπφώ, αναφέρεται στο θεατρικό έργο του Μένανδρου «Λευκαδία», το οποίο διάσωσε ο Στράβωνας, έφτασε έως τις μέρες μας, γι’ αυτό και οι ντόπιοι ονομάζουν το ακρωτήριο Κάβο της Κυράς.

Ολόκληρη η ιστορία των φάρων χάνεται στα βάθη των αιώνων. Ο πρώτος γνωστός φάρος είναι αυτός της Αλεξάνδρειας, που κατασκευάστηκε το 280 π.Χ., επί εποχής Πτολεμαίου του Φιλάδελφου από τον αρχιτέκτονα Σώστρατο του Δεξιφάνους, με καταγωγή από την Κνίδο της Καρίας. Είχε ύψους 157 μέτρα και σταμάτησε να λειτουργεί το 1303 μ.Χ. όταν ένας ισχυρός σεισμός -μεγέθους 8 Ρίχτερ, σύμφωνα με τις πηγές- έπληξε την περιοχή. Σταδιακά άρχισε η κατάρρευσή του και το 1349 ισοπεδώθηκε.

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΕΑΣ
ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΕΑΣ

Στο ελληνικό Αρχιπέλαγος φάροι ανάβουν από τον 15ο αιώνα, με παλαιότερους αυτούς της Χίου (1420), του Ρεθύμνου (1651), της Μυτιλήνης (1782), ενώ το οργανωμένο φαρικό σύστημα του Ιονίου ξεκίνησε τον 19ο αιώνα, όταν τα νησιά τελούσαν υπό αγγλική διοίκηση.

Σύμφωνα με τον Παναγιώτη Χιώτη, μηχανολόγο μηχανικό, προϊστάμενο Ναυτικών Δημοσίων Εργων των Φάρων της Υπηρεσίας Φάρων του Πολεμικού Ναυτικού, σήμερα βρίσκονται σε λειτουργία 1.535 πυρσοί στο ελληνικό φαρικό δίκτυο και υπάρχουν 141 πέτρινοι φάροι, καθένας από τους οποίους έχει τη δική του ομορφιά και κουβαλά τους δικούς του μύθους. Οι 58 παραδοσιακοί φάροι και φανοί είναι επανδρωμένοι ή επιτηρούμενοι από φαροφύλακες, που υπηρετούν στο Πολεμικό Ναυτικό, ενώ οι υπόλοιποι βρίσκονται σε κακή κατάσταση.

Το Εργαστήριο Δομικών Υλικών της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ, με διευθύντρια την καθηγήτρια, Ιωάννα Παπαγιάννη, έχει αναλάβει τη συντήρηση και την αποκατάσταση πέτρινων φάρων και οι επιστήμονες έχουν κάνει σημαντική δουλειά προς αυτή την κατεύθυνση. «Οι φάροι είναι σηματοδότες της πλωτής πολιτείας. Κουβαλούν πολλά μηνύματα και μεταφέρουν άλλα τόσα, στέλνοντας φως στον σκοτεινό κόσμο της θάλασσας», δηλώνει  η κ. Παπαγιάννη.

ΜΑΡΙΑ ΡΙΤΖΑΛΕΟΥ

ΣΑΜΟΣ ΚΑΙ ΕΥΠΑΛΙΝΕΙΟ ΟΡΥΓΜΑ

ΣΑΜΟΣ

Η «ΝΗΣΟΣ ΤΩΝ ΜΑΚΑΡΩΝ»

Με τα χίλια πρόσωπα…

Σεϊτάνι

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

Ο καθένας έχει τις αδυναμίες του. Δε λέω, όλα τα νησιά του Αιγαίου είναι όμορφα, γοητευτικά και παράξενα. Το καθένα τους είναι ένας μικρόκοσμος. Το παράξενο και το μυστήριο κρύβονται παντού….

Αν όμως κάποιος μου έλεγε να διαλέξω σε ποιο νησί θα ήθελα να ζήσω, σε πιο αιγαιοπελαγίτικο μικρόκοσμο θα ήθελα να γυροφέρνω το «άθλιο» αστικό —και ηπειρωτικό— μου κορμί, χωρίς δεύτερη σκέψη θα διάλεγα τη Σάμο. Δεν μπορώ να εξηγήσω ακριβώς τους λόγους αυτής της επιλογής. Αυτό το νησί —και έχω επισκεφθεί αρκετά, πιστέψτε με, για ένα διάστημα υπήρξα «νομάδας του Αιγαίου»…— με κατέκτησε με την πρώτη. Να οφείλεται αυτό άραγε στο γεγονός ότι η Σάμος είναι καταπράσινη, γεμάτη δάση και βλάστηση;Ανοιξιάτικα χρώματα

Να οφείλεται στο πολύ ιδιαίτερο κλίμα του νησιού, που θεωρείται από τα πιο υγιεινά του αρχιπελάγους μας; Μήπως στην καλοσύνη και στη ζεστασιά των ανθρώπων της; Μήπως τέλος μ’ επηρέασαν οι αμέτρητες ώρες που πέρασα στις υπόγειες στοές του νησιού και στα χωριά της ενδοχώρας του; Δεν ξέρω…

Όρος Θειος - Πέρασμα μετώπου

Η Σάμος, πατρίδα του Πυθαγόρα, θεωρούνταν από τους αρχαίους Έλληνες ιδιαίτερα ευνοημένο και ευλογημένο νησί. Ο Πυθαγόρας γεννήθηκε στη Σάμο γύρω στο 580 π.Χ. Εγκατέλειψε την πατρίδα του λόγω της αντίθεσης του με την τυραννία του Πολυκράτη, και μετέβη στην Κάτω Ιταλία γύρω στο 535 π.Χ. Εκεί έζησε σε διάφορες πόλεις της περιοχής και τελικά, γύρω στο 525 π.Χ., εγκαταστάθηκε στον Κρότωνα όπου ίδρυσε φιλοσοφική σχολή και θρησκευτική κοινότητα γνωστή με το όνομα Πυθαγορισμός. Από τον Κρότωνα εκδιώχθηκε μαζί με τους μαθητές του για πολιτικούς λόγους, και εγκαταστάθηκε στο Μεταπόντιο όπου και πέθανε λίγο αργότερα, γύρω στο 500 π.Χ. Οι μαθητές του Πυθαγόρα, γνωστοί ως Πυθαγοριστές, συνέχισαν το έργο και εμπλούτισαν τις θεωρίες του δασκάλου τους κληροδοτώντας στον μεταγενέστερο στοχασμό ορισμένες πολύ γόνιμες έννοιες. Η ζωή του Πυθαγόρα και οι απαρχές του Πυθαγορισμού περιβάλλονται από έναν πυκνό πέπλο θρύλων και ιστορικών εν μέρει παραδόσεων. Ο Πυθαγόρας απελευθέρωσε τα μαθηματικά από τις πρακτικές εφαρμογές με τις οποίες τις συσχέτιζαν οι Ίωνες μαθηματικοί και τα μεταμόρφωσε δίδοντας τους τη μορφή ελεύθερης παιδείας. Εξέτασε τις αρχές της γεωμετρίας εκ των άνω και διερεύνησε τα θεωρήματα της κατά τρόπο αυλό και νοερό. Οι Πυθαγόρειοι επεδίωκαν με τα μαθηματικά ένα είδος θρησκευτικής ενατένισης, μια οδό για να πλησιάσουν την αιώνια αλήθεια. Ενδιαφέρονταν για κάποιες θεωρίες ως προς τα γεωμετρικά σχήματα, όπως στην περίπτωση του Πυθαγορείου θεωρήματος, και για έννοιες σχετικές με το σημείο, τη γραμμή, το τρίγωνο και το τετράεδρο.

Η εκκλησία της Παναγίας Σαραντασκαλιώτισσας  είναι αφιερωμένη στα Γενέθλια της Θεοτόκου. Σύμφωνα με την παράδοση, η σπηλιά στην οποία είναι χτισμένη είναι η Σπηλιά του Πυθαγόρα, στην οποία κρυβόταν ο αρχαίος Έλληνας μαθηματικός τον οποίο καταδίωκε ο τύραννος Πολυκράτης κατηγορώντας τον ότι προσπαθούσε να διαφθείρει τους νέους της Σάμου.
Μία άλλη εκδοχή της ιστορίας είναι ότι τη σπηλιά αυτή χρησιμοποιούσε ο Πυθαγόρας όποτε ήθελε να μείνει μόνος για να συλλογιστεί πάνω στα θέματα που τον απασχολούσαν, πριν φύγει για τον Κρότωνα της Σικελίας…

Η Παναγία Σαραντασκαλιώτισσα στη σπηλιά του Πυθαγόρα - The Church of Panagia Saradaskaliotissa is built in the Cave of Pythagoras

Την ονόμαζαν Ανθεμούσα, Δρυούσα, Μελάμφυλλος και κάποιοι την αποκαλούσαν και «Νήσο των Μακάρων». Όλα τα παραπάνω ονόματα έχουν να κάνουν με τη πυκνή και πλούσια βλάστηση της, τη σημαντική πανίδα της και το εξαίρετο μικροκλίμα της.

Ζωοδόχος Πηγή

Στο κλίμα της Σάμου, που βοηθάει την καλή κυκλοφορία του αίματος και προσφέρει ευεξία, λένε ότι οφείλεται και η μακροβιότητα των κατοίκων της. Αυτό δεν είναι υπερβολή. Βέβαια, σημαντικό ρόλο παίζει και η σαμιώτικη διατροφή, πλούσια σε λάδι, λαχανικά, φρούτα και ψάρια. Να μην μιλήσουμε και για τον «σαμιώτικο οίνο», που προκαλεί την πιο γλυκιά μέθη (μιλάω εκ πείρας…).

Κέρασμα από Σάμο

Στο κλίμα της Σάμου, που βοηθάει την καλή κυκλοφορία του αίματος και προσφέρει ευεξία, λένε ότι οφείλεται και η μακροβιότητα των κατοίκων της. Αυτό δεν είναι υπερβολή. Ιστορικοί αναφέρουν πολλές περιπτώσεις Σαμιωτών, που πέθαναν σε ηλικία 130 ακόμη και 150 ετών! Βέβαια, σημαντικό ρόλο παίζει και η σαμιώτικη διατροφή, πλούσια σε λάδι, λαχανικά, φρούτα και ψάρια. Να μην μιλήσουμε και για τον «σαμιώτικο οίνο», που προκαλεί την πιο γλυκιά μέθη (μιλάω εκ πείρας).

Καταρράκτες Αμπέλου - The Waterfalls of Ampelos

Στους Μυτιληνιούς, ένα από τα μεγαλύτερα χωριά της Σάμου, στην περιοχή Κουτσοδόντη βρίσκονται 45 σπηλιές γύρω από το λόφο και είναι είσοδοι αρχαίου ορυχείου που η ζωή του χρονολογείται στα 3000 χρόνια…

Αρχαία Ορυχεία Μυτιληνιών - Ancient Mine

Τι να πει κανείς και για το μυστηριώδες και αινιγματικό μνημείο «Δωδεκάπορτο»; Ένα μνημείο αθέατο, παμπάλαιο και πολύ αινιγματικό, το περίφημο «Δωδεκάπορτο»… Οι πέτρες ασκάλιστες, σχηματίζουν κάποιο πρόσωπο…

Δωδεκάπορτο

Ευπαλίνειο Ορυγμα: ΤΟ «ΟΓΔΟΟ ΘΑΥΜΑ» ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

Ευπαλίνειο Όρυγμα

Αν και δεν ανήκει στα επτά θαύματα της αρχαιότητας το Ευπαλίνειο Ορυγμα είναι από μόνο του ένα θαύμα αρχαίας τεχνικής. Πρόκειται για την παλαιότερη και τη μεγαλύτερη σήραγγα που κατασκευάστηκε ποτέ στον ελληνικό χώρο. Βρίσκεται στη Σάμο κοντά στο χωριό Πυθαγόρειο, όπου και σώζονται τα επιβλητικά ερείπια της αρχαίας Σάμου. Αποκαλύφθηκε τυχαία το 1881 από έναν γεωργό που πήγε να σκάψει το χωράφι του.

Eypalinio Tunel

Ο Ηρόδοτος μας πληροφορεί ότι η σήραγγα αυτή κατασκευάστηκε με εντολή του Πολυκράτη, του περήφανου τύρρανου που κυβέρνησε τη Σάμο γύρω στα 600 π.χ. Για την κατασκευή της προσέλαβε έναν ικανότατο μηχανικό από τα Μέγαρα, τον Ευπάλινο. Σκοπός της σήραγγας ήταν να τροφοδοτεί, απρόσκοπτα και μυστικά, με νερό την αρχαία πόλη της Σάμου.Eypalinio 2

Η σήραγγα αυτή έχει μήκος 1038 μέτρα και τρυπά το σημερινό βουνό της Σπηλιανής. Μετέφερε νερό από μια πηγή στο πίσω μέρος του βουνού μέσα στα τείχη της πόλης μ’ έναν τρόπο που δεν είχε σε τίποτε να ζηλέψει από τις σύγχρονες μορφές υδροδότησης. Σ’ ολόκληρη τη διαδρομή το νερό κυλούσε ασταμάτητα, χωρίς να λιμνάζει, χάρη στην ανεπαίσθητη κλίση του 5%., που έδωσε αρχικά στο όρυγμα ο Ευπάλινος. Το νερό έρεε μέσα από πήλινες σωλήνες σχήματος U, που έχουν την ιδιότητα να κατακρατούν τα άλατα. Μ’ αυτόν τον εκπληκτικό τρόπο τροφοδοτούνταν η Σάμος με καθαρό νερό για μια περίπου χιλιετία!Samos_Eupalinio_orygma

Σύμφωνα με τον Γερμανό αρχαιολόγο Herman J. Kienast, που μελέτησε για δέκα χρόνια το όρυγμα, το βραχώδες όρος σκάφτηκε με σφυρί και καλέμι. Οι σκαπανείς ξεκίνησαν κι άπο τις δύο μεριές του βουνού και με ρυθμό 15 εκατοστά την ημέρα, ενώθηκαν στη μέση, κάπου στα 500 μέτρα, όπως φανερώνει και η ελαφριά στροφή στο μέσον της διαδρομής.tounel-1-660x398

Το Ευπαλίνειο Ορυγμα λειτούργησε ασταμάτητα για 1000 περίπου χρόνια κι εγκαταλήφθηκε ταυτόχρονα με την παρακμή της αρχαίας Σάμου. Κατά τους πρωτοχριστιανικούς χρόνους χρησιμοποιήθηκε κι ως κατακόμβη, όπως μαρτυρούν οι κωλώνες και οι χριστιανικοί τάφοι, που βρίσκονται στα 250 μέτρα από τη νότια είσοδο. Βρίσκονται σ’ ένα σημείο, όπου στάζει νερό από την οροφή, πράγμα που οι χριστιανοί το εκλάμβαναν ως αγίασμα.Ευπαλίνειο Όρυγμα

Οι πρόγονοι μας άφησαν στο διάβα τους επιτεύγματα κάθε μορφής: από καλλιτεχνήματα υψηλής αισθητικής ως έργα καθημερινής πρακτικής. Το Ευπαλίνειο Ορυγμα είναι ένα αρχαίο τεχνικό «θαύμα», που έχει να κάνει με μια καθημερινή ανθρώπινη ανάγκη: το νερό. Η μελέτη του, καθώς και η έρευνα της αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας θα μας βοηθήσει να συμπληρώσουμε κομμάτια από το παζλ της αρχαιοελληνικής καθημερινότητας.Samos_Eupalinio_orygma

 

Y.Γ. Το κείμενο αυτό γράφτηκε προτού γνωρίζω και μυηθώ στις ομορφιές και στα μυστικά της Σαμοθράκης. Έτσι από τη Σάμο μετακινήθηκα πιο βόρεια κι επιλέγω, εδώ και 17 χρόνια ως πιο αγαπημένο μου Αιγαιοπελαγίτικο νησί τη Σαμοθράκη. Όπως λέει και ο Αρκάς: «Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, πρόσεξε μη βρεθείς στη Σαμοθράκη».

Ηλιοβασίλεμα στο Βαθύ

ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ: Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΝΗΣΟΣ

ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ

Η Μυστηριώδης Νήσος

Αμύητον μη εισιένα…

Samothraki 3

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

Απέναντι ακριβώς από τη θρακική παραλία του Έβρου, στο βορειοανατολικό άκρο του Αιγαίου, βρίσκεται το παράξενο νησί της Σαμοθράκης. Αυτό το πανέμορφο και μυστηριακό νησί είναι στην ουσία ένα βραχώδες όρος που ξεπροβάλλει μεγαλόπρεπα μέσα από το πέλαγος. Μοιάζει περισσότερο με πυραμίδα, που η κορυφή της (1.664 μέτρα) είναι συνήθως νεφοσκεπής. Σ’ αυτήν την κορυφή η φαντασία του Όμηρου τοποθέτησε το θεό Ποσειδώνα. Από εκεί ο θεός της θάλασσας παρακολουθούσε καθισμένος τις διάφορες φάσεις του Τρωικού Πολέμου, υποστηρίζοντας το «λαό της θάλασσας», τους Έλληνες. Πολλοί έχουν χαρακτηρίσει τη Σαμοθράκη ως «πλεούμενο» ή «πλωτό» νησί, καθώς το ωοειδές του σχήμα δίνει την εντύπωση μιας χερσαίας μάζας που «πλέει» στο πέλαγος. Πάνω απ’ όλα όμως, η Σαμοθράκη είναι το «νησί των μυστηρίων», συνδυάζοντας το μυστηριακό με τις ομορφιές της φύσης, τη γνώση με την απόλαυση.

300658_2164271459129_7714819_n

Η αρχαιολογική σκαπάνη μας πληροφορεί ότι η Σαμοθράκη κατοικήθηκε από τους πανάρχαιους χρόνους. Ο Όμηρος τη χαρακτηρίζει ως «υλήεσσαν», που σημαίνει δασωμένη. Και πράγματι, το νησί, εξ αιτίας των συχνών βροχοπτώσεων και των άφθονων υδάτων του, ήταν πάντοτε καλυμμένο από πυκνά και δύσβατα δάση, που συχνά υλοτομούνταν για τη ναυπήγηση πλοίων. Οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν οι Πελασγοί  και οι Θράκες (ορισμένοι υποστηρίζουν ότι το νησί κατοικήθηκε από την 6η χιλιετία π.Χ.). Οι Έλληνες από την Αιολία (ΒΔ. Μικρά Ασία) που εγκαταστάθηκαν εκεί γύρω στο 700 π.Χ. θαύμασαν το μεγαλείο κι αισθάνθηκαν τη μοναδική ιερότητα του χώρου του, κληρονομώντας ταυτόχρονα τις λατρευτικές τελετές των πρώτων κατοίκων του νησιού, που ήσαν Θράκες.. Κατά την αρχαιότητα η Σαμοθράκη υπήρξε ένα πολύ σημαντικό θρησκευτικό κέντρο: εκεί τελούνταν προς τιμήν των Μεγάλων Θεών τα περίφημα μυστήρια που ανέδειξαν το νησί σε πανελλήνιο θρησκευτικό κέντρο, ισάξιο με το ιερό της Δήμητρας και της Περσεφόνης στην Ελευσίνα. Στο ιερό των Μεγάλων Θεών μυήθηκαν αρκετοί σημαντικοί Έλληνες της αρχαιότητας, όπως ο Ηρόδοτος, ο βασιλιάς της Σπάρτης Λύσανδρος, Ο Φίλιππος ο Μακεδών κ.α. Η φήμη των χθόνιων θεοτήτων και το γόητρο των μυστηριακών τελετών, τα περίφημα καβείρια μυστήρια, προσέδωσαν στο νησί έναν πολύ ειδικό χαρακτήρα: έγινε «άσυλο ιερό» (Διόδωρος), το οποίο κατά την ελληνιστική περίοδο προσείλκυε πιστούς απ’ όλο τον τότε γνωστό κόσμο. Η λατρεία των Μεγάλων Θεών της Σαμοθράκης ήταν επικεντρωμένη γύρω από μια κεντρική μορφή, τη «Μεγάλη Μητέρα», σύμβολο της γονιμότητας συγγενές με τη Φρυγική Κυβέλη. Η λατρεία της τελούνταν πάνω σε ιερούς βράχους, όπου της προσφέρονταν θυσίες. Στη γλώσσα των προελλήνων κατοίκων του νησιού ονομάζονταν Αξίερος, ενώ οι Έλληνες την ταύτισαν με τη Δήμητρα, τη θεότητα της γης. Με τη Μεγάλη Θεότητα συνδέονταν και ο Κάδμηλος, ένας ιθυφαλλικός θεός της γονιμότητας. Σ’ αυτή την ομάδα των θεοτήτων ανήκαν και οι Κάβειροι, που οι Έλληνες τους ταύτιζαν με τους Διόσκουρους. Αυτή η προελληνικής καταγωγής «θεϊκή ενότητα» περιλάμβανε τέλος τον Αξιόκερσο και την Αξιόκερσα, που οι Έλληνες τους ταύτιζαν με τον Άδη και την Περσεφόνη.

Samothraki 5

Οι δημόσιες τελετές που γίνονταν κατά τη διάρκεια των μυστηρίων ήταν παρόμοιες μ’ εκείνες των άλλων ιερών χώρων της Ελλάδας. Περιλάμβαναν δηλαδή θυσίες ζώων, σπονδές, ευχές και προσευχές. Για τις μυητικές τελετές όμως, που πραγματοποιούνταν στο ιερό των Μεγάλων Θεών, πολύ λίγα είναι γνωστά. Οι τελετές μύησης φαίνεται ότι τελούνταν νύχτα υπό το φως της λυχνίας που πιθανά κρατούσε ο μυημένος κατά τη διάρκεια των τελετών. Κατά τη μύηση ο μυούμενος ερχόταν σ’ ένα είδος επαφής με τους θεούς και πίστευε ότι έτσι αποκτούσε ορισμένα προνόμια, όπως την ελπίδα σε μια καλύτερη τύχη. Αργότερα οι συμμετέχοντες στα μυστήρια πίστευαν ότι γίνονταν και ηθικά καλύτεροι. Στα Καβείρια μυστήρια υπήρχαν δύο στάδια μύησης: η μύηση και η εποπτεία. Στο βαθμό της εποπτείας φαίνεται ότι έφθαναν πολύ λίγοι μυημένοι, ίσως επειδή πολύ λίγοι μπορούσαν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις που εκπορεύονταν από αυτόν.Samothraki 1

Με την επικράτηση του Χριστιανισμού η παλιά θρησκεία δεν εγκαταλείφθηκε αμέσως και τα μυστήρια εξακολούθησαν να τελούνται ως τα τέλη του 4ου μ.Χ. αιώνα. Η παρακμή όμως του ιερού των Μεγάλων Θεών είχε αρχίσει νωρίτερα, συμπαρασύροντας κι ολόκληρο το νησί. Στις αρχές του 5ου μ.Χ. αιώνα οι νεοφώτιστοι Χριστιανοί έριξαν κι έλιωσαν σε μια τεράστια ασβεστοκάμινο τα περισσότερα αρχαία αγάλματα καθώς και τμήματα των ναών του ιερού χώρου. Ευτυχώς όμως δεν μπόρεσαν να αποτελειώσουν το «θεάρεστο» έργο τους, γιατί ένας σεισμός σκέπασε την ασβεστοκάμινο. Ό,τι γλίτωσε από τη μανία των οπαδών της νέας θρησκείας το κατάφεραν οι πειρατές με τους βανδαλισμούς τους. Είναι θαύμα τελικά πως σώθηκαν κάποια θλιβερά απομεινάρια του μεγάλου ιερού και κυρίως ένα άγαλμα απαράμιλλης ομορφιάς: η Νίκη της Σαμοθράκης, που κοσμεί σήμερα το Μουσείου του Λούβρου.

Η Σαμοθράκη πέρασε διάφορες ιστορικές περιπέτειες. Καταλήφθηκε από Πέρσες, Ρωμαίους,
Γενουάτες, Βενετούς και Τούρκους, αλλά παρέμεινε πάντα ένα ελληνικό νησί. Το 1821 έγινε εκεί μια μεγάλη σφαγή, σχεδόν εφάμιλλη της Χίου. Οι Τούρκοι κατέσφαξαν το σύνολο σχεδόν του πληθυσμού της (15.000) και μόνον 33 οικογένειες κατάφεραν να γλιτώσουν από την τούρκικη σπάθα. Για κάποια χρόνια παρέμεινε σχεδόν ακατοίκητη, στοιχειωμένη από τα φαντάσματα του παρελθόντος. Κατόπιν, η Σαμοθράκη εποικίστηκε ξανά από Έλληνες, που προέρχονταν σχεδόν απ’ όλα τα σημεία του τότε ελληνικού κόσμου. Οι νέοι της κάτοικοι αναμείχθηκαν με τους λιγοστούς παλιούς, καθώς και με εκείνους που την περίοδο της τουρκοκρατίας είχαν καταφύγει σε διάφορα άλλα μέρη για να γλιτώσουν. Οι νέοι Σαμοθρακιώτες εγκλιματίστηκαν πλήρως στο περιβάλλον του νησιού, επηρεάστηκαν από την αύρα και την ισχυρή γεωακτινοβολία του κι έγιναν οι σύγχρονοι «φύλακες» της «μυστηριώδους νήσου».

303780_2162084924467_1741594_n

Μέχρι πρόσφατα το νησί αποτελούσε ένα κλειστό νησιωτικό περιβάλλον με δύσκαμπτες κοινωνικές δομές. Η οικονομία του βασίζονταν στην κτηνοτροφία και στη δασική εκμετάλλευση και οι «παράξενοι» σκληροτράχηλοι κάτοικοι της σιγά-σιγά μετανάστευαν. Στα μέσα της δεκαετίας του ’70 η Σαμοθράκη ανακαλύφθηκε από αρχαιολάτρες και φυσιολάτρες τουρίστες. Σύντομα έγινε ο «παράδεισος» των αρχαιολατρών και των κρυφοπαγανιστών, που τα καλοκαίρια κατασκηνώνουν στις απότομες και δασωμένες πλαγιές του Σάως (Φεγγάρι) κάνοντας σπονδές προς τους αρχαίους θεούς, που ποτέ τους δεν πέθαναν – γιατί οι θεοί δεν πεθαίνουν. Κάθε καλοκαίρι το νησί πλημμυρίζει επίσης κι από αυτόκλητους «ερευνητές», που προσπαθούν να πάρουν μια γεύση «κλεμμένης ηδονής» από τη φυσική και μεταφυσική ατμόσφαιρά του.

Η Σαμοθράκη είναι ένας μικρόκοσμος σε πλήρη αυτοτέλεια. Θα μπορούσε να είναι ένα μικρό «ονειρικό βασίλειο του υπερβατικού», αν δεν ήταν μια υπαρκτή γεωγραφική οντότητα στην οποία κυριαρχεί το όρος Φεγγάρι (γιατί όχι Σελήνη;). Η Σαμοθράκη δεν είναι νησί. Είναι ένα όρος μέσα στη θάλασσα. Και αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι οι κάτοικοί της ποτέ δεν υπήρξαν σπουδαίοι ψαράδες: οι Σαμοθρακιώτες ήταν πάντα βοσκοί και ξυλοκόποι. Αυτό το «θαλασσωμένο όρος» διαθέτει σε πολύ περιορισμένη έκταση πάρα πολλά πανέμορφα, παράξενα και γοητευτικά μέρη. Ακόμη και οι οικισμοί της δεν αφήνουν τον επισκέπτη της ασυγκίνητο. Πέρα από το «εκσυγχρονισμένο» λιμάνι της, την Καμαριώτισσα, υπάρχει και η φανταστική Χώρα, κτισμένη αμφιθεατρικά, μακριά από τη θάλασσα, ανάμεσα στο «σεληνιασμένο» όρος Φεγγάρι. Η Χώρα βρίσκεται πάνω σε μια κρυφή πλαγιά, στο ύψωμα «Κούκος» και δεν διακρίνεται από τη θάλασσα για προστασία από τους πειρατές, που λυμαίνονταν παλιότερα τον κόσμο του Αιγαίου. Η Χώρα παρουσιάζει μια ιδιόμορφη οικιστική εικόνα: δε θυμίζει νησιώτικο χωριό, περισσότερο μοιάζει με χωριό της Μακεδονίας ή της Ηπείρου. Διώροφα πέτρινα σπίτια, κολλητά το ένα δίπλα στο άλλο, στενά πλακόστρωτα δρομάκια, καλντερίμια και κεραμιδένιες στέγες. Στη Χώρα υπάρχει κι ένας γραφικός παραδοσιακός φούρνος, που φτιάχνει πεντανόστιμα επτάζυμα Σαμοθρακιώτικα παξιμάδια. Σ’ ολόκληρη την Ελλάδα δεν υπάρχει καλύτερος! Η Χώρα είναι περισσότερο ηπειρωτικό, παρά μεσογειακό χωριό. Και αυτό είναι ένα από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν αυτό το νησί από τα υπόλοιπα του Αιγαίου.

315767_2162072564158_115012_n

Η Σαμοθράκη είναι ένα νησί γεμάτο με μυστήρια. Εκεί συμβαίνει κάτι παράδοξο. Αν και οι κλασσικές αρχαιότητες της Παλαιάπολης (ιερό των Μεγάλων Θεών) προβάλλονται κατά κόρον, υπάρχουν παράλληλα και άγνωστα μεγαλιθικά μνημεία, που προσελκύουν το ενδιαφέρον κάποιων «ψαγμένων» ερευνητών. Ο θρακιώτης ερευνητής και υπεύθυνος έκδοσης του περιοδικού Θρηίκιος Άνεμος, Θανάσης Γιαλαμάς, έχει κάνει αρκετές επιτόπιες έρευνες στο νησί κι έχει ανακαλύψει κάποια πολύ ενδιαφέροντα πράγματα. Ο θρακιώτης ερευνητής εντόπισε μια σειρά από μεγαλιθικά μνημεία που μοιάζουν με κέλτικα ντόνμεντ και βρίσκονται σκορπισμένα σε διάφορα σημεία του νησιού. Πρόκειται άραγε για τους «ιερούς βράχους», όπου τελούνταν οι θυσίες της Μεγάλης Μητέρας; Ο ίδιος ερευνητής έχει μελετήσει και τα λεγόμενα «Κυκλώπεια τείχη» της Σαμοθράκης, που είναι κτισμένα με λιθόπλινθους πολύχρωμων ηφαιστειογενών πετρωμάτων. Επίσης ο ίδιος έχει αναφερθεί και στον παράξενο βράχο-χάρτη, που είναι εντοιχισμένος σε τοίχο του ιερού των Μεγάλων θεών. Ο πανάρχαιος αυτός βράχος μοιάζει καταπληκτικά με ανάγλυφο χάρτη της Σαμοθράκης και σίγουρα ήταν χρήσιμος στους ιερείς του νησιού. Πρέπει επίσης ν’ αναφέρουμε και την ύπαρξη της «σπηλιάς των Καβείρων» (Παλαιάπολη), όπου σύμφωνα με το μύθο βρήκαν καταφύγιο οι παραπάνω χθόνιες θεότητες όταν η Μαύρη Θάλασσα (λίμνη τότε) ξεχείλισε κι «έσκασε», ανοίγοντας τα στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων.

311227_2162081004369_4393749_n

Από την άποψη της ιερής γεωγραφίας η Σαμοθράκη θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους της Ελλάδας, μαζί με τη Δήλο, τους Δελφούς, τη Δωδώνη, την Ολυμπία, τα Μετέωρα και το Άγιον Όρος. Τα κομβικά σημεία του ενεργειακού χάρτη του νησιού σημειώνονται κι από μεγάλιθους, που αποτελούν και σημεία ενεργοποίησης της Γαίας (κάτι ανάλογο με τις βελόνες στο Φενγκ Σουί). Τα σημεία αυτά, που θεωρούνται και «τόποι δύναμης», φαίνεται να υποβοηθούν το διαλογισμό και χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς. Πέρα όμως από τους «τόπους δύναμης» υπάρχουν και σαφείς ενδείξεις γεωμαγνητικών διαταραχών, που οφείλονται σε δυνάμεις κρυμμένες στο υπέδαφος του νησιού. Στο ρέμα του Φονιά τα γηραλέα δένδρα, συνήθως πλατάνια, φαίνεται να έχουν «τρελαθεί», καθώς οι κορμοί τους στριφογυρίζουν αλλοπρόσαλλα. Θαρρείς πως κάποιες χθόνιες δυνάμεις τα αναγκάζουν ν’ αψηφούν τους νόμους της βαρύτητας.

Samothraki

Στις εκβολές του ρέματος του Φονιά βρίσκεται ο ομώνυμος πύργος (ο Πύργος του Φονιά), που ζώνεται από θρύλους. Σ’ αυτό το μεσαιωνικό κτίσμα των Γατελούζων ο μύθος λέει ότι ζούσε κάποτε ένας άρχοντας που όταν έμαθε ότι η γυναίκα του τον απατούσε, θόλωσε το μυαλό του και σκότωσε τους δύο εραστές της. Κατά μια άλλη εκδοχή ο πύργος πήρε αυτό το μακάβριο όνομα επειδή παλαιότερα οι διαβάτες πνίγονταν συχνά στα παγωμένα ορμητικά νερά του ρέματος. Ο μεγάλος λαογράφος Νικόλαος Γ. Πολίτης στις περίφημες Παραδόσεις του σώζει και μια άλλη εκδοχή του θρύλου: «Στον πύργο του Φονιά κατοικούσε μια βασιλοπούλα με τους δύο αδερφούς της. Εκείνον τον καιρό ζούσε ένας ανδρειωμένος ψηλά στο βουνό, σ’ ένα σπήλαιο που το λεν ως τα σήμερα Του ανδρειωμένου το σπηλί. Μια φορά που κατέβηκε στο περιγιάλι, βρήκε τη βασιλοπούλα και την εγκάστρωσε. Όταν το είδαν τ’ αδέρφια της, τη ρωτούσαν να τους ειπεί ποιος την εγκάστρωσε, εκείνη όμως πότε τους έλεγε πως έφαγε φασούλια, πότε άλλες προφάσεις. Αλλά στα ύστερα αναγκάστηκε να τους τα ειπεί όλα. Τότε ο ένας από τους αδερφούς πήρε το δοξάρι και τη σα@τα του, παραφύλαξε τον ανδρειωμένο και τον σκότωσε. Τη θέση που έπεσε τη λεν ως τα σήμερα Του ανδρειωμένου το πέσιμο». Κοντά στην περιοχή του Φονιά βρίσκονται και οι βάθρες, μικρές λιμνούλες και καταρράκτες, που σχηματίζονται από ένα ρέμα που λένε ότι πηγάζει από την κορυφή του Φεγγαριού. Στις βάθρες, που μοιάζουν με κρύες κολυμπήθρες, κάνουν κάθε καλοκαίρι το μπάνιο τους εκατοντάδες τουρίστες. Η πιο φημισμένη από αυτές είναι η Γριά Βάθρα. Αρκετές τοποθεσίες στη Σαμοθράκη περιλαμβάνουν τη λέξη Γριά. Για παράδειγμα, στις απόκρημνες ακτές της νότιας Σαμοθράκης υπάρχει μια τοποθεσία που ονομάζεται Της Γριάς τα Πανιά. Τ’ άγρια κατσίκια που περπατούν στο βουνό της Σαμοθράκης λέγεται ότι είναι από το κοπάδι της Γριάς. Και της γριάς αυτής τα πανιά τα βλέπουν ακόμα, σ’ ένα βράχο στο περιγιάλι, όσοι έρχονται με το καράβι από την Ίμβρο στη Σαμοθράκη…

ΣΑΜΟΤΗΡΑΚΙ

Οι Σαμοθρακιώτες είναι το ίδιο παράξενοι και μυστηριώδεις με το νησί που κατοικούν. Φημίζονται για την υγεία και τη μακροζωία τους, καθώς επίσης και για το «μαύρο χιούμορ» που διαθέτουν: «να θαφτείς στο ακρογιάλι» καταριούνται εύθυμα οι γριές, θέλοντας να πουν ότι δεν υπάρχει χειρότερη τιμωρία από το να σαπίζεις αργά-αργά…Το έδαφος του νησιού είναι τόσο καλό και γόνιμο, που λένε ότι «αν θάψεις εδώ έναν πεθαμένο, τότε αυτός θα σηκωθεί ζωντανός». Πολλοί χαρακτηρίζουν τους κατοίκους της Σαμοθράκης ιδιότροπους, ενδογαμικούς, ακόμη και αιμομίχτες, αλλά όλα αυτά είναι απλά υπερβολές. Οι άνθρωποι αυτοί ζουν σ’ ένα πολύ ιδιαίτερο νησί και γι’ αυτό και οι ίδιοι έχουν έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα. Λένε ότι αγαπούν τα φίδια κι ότι κάθε σπίτι της Σαμοθράκης έχει το «οικόσιτο» φίδι του, που οι σπιτονοικοκύρηδες φροντίζουν να τα@ζουν με γάλα. Αυτό δεν είναι παράξενο, εφόσον όλοι γνωρίζουμε ότι τα φίδια τρέφονται με ποντίκια και όχι μ’ ανθρώπους. Πέρα από αυτό, το φίδι είναι αποτρεπτικό σύμβολο και σύμφωνα με τους μυστικιστές διώχνει μακριά το κακό…


Samothraki 2Στα Θερμά ή Λουτρά, ανάμεσα στα πυκνά πλατάνια υπάρχουν ζεστές θειούχες πηγές, γνωστές από την αρχαιότητα για τις ιαματικές τους ιδιότητες. Η περιοχή μυρίζει έντονα θειάφι και γι’ αυτό δεν είναι περίεργο που οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι οι θερμές πηγές συνδέονται με τον Κάτω Κόσμο…

Όταν δεν είναι νεφοσκεπής, η κορυφή του Φεγγαριού προσφέρει μια εκπληκτική θέα στον τολμηρό αναβάτη. Από εκεί μπορεί κανείς άνετα να διακρίνει τον Άθω, ακόμη και τους τρούλους της Αγια-Σοφιάς. Μάλιστα, αν κάποιος ανέβει σ’ ένα συγκεκριμένο σημείο λίγο πριν δύσει ο ήλιος, λέγεται ότι μπορεί να δει στους βράχους, χάρη στο παράξενο παιχνίδι των σκιών, τα τρομακτικά πρόσωπα των Καβείρων. Κανείς δεν γνωρίζει αν πρόκειται για το φαινόμενο Simulacra ή αν κάποιοι βράχοι σκαλίστηκαν επίτηδες έτσι ώστε η σκιά τους να δίνει την εντύπωση φοβερών προσώπων. Όπως και να ‘χει πάντως οι Κάβειροι υπάρχουν, αλλά φανερώνονται σε ελάχιστους μυημένους (ή φαντασμένους) επισκέπτες…

319999_2164243138421_2494285_n

Ανατολικά της Σαμοθράκης βρίσκεται κάτω στη θάλασσα ένας μεγάλος βράχος που λέγεται Σγόραφα ή Ζουράφα. Σ’ αυτό το μέρος βρίσκονται πολλά κι εκλεκτά σφουγγάρια, αλλά οι σφουγγαράδες δεν τολμούν να βουτήξουν βαθιά, γιατί εκεί λένε ότι κατοικεί ένα φοβερό θηρίο. Έναν που είχε πάει κάποτε βαθιά αναζητώντας σφουγγάρια λένε ότι τον έφαγε το θηρίο και οι σύντροφοί του τον τράβηξαν πάνω μισό. Λένε πως στο ίδιο σημείο βρίσκονται πολλά καταποντισμένα κτίρια και φαίνονται οι πόρτες, τα παράθυρα, οι στύλοι και τα μάρμαρα και αρκετά χαλάσματα που δείχνουν πως ήταν κάποτε πολιτεία.

Οι φωτογραφίες του άρθρου είναι από το προσωπικό αρχείο του Γ. Στάμκου και απαγορεύεται η αναδημοσίευσή τους χωρίς την έγκριση του συγγραφέα. 

307575_2164275179222_4177261_n

MOΛΙΣ ΕΚΔΟΘΗΚΕ!

Το Απαγορευμένο Βιβλίο

 

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ

ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

στη Σκιά του Άλλου Θεού

Γνωστικοί  Ζωροάστρες  Μιθραϊστές ● Μανιχαίοι Μεσσσαλιανοί Αλαουίτες  Γεζίντι ● Μπεκτασήδες ● Παυλικιανοί

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ COVER

«Καταγγέλλουν τους πλουσίους, απεχθάνονται τον Τσάρο, γελοιοποιούν τους ανώτερους, καταδικάζουν τους ευγενείς κι απαγορεύουν τους δούλους να υπακούουν στους κυρίους τους».

Κοσμάς ο Ιερέας, Κατά των Βογομίλων

Διαβάστε το, πριν προλάβει να καεί κι αυτό στην Πυρά της μεταμοντέρνας Ιεράς Εξέτασης…

ΕΝΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΑΜΕΝΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ!

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ COVER

Από την αυγή της ιστορίας υπήρχαν αρκετοί «υποψιασμένοι» άνθρωποι που πίστευαν πως κάτι δεν πάει καλά σ’ αυτόν τον κόσμο. Το Κακό είναι πανταχού παρόν, ενώ το σκοτάδι είναι πάντα έτοιμο να ξεχυθεί και να μας καταπιεί. Μέσα στη δομή του ίδιου του σύμπαντος υπάρχει κάποιο “σφάλμα”, που μας παιδεύει και δεν μας αφήνει να απελευθερωθούμε. Η ίδια η Γη είναι ένα «έκτρωμα της ύλης», φτιαγμένο από πόνο και οδύνη. Η ζωή είναι μια κακόγουστη κοσμική παγίδα. Οι άνθρωποι είναι φυλακισμένοι στη σκληρό-υλιστική πραγματικότητα, στη «μαύρη σιδερένια φυλακή» του κόσμου. Δεν είναι όμως εντελώς χωρίς ελπίδα. Κουβαλούν μέσα τους κάποιες πνευματικές «σπίθες», υπολείμματα ενός θείου πνεύματος, που υπήρχε πριν η «κατασκευαστική εταιρεία» του Δημιουργού αναλάβει να σοβατίσει τα πάντα.

Ο ίδιος ο Δημιουργός, ο πλάστης του κόσμου τούτου δεν είναι ο αληθινός θεός, αλλά ένας κατώτερος Κοσμοποιητής, ένας “παιδαριώδης θεός” που μέσα στην άγνοιά του τα έκανε θάλασσα. Δεν είναι απαραίτητα κακός, αλλά αυτός και οι βοηθοί του, είναι αλαζόνες και κομπορρήμονες, καθώς θεωρούν τους εαυτούς τους άρχοντες του κόσμου, ενώ είναι υποδεέστεροι. Επιθυμούν ωστόσο να παγιδεύουν τα «θεία σπέρματα» (ψυχές) μέσα στα σώματα των ανθρώπων που δημιούργησαν και να αποτρέψουν την απελευθέρωσή τους.

Οι άνθρωποι όμως, αν και παγιδευμένοι στα υλικά όρια του σώματος, νιώθουν τη δύναμη του πνεύματος –αυτή τη σπίθα της άφατης, αιώνιας, ακατανόητης θεότητας που βρίσκεται μέσα στον καθένα. Αυτή η ενθύμηση τους βοηθά να «ανέλθουν ξανά» και να επανασυνδεθούν με το Νου του αληθινού Θεού, που δεν δημιουργεί αλλά εκπορεύει, εφόσον τα πάντα εκπηγάζουν από αυτόν.

Οι πιο συνειδητοποιημένοι, έχοντας την επίγνωση αυτού του «θείου σπινθήρα», επιδιώκουν τη σωτηρία τους μέσα από την αφύπνιση του πνεύματος, και χωρίς τη μεσολάβηση κάποιου ιερέα. Επιδιώκουν να ανέλθουν μέσω της Γνώσης, που αφορά την επαναφορά στη συνείδηση του ανθρώπου την ανάμνηση της θεϊκής του καταγωγής. Μαθαίνουν έτσι να υψώνονται πέρα από τη φυλακή της σάρκας και τα δεσμά της ύλης, επιδιώκοντας την επανασύνδεση με τον Θείο Νου. Πάνω σ’ αυτή την φιλοσοφική και μεταφυσική κοσμοαντίληψη γεννήθηκε ο Γνωστικισμός.

Το νέο βιβλίο του Γιώργου Στάμκου, που είναι αποτέλεσμα είκοσι ετών βαθιάς μελέτης της σχετικής βιβλιογραφίας, των πηγών, καθώς και επισταμένης έρευνας και ταξιδιών εξερεύνησης στο χώρο δράσης των Γνωστικών της αρχαιότητας, αλλά και των μεσαιωνικών Βογόμιλων και Καθαρών, είναι ένα ταξίδι στην περιπέτεια της Γνώσης και στη συναρπαστική εποχή των μεσαιωνικών αιρέσεων, που έδωσαν νέα φλόγα στην δογματοποιημένη πνευματικότητα της εποχής τους.

Το ταξίδι ξεκινά από το Γνωστικισμό της Ελληνιστικής Ανατολής, που ήταν ένα είδος “εξελληνισμένου χριστιανισμού” -κατά μία έννοια και ο Χριστιανισμός θα μπορούσε να θεωρηθεί παρακλάδι του Γνωστικισμού- και διέδωσαν τις δυϊστικές τους αντιλήψεις και τις διδασκαλίες τους περί Γνώσης στα πέρατα του τότε κόσμου.

Κάνουμε μια στάση στην Περσία και στον Ζωροαστρισμό, όπου μυούμαστε στις αρχές του Δυϊσμού, σύμφωνα με τον οποίο ο άνθρωπος είναι ένα αέναο πεδίο μάχης μεταξύ του Φωτός και του Σκότους.

Τη σκυτάλη παίρνει στη συνέχεια ο Μάνης (215-277 μ.Χ), ο οποίος δημιούργησε μια νέα Δυϊστική θρησκεία, που υιοθέτησε πολλά στοιχεία από τον Ζωροαστρισμό κι από τις γνωστικιστικές σχολές της Μέσης Ανατολής, τον Χριστιανισμό και τον Βουδισμό.

Στη συνέχεια μαθαίνουμε για τους, μονίμως επαναστατημένους, Παυλικιανούς της Μ. Ασίας που απέρριπταν τις τελετές στις εκκλησίες, που θεωρούσαν «κατοικητήρια δαιμόνων», και ήταν φανατικά εικονομάχοι.

Με τον εκδιωγμό των Παυλικιανών και την εγκατάσταση τους στα Βαλκάνια έχουμε και την εμφάνιση πλήθους νεομανιχαϊκών αιρέσεων κι ανάμεσα τους οι Βογόμιλοι… 

  • Ποιοι ήταν ΓΝΩΣΤΙΚΟΙ, ποιες ήταν οι πεποιθήσεις και η κοσμοαντίληψη τους και πως επηρέασαν την πνευματική μας ζωή ανά τους αιώνες;
  • Γιατί ο ΖΩΡΟΑΣΤΡΙΣΜΟΣ ήταν η παλιότερη θρησκεία στον κόσμο και πως μας επηρέασε;
  • Ποιοι ήταν οι ΜΑΝΙΧΑΙΟΙ και γιατί ο Μανιχαϊσμός ήταν η μεγαλύτερη Δυιστική Θρησκεία της Ιστορίας και πως το φάντασμα του συνέχισε επί χιλιετίες να στοιχειώνει τον κόσμο και ειδικά τα Βαλκάνια και την Ευρώπη;
  • Ποιοι ήταν οι ΜΕΣΣΑΛΙΑΝΟΙ ή ΕΥΧΙΤΕΣ, οι περιπλανώμενοι «Αναρχικοί  της Προσευχής» που ζούσαν ασκητικά και στις ερημιές και επηρέασαν τον Ορθόδοξο ασκητισμό;
  • Πως η Ορθοδοξία στοχοποίησε το δικαίωμα της Ελεύθερης Επιλογής (ΑΙΡΕΣΗ);
  • Ποια ήταν η μυστηριακή λατρεία του ΜΙΘΡΑ και πως επηρέασε τον Χριστιανισμό;
  • Ποιοι είναι οι ΑΛΑΟΥΙΤΕΣ, οι Άγνωστοι «Γνωστικοί» της σημερινής Συρίας;
  • Γιατί οι παράξενοι ΓΙΕΖΙΝΤΙ του Ιράκ και της Συρίας θεωρούνται «Σατανολάτρες»;
  • Είναι οι ΑΛΕΒΗΔΕΣ της Τουρκίας απόγονοι των αρχαίων Γνωστικών, Μανιχαίων και Παυλικιανών της Ανατολής;
  • Πως το Τάγμα των ΜΠΕΚΤΑΣΗΔΩΝ διαφύλλαξε αρχαίες Γνώσεις και μέσω του συγκρητισμού και της ανεκτικότητας του διέδοσε το Ισλάμ στα Βαλκάνια;
  • Ποιοι ήταν οι ΠΑΥΛΙΚΙΑΝΟΙ,  οι Αιρετικοί Αντιεξουσιαστές του Μεσαίωνα, που μεκινήθηκαν στα Βαλκάνια μεταδίδοντας τον «ιό» του Γνωστικισμού και Μανιχαϊσμού;
  • Τι απέγιναν οι Παυλικιανοί των Βαλκανίων, πως επηρέασαν την εμφάνιση των ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ στα Βαλκάνια και ποια τα κατάλοιπα τους που επιβιώνουν ως τις μέρες μας στη Χερσόνησο του Αίμου αλλά και στην ΕΛΛΑΔΑ; 
  • Πως εμφανίστηκαν οι ΒΟΓΟΜΙΛΟΙ στα ΒΑΛΚΑΝΙΑ, από ποιους επηρεάστηκαν και ποια ήταν η κοσμοθεωρία και η πνευματική τους βάση;
  • Γιατί όλοι αυτοί ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ συνεχίζουν να μας στοιχειώνουν και να μας επηρεάζουν;

Σ’ αυτά και σε άλλα πολλά ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει ο συγγραφέας που, παγιδευμένος μεταξύ ύλης και πνεύματος, μοιάζει μ’ έναν μοναχικό περιπλανώμενο αναζητητή, που παρηγορείται με την ελπίδα του Φωτός και της Γνώσης. “Διάγουμε έναν βίο σκληρό και περιπλανητικό. Πάμε από πόλη σε πόλη, σαν τα πρόβατα εν μέσω λύκων. Υποφέρουμε από τις διώξεις όπως οι Απόστολοι και οι μάρτυρες. Η ζωή μας διάγεται με αποχή, προσευχή και ακατάπαυστη εργασία. Όμως όλα αυτά είναι εύκολα, γιατί δεν είμαστε πλέον του κόσμου τούτου” Εβέρβνιους, μεσαιωνικός συγγραφέας.

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ COVER

 

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ”;

 

Το νέο βιβλίο του Γιώργου Στάμκου

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ

ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

στη Σκιά του Άλλου Θεού

Γνωστικοί  Ζωροάστρες  Μιθραϊστές ● Μανιχαίοι Μεσσσαλιανοί Αλαουίτες  Γεζίντι ● Μπεκτασήδες ● Παυλικιανοί

 

κοστίζει 20 ευρώ (με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής/αντικαταβολής μέσω ΕΛΤΑ),

κυκλοφορεί σε περιορισμένα αντίτυπα, αποκλειστικά για ειδικούς, συλλέκτες, μελετητές της ιστορίας της Γνώσης, ερευνητές και «υποψιασμένους» αναγνώστες της Απαγορευμένης Ιστορίας –δεν διατίθεται σε βιβλιοπωλεία– και μπορείτε να το παραγγείλετε άμεσα στο τηλέφωνο:

2392.110215

ή στο 6945522050

 (μπορείτε να στείλετε και SMS, γράφοντας τα στοιχεία της ταχυδρομικής σας διεύθυνσης και «Οι Πρόδρομοι των Βογόμιλων»)

ή στο mail: stamkos@post.com

 

«Οι εκπεσόντες από τον Ουρανό άγγελοι, εισέρχονται στα σώματα των γυναικών μετά από σαρκική επιθυμία κι έτσι γεννιέται πνεύμα εκ πνεύματος και σαρξ εκ σαρκός. Μ’ αυτόν τον τρόπο συμπληρώνεται η βασιλεία του Σατανά σ’ αυτόν εδώ τον κόσμο και εις πάντα τα έθνη»

LIBER APOCRYPHUS SANCTI IOANNI

ή Tainata Kniga  

Το λεγόμενον Ψευδοευαγγέλιον Τουτέστιν Βίβλος Απόκρυφος των Βογομίλων

ή το «Χειρόγραφο του Καρκασόν»

(πλήρες από πλάνες)

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ COVER

Περιηγητής στην Ελλάδα

Περιηγητής στην Ελλάδα

Autosave-File vom d-lab2/3 der AgfaPhoto GmbH
Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

Συχνά αναρωτιέμαι τι είναι αυτό που κάνει το ταξίδι τόσο σημαντικό στη ζωή μας. Το ταξίδι είναι κυριολεκτικά μια επένδυση ψυχής. Οι αισθήσεις σου γεμίζουν με τοπία, ανθρώπους, εικόνες και εμπειρίες. Η σκέψη σου περιδιαβαίνει τον αληθινό κόσμο συνειδητοποιώντας ότι υπάρχει αρκετή δόση δέους και μυστηρίου σ’ αυτόν. Με το ταξίδι ανοίγουν οι ορίζοντες σου, γνωρίζεις διαφορετικούς ανθρώπους και κουλτούρες. Ζεις μέσα από τα βλέμματά τους κι άλλες ζωές. Πλουταίνεις τον εσωτερικό σου κόσμο και γίνεσαι πραγματικός πολίτης του κόσμου.

Autosave-File vom d-lab2/3 der AgfaPhoto GmbH

Ti θέλει ο Ταξιδιώτης;

Ο ταξιδιώτης θέλει τον άνεμο, την περιπέτεια, τους ανοικτούς ορίζοντες. Κάθε δρόμος και μια ένδοξη προέλαση προς την άγνωστη ενδοχώρα, προς την ίδια του την ψυχή…
Ο ταξιδιώτης πρέπει να διατηρεί αμείωτο τον ενθουσιασμό του, παρά τις όποιες δυσκολίες και αντιξοότητες θα συναντήσει στο δρόμο του, ειδικά όταν πρόκειται για την Ελλάδα, όπου το απρόβλεπτο καραδοκεί παντού…
Ο ταξιδιώτης καλείται να πετάξει το «Εγώ» του και τις προκαταλήψεις του, ως άβολες αποσκευές. Γιατί, περισσότερο ακόμη κι απ’ το ταξίδι, κι από τον προορισμό σου, πολύ πιο σημαντικό είναι η παρέα που θα έχεις μαζί σου…
Σ’ έναν κόσμο που ομογενοποιείται με ραγδαίο τρόπο, με το μαζικό τουρισμό, τα πολυτελή ξενοδοχεία, τις αερομεταφορές, και το Internet, οι γνήσιες περιπέτειες και τα μυστήρια ολοένα και λιγοστεύουν. Κι όμως αυτές ακριβώς είναι που αναζητεί ο πραγματικός ταξιδευτής: τις γνήσιες περιπέτειες, τις αυθεντικές εμπειρίες και την γοητεία των μυστηρίων. Και στην Ελλάδα μπορεί να συναντήσει αρκετές εμπειρίες και αρκετά μυστήρια, έτσι ώστε το ταξίδι του να είναι μοναδικό και καθόλου βαρετό…

Autosave-File vom d-lab2/3 der AgfaPhoto GmbH

Ρωτήστε τον Άνεμο…

Η Ελλάδα είναι στην ουσία μια «θάλασσα περιβαλλόμενη από στεριά». Παρά τη μικρή της έκταση η χώρα μας αποτελεί μια ατέλειωτη δαντέλα ακτών μήκους 15.000 χιλιομέτρων, στα ανοικτά των οποίων βρίσκονται διάσπαρτα περίπου 3.000 νησιά, νησάκια και βραχονησίδες –τα περισσότερα απ’ αυτά ακατοίκητα. Οι ελληνικές θάλασσες είναι τριπλάσιες σε μέγεθος από την ηπειρωτική χώρα. Γι’ αυτό και το κέντρο βάρους των Ελλήνων βρίσκεται παραδοσιακά στη θάλασσα. Αν και ο προαιώνιος δεσμός μας με τη θάλασσα χάνεται μέσα στη Μυθολογία είναι γνωστό πως, τουλάχιστον κατά τα ιστορικά χρόνια, οι πρόγονοί μας ζούσαν γύρω από τη θάλασσα «όπως τα βατράχια γύρω από έναν βάλτο» (Πλάτων). Ακόμη και σήμερα το 95% του ελληνικού πληθυσμού ζει σε απόσταση μικρότερη των εκατό χιλιομέτρων από τη θάλασσα, ενώ κι εκείνοι που ζουν στα ψηλά βουνά μπορούν να αγναντέψουν στον ορίζοντα τα γλαυκά πελάγη. Τα δε καλοκαίρια οι ελληνικές ακτές κατακλύζονται από εκατομμύρια Έλληνες και ξένους τουρίστες, που έρχονται να απολαύσουν τη μαγεία των καταγάλανων ελληνικών θαλασσών.
Όμως οι ελληνικές θάλασσες, οι ακτές και τα νησιά του αρχιπελάγους μας δεν είναι μόνον αυτό που φαίνονται: ένας ειδυλλιακός τόπος διακοπών που θα προσφέρουν ευχάριστες αναμνήσεις στους επισκέπτες τους. Είναι ταυτόχρονα κι ένας τόπος πολλών μυστηρίων. Τα μυστήρια στις ελληνικές θάλασσες αναβλύζουν από παντού. Ακόμη και οι άνεμοι που τις διασχίζουν κουβαλούν τα δικά τους μυστήρια. Οι παράξενοι άνεμοι, που σχίζουν τις ελληνικές θάλασσες, ορμούν από παντού, απελευθερώνοντας ενέργεια, που πρέπει να την «καναλάρεις» και να την κατευθύνεις επιδέξια σε μια δημιουργική «τρέλα» –διαφορετικά θα σε «τρελάνουν». Οι άνεμοι στο Αιγαίο Σου Μιλάνε με μια μυστική γλώσσα. Σου ψιθυρίζουν ανείπωτα μυστικά, αρκεί να είσαι ευαίσθητος δέκτης. Σε γονιμοποιούν δημιουργικά…

Μπορείτε πραγματικά να τους αφουγκραστείτε;