Category Archives: ΑΓΝΩΣΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ – UNKNOW HISTORY

ΛΗΣΤΑΡΧΟΣ ΓΙΑΓΚΟΥΛΑΣ (1894-1925): Ιστορία και θρύλοι του «Βασιλιά των Ορέων»

«ΛΗΣΤΑΡΧΟΣ ΓΙΑΓΚΟΥΛΑΣ (1894-1925)

Ιστορία και θρύλοι του «Βασιλιά των Ορέων»

«Τί πιέζεις τους εργατικούς ανθρώπους και τους κτηνοτρόφους αφού βρε κωλογαλονάδες γαμώ τ’ αστέρια σας και όλη την οικογένειά σας, αφού σας στέλλω είδηση όπου περνώ και δεν έρχεστε να πολεμήσωμε. Τί φταίγει ο κόσμος ο εργατικός και τους κακοπιέζεις; Έλα εσύ ρε αρχίδι και γίνε τσομπάνος και αν θέλης πρόδωσέ με. Την μίαν την βραδυάν θα με προδώσεις, την άλλη την βραδυάν θα σε κόψω σαν τ’ αρνάκι. Από σήμερα και εντεύθεν να ξεύρης εάν κακοποιήσεις τους ανθρώπους θα σε κάνωμε στρατοκαρτέρια και θα σε πελεκήσωμε με τα σπαθιά μας. Τ’ άντερα σου θα σου τα κάνωμε κοκορέτσι και θα σου τα δώσουμε να τα φας. Κι αυτή τη στιγμή σε καλούμε να έλθης βρε αρχίδι να έλθης να πολεμήσωμε εδώ απάνω εις τον άγιον Προφήτην Ηλίαν…» 

Γράμμα του Λήσταρχου Φώτου Γιαγκούλα προς τον αρχηγό της χωροφυλακής  

Σχετική εικόνα

«Ο πιο διαβόητος απ’ όλους ήταν ο λήσταρχος Γιαγκούλας, που περιφερόταν στις πλαγιές του Ολύμπου. Κάθε τόσο ξεθάρρευε και κατέβαινε και στον κάμπο, και τον Ιούνιο του 1925 αναφέρθηκε πως είχε μπει στην πόλη (σ.σ. στη Θεσσαλονίκη) ντυμένος παπάς, είχε πιει καφέ στο ζαχαροπλαστείο Ντορέ κι είχε πάει βόλτα προς τον Λευκό Πύργο, με την αστυνομία κατά πόδας. Ο Γιαγκούλας ήταν άξιος απόγονος των ληστρικών εκείνων σωματων που είχαν τρομοκρατήσει τη Θεσσαλονίκη και την ενδοχώρα της επί αιώνες. Όπως οι προκάτοχοί του, έτσι κι αυτός καυχιόταν μεγαλόστομα για τη ‘δική του δικαιοσύνη’, την οποία απένειμε, και στις μισογράμματες επιστολες του αποκαλούσε τον εαυτό του »Βασιλιά των Ορεών'».

Mark Mazower, Θεσσαλονίκη: Πόλη των Φαντασμάτων, σελ.454

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Γιαγκούλας λήσταρχος

 

Γράφει ο Αστέριος Ντάλλας 

 

Η ακριβής ημερομηνίας γέννησης του διαβόητου λήσταρχου Γιαγκούλα, του φόβου και τρόμου του Ολύμπου και των Πιερίων, παραμένει άγνωστη, αν και μία πιθανή χρονολογία είναι το 1894.  Ο Φώτης ή Φώτος Γιαγκούλας είδε το φως του κόσμου κάπου στα τέλη του 19ου αιώνα στο χωριό Μεταξάς κοντά στα Σέρβια Κοζάνης, λίγα χιλιόμετρα νοτίως του Βελβεντού. Ο θάνατος του στις 20 Σεπτεμβρίου 1925, υπήρξε ωστόσο, επεισοδιακός όσο και ο βίος του και έγινε πρώτη είδηση.

Ο αμφιλεγόμενος Φώτης Γιαγκούλας, ο άνθρωπος που λέγεται ότι είχε στο ενεργητικό του τόσους φόνους όσες και αγαθοεργίες, αγαπούσε την καλή ζωή, γοήτευε τις γυναίκες και ευκαιρίας δοθείσης, χλεύαζε και εξευτέλιζε τη χωροφυλακή.

Σύμφωνα με το βιβλίο του Βασίλη Τζανακάρη «Φώτης Γιαγκούλας: Ο απέθαντος και άλλες ληστρικές ιστορίες» (εκδόσεις Μεταίχμιο), «[…] Ο λήσταρχος Φώτης, γνωστός ως Φώτος ή Φώτης Γιαγκούλας [….] ξεκινά τη δράση του με ένα ‘έγκλημα τιμής’, καθώς κατεβαίνει στην Αθήνα και φονεύει έναν υπομοίραρχο που είχε βιάσει μια ξαδέλφη του. Στη συνέχεια «βγαίνει στο κλαρί», επικηρύσσεται το 1920 και σκοτώνεται σε συμπλοκή με τα καταδιωκτικά αποσπάσματα. Έδρασε κυρίως στην περιοχή του Ολύμπου, με φόνους, ληστείες και απαγωγές να καταγράφονται στο ενεργητικό του, ενώ για ένα μικρό διάστημα διέμεινε στην Αθήνα, όπου ανέπτυξε σχέση με κυρία της αριστοκρατίας, φυσικά».

Κατά μία άλλη εκδοχή, στα χρόνια του Α’ Παγκοσμίου, ο νεαρός Γιαγκούλας κατηγορήθηκε για ζωοκλοπή από τους συγχωριανούς του, σε μια εποχή πείνας και εξαθλίωσης. Φώναζε ότι είναι αθώος, αλλά φυλακίστηκε για τέσσερις μήνες στη Λάρισα. Βγαίνοντας πήρε τα βουνά και τον δρόμο της παρανομίας. 

O θρυλικός λήσταρχος λοιπόν, έδρασε την άγρια εποχή του Μεσοπολέμου στον Όλυμπο και στα Πιέρια, την Ελασσόνα και την Κοζάνη. Έστηνε τα καρτέρια του στις κλεισούρες και με τη συμμορία του, ριχνόταν σε ληστείες και απαγωγές. Η ιστορία του, όπως και οι ιστορίες άλλων ληστών και λησταρχαίων της εποχής, κυκλοφορούσαν σε φτηνά αναγνώσματα ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα και τροφοδοτούσαν τη λαϊκή φαντασία. Ίσως, επειδή, όπως λέγεται, με τα κέρδη του βοηθούσε φτωχούς.

Τα περισσότερα από αυτά που έκλεβε από τους πλούσιους και τις Αρχές, τα μοίραζε σε αγαθοεργίες και στους φτωχούς. Εξανάγκαζε δύστροπους γονείς να παντρέψουν τα ερωτευμένα παιδιά τους με εκείνους που πραγματικά αγαπούσαν -γινόταν μάλιστα και ο ίδιος κουμπάρος για να επιβλέπει πως θα τελεστεί κανονικά ο γάμος των ερωτευμένων παιδιών- αντί να τα δώσουν με το ζόρι να παντρευτούν σε γάμους συμφέροντος. Ένα τέτοιο ερωτευμένο ζευγάρι, που παντρεύτηκε με τις «ευλογίες» του Γιαγκούλα και σε πείσμα των γονιών τους, ήταν και στο Ελατοχώρι Πιερίας και το ευτυχισμένο ζευγάρι απέκτησε πολλούς απογόνους και τα εγγόνια τους στο Ελατοχώρι μνημονεύουν με τα καλύτερα λόγια την δίκαιη παρέμβαση του λήστραρχου Γιαγκούλα χωρίς την οποία δεν θα ζούσαν τόσα παιδιά, που ήταν καρποί του έρωτα και όχι του εξαναγκασμού.

«Ο βασιλεύς των Ορέων»

Ο Γιαγκούλας ήταν επικηρυγμένος αντί 600.000 δραχμών, ποσό πολύ υψηλό για την εποχή και η χωροφυλακή τον κυνηγούσε μανιωδώς, με τη βοήθεια πρόθυμων καταδοτών, που λίγα χρόνια αργότερα, κατά τη Γερμανική Κατοχή διέπρεψαν κι ως καταδότες και συνεργάτες των Ναζί κατακτητών προδίδοντας αντάρτες και αγωνιστές.

Για να μπορεί να κυκλοφορεί και να πηγαίνει στις αγαπημένες του ταβέρνες ο Γιαγκούλας μεταμφιεζόταν. Είχε γίνει μάλιστα μαέστρος στη μεταμφίεση. Συχνά πυκνά δε, καθόταν ακριβώς δίπλα στους χωροφύλακες και τους άκουγε να φλυαρούν για κείνον και να εξυφαίνουν σχέδια για τη σύλληψη του. Συχνά περνούσε μεταμφιεσμένος δίπλα από αφίσες Επικύρηξης που είχαν τη φωτογραφία του και κανένας δεν τον έπαιρνε χαμπάρι.

Μια φορά φεύγοντας από ένα ταβερνείο άφησε κάτω από το πιάτο του ένα χαρτάκι που έγραφε «βασιλεύς των Ορέων, Γιαγκούλας». Ο ταβερνιάρης το βρήκε και το έδειξε στους διώκτες του. Εκείνοι φυσικά, έγιναν έξω φρενών, αλλά δεν ήταν και η πρώτη φορά που τους κορόϊδευε κατάμουτρα. Τον Ιούνιο του 1925 μπήκε μάλιστα στη Θεσσαλονίκη μεταμφιεσμένος σε παπά. Ήπιε αμέριμνος τον καφέ του στο γνωστίο ζαχαροπλαστείο «Ντορέ» στην Πλατεία Τσιρογιάννη και πήγε βόλτα προς τον Λευκό Πύργο με την αστυνομία κατά πόδας…

Αποτέλεσμα εικόνας για Γιαγκούλας λήσταρχος

Το γράμμα προς τον αρχηγό της χωροφυλακής

Κάποια στιγμή έφτασαν στα αφτιά του ιστορίες ότι οι χωροφύλακες κακομεταχειρίστηκαν χωρικούς, πρακτική που ήταν εξαιρετικά διαδεδομένη κατά την καταδίωξη ληστών.

Εξοργισμένος έστειλε στον αρχηγό της χωροφυλακής ένα γράμμα, στο οποίο του εξηγούσε (με πολύ γλαφυρό τρόπο) τον λόγο για τον οποίον κανένας βοσκός δεν επρόκειτο να τον προδώσει.

Το γράμμα έγραφε τα εξής: «Τί πιέζεις τους εργατικούς ανθρώπους και τους κτηνοτρόφους αφού βρε κωλογαλονάδες γαμώ τ’ αστέρια σας και όλη την οικογένειά σας, αφού σας στέλλω είδηση όπου περνώ και δεν έρχεστε να πολεμήσωμε. Τί φταίγει ο κόσμος ο εργατικός και τους κακοπιέζεις; Έλα εσύ ρε αρχίδι και γίνε τσομπάνος και αν θέλης πρόδωσέ με. Την μίαν την βραδυάν θα με προδώσεις, την άλλη την βραδυάν θα σε κόψω σαν τ’ αρνάκι. Από σήμερα και εντεύθεν να ξεύρης εάν κακοποιήσεις τους ανθρώπους θα σε κάνωμε στρατοκαρτέρια και θα σε πελεκήσωμε με τα σπαθιά μας. Τ’ άντερα σου θα σου τα κάνωμε κοκορέτσι και θα σου τα δώσουμε να τα φας. Κι αυτή τη στιγμή σε καλούμε να έλθης βρε αρχίδι να έλθης να πολεμήσωμε εδώ απάνω εις τον άγιον Προφήτην Ηλίαν…»

Σχετική εικόνα

 

Η μεγάλη απόδραση

Η πρώτη μεγάλη, επισήμως καταγεγραμμένη, προσβολή προς τις αρχές ήταν όταν ο Γιαγκούλας απέδρασε σιδηροδέσμιος, μέσα από το τρένο που τον μετέφερε στο Γκεντί Κουλέ στη Θεσσαλονίκη για να εκτίσει την ποινή του.

Οι αρχές τον είχαν συλλάβει λίγο νωρίτερα, αλλά ο Γιαγκούλας κατάφερε να γλιστρήσει μέσα από τα χέρια τους.

Η απόδραση έγινε για άλλη μια φορά θέμα στον Τύπο της εποχής, κυρίως εξαιτίας της… τακτικής του: Τους έβαλε να πιουν κρασί, έκανε τον κοιμισμένο και όταν οι χωροφύλακες όντες ζαλισμένοι αποκοιμήθηκαν, εκείνος πήδηξε έξω από το τρένο….

Αποτέλεσμα εικόνας για Γιαγκούλας λήσταρχος

Με δυό σφαίρες 

Ο Γιαγκούλας σκοτώθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 1925, στην Κλεφτόβρυση Ολύμπου. Η συμπλοκή κράτησε οκτώ ολόκληρες ώρες.

Ο Γιαγκούλας και η συμμορία του βρέθηκαν αντιμέτωποι με 27 χωροφύλακες, αγροφύλακες και καταδότες.

Επικεφαλής ήταν ο μοίραρχος της χωροφυλακής και ορκισμένος εχθρός του, Ιωάννης Πετράκης. Τελικά, ο Φώτος έπεσε νεκρός με δύο σφαίρες στην κοιλιά.

Στη συμπλοκή σκοτώθηκαν επίσης, ο συνεργάτης του, Πάνος Μπαμπάνης, ο λήσταρχος Τσαμήτρας και ο χωροφύλακας Κωνσταντίνος Σαλιώρας.

Σχετική εικόνα

Τα κεφάλια των ληστών εκτέθηκαν σε κοινή θέα στην Κατερίνη, επάνω σε ένα κοντάρι μπροστά στο κτίριο του δικαστηρίου.

Η φωτογραφία με τα κομμένα κεφάλια δημοσιεύτηκε στον Τύπο, ώστε να επιβεβαιωθεί ο θάνατος του και να «ησυχάσει» ο κόσμος. «Οι τρομεροί αρχιλησταί Γιαγκούλας και Μπαμπάνης, οι οποίοι είχον καταστή το φόβητρν ολόκληρων επαρχιών και εκρατούν διαρκώς εν αναστατώσει την χωροφυλακή και τον στρατόν με την καταδίωξιν ρων εξωντώθησαν επί τέλους προχθές εις τον Όλυμπον, κατόπιν πολύωρου συμπλοκής», έγραψε σε σχετικό πηχαίο άρθρο της η εφημερίδα «Μακεδονία».

Αποτέλεσμα εικόνας για Γιαγκούλας λήσταρχος ταινια 1928

«Στις 26 Σεπτεμβρίου 1925 τα κεφάλια των Γιαγκούλα, Μπαμπάνη, Τσαμήτρα μεταφέρθηκαν στην Αθήνα και παραδόθηκαν στο ιατροδικαστικό εργαστήριο της οδού Σωκράτους. Και τα τρία διατηρούνταν σε καλή κατάσταση».Αποτέλεσμα εικόνας για Γιαγκούλας λήσταρχος ταινια 1928

Η μαρτυρία για τον αποκεφαλισμό του

Σχετικά με τα όσα ακολούθησαν τον θάνατο του λήσταρχου, διασώζεται η εξής μαρτυρία:

«Ύστερα από το τέλος των τριών λήσταρχων, ένας κτηνοτρόφος, ονόματι Καλαϊτζής, παρακάλεσε το μοίραρχο Πετράκη να αναλάβει το μακάβριο έργο να κόψει αυτός το κεφάλι του Φώτη Γιαγκούλα, και μάλιστα με το ίδιο μαχαίρι με το οποίο, όταν ο λήσταρχος ήταν εν ζωή, κατά τα λεγόμενα του Καλαϊτζή, τον είχε απειλήσει τέσσερις φορές να τον σφάξει. Ο μοίραρχος το αποδέχθηκε, ‘διότι κανείς άλλος δεν ήθελε να κάνει το έργον του χειρούργου’. Και ο κτηνοτρόφος ‘όρμησε κατά του άψυχου Γιαγκούλα και τον ήρπασεν από τα μαλλιά. Έσυρε στο κατόπιν το μαχαίρι του ίδιου του λήσταρχου (ένα μικρό ευτελέστατον που κόβουν το ψωμί) και μετ’ ολίγον εχώριζε την κεφαλήν από το σώμα κρατήσας το μαχαίρι ως ενθύμιον αφού του το προσέφερεν ο κ. Πετράκης’».

Ο Βασίλης Τζανακάρης στο βιβλίο του «Όταν σκοτώνεται ο απέθαντος» περιγράφει τη στιγμή που ο μοίραρχος Μανώλης Πετράκης ζήτησε να κόψουν το κεφάλι του Γιαγκούλα. «»Τι τους κοιτάτε, μωρέ, και δεν τους παίρνετε τα κεφάλια; Περιμένετε να ζωντανέψουν; Πάει τέλειωσε μ’ αυτούς, κόψτε τα να τελειώνουμε!» βρυχήθηκε ο μοίραρχος Μανώλης Πετράκης. Είχε στραβώσει το πηλήκιο με το έμβλημα της Δημοκρατίας που φορούσε και τα γαλόνια στα μανίκια της στολής του ήταν γεμάτα σκόνη και καπνιά.

Οι μπότες του ήταν άβαφες, βρόμικες, γδαρμένες κι ο ίδιος έδειχνε ανήσυχος. Κάθε τόσο χτυπούσε τα πόδια του στις πέτρες να διορθώσει ό,τι μπορούσε να διορθωθεί από την τσαλακωμένη του εμφάνιση κι έριχνε άγριες ματιές κατά το μέρος του πισθάγκωνα δεμένου Λεωνίδα Μπαμπάνη που τον φύλαγαν δυο χωροφύλακες. Οι περισσότεροι από τους άντρες του αποσπάσματος τον κοιτούσαν σιωπηλοί. Δεν ήταν ό,τι πιο εύκολο αυτό που ζητούσε ο καπετάνιος τους. Και μόνο που το σκέφτονταν, ιδιαίτερα κάτι νέα και πρωτόβγαλτα παλικαράκια, ανατρίχιαζαν. Από την άλλη τα κεφάλια έπρεπε να κοπούν όσο τα κορμιά των ληστών ήταν ακόμη ζεστά και δεν είχε αρχίσει να στεγνώνει το αίμα. 

Από τη δύσκολη θέση τούς έβγαλε ένας γεροδεμένος και ηλιοψημένος άντρας που είχε ακολουθήσει εθελοντικά το απόσπασμα και τώρα αποτραβηγμένος κάπνιζε σιωπηλά το ένα τσιγάρο πίσω από το άλλο. – Καπετάνιο, στον Γιαγκούλα άφησέ με να το κάνω εγώ! πρότεινε με δυνατή φωνή. Άφησέ με να του πάρω εγώ το κεφάλι όπως το έχω υποσχεθεί στον εαυτό μου!

Ο Πετράκης στράφηκε προς το μέρος του. Ήταν ένας ψηλός καράβλαχος με στεγνό πρόσωπο, μικρά πονηρά μάτια και μαύρο καλπάκι που του έκρυβε το μισό κεφάλι.

– Ποιος είσαι εσύ, μωρέ; ρώτησε παραξενεμένος ο μοίραρχος, καθώς δεν μπορούσε να τους θυμάται όλους.

– Εγώ, καπετάνιο μου, είμαι ο Καλαϊτζής ο κτηνοτρόφος! είπε εκείνος.

Ο Πετράκης παραξενεύτηκε.

– Και γιατί θέλεις να το κόψεις εσύ, μωρέ, κι όχι κανένας άλλος; Είχες τίποτα προηγούμενα μαζί του;

– Είχα, καπετάνιο, πώς δεν είχα. Κάποτε με είχαν πιάσει ληστές κι ήθελαν να με σκοτώσουν γιατί νόμιζαν ότι τους πρόδιδα στα αποσπάσματα. Όμως στο τέλος τη γλίτωσα φτηνά.

Ο Καλαϊτζής γύρισε από τη μια κι από την άλλη το κεφάλι του δείχνοντας τα δυο υπόλοιπα από τα κομμένα αυτιά του. Μικρά κομμάτια πετσοκομμένης σάρκας κρέμονταν δεξιά κι αριστερά, κακοραμμένα από κάποιον αλμπάνη παρά από επιστήμονα γιατρό και χειρουργό.

Ο Πετράκης συμφώνησε.

Έβγαλε από την τσέπη του ένα συνηθισμένο μαχαίρι, από αυτά που χρησιμοποιούσαν στην υπηρεσία για να κόβουν ψωμί, και του το πρότεινε.

– Κάνε ό,τι μπορείς μ’ αυτό, αλλά όσο πιο γρήγορα, να μη μας πάρει η νύχτα.

– Να ’σαι ήσυχος, καπετάνιο, εγώ σε κάτι τέτοια είμαι μάνα! τον διαβεβαίωσε ο κτηνοτρόφος σκύβοντας πάνω από το νεκρό και ματωμένο κορμί του λήσταρχου. Αλλά θα μου επιτρέψεις, γιατί έχω το δικό μου, είπε δείχνοντας μια τεράστια μαχαίρα».

Στις τσέπες του Γιαγκούλα θα βρεθεί μια ερωτική επιστολή της Μπήλιως. Λέγεται ότι οι ερωμένες του ήταν τουλάχιστον πέντε, παρότι υπήρξε παντρεμένος με συγχωριανή του.

Η περίφημη, φονική «Παρδάλα»

Το κεφάλι του Γιαγκούλα, μαζί με την περίφημη «Παρδάλα» (με την οποία εκτιμάται ότι δολοφόνησε 54 ανθρώπους) εκτίθενται στο Εγκληματολογικό Μουσείο.

Στην «Παρδάλα», τη μαχαίρα του, που είχε αποκτήσει το 1917 και η οποία θεωρείται δείγμα της παρορμητικής, ιδιόμορφης και φλογερής ιδιοσυγκρασίας του, είχε χαράξει τα εξής λόγια:

«Προς τους πάντας. Μη δηνάμενος να εύρο ίδινος δικαίου παρά της δυκαιοσήνης των Ελλήνων, ηναγγάσθην να τονίσο το δίκαιον της Παρδάλας ή Μαχαίρας. Όθεον η ύψηστος αυτή λειτουργός της ανάνδρου Δικαιοσύνης ονόματι Παρδάλα έχη τον λόγον από σήμερον εις πάντας τους αιωθούντας και απίστους. Η λειτουργία αυτής έσετε πάντοτε ειλικρινής και ουδέποτε θέλη λησμονήση τα Ιερά καθήκοντά της προς αναμονή του δικαίου. Μαρτίου 1917».

Ελεύθερη απόδοση στη νέα ελληνική: «Προς όλους. Επειδή δεν μπορώ να βρω δίκαιο στη δικαιοσύνη των Ελλήνων, αναγκάσθηκα να τονίσω το δίκαιο της Παρδάλας ή Μαχαίρας. Από τώρα και στο εξής η ύψιστη αυτή λειτουργός της άνανδρης Δικαιοσύνης, η ονομαζόμενη ‘Παρδάλα’, έχει τον λόγο απέναντι σε όλους τους υπεύθυνους και άπιστους. Η λειτουργία αυτής της μαχαίρας θα είναι πάντα ειλικρινής και πότε δεν θα λησμονήσει τα ιερά της καθήκοντα για την απονομή του δικαίου. Μάρτιος 1917».

Σχετική εικόνα

Μπορούμε συνεπως να φανταστούμε τι σοκ ένιωσε, τρία χρόνια αργότερα, ένας οδηγός αυτοκινήτουόταν, διασχίζοντας τους λόφους ακριβώς έξω από τα τείχη της Θεσσαλονίκης, είδε τον «Γιαγκούλα» και τη «συμμορία» του σε εξαιρετική φόρμα. ‘Εκανε γρήγορα όπισθεν και κατευθύνθηκε προς το πλησιέστερο αστυνομικό τμήμα. Μισή ώρα αργότερα μια δύναμη του ιππικού έφτασε επιτόπου και κυνηγησε το ληστή. Μονάχα την τελευταία στιγμή αντιλήφθηκαν οι στρατιώτες ότι το φουστανελοφόρο ληστρικό σώμα που ήταν έτοιμοι να εφορμήσουν εναντίον του, ήταν στην πραγματικότητα μια ομάδα κομπάρσοι του Σινεμά. (Mark Mazower, Θεσσαλονίκη: Πόλη των Φαντασμάτων, σελ. 455).

Το 1928 η ζωή και η δράση του Γιαγκούλα αποτέλεσαν το θέμα ομώνυμης ταινίας του Κομινάκη, ενός Θεσσαλονικιού παραγωγού, σε μια εμβρυακή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου. Τον Γιαγκούλα τον έπαιζε ένας Σαλονικιός δημοσιογράφος, τη «σύζυγο» του μια γνωστή ηθοποιός. Αφού δόθηκαν οι απαραίτητες εξηγήσεις στους χωροφύλακες, προστέθηκε στην ταινία μια νέα σκηνή καταδίωξης και οι αξιωμςετικοί πήραν κι αυτοί μετά χαράς μέρος…

Αποτέλεσμα εικόνας για Γιαγκούλας λήσταρχος ταινια 1928

 

Advertisements

ΑΡΧΑΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ: Εφευρέσεις Εκτός Τόπου και Χρόνου


Εφευρέσεις Εκτός Τόπου και Χρόνου

Ανακαλύπτοντας το Αδιανόητο

Γράφει ο Νίκος Κανακάρης

Από την αρχή του χρόνου το ανθρώπινο μυαλό πάλευε με το αδιανόητο, προσπαθώντας να υλοποιήσει κάθε σκέψη που θα μπορούσε να του παρέχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει το «αδύνατο». Ο μέσος άνθρωπος συνήθως δεν ξέρει ή δε θέλει να θυμάται ότι για να μπορεί να απολαμβάνει σήμερα όλες αυτές τις δυνατότητες που του προσφέρει η τεχνολογία, κάποιοι άνθρωποι πέρασαν ολόκληρη τη ζωή τους προσπαθώντας να καταφέρουν το ακατόρθωτο. Πρόθεση αυτού του άρθρου είναι να διασπάσει το γνωστό χωροχρονικό συνεχές και να καταλύσει για λίγο τη γραμμική έννοια του χρόνου όπως την αντιλαμβάνεται ο δυτικός ορθολογισμός. Τί θα λέγατε λοιπόν αν μιλούσαμε για εφευρέσεις-«μανιτάρια», που εμφανίστηκαν ξαφνικά εκτός τόπου και χρόνου και ξεχάστηκαν το ίδιο παράδοξα, αφήνοντας πίσω τους αμυδρά ίχνη που συνθέτουν έναν παράξενο θρύλο ή μια παράλληλη, αλλά αποσιωπημένη ιστορία των εφευρέσεων; Ο Νίκος Κανακάρης κάνει μια πρώτη καταγραφή της μυστικής αυτής Ιστορίας.

Υπάρχει μια αρχαία αιγυπτιακή τοιχογραφία που απεικονίζει την επίκληση στο θεό Ρα-Ήλιο. Η τοιχογραφία αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον από άποψη διάταξης των σχεδίων. Στη βάση της υπάρχει μια στήλη (ντζεντ), η οποία στην κορυφή καταλήγει σε έναν αιγυπτιακό σταυρό, από το κέντρο του οποίου ξεκινούν με απόλυτη συμμετρία δυο ανθρώπινα χέρια που υψώνονται για να αγγίξουν τον ηλιακό δίσκο που βρίσκεται στην κορυφή της παράστασης. Δεξιά κι αριστερά, υπάρχουν ζωγραφισμένοι κυματισμοί που μοιάζουν με υλοποιήσεις ηλεκτρικής ροής. Στο κάτω τμήμα της εικόνας υπάρχουν δυο άνθρωποι, ενώ πάνω στον τρίτο κυματισμό, πίθηκοι απλώνουν λατρευτικά τα χέρια προς το θεό Ρα. Κάποιοι επιστήμονες που μελέτησαν αυτή την τοιχογραφία, διαπίστωσαν έκπληκτοι ότι το σχέδιο παρουσίαζε σημαντικές ομοιότητες με μια σύγχρονη γεννήτρια πλάσματος. Οι σχεδιαστικές ομοιότητες ήταν καταλυτικές και η σύγκριση αναπόφευκτη, αφού μια δέσμη πλάσματος που παράγεται από θερμικά μέσα, οδηγείται σε έναν σωλήνα (ντζεντ), στο εσωτερικό του οποίου υπάρχουν δυο ηλεκτρόδια (ανθρώπινα χέρια) που επικοινωνούν σε εσωτερικό κύκλωμα (αιγυπτιακός σταυρός) και όλη η συσκευή βρίσκεται κάτω από την επίδραση ενός ισχυρού ηλεκτρομαγνήτη (Ήλιος-Ρα).

Στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου σώζεται ένας αρχαίος πάπυρος που είναι αντίγραφο παλαιότερου κειμένου, που περιγράφει μια μεταμόσχευση καρδιάς. Η επέμβαση έγινε σε έναν στρατιώτη που υπηρετούσε στην προσωπική φρουρά του Φαραώ. Ο στρατιώτης είχε τραυματιστεί στην καρδιά από ακόντιο και σύμφωνα με το κείμενο του παπύρου, κάποιος γιατρός αποφάσισε να αντικαταστήσει την καρδιά του με την καρδιά ενός μοσχαριού. Η επέμβαση έγινε με απόλυτη επιτυχία, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Φαραώ Ντζεσέρ (3η δυναστεία), χιλιάδες χρόνια πριν ο σύγχρονος άνθρωπος διανοηθεί ότι είναι δυνατή μια τέτοια επέμβαση. Η παραπάνω πληροφορία οφείλεται στον Αιγύπτιο καθηγητή Ντόρου Τοντερίτσιου, όμως υπάρχουν πολυάριθμες αναφορές και για άλλα ιατρικά επιτεύγματα των αρχαίων Αιγυπτίων. Για παράδειγμα, είναι πλέον αποδεκτό ακόμη κι από την επίσημη αρχαιολογία, ότι οι Αιγύπτιοι σφράγιζαν δόντια και κατασκεύαζαν οδοντιατρικές γέφυρες, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι ήταν σε θέση να θεραπεύουν τον καταρράκτη. Σώζονται επίσης αρκετοί πάπυροι που ασχολούνται με ιατρικά θέματα, όπως ο πάπυρος Έμπερς που αναλύει θέματα καρδιολογίας και ο πάπυρος Έντουιν Σμιθ που περιγράφει επιτυχημένες επεμβάσεις στα οστά.

Η επίσημη αρχαιολογία δέχεται ότι οι νωπογραφίες του Λασκό είναι φτιαγμένες με κίτρινη ώχρα και ράβδους μαγνησίου, πυροξειδίου και σιδήρου. Οι ράβδοι σύμφωνα με τους αρχαιολόγους έμοιαζαν με υπερμεγέθη κραγιόνια και χρησιμοποιήθηκαν ευρύτατα από τους αρχαίους καλλιτέχνες. Όμως, έχει ενδιαφέρον να δούμε πώς μπορεί να κατασκευαζόταν μια τέτοια ράβδος. Θεωρητικά, οι καλλιτέχνες του Λασκό, θα πρέπει να έβγαζαν από τη γη το πυροξείδιο του σιδήρου ή το μαγνήσιο (που είναι ένα εξαιρετικά σπάνιο υλικό), να το κοσκίνιζαν, να το καθάριζαν από τις ξένες ουσίες, να το κονιορτοποιούσαν και τέλος να το ανακάτευαν με κάποια λιπαρή ουσία, ώστε η λεπτή σκόνη να αποκτήσει συμπαγή κι εύχρηστη μορφή. Αν όλες οι παραπάνω διαδικασίες δεν αποτελούν μια μορφή χημικής τεχνολογίας, τότε πώς αλλιώς θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε;

Η χρήση και η κατεργασία υλικών που δεν είχαν ακόμη ανακαλυφθεί, ανύπαρκτων δηλαδή σύμφωνα με τη συμβατική αντίληψη που έχουμε γα τον κόσμο μας, φαίνεται να αποτελούσε μια από τις πλέον αγαπητές πρακτικές των προγόνων μας. Ο Σοβιετικός καθηγητής Κοριούν Μεγκερεζιάν ανακάλυψε στο Μενζαμόρ της Σοβιετικής Αρμενίας το αρχαιότερο μεταλλουργείο του κόσμου. Η λειτουργία του τοποθετείται γύρω στο 3000 π.Χ. κι εντοπίστηκαν σε αυτό 200 καμίνια για την κατεργασία μετάλλων. Οι έρευνες που έγιναν, επιβεβαίωσαν την επεξεργασία σε αυτό δεκατεσσάρων ποικιλιών ορείχαλκου, χαλκού, μολύβδου, ψευδαργύρου, σιδήρου, χρυσού, κασσίτερου, αρσενίτη, αντιμονίου, μαγνησίου και χάλυβα! Στην περιοχή βρέθηκαν σχεδόν άθικτες ατσάλινες λαβίδες που χρησιμοποιούνταν για την κατεργασία των μετάλλων. Οι ανακαλύψεις του Μεγκερεζιάν επικυρώθηκαν από επιστημονικά ιδρύματα της ΕΣΣΔ κι ελέγχθηκαν από πανεπιστήμια των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Αγγλίας και της Γερμανίας.

Αλλά και οι αρχαίοι Κινέζοι φαίνεται να είχαν προηγμένες γνώσεις στον τομέα της μεταλλουργίας, όπως προέκυψε από την ανακάλυψη αντικειμένων που ήταν κατασκευασμένα από κράμα αλουμινίου. Οι έρευνες του αρχαιολόγου Γιαν Χανγκ ανέτρεψαν εντελώς όλες τις ιδέες του σύγχρονου κόσμου για την ιστορία του αλουμινίου, που όλοι πίστευαν πως ήταν άγνωστο μέχρι το 1807, οπότε και το ανακάλυψε ο Βρετανός χημικός Χάμφρεϋ Ντέιβυ. Παρά την ύπαρξη αρχαίων κινέζικων αντικειμένων φτιαγμένων από κράμα αλουμινίου, η σύγχρονη επιστήμη κατόρθωσε να το κατασκευάσει εργαστηριακά μόλις το 1827, χωρίς να καταφέρει ακόμη και τότε να δημιουργήσει καθαρό αλουμίνιο, πράγμα το οποίο έγινε εφικτό σχεδόν τριάντα χρόνια αργότερα, χάρη στις ηλεκτρολυτικές μεθόδους των Έρουλ και Χωλ.

Μια επιγραφή που βρέθηκε στην Ελευσίνα το 1893, περιέχει οδηγίες για την κατασκευή «μπρούτζινων κυλινδρικών πόλων», οι οποίοι θα χρησιμοποιούνταν στο Τελεστήριο της Ελευσίνας. Η επιγραφή χρονολογείται τον 4ο π.Χ. και ουσιαστικά επιβεβαιώνει τη χρήση τόρνου και την ύπαρξη κοπτικών εργαλείων φτιαγμένων από σκληρούς χάλυβες. Και βέβαια, δεν μπορούμε παρά να συμπεράνουμε ότι για να γίνει κάτι τέτοιο, ήδη υπήρχε προηγμένη τεχνολογία παραγωγής και θερμικής κατεργασίας του χάλυβα.

Υπάρχουν αναφορές ότι ο Αριστοτέλης χρησιμοποιούσε μια πένα από μέταλλο, ότι ο Πλάτωνας είχε κατασκευάσει μια κλεψύδρα-ξυπνητήρι, ότι στα ανάκτορα του Νέρωνα υπήρχε κάποιου είδους ασανσέρ κι επίσης, ότι οι Ρωμαίοι γνώριζαν το μυστικό της κατασκευής άθραυστου γυαλιού, το οποίο χρησιμοποιούσαν ευρύτατα, μέχρι που ο Τιβέριος διέταξε την καταστροφή των εργαστηρίων παρασκευής του, από φόβο μήπως γίνει πολυτιμότερο από το χρυσό και το ασήμι.

Σε αντίθεση με την επίσημη εκδοχή που δέχεται ότι το αλεξικέραυνο εφευρέθηκε το 1752 από το Βενιαμίν Φραγκλίνο, γνωρίζουμε πως ο ναός του Σολομώντα διέθετε 24 αλεξικέραυνα, 3000 χρόνια πριν εφευρεθούν. Ολόκληρος ο ναός φαίνεται να εξυπηρετούσε αυτό το σύστημα που σκόπευε να υποτάξει τις δυνάμεις της φύσης. Η οροφή ήταν φτιαγμένη από δοκάρια κέδρου και σκεπασμένη με ένα παχύ επίχρυσο στρώμα. Σε τακτά διαστήματα υπήρχαν μακριές σιδερένιες ή ατσάλινες επιχρυσωμένες βέργες, που σκοπό είχαν να προσελκύουν τα ηλεκτρικά φορτία της ατμόσφαιρας. Οι τοίχοι του ναού ήταν σκεπασμένοι από επιχρυσωμένο ξύλο και στο προαύλιο υπήρχαν δεξαμενές στις οποίες έφτανε νερό που διοχετεύονταν μέσα από μεταλλικούς σωλήνες. Ήταν δηλαδή ένα τέλειο σύστημα αποφόρτισης των ηλεκτρικών φορτίων της ατμόσφαιρας, που εκμεταλλεύονταν έξυπνα τα υλικά κατασκευής του κτηρίου, δημιουργώντας μονώσεις και αγωγούς μέσα από τους οποίους έρεαν τα ηλεκτρικά φορτία.

Τη χρήση του αλεξικέραυνου όμως γνώριζαν κι αρκετοί άλλοι εκτός από τους κατασκευαστές του ναού του Σολομώντα. Ο Νουμάς Πομπήλιος, δεύτερος βασιλιάς της Ρώμης, ήξερε να προκαλεί όποτε ήθελε «τη φωτιά του Δία» και κληροδότησε το φοβερό μυστικό στο διάδοχό του Τούλλο Οστίλιο. Η γνώση αυτή ήταν μοιραία για τον Τούλλο Οστίλιο, αφού όπως μας πληροφορεί ο Τίτος Λίβιος, του στοίχισε τη ζωή εξαιτίας ενός λανθασμένου χειρισμού κατά τη διάρκεια μιας θρησκευτικής γιορτής. Τον 6ο π.Χ., ο βασιλιάς της Ετρουρίας Πορσέννας χρησιμοποίησε ένα αλεξικέραυνο για να κεραυνοβολήσει ένα τρομερό ζώο που λυμαινόταν τη χώρα του, το οποίο παραδόξως ονομάζονταν Βολτ! Άλλος ένας που γνώριζε τη χρήση του αλεξικέραυνου ήταν ο Έλληνας ιστορικός και γιατρός Κτησίας που έζησε τον 4ο π.Χ. Έμαθε το μυστικό στην Αίγυπτο ή στην Περσία και χρησιμοποιούσε δυο σπαθιά καρφωμένα ανάποδα στη γη, πιστεύοντας ότι έτσι απομακρύνονταν τα σύννεφα, το χαλάζι και οι καταιγίδες.

Η χαλιναγώγηση όμως του ατμοσφαιρικού ηλεκτρισμού σε καμία περίπτωση δεν είναι τόσο σημαντική όσο η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος με τεχνικές μεθόδους. Στο ημερολόγιο του Ισπανού εξερευνητή και συγγραφέα Μπάρκο Σεντενέρα, που επισκέφτηκε το 1601 τα ερείπια μιας πόλης που ο ίδιος αναφέρει ως Ελ Γκραν Μόχο σώζεται η πρώτη μαρτυρία που σχετίζεται με αυτό το θέμα. Από ότι μπορούμε να συμπεράνουμε, η πόλη αυτή βρισκόταν κοντά στις πηγές του ποταμού Παραγουάη, στην ευρύτερη περιοχή των Επτά Λιμνών που βρίσκεται στο κέντρο του Μάτο Γκρόσσο. Εκεί ανακάλυψε ένα αντικείμενο που περιγράφει ως «ραβδί που είχε μια σφαίρα στην κορυφή, η οποία έλαμπε με δυνατό φως». Σύμφωνα με τις περιγραφές του, το αντικείμενο δε φαινόταν να χρησιμοποιεί κάποια εμφανή πηγή ενέργειας. Οι μελετητές του έργου του Σεντενέρα πιστεύουν πως είχε ανακαλύψει έναν αρχαίο ηλεκτρικό λαμπτήρα που λειτουργούσε χάρη σε κάποιον ηλεκτροχημικό μηχανισμό, ο οποίος παρείχε στη σφαίρα της κορυφής την απαιτούμενη ενέργεια που την έκανε να λάμπει. Παρόμοιες σφαίρες, όμως κατά πολύ μεγαλύτερες, που φαίνεται να λειτουργούσαν βασισμένες στην ίδια αρχή, βρέθηκαν και στην ολλανδική Νέα Γουινέα. Είχαν διάμετρο 3-3,5 μέτρων και ήταν τοποθετημένες πάνω σε κολόνες. Οι σφαίρες αυτές εξέπεμπαν άπλετο φως, ανάλογης φωτεινότητας με αυτή που παράγεται από τις σύγχρονες λάμπες νέον. Είμαστε σίγουροι, πως αν ο Τόμας Έντισον, που ανακάλυψε τον ηλεκτρικό λαμπτήρα το 1879, γνώριζε για την ύπαρξή τους, σίγουρα θα ενδιαφέρονταν πολύ να τις μελετήσει…

Η πιο εντυπωσιακή ανακάλυψη αρχαίου αντικειμένου που σχετίζεται με τον ηλεκτρισμό, είναι σίγουρα το εύρημα που ονομάστηκε Μπαταρία της Βαγδάτης. Βρέθηκε το 1936 σ’ έναν αρχαίο παρθικό οικισμό του Ιράκ και ύστερα από εξέταση που έγινε στα εργαστήρια του ιρακινού μουσείου, από ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής το Γερμανό Βίλχελμ Κένιχ, προέκυψε το συμπέρασμα ότι το αντικείμενο ήταν ένα ηλεκτρικό στοιχείο, δηλαδή μπαταρία, έτοιμη να λειτουργήσει αρκεί να γινόταν η προσθήκη κάποιου αλκαλικού υγρού. Το εκπληκτικό είναι ότι ο παρθικός οικισμός στον οποίο βρέθηκε η μπαταρία, χρονολογείται μεταξύ 248 π.Χ. και 226 μ.Χ.

Το εύρημα ήταν ένα αγγείο σε σχήμα βάζου, κατασκευασμένο από ανοιχτόχρωμο πηλό. Περιείχε έναν χάλκινο κύλινδρο, στερεωμένο στο κέντρο του εσωτερικού χώρου με άσφαλτο. Το αγγείο είχε ύψος 15 εκατοστών και ο κυλινδρικός σωλήνας που ήταν φτιαγμένος από φύλλο χαλκού και κλειστός στη μια άκρη, είχε διάμετρο 26 χιλιοστών και ύψος 9 εκατοστών. Στο εσωτερικό του σωλήνα, συγκρατημένο από ένα ασφάλτινο στήριγμα, υπήρχε μια οξειδωμένη σιδερένια ράβδος, που η κορυφή της προεξείχε περίπου 1 εκατοστό πάνω από το ασφάλτινο στήριγμα και ήταν καλυμμένη από ένα κιτρινόγκριζο οξειδωμένο λεπτό στρώμα κάποιου μετάλλου που έμοιαζε με μολύβι. Η κάτω άκρη του σιδερένιου ραβδιού δεν ακουμπούσε στον πάτο του κυλίνδρου, όπου υπήρχε ένα λεπτό στρώμα ασφάλτου πάχους 3 χιλιοστών. Όταν ο Βίλχελμ Κένιχ ανακοίνωσε το πόρισμά του, λέγοντας πως πρόκειται για μια αρχαία μπαταρία, η επιστημονική κοινότητα γέλασε με την καρδιά της, αφού κάτι τέτοιο δεν ήταν δυνατόν να υπάρχει. Όμως, γελάει καλύτερα όποιος γελάει τελευταίος. Έτσι, ένας συμπατριώτης του Κένιχ, ο αιγυπτιολόγος δρ. Έγκεμπρεχτ, αποφάσισε να εξετάσει κι αυτή την πιθανότητα. Κατασκεύασε λοιπόν με ακριβή αντίγραφα των αρχαίων κομματιών μια μπαταρία, η οποία ως αλκαλικό υγρό χρησιμοποιούσε φρεσκοστυμμένο χυμό σταφυλιών. Μόλις το υγρό έμπαινε στο χάλκινο κύλινδρο, ένα βολτόμετρο συνδεδεμένο με την μπαταρία, κατέγραφε τάση μισού βολτ. Για άλλη μια φορά, κάτι που ήταν αδύνατον να υπάρχει, υπήρχε!

Το μυστικό της παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος φαίνεται να ταξίδεψε μέσω της μυστικής παράδοσης μέσα στο χρόνο. Έτσι, το ξανασυναντάμε το 13ο αιώνα. Σύμφωνα πολλές αναφορές, ο Γάλλος ραβίνος Γιέσελε είχε κατασκευάσει μια «φωτεινή λάμπα που άναβε μόνη της». Αυτή η λάμπα δεν είχε λάδι, ούτε φιτίλι και παρά το γεγονός ότι ο Γιέσελε την είχε παρουσιάσει στο βασιλιά Άγιο Λουδοβίκο, ποτέ δεν αποκάλυψε το μυστικό που την έκανε να λειτουργεί. Τη χρήση του ηλεκτρισμού από το Γάλλο ραβίνο, επιβεβαιώνει και ο Ελίφας Λεβί στο βιβλίο του Ιστορία της Μαγείας, προσθέτοντας ότι ο Γιέσελε χρησιμοποιούσε το ηλεκτρικό ρεύμα και για άλλους σκοπούς. Αγγίζοντας ένα καρφί στον τοίχο του εργαστηρίου του, έβγαινε μια γαλάζια σπίθα κι όποιος άγγιζε το ρόπτρο της πόρτας του ένιωθε σα να τον χτυπούσε κεραυνός.

Την ίδια εποχή με το Γιέσελε έζησε και ο πασίγνωστος Ρότζερ Μπέικον. Ο Μπέικον γεννήθηκε στο Ίλτσεστερ της Αγγλίας το 1214 και οι μελέτες του σε διάφορους τομείς είναι πλέον θρυλικές. Τουλάχιστον στον τομέα της οπτικής φαίνετε να γνώριζε τα φαινόμενα του αντικατοπτρισμού, της εξάπλωσης και της διάθλασης του φωτός. Από το βιβλίο του Πραγματεία περί οπτικής ή προοπτικής, διαπιστώνουμε ότι το 1250 ήταν σε θέση να κατασκευάσει τηλεσκόπια και μικροσκόπια. Επίσης, στα γραπτά του υπάρχει ο χημικός τύπος της πυρίτιδας. Παρ΄ όλα αυτά, η συμβατική ιστορία δέχεται ως εφευρέτη του τηλεσκοπίου τον Ολλανδό Χανς Λίππερσαϋ, που παρουσίασε την εφεύρεσή του το 1608. Όσο για το Ρότζερ Μπέικον, όταν πέθανε, τα χειρόγραφά του θεωρήθηκαν προϊόντα μαγείας και οι γνώσεις του καταδικάστηκαν στην αφάνεια. Ο ίδιος φαίνετε να γνώριζε την αντιμετώπιση που του επιφύλασσαν, τόσο οι σύγχρονοι όσο και οι μεταγενέστεροί του, όταν είχε πει: «Μετανιώνω που μπήκα σε τόσο κόπο για το καλό της επιστήμης».Image result for λεονάρντο ντα βίντσι εφευρεσεις

Δύο αιώνες αργότερα, ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι σχεδίαζε το πρώτο αλεξίπτωτο που είχε μορφή αντίσκηνου. Παρ΄ όλο που οι υπολογισμοί του Ντα Βίντσι και ο σχεδιασμός του αλεξιπτώτου του ήταν τέλειοι, χρειάστηκε να περιμένουμε ως το 1797 για να γίνει αποδεκτή αυτή η εφεύρεση που καταχωρήθηκε στο Γάλλο Ζαν Πιέρ Φρανσουά Μπλανσάρ. Ο Ντα Βίντσι, μεταξύ των πολλών παράξενων εφευρέσεών του είχε κατασκευάσει κι ένα πυροβόλο ατμού. Τόσο ο ίδιος, όσο και ο Ιταλός ποιητής Φραγκίσκο Πετράρχης απέδιδαν το πρωτότυπο του όπλου στον Αρχιμήδη. Αυτό σημαίνει ότι ένα πυροβόλο όπλο είχε κατασκευαστεί εκατοντάδες χρόνια πριν δεχτούμε την ύπαρξή του. Το πυροβόλο του Αρχιμήδη ονομαζόταν Ατμοτηλεβόλο και λειτουργούσε με ατμό. Σύμφωνα με τις περιγραφές, εκσφενδόνιζε σιδερένιες μπάλες βάρους ενός ταλάντου, σε απόσταση έξι σταδίων. Το όπλο αποτελούνταν από έναν μακρύ σωλήνα, το 1/3 του μήκους του οποίου βρισκόταν μέσα σε δοχείο που περιείχε αναμμένα κάρβουνα. Στο πίσω μέρος της κατασκευής υπήρχε δοχείο νερού, το οποίο όταν έπεφτε στο θερμό σωλήνα, εξαερωνόταν στιγμιαία, δημιουργώντας την απαιτούμενη πίεση για την εκτόξευση του βλήματος.Related image

Ένα άλλο όπλο που η κατασκευή του προηγείται της αποδοχής της ύπαρξής του, είναι το μυδραλιοβόλο που κατασκεύασε το 1775 ο Γάλλος μηχανικός Περόν. Το μυδραλιοβόλο αυτό λειτουργούσε με μανιβέλα και μπορούσε να εκσφενδονίζει εικοσιτέσσερις μπάλες. Ο Περόν παρουσίασε το όπλο στο νεαρό Λουδοβίκο ΙΣΤ΄ και το μυδραλιοβόλο προκάλεσε τόση ταραχή στο βασιλιά και τους υπουργούς του, που διατάχθηκε η καταστροφή του και ο εφευρέτης του θεωρήθηκε εχθρός της ανθρωπότητας.

Η εφεύρεση του πρώτου ατμοστροβίλου αποδίδεται στο Βρετανό μηχανικό Τσαρλς Πάρσον κι έγινε το 1884. Παρ΄ όλα αυτά, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι ο Ήρωνας (100 π.Χ.) είχε κατασκευάσει έναν μηχανισμό που αναφέρεται ως Αιολόσφαιρα ή Αιόλου Πύλη. Ο μηχανισμός αυτός αποτελούνταν από μια κοίλη σφαίρα που ήταν τοποθετημένη πάνω από κλειστό λέβητα με τον οποίο επικοινωνούσε. Ο ατμός από το λέβητα διοχετευόταν στη σφαίρα, που είχε δυο διαμετρικά αντίθετα ακροφύσια κι έτσι, η έξοδος του ατμού προκαλούσε την περιστροφή της.

Μια λιγότερο εντυπωσιακή, αλλά εξίσου σημαντική ανακάλυψη που προηγήθηκε της εποχής της είναι η χύτρα ατμού που χρησιμοποιούσε ο γιατρός Φιλομένης το 250 π.Χ. για να μαγειρεύει. Η χύτρα ατμού επανανακαλύφθηκε το 1681 από τον Ντενίς Παπέν και η μόνη διαφορά της με αυτή του Φιλομένη ήταν ότι η χύτρα του Παπέν διέθετε ασφαλιστική δικλείδα.

Άλλη μια σημαντική εφεύρεση που προηγήθηκε της επίσημης ανακάλυψής της είναι και το υποβρύχιο. Η επίσημη ιστορία καταγράφει ως πρώτο υποβρύχιο που κατασκευάστηκε ποτέ, αυτό που έφτιαξε ο Ντέιβιντ Μπρουσνέλ. Ονομάζονταν Χελώνα κι έμοιαζε με τεράστιο βαρέλι που κινούνταν με χειροκίνητη προπέλα. Στις 6 Σεπτεμβρίου 1776 έκανε την πρώτη δοκιμαστική του επιχείρηση στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Τόσο αυτή, όσο και οι επόμενες όμως ήταν αποτυχημένες ως προς την επίτευξη των στόχων του κατασκευαστή. Το πρώτο υποβρύχιο ανοιχτής θαλάσσης αποδίδεται επίσημα στον Αμερικανό Σάιμον Λεκ. Ονομαζόταν Αργοναύτης 1 και το 1898 ταξίδεψε από το Νόρφολκ της Βιρτζίνια ως τη Νέα Υόρκη. Όμως, ήδη από 1620, ο Ολλανδός Κορνέλις Γιάκομπσον Ντρέμπελ είχε κατασκευάσει ένα ξύλινο υποβρύχιο που ταξίδευε επιτυχώς στον Τάμεση, σε βάθος 4,5 μέτρων. Η ύπαρξή του επιβεβαιώνεται κι από το Ρόμπερτ Μπόυλ, που θεωρείται από πολλούς ως ο πρώτος επιστήμονας του νεότερου κόσμου.

Οι πτητικές συσκευές και το αεροπλάνο, όντας ανέκαθεν ένα από τα σημαντικότερα όνειρα του ανθρώπου, δε θα μπορούσαν βέβαια να λείπουν από αυτή την καταγραφή των επανανακαλύψεων. Γνωρίζουμε ότι ο Αχρύτας ο Ταραντίνος είχε κατασκευάσει το 425 π.Χ. μια πτητική συσκευή που ονόμαζε Περιστερά ή Πετομηχανή. Λειτουργούσε χάρη σ’ ένα σύστημα αεροπροώθησης που χρησιμοποιούσε συμπιεσμένο αέρα. Μια μορφή αεροσυμπίεσης που χρησιμοποιήθηκε για πτήση, ήταν λοιπόν γνωστή 2355 χρόνια πριν ο Βρετανός αεροναυπηγός Φρανκ Χουίτλ πάρει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο. Πτητικές συσκευές μικρού μεγέθους παρουσιάστηκαν σε διάφορες εποχές. Μια από τις πιο εντυπωσιακές, που φαίνεται να χρησιμοποιούσε και κάποιο μηχανισμό τηλεκατεύθυνσης ήταν ο Μηχανικός Αετός που παρουσιάστηκε κατά την είσοδο του αυτοκράτορα Μαξιμιλιανού Α’ στη Νυρεμβέργη. Ο αετός απογειώθηκε από το τείχος της πόλης, έκανε μερικούς κύκλους πάνω από το κεφάλι του Μαξιμιλιανού και μετά προπορεύτηκε, οδηγώντας τον στην είσοδο της πόλης.

Όσον αφορά στις πτητικές μηχανές μεγάλου μεγέθους, αντίθετα με τη γενική πίστη που χρονολογεί την εφεύρεσή τους στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα, αναγνωρίζοντας την κατασκευή του ανεμόπτερου στο Λίλιεντελ το 1853, του αερόστατου στο Ζέππελιν το 1900 και του αεροπλάνου στους αδελφούς Ράιτ το 1903, είχε προηγηθεί η πτητική μηχανή του Ιησουίτη Μπαρτολομέο Λοουρένσο ντε Γκουσμάο το 1709. Ο Γκουσμάο πιστεύεται πως ήταν κάτοχος μυστικών γνώσεων που είχε αποκτήσει στη Βολιβία. Όταν το 1708 επέστρεψε στη Λισσαβώνα, ζήτησε άδεια από το βασιλιά της Πορτογαλίας Ζοάο Ε’, για να κατασκευάσει μια πτητική μηχανή. Η άδεια δόθηκε στις 17 Απριλίου 1709, μαζί με μια γενναία επιχορήγηση. Στις 5 Αυγούστου του ίδιου έτους έγινε η πρώτη απόπειρα πτήσης με το παράξενο σκάφος, που σύμφωνα με τις περιγραφές έμοιαζε με πουλί, είχε κεφάλι, ουρά και φτερά και πολλές οριζόντιες σωληνώσεις, μέσα από τις οποίες ένα τεράστιο φυσερό έστελνε ρεύμα αέρα σ’ ένα μεγάλο ιστίο που έμοιαζε με σάκο. Σε αυτή την απόπειρα, η μηχανή πέταξε σε ύψος 20 πιθαμών, αλλά πήρε φωτιά και καταστράφηκε εντελώς. Η δεύτερη απόπειρα πτήσης έγινε στις 30 Οκτωβρίου 1709, μέσα στην αυλή της Κάζα ντα Ίντια και ήταν απόλυτα επιτυχής. Ανάμεσα σε αυτούς που παρακολούθησαν τη δοκιμή, ήταν και ο Πάπας Ιννοκέντιος VIII, ενώ είχε ακόμη το βαθμό του καρδινάλιου. Η μηχανή του Γκουσμάο ονομαζόταν Πασσαρόλα ή Ιπτάμενη Γόνδολα και χάρισε στον κατασκευαστή της τη θέση του ακαδημαϊκού. Παρά το γεγονός ότι για την Πασσαρόλα έχουν γραφτεί πολλά και ήταν χιλιάδες αυτοί που παρακολούθησαν τις δοκιμαστικές πτήσεις της, η εφεύρεση εξαφανίστηκε άδοξα. Ο Γκουσμάο, προσπαθώντας να διατηρήσει μυστικότητα, έφτιαξε μόνο ένα αντίγραφο των κατασκευαστικών σχεδίων του, το οποίο έστειλε στη βιβλιοθήκη του Βατικανό. Λίγο καιρό αργότερα, η Ιερά Εξέταση θεώρησε την εφεύρεσή του επικίνδυνη και σατανική και ο Γκουσμάο αναγκάστηκε να κάψει τα σχέδια και την πρωτότυπη μηχανή του.

Image result for λεονάρντο ντα βίντσι εφευρεσεις

Είναι παράξενο το ότι δεκάδες σημαντικότατες εφευρέσεις έμειναν ανεκμετάλλευτες και χάθηκαν στη λήθη του χρόνου, μέχρι που κάποιος αποφάσισε να τις εφεύρει ξανά. Ίσως το γεγονός αυτό να οφείλεται εν μέρει στο ότι προηγήθηκαν κατά πολύ της εποχής τους κι έτσι αντιμετωπίστηκαν με δυσπιστία ή ακόμη κι εχθρότητα. Ίσως όμως να οφείλεται σε κάτι πολύ πιο παράδοξο και θαυμαστό, που αδιαφορεί για τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος όπως την αντιλαμβανόμαστε κι επιτρέπει στην εξέλιξη να προηγηθεί των αναγκών μας…

Χριστούγεννα ή Μιθρούγεννα; Γιατί τα γιορτάζουμε στις 25 Δεκέμβρη και όχι την 1η Ιανουαρίου;

Χριστούγεννα ή Μιθρούγεννα/ Ηλιούγεννα;

Γιατί τα γιορτάζουμε στις 25 Δεκέμβρη και όχι την 1η Ιανουαρίου;

Μήπως τα «Χριστούγεννα» είναι κατάλοιπο Παγανιστικών εορτών;

Image result for γεννηση του χριστου

 

Αρχικά τίθεται το εξής ερώτημα και αφορά καθαρά τον συμβολισμό της γιορτής. Από τη στιγμή που ο χρόνος ημερολογιακά έχει αποφασιστεί στη Δύση να υπολογίζεται με βάση τη γέννηση του Χριστού, δεν θα έπρεπε τουλάχιστον για συμβολικούς λόγους τα Χριστούγεννα να γιορτάζονται την 1η Ιανουαρίου; Ας παραβλέψουμε όμως το παραπάνω παράδοξο και ας περάσουμε στα ιστορικά γεγονότα. «Όχι» τα Χριστούγεννα δεν γιορτάζονταν πάντα στις 25 Δεκεμβρίου.

Για την ακρίβεια τους τρεις πρώτους αιώνες της ύπαρξης του Χριστιανισμού η γέννηση του Χριστού δεν αποτελούσε θέμα κάποιας εορτής. Οι μεγάλες χριστιανικές εορτές ήταν τα Θεοφάνια, στις 6 Ιανουαρίου, και το Πάσχα. Η πρώτη επίσημη αναφορά της 25ης Δεκεμβρίου ως ημέρα εορτασμού της γέννησης του Ιησού εμφανίζεται σε Ρωμαϊκό ημερολόγιο του 336 μ.Χ.

Ο Πάπας Ιούλιος Α΄ (337-352) καθιέρωσε επίσημα στη Ρώμη τον εορτασμό της «Χριστού Γεννήσεως» και από τότε στη Δύση είναι η σημαντικότερη εορτή. Έχουμε ιστορικές μαρτυρίες ότι το 356 στην Ρώμη γιορτάζονταν τα Χριστούγεννα στις 25 Δεκεμβρίου ενώ στην Αρμενία και Συρία γιορτάζονταν στις 6 Ιανουαρίου (ακόμη και ο Άγιος Αυγουστίνος τα πρώτα χρόνια δεν μιλά για μια μεγάλη πανήγυρη, αλλά για «μια αξιοπρόσεκτη μέρα»). Στην Ανατολή η 25η Δεκεμβρίου έγινε αποδεχτή λίγο αργότερα (τέλος 4ου – αρχές 5ου αιώνα). Και το διάστημα μέχρι 6η Ιανουαρίου παρέμεινε ως «Δωδεκαήμερο Εορτών». Ο Μέγας Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος και ο Ιωάννης Χρυσόστομος γνώριζαν την καινούργια αυτή εορτή και έγραψαν Λόγους γι αυτήν.

Γεννήθηκε ο Ιησούς στις 25 Δεκεμβρίου; Το πιθανότερο είναι πως όχι. Εξάλλου η Αγία Γραφή δεν αναφέρει ημερομηνία και η ιστορία της γέννησης περιέχει αρκετά αντικρουόμενα στοιχεία. Για παράδειγμα η παρουσία των βοσκών με τα προβατάκια παραπέμπει περισσότερο σε άνοιξη.

Στα τέλη του τρίτου – αρχές τέταρτου αιώνα, η εκκλησία αποφάσισε να τοποθετήσει οριστικά τη γέννηση του Ιησού στις 25 Δεκεμβρίου πιθανότατα για κοινωνικούς-πολιτιστικούς λόγους και όχι θεολογικούς! Για την ακρίβεια ώστε να συμπέσει – και να καλύψει – τις παγανιστικές εορτές του Σατούρνου (Θεός των Ρωμαίων προστάτης της Γεωργίας που ταυτίζεται με τον Κρόνο) στη Δύση και του Μίθρα (Θεό του φωτός και της Σοφίας των Περσών) στη Μέση Ανατολή.

Image result for γεννηση του χριστου

Οι δε περίφημοι Μάγοι αποτελούσαν το ένα από τα δύο συμβούλια της Αυτοκρατορίας των Παρθών, δρώντας παράλληλα ή σε συνεργασία με τους Ζωροάστρες ιερείς. 

Οι Μάγοι της Ανατολής χρησιμοποιούσαν φυλακτά, ξόρκια, αστρολογία, τελετές, ψυχοτρόπα βότανα καθώς κι ένα πρώιμο είδος αλχημείας, για να προστατεύσουν τους πιστούς τους από τον Αριμάν, το Κακό. Τέτοιοι ήταν και οι “τρεις Μάγοι με τα Δώρα”, που επισκέφτηκαν το νεογέννητο Ιησού στη φάτνη του. Οι Μάγοι παρακολουθούσαν με ενδιαφέρον την πορεία του Ιησού, τον οποίο και θεωρούσαν “μαγικά σημαντικό” εφόσον μπορούσε να θεραπεύει και να κάνει θαύματα. Σύμφωνα με τα Ευαγγέλια ο Ιησούς ισχυρίζονταν πως οι δυνάμεις του προέρχονταν από τον Θεό, και όχι από κάποιον υποταγμένο σ’ αυτόν δαίμονα, όπως συνήθιζαν να κάνουν οι Πέρσες Μάγοι. Αξιοσημείωτο πάντως είναι πως όταν οι Πέρσες του Χοσρόη Β’ κατέστρεψαν την Ιερουσαλήμ επί αυτοκράτορα Ηρακλείου και ισοπέδωσαν τους περισσότερους χριστιανικούς ναούς της, άφησαν ανέπαφο το ναό της Γεννήσεως, όπου υπήρχε η φάτνη στην οποία γεννήθηκε ο Ιησούς, διότι υπήρχε μια απεικόνιση των “τριών Μάγων με τα δώρα” την οποία και θεωρούσαν αφιερωμένη στη δική τους θρησκεία και γι’ αυτό δεν την πείραξαν.

Image result for χειμερινό ηλιοστάσιο

Στις 25 Δεκεμβρίου, σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο, τοποθετείται το χειμερινό ηλιοστάσιο. Στα προχριστιανικά χρόνια ήταν μία από τις σημαντικότερες εορτές.  Ήταν η «γέννηση του Ηλίου», η στιγμή της μικρότερης ημέρας του χρόνου που αρχίζει σταδιακά να μεγαλώνει. Ο Ήλιος σταματάει να χαμηλωνει και ξεκινάει την πορεία του για το πιο ψηλό σημείο του ουρανού, νικώντας το σκοτάδι, ώστε να προσφέρει απλόχερα ξανά τον κόσμο ζεστασιά.

Μέσω αυτή της τακτικής, που ακολουθείται σχεδόν σε όλες τις ρίας.θρησκευτικές εορτές, η εκκλησία επιδίωκε την εξάπλωση του Χριστιανισμού ως επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας. Σε μια ημερομηνία παγανιστικής εορτής, τοποθετείται μια σημαντική χριστιανική εορτή.  Μέσω αυτή της τακτικής, που ακολουθείται σχεδόν σε όλες τις θρησκευτικές εορτές, η εκκλησία επιδίωκε την εξάπλωση του Χριστιανισμού ως επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας.

Image result for Μιθρας

 

Αξιοσημείωτο είναι πως τα γενέθλια του Μίθρα εορτάζονταν αμέσως μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο και συγκεκριμένα στις 25 Δεκεμβρίου, μια ημερομηνία που υιοθετήθηκε αργότερα κι από τους Χριστιανούς και είναι πλέον τα γνωστά μας Χριστούγεννα. Ως γνωστόν μέχρι το 336 μ.Χ. ο εορτασμός της γέννησης του Χριστού λάμβανε χώρα την 1η Ιανουαρίου. Η αλλαγή της ημερομηνίας των Χριστουγέννων επιβλήθηκε από την αυτοκρατορική εξουσία προκειμένου να προσελκύσει στο Χριστιανισμό και τους πολυάριθμους οπαδούς του Μίθρα που ήταν διασκορπισμένοι σε όλη αυτοκρατορία και ειδικά ανάμεσα στους Ρωμαίους λεγεωνάριους. Έτσι επιλέχθηκε η 25η Δεκεμβρίου, η γενέθλια γιορτή του Μίθρα, ώστε να συμπέσει με την εορτή της γέννησης του Χριστού, για να δοθεί έτσι ένα σήμα συνέχειας και σύνθεσης προκειμένου ο επίσημα αναγνωρισμένος Χριστιανισμός να επιτελέσει το νέο ρόλο του ως οικουμενική θρησκεία της Αυτοκρατορίας.

Image result for Μιθρας

Τα Χριστούγεννα εξαπλώθηκαν σε όλο τον δυτικό κόσμο κατά τη διάρκεια των αιώνων που ακολούθησαν. Ωστόσο δεν τα αποδέχτηκαν όλοι οι Χριστιανοί, με πολλούς να συνεχίζουν να θεωρούν σημαντικότερα τα Θεοφάνια και το Πάσχα.

Μάλιστα ορισμένοι, όπως οι Πουριτανοί της αγγλικής αποικίας «New England» στη νέα αμερικανική γη, είχαν απαγορεύσει ακόμα και τον εορτασμό των Χριστουγέννων, συνδέοντάς την με τον παγανισμό. Επίσης μετά την αμερικανική επανάσταση τα Χριστούγεννα θεωρήθηκαν ως «βρετανικό κατάλοιπο» και απαξιώθηκαν. Επέστρεψαν στο αμερικανικό εορτολόγιο το 1870 και μάλιστα ως ημέρα ομοσπονδιακής αργίας…

Image result for χριστουγεννα

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Περισσότερα για το Ζωροαστρισμό, το Μιθραϊσμό, τον πρώιμο Χριστιανισμό, το Γνωστικισμό και τις προεκτάσεις του αναζητήστε το νέο βιβλίο του Γιώργου Στάμκου ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ: Στη Σκιά του Άλλου Θεού.

ΜΟΛΙΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ!

Το Απαγορευμένο» Βιβλίο

 

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ

ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

στη Σκιά του Άλλου Θεού

Γνωστικοί  Ζωροάστρες  Μιθραϊστές ● Μανιχαίοι Μεσσσαλιανοί  Αλαουίτες 

 Γεζίντι ● Μπεκτασήδες ● Παυλικιανοί

 

ΕΝΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΥΣ,

ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΑΜΕΝΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ!

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ COVER

 

 

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ”;

Το νέο βιβλίο του Γιώργου Στάμκου

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ

ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

στη Σκιά του Άλλου Θεού

Γνωστικοί  Ζωροάστρες  Μιθραϊστές ● Μανιχαίοι Μεσσσαλιανοί Αλαουίτες 

 Γεζίντι ● Μπεκτασήδες ● Παυλικιανοί

 

κοστίζει 20 ευρώ (με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής/αντικαταβολής μέσω ΕΛΤΑ),

κυκλοφορεί σε περιορισμένα αντίτυπα, αποκλειστικά για ειδικούς, συλλέκτες, μελετητές της ιστορίας της Γνώσης, ερευνητές και «υποψιασμένους» αναγνώστες της Απαγορευμένης Ιστορίας –δεν διατίθεται σε βιβλιοπωλεία– και μπορείτε να το παραγγείλετε άμεσα στο τηλέφωνο:

2392.110215

ή στο 

6945522050

 (μπορείτε να στείλετε και SMS, γράφοντας τα στοιχεία της ταχυδρομικής σας διεύθυνσης και «Οι Πρόδρομοι των Βογόμιλων»)

ή στο mail: stamkos@post.com

Διαβάστε το, πριν προλάβει να καεί κι αυτό στην Πυρά της μεταμοντέρνας Ιεράς Εξέτασης

ΕΝΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΑΜΕΝΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ!

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ jpg

ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ : Ο ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΚΑΤΕΚΤΗΣΕ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

Ο ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΚΑΤΕΚΤΗΣΕ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Image result for ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

Ο Βασίλειος Ζαχάρωφ ποζάρει με τον Μεγαλόσταυρο του Μπαθ, τον οποίο του απένειμε η Βρετανία το 1919.

 

Γράφει ο Σπύρος Δημητρίου

 

Στην Ελλάδα είναι ελάχιστα γνωστός. Όχι όμως και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Τον άνθρωπο-θρύλο, ή «μυστήριο της Ευρώπης» («L’européene mystérieux») όπως τον αποκαλούσαν οι Γάλλοι, τίμησαν η Γαλλία με το παράσημο του ανώτερου ταξιάρχη Λεγεώνος της Τιμής και η Mεγάλη Βρετανία χρίζοντάς τον ιππότη του Μεγαλόσταυρου του Τάγματος του Μπαθ. Ο πλούτος του ήταν τόσο μεγάλος που ονομάστηκε και ως ο «Ωνάσης του προηγούμενου αιώνα». Ο Sir Basil, όπως ήταν γνωστός στους βρετανικούς κύκλους, τιμήθηκε για τις υπηρεσίες του ως πράκτορας των Συμμάχων στον A’ Παγκόσμιο Πόλεμο1.

Image result for ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

Ο Βασίλης Ζαχάρωφ (1849-1936) ήταν παιδί μιας φτωχής ελληνικής οικογένειας. Γεννήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 1849 στη Μούγλα της Τουρκίας. Σε νεαρή ηλικία οι γονείς του τον έστειλαν στην Κωνσταντινούπολη για να εργασθεί στο εμπορικό κατάστημα υφασμάτων του θείου του.

Σε τρία χρόνια, το 1866, έφυγε από την Κωνσταντινούπολη για να πάει στο Λονδίνο να συμπληρώσει τη μόρφωσή του και να αναλάβει την εκεί αντιπροσωπεία του θείου του, ο οποίος αργότερα τον κατηγόρησε για κατάχρηση εσόδων της εταιρείας. Ο Ζαχάρωφ απηλλάγη δικαστικώς και εγκατέλειψε το Λονδίνο ερχόμενος πρώτη φορά στην Ελλάδα.

Στην Αθήνα γνωρίστηκε με τον επιχειρηματία και διπλωμάτη Στέφανο Σκουλούδη, με τη διαμεσολάβηση του οποίου ήλθε σε επαφή με τον Σουηδό σχεδιαστή όπλων Nordenfeldt. Το 1877 ορίστηκε αντιπρόσωπος της ομώνυμης εταιρείας για τα Βαλκάνια.

Επωφελούμενος του πολεμικού πυρετού που ταλαιπωρούσε τότε τη Βαλκανική κατόρθωσε να κλείσει για τον οίκο που αντιπροσώπευε επικερδείς συμφωνίες για μεγάλες παραγγελίες όπλων. Το 1888 με προσωπική του διαμεσολάβηση κατάφερε να συγχωνεύσει τις δύο μεγαλύτερες εταιρείες όπλων της εποχής, τη Nordenfeldt και τη Maxim, που κατασκεύαζε τα ομώνυμα μυδραλιοβόλα και προμήθευε ολόκληρο τον πλανήτη.

Image result for ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

Όταν επήλθε διαφωνία μεταξύ των δύο, ο Ζαχάρωφ εγκατέλειψε τη Nordenfeldt και έγινε αποκλειστικός αντιπρόσωπος της Maxim με ποσοστά επί των πωλήσεων. Μια σειρά ενόπλων αναμετρήσεων, όπως ο ατυχής για την Ελλάδα πόλεμος του 1897, ο πόλεμος Ιαπωνίας – Κίνας και οι Ευρωπαϊκοί κατακτητικοί πόλεμοι στην Αφρική, απέφεραν στον Ζαχάρωφ σημαντικά κέρδη και τον κατέστησαν πασίγνωστο, άνθρωπο με επιρροή στους πολιτικούς και στρατιωτικούς κύκλους της Ευρώπης.

Το 1897 πέτυχε τη συνεργασία της εταιρείας Maxim με τον παλαιότερο οίκο κατεργασίας μετάλλων της Αγγλίας Vickers και επωφελούμενος των γνωριμιών του στη Ρωσία απέφερε σημαντικά κέρδη κατά τον Ρωσοϊαπωνικό πόλεμο.

Θερμός πατριώτης, υποστήριξε την Ελλάδα στη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων με δάνεια και δωρεάν πολεμικό υλικό, αλλά και με την επιρροή που ασκούσε στους ισχυρούς πολιτικούς εκείνης της εποχής, όπως τον Λόυδ Τζωρτζ, τον Μπριάν και τον Κλεμανσώ.

Image result for ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

O Eλευθέριος Βενιζέλος.

Γοητευμένος από την ακτινοβολία της προσωπικότητας του Ελευθερίου Βενιζέλου, όχι μόνο διαδραμάτισε ρόλο υπέρ εξόδου της χώρας από το καθεστώς ουδετερότητας, αλλά ανέλαβε και την υποχρέωση να χορηγεί ετησίως 2.500.000 δολάρια υπέρ της Ελλάδος ενόσω βρισκόταν σε εμπόλεμη κατάσταση. H βοήθεια συνεχίστηκε και κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία, αλλά και την περίθαλψη προσφύγων μετά την Καταστροφή. Αποφασιστικός ήταν και ο ρόλος του στα διπλωματικά παρασκήνια όσο διαρκούσε το Συνέδριο της Ειρήνης (1919), βοηθώντας τον Βενιζέλο στην ικανοποίηση των εθνικών διεκδικήσεων της χώρας.

Ο Βασίλης Ζαχάρωφ πλην των δωρεών και χορηγιών του υπέρ της Ελλάδος στη διάρκεια των πολέμων υπήρξε χορηγός του Ινστιτούτου Παστέρ, που ιδρύθηκε μάλιστα με δική του πρωτοβουλία. Το Ελληνικό Ινστιτούτο Pasteur, οφείλει την ίδρυσή του στην γενναιοδωρία του Sir Basil Zaharoff, με δωρεά του οποίου εξασφαλίστηκε η αγορά των κτιριακών εγκαταστάσεων (οικία Γουσταύου Γκιόλ, πρώην κτήμα οικογένειας Α. Ρικάκη), η προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού καθώς και μέρος των εξόδων λειτουργίας, από την ίδρυσή του (1919) έως και το θάνατο του δωρητή (1936)2.

Ο ίδιος παραχώρησε ένα από τα κτίρια ιδιοκτησίας του στο Παρίσι για να στεγασθεί η ελληνική πρεσβεία και προέβη σε δεκάδες δωρεές και χορηγίες, όπως η ανάθεση αντισεισμικής μελέτης σε μεγάλο γαλλικό οίκο και το στήσιμο νέων κατοικιών από τη γαλλική εταιρεία Α. Bernard υπέρ των σεισμοπαθών της Κορίνθου, η περίθαλψη ιδιωτών, η ενίσχυση της ελληνορθόδοξης κοινότητας Παρισίων κ.ά..

Βασίλειος Ζαχάρωφ: Ο Έλληνας μεγιστάνας που «κοιμήθηκε» με την ιστορία

Ο Βασίλειος Ζαχάρωφ σε φωτογραφία του 1928 (φωτ.: Bibliothèque nationale de France)

Ο Ζαχαρίας Βασιλείου Ζαχαριάδης, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, έζησε στην Κωνσταντινούπολη, στην Αγγλία, στη Γαλλία και στην Αθήνα και οι επιχειρήσεις του απλώνονταν σε ολόκληρο τον κόσμο. Θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί τυπικό παράδειγμα αυτού που ονομάζουμε «δαιμόνιο της φυλής». Υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα και ισχυρότερα επιχειρηματικά πνεύματα της Ευρώπης. Ανήκε στην κατηγορία των ανθρώπων που «δημιουργούν» ιστορικά γεγονότα κατευθύνοντας από τα παρασκήνια την πολιτική κυβερνήσεων και ρυθμίζοντας τις τύχες του κόσμου. Στους στενούς του φίλους συγκαταλέγονταν όλες οι προσωπικότητες της εποχής του και επάνω τους ασκούσε ιδιαίτερη επιρροή. Στην εποχή των Βαλκανικών πολέμων ταυτίστηκε με τα πεπρωμένα της φυλής και υποστήριξε το Ελευθέριο Βενιζέλο.

Ο Ζαχάρωφ χρηματοδότησε και εξόπλισε την Μικρασιατική εκστρατεία των Ελλήνων του 1919-19223. Επίσης πρωτοστάτησε στην Ελληνική προπαγάνδα στη Δύση και στο χρηματισμό των Γαλλικών εφημερίδων. Χαρακτηριστική είναι η πιο κάτω αλληλογραφία4: Ο Έλληνας πρέσβης Ρωμάνος μόλις έλαβε από την Ελλάδα 500.000 φράγκα, τα έστειλε στον Σερ Μπάζιλ Ζαχάρωφ με το εξής γράμμα : «Αγαπητέ κύριε Ζαχάρωφ, υπείκων εις τας οδηγίας της Ελληνικής Κυβερνήσεως και κατόπιν συνεννοήσεως μετά του κ.Βενιζέλου, έχω την τιμήν να σας μεταβιβάσω συνημμένως μίαν επιταγή 500.000 φράγκων με την παράκλησιν όπως τα διαθέσετε συμφώνως προς τας υπό του Πρωθυπουργού κοινοποιηθείσας εις Υμάς υποδείξειες (να διανείμη τα χρήματα προς εξαγορά του Γαλλικού Τύπου). Σας ευχαριστώ δια το νέον αυτό δείγμα, το οποίον θελήσατε να μας επιδείξητε, του συγκινητικού ενδιαφέροντος όπερ ανελλιπώς επιδεικνύετε διά την υπόθεσιν της χώρας μας και σας παρακαλώ να δεχθήτε…..» (Παρίσι, 26 Δεκεμβρίου 1918).

Ο Ζαχάρωφ του απάντησε : «29 Δεκεμβρίου 1918. Αγαπητέ μου φίλε, μόλις έλαβον την επιστολήν σας της 26 τρέχοντος….Σας ευχαριστώ δια την τόσον κολακευτικήν δι’ εμέ παράγραφον αλλά έκαστος εξ’ ημών επιτελεί το καθήκον του έναντι της πατρίδος».

Η περιουσία του προήλθε κυρίως από το εμπόριο όπλων ενώ μέχρι και σήμερα είναι γνωστό και εφαρμόζεται το «σύστημα Ζαχάρωφ» που ήταν βασισμένο σε ένα εκτεταμένο δίκτυο πληροφοριών που του επέτρεπε να εκβιάζει τους πολιτικούς ηγέτες και τους δημοσιογράφους, στη χρησιμοποίηση σύγχρονων μέσων προπαγάνδας, στη συστηματική χρηματοδότηση πανεπιστημιακών εδρών των μεγάλων πανεπιστημίων της Δύσεως που προωθούσαν την έρευνα για την πρόοδο της πολεμικής αεροπορίας και των οπλικών συστημάτων.

Ο Ζαχάρωφ με ένα οπλοπολυβόλο της εταιρείας Maxim

Η μέθοδός του στηριζόταν επίσης στο γεγονός ότι πουλούσε πολεμικό υλικό σε μια χώρα και μετά πληροφορούσε την αντίπαλη χώρα για την πώληση αυτή, ώστε να αγοράσει και αυτή το ίδιο υλικό από τον Ζαχάρωφ για να μπορέσει να αμυνθεί!. Δηλαδή μια συνεχή κούρσα πολεμικών εξοπλισμών που εξαντλεί οικονομικά τις χώρες αλλά λειτουργεί θετικά και αποφέρει τεράστια κέρδη στις πολεμικές βιομηχανίες. Κάτι ανάλογο με αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα και στην Τουρκία.

Το 1912-1913 οργάνωσε την παραγωγή όπλων και την κατασκευή πολεμικών σκαφών της Οθωμανικής Κυβέρνησης κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους, δηλαδή του βασικού εχθρού των Αθηνών!5.

Οι δραστηριότητές του επεκτείνονταν επίσης σε πετρελαϊκές εταιρίες και τράπεζες. Είχε εξαγοράσει την Τράπεζα του Σηκουάνα στο Παρίσι, γνωστή υπό το όνομα «Τράπεζα Αδελφών Μάγιερ» ενώ ίδρυσε στην Κωνσταντινούπολη την Τράπεζα της Μεσογείου6.

Image result for ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

Δραστηριοποιούνταν επίσης και στο καζίνο του Μόντε Κάρλο. Το 1924 νυμφεύθηκε μια εξαδέλφη του Βασιλιά της Ισπανίας, την Δούκισσα Μαρσένα, την ίδια χρονιά που έγινε ιδιοκτήτης του καζίνο του Μόντε Κάρλο.

Ο βιογράφος Λέβινσον έγραψε τα πιο κάτω κλείνοντας τη βιογραφία του Σερ Μπάζιλ Ζαχάρωφ που αποτελούσε το συμπέρασμά του για τη ζωή του μεγιστάνα7 : «Εν τούτοις το χρήμα του δεν είναι ικανόν να αποδιώξη τας οχληράς αναμνήσεις. Η ευφυία και η οξυδέρκεια ενός ανθρώπου κατερχόμενου από την Ανατολήν έδωκαν ευκαιρίαν εις τον Ζαχάρωφ να υποτάξη ένα μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Αλλά ώρισαν συγχρόνως και την απόστασιν, η οποία χωρίζει τον Ζαχάρωφ από την Ευρώπην αυτήν. Εχάραξαν πέριξ του ένα κύκλον απομονώσεως, από τον οποίον δεν ετόλμησε να εξέλθη και του απένειμαν τον τίτλον του «Μυστηριώδους Ευρωπαίου». Και τέλος κατέστησαν τον πλέον τυχηρόν άνθρωπον της Ευρώπης ένα γέροντα γεμάτον πικρίαν και κατάκοπον από την ζωήν».

Image result for ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

Εφημερίδες «Το Βήμα» 27/8/2006 και «Ελευθεροτυπία» 8/1/2005 (και οι ιστοσελίδες αυτών)

Ιστοσελίδα : http://www.pasteur.gr/184/1804.aspx

Κιτσίκης, Δημήτρης «Ο μυστηριώδης Πανέλλην επιχειρηματίας Β. Ζαχάρωφ (1849-1936), άρθρο στο Περιοδικό «Τρίτο Μάτι», τεύχος 106, Σεπτέμβριος 2002

Κιτσίκης, Δημήτρης «Ελλάς και Ξένοι: 1919-1967 – Από τα αρχεία του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών», Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Ι.Δ.Κολλάρου & Σίας Α.Ε., Αθήνα 1977

Λέβινσον, Ριχάρδος «Σερ Μπάζιλ Ζαχάρωφφ: Ο Μυστηριώδης Έλληνας που κατέκτησε την Ευρώπη», εκδόθηκε το 1929, Εκδόσεις Συλλέκτης, Αθήνα 1997

1 Εφημερίδες «Το Βήμα» 27/8/2006 και «Ελευθεροτυπία» 8/1/2005 (και οι ιστοσελίδες αυτών)

2 Ιστοσελίδα http://www.pasteur.gr/184/1804.aspx

3 Κιτσίκης (σε περιοδικό του 2002) σελ.59

4 Κιτσίκης (1977) σελ.15 και Κιτσίκης (σε περιοδικό του 2002) σελ.60

5 Κιτσίκης (σε περιοδικό του 2002) σελ.60

6 Λέβινσον (1929) σελ.139-140

7 Λέβινσον (1929) σελ.174

ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821

ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

 

 

Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

Μια από τις γνωστότερες περιπτώσεις διεθνούς δανεισμού χώρας είναι και η περίπτωση της σύναψης δανείων από την Ελλάδα το 1824 και 1825 στην Αγγλία, γνωστά ως δάνεια της ανεξαρτησίας (Independence Loans). Συνάφθηκαν δύο δάνεια.

Το πρώτο δάνειο ήταν 800.000 λίρες, είχε προθεσμία εξόφλησης αρχικά τριάντα έξι έτη, με καταβολή χρεολυτικών δόσεων που ισούνταν με το 1% του κεφαλαίου. Ο τόκος ανερχόταν σε 5% και το δάνειο εκδόθηκε προς 59% της ονομαστικής αξίας.

Από το δάνειο των 800.000 λιρών, το πραγματικά δανειζόμενο ποσό ανερχόταν σε 472.000 λίρες (59% της ονομαστικής αξίας). Στη συνέχεια κρατήθηκαν 80.000 λίρες ως τόκοι των δύο πρώτων ετών (προκαταβλητέοι τόκοι), για χρεολύσια δύο ετών 16.000 λίρες και για προμήθειες επί της πληρωμής των τόκων 3.200 λίρες.

Τελικά το δάνειο στάλθηκε στη Ζάκυνθο στο Καίσαρα Λογοθέτη και στον Άγγλο έμπορο Σ. Βάρφ, αλλά για να δοθούν στην Ελλάδα απαιτούνταν η συναίνεση του Λόρδου Βύρωνα, του συνταγματάρχη Στάνχωπ και του Λάζαρου Κουντουριώτη.

Ο θάνατος του Βύρωνα καθυστέρησε τη παράδοση του δανείου και τελικά μετά από νέες οδηγίες, δόθηκαν 308.000 λίρες σε μετρητά, 11.900 λίρες σε πολεμοφόδια και έμειναν στο Λονδίνο 28.100 λίρες (γενικό σύνολο 348.000 λίρες). Το ποσό αυτό χρησιμοποιήθηκε στους εμφύλιους πολέμους των οπλαρχηγών και σε δωροδοκίες.

Το δεύτερο δάνειο ήταν 2.000.000 λιρών, συνάφθηκε στο Λονδίνο και το ανέλαβαν οι Αδελφοί Ρικάρδοι. Διαιρέθηκε σε 200.000 ομολογίες, 100 λιρών έκαστη και εκδόθηκε στο 55 ½% της ονομαστικής αξίας του, αποφέροντας 1.100.000 λίρες καθαρές.Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

Κατά την υπογραφή του συμβολαίου του δανείου στις 7 Φεβρουαρίου 1825, κρατήθηκαν από τις εκδότριες τράπεζες :

Α) για τόκους των δύο πρώτων ετών : 200.000 λίρες,

Β) για χρεολύσια ενός έτους ίσα με 1% του δανείου : 20.000 λίρες,

Γ) για προμήθεια πληρωμής τόκων, 2% επί των τόκων : 4.000 λίρες,

Δ) για προμήθειες, μεσιτείες και έξοδα συνομολογήσεως

του δανείου, εφάπαξ ποσοστό 3% επί του δανείου : 60.000 λίρες

Σύνολο : 284.000 λίρες

Το ποσό του δανείου που θα χρησιμοποιούνταν ανέρχονταν σε 816.000 λίρες. Άρχισαν τότε οι παραγγελίες πλοίων, οι προσλήψεις στρατηγών και οι εξαγορές στο Χρηματιστήριο των νέων ομολογιών, χωρίς να στέλνονται τα χρήματα στην Ελλάδα.

Η μη ύπαρξη ποινικών ρήτρων στις προθεσμίες κατασκευής και απόπλου των πλοίων οδήγησε σε μεγάλες καθυστερήσεις κατασκευής από τους Αμερικάνους ναυπηγούς.

Επίσης η εξαγορά 250.000 λιρών ομολογιών του πρώτου δανείου μόνο και μόνο για να κρατηθεί ψηλά η πίστη του δανείου, δεν ωφελούσε την Ελλάδα που τα είχε ανάγκη. Στις τρέχουσες τιμές εξαγοράστηκαν ομολογίες ονομαστικής αξίας 250.000 λιρών αντί 113.200 λιρών. Όταν όμως υπογράφηκε η σύμβαση του πρώτου δανείου, οι ομολογίες του αποτιμώνταν έναντι 59% της ονομαστικής αξίας, με αποτέλεσμα να αγοράζει στο 59% και να εκδίδει ομολογίες στο 55 ½ %. Οι ενέργειες αυτές επιδρούσαν θετικά στα έσοδα των Αδελφών Ρικάρδο.

Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

Στη συνέχεια 99.020 λίρες δαπανήθηκαν για την νέα εξαγορά ομολογιών ενώ το ποσό των 392.600 λιρών δαπανήθηκε για στρατιωτικές και ναυτικές δραστηριότητες. Συγκεκριμένα δαπανήθηκαν ως εξής :

Α) Για προμήθεια όπλων, πολεμοφοδίων και κανονιών, 77.000 λίρες. Επιδιώχθηκε η ανταλλαγή των ορειχάλκινων κανονιών του Ελληνικών φρουρίων και κυρίως του Ναυπλίου, με σιδερένια αλλά τελικά δεν έφθασαν στην Ελλάδα όλα τα κανόνια.

Β) Για κατασκευή πλοίων στην Αγγλία και οργάνωση επικουρικού ναυτικού σώματος από τον Κόχραν, 160.000 λίρες. Αρχικά ζητήθηκαν στον ναυπηγό Galloway, τροποποιήσεις στη κορβέτα με το όνομα «Καρτερία» αλλά δεν έγιναν όπως αναμενόταν. Στη συνέχεια η τετραμελής Επιτροπή έκδοσης του δανείου, έδωσε εντολή για την κατασκευή πέντε ατμοκίνητων πλοίων, παραδοτέων εντός τεσσάρων – πέντε μηνών έναντι 110.000 λιρών, στον ίδιο ναυπηγό. Ήταν προτιμότερο για τις ανάγκες της Ελλάδος, να αγοραστούν έτοιμα πλοία.

Χωρίς να υπάρχει και πάλι ποινική ρήτρα στο συμβόλαιο κατασκευής ο Galloway καθυστερούσε την παράδοσή τους. Όπως αναφέρει και ο καθηγητής Ανδρεάδης, αξίζει να αναφερθεί ότι ο υιός του Galloway ήταν στην υπηρεσία του Μεχμέτ – Αλή, δηλαδή στην υπηρεσία εκείνου εναντίον του οποίου κατασκευάζονταν τα πλοία. Με την άφιξη του ναυάρχου Κόχραν, συμφωνήθηκε να αναλάβει ναύαρχος όλου του επικουρικού στόλου και καθορίστηκε η αμοιβή του σε 37.000 λίρες. Ο ίδιος τότε ζήτησε και συμφωνήθηκε τα νέα πλοία, το κόστος των οποίων ανήλθε σε 113.000 λίρες, να φέρουν τροποποιήσεις δικής του εμπνεύσεως, που όμως τελικά αποδείχθηκαν ζημιογόνες.

Από τα πέντε ατμόπλοια, τα δύο ήταν μεγάλα και τα τρία μικρά. Από τα μικρά το ένα σχεδόν βυθίστηκε αλλά σώθηκε και ρυμουλκήθηκε, φθάνοντας στην Ελλάδα το Σεπτέμβριο 1828, όπου παρέμεινε ως άχρηστο. Το δεύτερο μεγάλο ο «Ακαταμάχητος» κάηκε στο Τάμεση κατά τη διάρκεια δοκιμών.

Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

Από τα τρία μικρά, τα δύο μη μπορώντας να καταπλεύσουν έμειναν και σάπισαν στο Λονδίνο και το τρίτο εφόσον αλλάχθηκε η μηχανή κατέστη δυνατόν να φθάσει στην Ελλάδα. Το συνολικό κόστος ανήλθε σε 160.000 λίρες.

Γ) Για κατασκευή φρεγατών στην Αμερική, 155.600 λίρες. Η συμβολή του έμπορου από τη Χίο Αλέξανδρου Κοντόσταυλου ήταν αξιόλογη στις εμπορικές σχέσεις και στα προβλήματα με τους Αμερικανούς ναυπηγούς.

Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

Ως εγγύηση για τη πληρωμή των τόκων και των δύο δανείων δόθηκαν όλα τα δημόσια έσοδα ενώ για την πληρωμή του κεφαλαίου και των δύο δανείων όλα τα εθνικά κτήματα. Τα εθνικά κτήματα ήταν όσα ανήκαν πριν από την Επανάσταση του 1821 στο Σουλτάνο, σε τουρκικά θρησκευτικά ιδρύματα ή σε Τούρκους αξιωματούχους ή ιδιώτες, που έφευγαν από όπου επικρατούσε η Επανάσταση. Τα κτήματα ανακηρύσσονταν σε εθνική περιουσία.

Το 1826 έγινε διακοπή των πληρωμών εξυπηρέτησης των δανείων αλλά το 1832 συνάφθηκε νέο δάνειο 60 εκατομμυρίων δραχμών, με επιτόκιο 5% και εξόφληση σε τριάντα έξι έτη.

Το 1868 και μετά την αδυναμία άντλησης πόρων από την εγχώρια χρηματαγορά και τον διεθνή κλονισμό της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας λόγω αδυναμίας αποπληρωμής των δανείων του 1824-1825 και την αναστολή πληρωμής το 1843, του δανείου του 1832, η κυβέρνηση εξέδωσε χρήμα προκειμένου να καλύψει τις αμυντικές της δαπάνες. Τελικά τα δάνεια εξοφλήθηκαν εντός του 20ου αιώνα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

Ρεπούσης, Σπύρος «Χρηματοοικονομική Διοίκηση και Διεθνής Τραπεζική», Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα 2006

1 Ρεπούσης (2006) σελ.209-212

Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

MONTE DI PIETA: Η «Τράπεζα των Φτωχών» Στην Κέρκυρα του 17ου αιώνα

MONTE DI PIETA

Η «Τράπεζα των Φτωχών»

Στην Κέρκυρα του 17ου αιώνα

Γράφει ο Σπύρος Δημητρίου

Πολλές είναι οι απόψεις, από διάφορες πλευρές της κοινωνικής και οικονομικής ζωής που ακούγονται σχετικά με την βοήθεια προς τα φτωχά μέλη της κοινωνίας μέσα από δημόσια ταμεία αλλά και μέσα από τράπεζες. Ποιος όμως γνωρίζει το θεσμό και την ύπαρξη της Τράπεζας των Φτωχών στη Κέρκυρα από το 1630-1631; Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά…

ΟΙ «ΑΓΑΘΟΕΡΓΕΙΣ» ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

Το ζήτημα της φτώχειας πάντα αποτελούσε ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα ενώ σήμερα είναι ακόμα πιο έντονο. Προκειμένου να μειωθεί το φαινόμενο της φτώχειας από τα χρόνια του Μεσαίωνα προσπάθησαν να συνδέσουν τους φτωχούς με «αγαθοεργής» πιστώσεις.

Στην ιστορική της διαδρομή, η πίστωση (γνωστή συνήθως ως δανεισμός) είχε πολλούς και διαφορετικούς πρωταγωνιστές. Χριστιανοί, Εβραίοι τραπεζίτες, ενεχυροδανειστές, έμποροι, φοροεισπράκτορες, αργυραμοιβοί, ιδιώτες και τέλος όσοι διαθέτοντας ρευστό μπορούσαν να δανείζουν έντοκα, ήταν οι πρωταγωνιστές.

Στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα έκανε την εμφάνισή του στις μικρομεσαίες πόλεις της κεντρικής Ιταλίας ένας καινοτόμος θεσμός, το Monte di Pieta (MdP). Πρόκειται για ένα υβριδικό πιστωτικό ίδρυμα που δημιουργήθηκε το 1462 στην Περούτζια από Φραγκισκανούς μοναχούς, με στόχο να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε όσους εξαιτίας των υψηλών επιτοκίων δεν μπορούσαν να προσφύγουν στις υπηρεσίες των ιδιωτικών τραπεζών. Ο στόχος υλοποιούνταν με τη χορήγηση χαμηλότοκων καταναλωτικών δανείων τα οποία εξασφαλίζονταν με κινητές αξίες.

Από τα πρώτα στάδια της λειτουργίας του κατόρθωσε επιτυχημένα να συνδυάσει τη μεταφυσική χριστιανική πίστη με την πίστη του καθημερινού οικονομικού βίου. Η θεολογική σκέψη διαδραμάτισε πρωτεύοντα ρόλο, αφού προσδιόρισε το ηθικό πλαίσιο δράσεως και παράλληλα κατάφερε με αποτελεσματικό τρόπο να εξασφαλίζει τα ιδρυτικά κεφάλαια.

Η λειτουργία των MdP είναι συνυφασμένη με την εδραίωση του εγχρήματου καπιταλισμού, επειδή με τη δραστηριότητά τους μεταφέρουν το αποθησαυρισμένο χρήμα των εύπορων τάξεων στις φτωχές, που το ανακυκλώνουν στη κατανάλωση δημιουργώντας ταυτόχρονα τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη και επέκταση της Ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΩΝ ΦΤΩΧΩΝ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ

Ο θεσμός των MdP μεταφυτεύτηκε από τη Δύση σε άλλες χώρες κατά τον 17ο αιώνα. Στα 1613 ιδρύθηκε στο Χάνδακα της Κρήτης το πρώτο Monte di Pieta του Ελληνικού χώρου με στόχο την εξάλειψη της τοκογλυφίας και την υποβοήθηση όσων είχαν ανάγκη, για να ακολουθήσει ένα ακόμη MdP στο Ρέθυμνο προς το τέλος του αιώνα.

Σε σύντομο χρονικό διάστημα για την εποχή, ο θεσμός εξαπλώθηκε και στα νησιά του Ιονίου. Πρώτη περίπτωση υπήρξε η Κέρκυρα που απέκτησε το δικό της Monte di Pieta το 1630-1631 και λίγες δεκαετίες αργότερα ιδρύθηκαν στη Ζάκυνθο, Κεφαλονιά και Ιθάκη.

Η πλέον ενδιαφέρουσα περίπτωση είναι αυτή της Κέρκυρας, δεδομένου ότι επέδειξε σημαντική χρονική διάρκεια καθώς η λειτουργία του Monte di Pieta άρχισε το 1630-1631 και ολοκληρώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 αποτυπώνοντας με ανάγλυφο τρόπο τη συνολική οικονομική και κοινωνική ιστορία του νησιού.

Η Τράπεζα στόχευε στη πάταξη της παραοικονομίας, των τοκογλυφικών δραστηριοτήτων και στον έλεγχο του διακινούμενου χρήματος. Πρόσφερε προστασία στους καταθέτες ενώ η βασική ιδέα ήταν η παροχή πιστώσεων στη βάση μιας μη κερδοσκοπικής οικονομικής πρακτικής για την αντιμετώπιση του φαινομένου της φτώχειας με αποτελεσματικότητα μέσα από συνθήκες διαφάνειας και σταθερότητας.

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΔΟΧΗ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΩΝ ΦΤΩΧΩΝ

Μια σύγχρονη εκδοχή επιτυχημένης ίδρυσης και λειτουργίας Τράπεζας των Φτωχών είναι η Τράπεζα Grammen.

Η ιδέα δημιουργίας της Τράπεζας Grameen, δημιουργήθηκε το 1976 στο χωριό Τζόμπρα του Μπαγκλαντές, αλλά η τράπεζα απόκτησε επίσημη μορφή το 1983. Κύριο πρόσωπο δημιουργίας της ήταν και παραμένει ο οικονομολόγος καθηγητής Muhammad Yunus.

Ιδιοκτήτες της είναι οι φτωχοί δανειζόμενοί της που είναι κυρίως γυναίκες. Οι δανειζόμενοι αντιπροσωπεύουν το 94% του μετοχικού της κεφαλαίου ενώ το υπόλοιπο 6% ανήκει στην κυβέρνηση.

Η τράπεζα δεν απαιτεί τη λήψη εγγυήσεων για την παροχή μικρο-πιστώσεων (microloans ή microcredit). Δεν επιθυμεί τη λήψη δικαστικών μέτρων αναγκαστικής είσπραξης σε περίπτωση μη πληρωμής των δανείων, ούτε επιθυμεί την υπογραφή νομικών συμβολαίων.

Κάθε δανειζόμενος πρέπει να ανήκει σε μια πενταμελή ομάδα, η οποία δεν απαιτείται να παρέχει εγγυήσεις για τη λήψη του δανείου. Η ευθύνη αποπληρωμής ανήκει στα μέλη της ομάδας και ο ρόλος της ομάδας είναι να παρατηρεί αν κάθε μέλος της φέρεται υπεύθυνα εξοφλώντας το δάνειο. Δεν υπάρχει όμως ευθύνη της ομάδας συνολικά για την αποπληρωμή του δανείου σε περίπτωση αθέτησης της υποχρέωσης ενός μέλους της.

Οι δανειζόμενοι ανέρχονται σε 5,04 εκατομμύρια άτομα, από τα οποία το 96% αυτών είναι γυναίκες ενώ το ποσοστό ανάκτησης των δανείων ανέρχεται σε 99,02%. Το σύνολο των δανείων προέρχεται εξ’ ολοκλήρου από τις καταθέσεις της τράπεζας.

Οι καταθέσεις της που προέρχονται από τους δανειζόμενος, ανέρχονται στο 111% των δανείων, ενώ αν προστεθούν και τα ίδια κεφάλαια τότε ανέρχονται στο 135% των δανείων.

Το 2004, το σύνολο των εσόδων ανέρχονταν σε 79 εκατομμύρια δολάρια Η.Π.Α. και το σύνολο των εξόδων σε 71,84 εκατομμύρια δολάρια. Τα επιτόκια της τράπεζας χωρίζονται σε τέσσερις κατηγορίες :

Α) 20% για δάνεια που δημιουργούν εισόδημα,

Β) 8% για στεγαστικά δάνεια,

Γ) 5% για σπουδαστικά δάνεια,

Δ) και 0% (άτοκα) για τους ζητιάνους.

Επίσης υπάρχει ασφάλεια ζωής και ασφάλεια δανείου για τους ζητιάνους χωρίς οικονομική επιβάρυνση. Σε περίπτωση θανάτου οποιουδήποτε δανειζόμενου, το δάνειο αποπληρώνεται μέσω ασφαλιστικών προγραμμάτων, στα οποία έχουν ενταχθεί τα δάνεια.

Οι πενταμελείς ομάδες ενθαρρύνονται να αναλάβουν ως μέλη ζητιάνους. Όλα τα μέλη της τράπεζας προμηθεύονται με μια ταυτότητα – έμβλημα που φέρουν μαζί τους καθημερινά ως ένδειξη ότι είναι μέλη της τράπεζας Grameen, η οποία και τους στηρίζει.

Δεν απαγορεύεται στους ζητιάνους, να συνεχίσουν να ζητιανεύουν, αλλά ενθαρρύνεται από την τράπεζα η ανάληψη δραστηριοτήτων που δημιουργούν εισόδημα όπως η πώληση καταναλωτικών ειδών και ειδών λαϊκής τέχνης.

Μια σημαντική καινοτομία είναι επίσης η μέθοδος απόσβεσης. Όλα τα δάνεια υπολογίζονται σύμφωνα με τη φθίνουσα μέθοδο απόσβεσης που βοηθάει περισσότερο τους δανειζόμενους να αποπληρώσουν ομαλά τα δάνειά τους. Τα επιτόκια καταθέσεων κυμαίνονται από κατώτατο 8,5% έως ανώτατο 12%.

Σχετικά με τις προβλέψεις επισφαλών δανείων η Τράπεζα Grameen εφαρμόζει την εξής πρακτική: σε περίπτωση μη έγκαιρης πληρωμής ενός δανείου, διενεργεί πρόβλεψη ίση με το 50% του δανείου κατά το κλείσιμο της πρώτης λογιστικής χρήσης από την στιγμή που το δάνειο κατέστη ληξιπρόθεσμο ενώ κατά την διάρκεια του δεύτερου έτους από την μη έγκαιρη αποπληρωμή διενεργεί πρόβλεψη ίση με το 100% του δανείου.

Τα δάνεια είναι ιδιαίτερα μικρά, παρέχονται χωρίς εγγυήσεις και εξοφλούνται με εβδομαδιαίες καταβολές δόσεων. Η ομαλή αποπληρωμή τους εποπτεύεται εκτός από την πενταμελή ομάδα, που αναφέρθηκε πιο πάνω και από την τράπεζα.

Η Τράπεζα Grameen αποσκοπεί στην άνοδο της κοινωνικής και πολιτικής συνείδησης των μελών της, στην ενθάρρυνση των κοινωνικών και φυσικών έργων υποδομής (στέγαση, ύδρευση και πρόσβαση σε πόσιμο νερό, εκπαίδευση, οικογενειακό προγραμματισμό κτλ.).

Η μέθοδος δράσης της τράπεζας στηρίζεται στις εξής αρχές:

  • Άρχισε με το πρόβλημα παρά με τη λύση. Ένα πιστωτικό σύστημα πρέπει να στηρίζεται σε έρευνα του κοινωνικού υπόβαθρου παρά σε προκαθορισμένες τεχνικές πρακτικές.

  • Υιοθέτησε προοδευτική στάση. Η ανάπτυξη πρέπει να στηρίζεται σε μακροπρόθεσμες διαδικασίες που θα εξαρτώνται από τις δεσμεύσεις και επιλογές των οικονομικών λειτουργών.

  • Διασφάλισε ότι το πιστωτικό σύστημα υπηρετεί τους φτωχούς. Οι επισκέψεις των τραπεζικών υπαλλήλων που ασχολούνται με τις πιστώσεις στα χωριά είναι χρήσιμη και επιβεβλημένη.

  • Καθόρισε προτεραιότητες στο πληθυσμό, υπηρετώντας πρώτα τους πιο φτωχούς.

  • Στην αρχή περιόρισε τις πιστώσεις σε παραγωγικές δραστηριότητες που δημιουργούν εισόδημα.

  • Στηρίξου στις ομάδες αλληλοβοήθειας.

  • Συνδύασε τη στενή εποπτεία των δανειζόμενων με διαδικασίες απλές και τυποποιημένες.

  • Κάνε ότι είναι δυνατόν για να σιγουρέψεις την ευστάθεια του χρηματοπιστωτικού τομέα.

  • Επένδυσε σε ανθρώπινο δυναμικό, εκπαιδεύοντας άτομα που μπορούν να βοηθήσουν και να ηγηθούν στη κοινωνία, με ήθος, δημιουργικότητα και σεβασμό στο αγροτικό περιβάλλον.

  • Συνδύασε τις αποταμιεύσεις με τις πιστώσεις.

 

ΠΗΓΕΣ

Δεσύλλας, Χρήστος, Η Συμβολή ενός Πρωτότυπου Χρηματοπιστωτικού Ι0δρύματος στον Οικονομικό Εκσυγχρονισμό, Δελτίο Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, τεύχος 49, Β’ τρίμηνο 2007, σελ.57-64

Ρεπούσης, Σπύρος, Χρηματοοικονομική Διοίκηση και Διεθνής Τραπεζική, Εκδόσεις Σάκκουλα ΑΕ, Αθήνα 2006

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΠΑΡΑΝΟΪΚΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ

Όταν πληρώναμε φόρους για τα ούρα, τα γένια, τα στήθη και το… αίμα μας

Φορολογία και… τρέλα

Βεβαιότητα: σ’ αυτόν τον κόσμο τίποτε δεν είναι βέβαιο, εκτός από το θάνατο και τους φόρους,
Βενιαμίν Φραγκλίνος.
 
Οι φόροι είναι κάτι τόσο σίγουρο για τον καθένα μας, όσο και ο θάνατος. Κι αν ο θάνατος δεν αλλάζει, οι φόροι έχουν τουλάχιστον αυτή την ευελιξία… Κατά τους αιώνες οι κυβερνήσεις ανά τον κόσμο έχουν επιβάλει φόρους στα πάντα. Από τα ούρα και τα γένια των πολιτών τους, μέχρι το μέλλον των παιδιών τους, τους μαστούς των γυναικών τους και το χώμα των νεκρών τους.
«Χρέος: Το ευφυές υποκατάστατο της αλυσίδας και του μαστιγίου στους σκλάβους».

Άμπροουζ Μπιρς, Αμερικανός συγγραφέας

Αυτοί είναι μερικοί από τους παράξενους φόρους που έχουν επιβληθεί ανά τους αιώνες κι ευτυχώς δεν έχουμε πια:

Ο φόρος τουαλέτας της Αρχαίας Ρώμης

Οι Αρχαίοι Ρωμαίοι θεωρούσαν πολύτιμα τα ούρα εξαιτίας της περιεκτικότητας τους σε αμμωνία. Βρήκαν λοιπόν σε αυτή, τον φυσικό εχθρό της βρωμιάς, πολύτιμο για το πλύσιμο ρούχων ακόμα και για τη λεύκανση των δοντιών τους. Κι όπως όλα τα πολύτιμα αγαθά, έπρεπε να φορολογηθεί.Ο αυτοκράτορας Βεσπασιανός λοιπόν, βρήκε τρόπο να κερδίζει χρήματα από τη φορολόγηση των ούρων που συγκεντρώνονταν στα δημόσια ουρητήρια της εποχής.
Ακόμα και οι πλούσιοι όμως έβρισκαν αυτόν τον φόρο αηδιαστικό.»Όταν ο γιος του, ο Τίτος, τον κατηγόρησε ότι έβαλε φόρο ακόμα και στα ούρα, ο Βεσπασιανός έβαλε ένα κέρμα μπροστά στη μύτη του και τον ρώτησε αν του μύριζε άσχημα. Όχι απάντησε ο Τίτος. Κι όμως αυτό προέρχεται από τον φόρο στα ούρα, του είπε ο αυτοκράτορας», έγραψε ο  Σουητώνιος στη «Ζωή των Καισάρων» περίπου το 120 μ.Χ.
«Όταν τίθεται θέμα χρημάτων, όλοι έχουν την ίδια θρησκεία».
Βολταίρος, φιλόσοφος του Διαφωτισμού

Ο φόρος των τριχωτών Ευρωπαίων

Πολλές φορές στην ευρωπαϊκή ιστορία, οι νομοθέτες «έφαγαν τα μουστάκια τους» με τους πολίτες, καθώς προσπάθησαν να τα φορολογήσουν! Ο Ερρίκος ο Η’ της Αγγλίας φορολόγησε τα… τριχωτά πρόσωπα το 1535. Το ύψος του φόρου αυξανόταν μάλιστα ανάλογα με το κοινωνικό στάτους του γενειοφόρου.  Ο ίδιος πάντως, αν και είχε μούσι, ήταν η εξαίρεση του κανόνα.
Ο Ρώσος τσάρος και μεταρρυθμιστής Πέτρος ο Μέγας επέβαλε επίσης φόρο στα μούσια το 1698. Ο φιλοευρωπαίος Πέτρος ο Μέγας θεωρούσε την πανταχού παρούσα ρωσική γενειάδα ως ένα σύμβολο της στασιμότητας και οπισθοδρομικότητας του έθνους του. Έτσι οι μουσάτοι έπρεπε να καταβάλουν ένα σημαντικό ποσό και ήταν υποχρεωμένοι να έχουν πάνω τους ένα διακριτικό που αποδείκνυε ότι είχαν αγοράσει το δικαίωμα να παραμένουν αξύριστοι.

Ο φόρος αίματος και το χαράτσι.

Οι Οθωμανοί κυβερνώντες επέβαλαν στους μη-μουσουλμάνους υπηκόους τους, έναν φόρο που έπρεπε να πληρώσουν με ό,τι είχαν πιο αγαπητό: τα παιδιά τους. Η τακτική του παιδομαζώματος έμεινε γνωστή στην ιστορία και ως «φόρος αίματος».Από τις αρχές του 15ου μέχρι τα τέλη του 17ου αιώνα, οι οθωμανικές αρχές μάζευαν τα αγόρια των χριστιανικών οικογενειών με σκοπό την ανατροφή τους ως στρατιωτών ή τη στελέχωση υπηρεσιών.Τα νεαρά αγόρια εξισλαμίζονταν και εκπαιδεύονταν, ώστε να στελεχώσουν διάφορες κρατικές υπηρεσίες. Δούλευαν σε εργαστήρια, καλλιέργειες, πλοία και στον κατασκευαστικό τομέα της αυτοκρατορίας. Η πλειονότητα προοριζόταν για τα τάγματα του καπίκουλου, ειδικότερα τους γενίτσαρους, ενώ άλλοι κατέληγαν να υπηρετούν στο παλάτι του σουλτάνου.

Τουλάχιστον οι γενίτσαροι απολάμβαναν απαλλαγής από έναν άλλο φοβερό και τρομερό φόρο της εποχής: τον κεφαλικό φόρο ή αλλιώς χαράτσι.Ο φόρος αυτός ήταν η αποζημίωση για την παραχώρηση του δικαιώματος να ζει κανείς και να λατρεύει τον θεό του. Κάθε χριστιανός από το δωδέκατο έτος της ηλικίας του και μέχρι τον θάνατό του όφειλε να εξαγοράζει κάθε χρόνο την άδεια αυτή. Πλήρωνε τον φόρο και παραλάμβανε από τον εισπράκτορα την προσωπική του απόδειξη, η οποία λεγότανε χαράτσι. Η απόδειξη ήταν χάρτινη και είχε κάθε χρόνο διαφορετικό χρώμα, έφερε δε το εξής κείμενο: Ο φέρων το παρόν έχει την άδειαν να φέρη επί έν έτος την κεφαλήν επί των ώμων του.

Ο φόρος των ντυμένων μαστών

Ένας από τους πιο παράξενους φόρους που επιβλήθηκε ποτέ, ήταν ο «φόρος των ντυμένων μαστών» στην Κεράλα της Ινδίας. Ο ταπεινωτικός φόρος όριζε ότι οι γυναίκες θα έπρεπε να πληρώνουν αντίτιμο αν ήθελαν να καλύπτουν το στήθος τους και να μην κυκλοφορούν γυμνές.Ο θρύλος λέει πως μία φτωχή γυναίκα ονόματι Nangeli, απελπισμένη που δεν μπορούσε να πληρώσει τον φόρο, έκοψε τα στήθη της και τα παρέδωσε στον έκπληκτο φοροεισπράκτορα. Η γενναία αυτή πράξη αντίστασης της της κόστισε τη ζωή, στάθηκε ωστόσο η αιτία να ανακληθεί ο εξευτελιστικός αυτός φόρος.

Και να μην έχεις λεφτά, φόρο θα πληρώσεις 

Χαρακτηριστικό είναι ότι οι φόροι υπήρχαν, πριν καν υπάρξουν χρήματα με τη μορφή που τα ξέρουμε.Στην αρχαία Μεσοποταμία, είχαν βρει τον τρόπο της φορολόγησης της εποχής. Έτσι, για παράδειγμα, ο φόρος που κάποιος έπρεπε να πληρώσει για να θάψει έναν νεκρό, ήταν 7 βαρέλια μπύρα, 420 φραντζόλες ψωμί, δύο λεκάνες κριθάρι, μία μάλλινη κάπα, μια κατσίκα κι ένα κρεβάτι… προφανώς για το πτώμα.

«Το μόνο μέρος του δήθεν εθνικού πλούτου, που μπαίνει πραγματικά στην καθολική κατοχή των λαών, είναι το δημόσιο χρέος».

Καρλ Μαρξ, Η Γένεση του Κεφαλαίου

 

Πηγή: National Geographic

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ: Το όνομα μας είναι η Ψυχή μας;

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

Το όνομα μας είναι η Ψυχή μας;

λευκος πυργος διαδηλώσεις

 

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ζήσαμε μια πρωτοφανή έξαρση του ελληνικού εθνικισμού με επίκεντρο το Μακεδονικό ζήτημα. Ένας εθνικιστικός πυρετός προσέβαλε εκείνη την περίοδο τεράστια τμήματα της ελληνικής κοινωνίας, κινητοποιώντας μάλιστα και τις κοινότητες της διασποράς που συμμετείχαν αποφασιστικά σ’ έναν «οικουμενικό πολιτισμικό πόλεμο». Στόχος αυτού του «πολέμου» δεν ήταν η αλλαγή συνόρων και η κατάκτηση εδαφών. Ήταν η διεκδίκηση συμβόλων και ονομάτων, σημαιών κι ένδοξων προγόνων καθώς και η υπεράσπιση της πολιτιστικής κληρονομιάς, της ιστορίας και της ταυτότητας…

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com)

Τα «μέτωπα» αυτού του «οικουμενικού πολιτιστικού πολέμου», που ξέσπασε μεταξύ των Ελλήνων από τη μια και των «Μακεδόνων» από την άλλη, δεν ήταν μόνον η Θεσσαλονίκη και τα Σκόπια, όπου και πραγματοποιήθηκαν μαζικές διαδηλώσεις. Ήταν επίσης η Μελβούρνη, το Τορόντο και όπου αλλού διαβιούσαν ευάριθμες κοινότητες των δύο αντίπαλων εθνοπολιτιστικών ομάδων. Νεκροί ευτυχώς δεν υπήρξαν, ούτε βέβαια νικητές και ηττημένοι. Κέρδισε ωστόσο η καχυποψία κι έχασε η αλληλεγγύη μεταξύ των λαών.

Macedonian_Greek-Australians_rally_in_Melbourne,_people_with_flags_and_signs

Σήμερα, από την ασφαλή απόσταση μερικών ετών, μπορούμε να δούμε την ελληνο-«μακεδονική» διαμάχη με πιο ψύχραιμη ματιά και να κάνουμε τον απολογισμό της: Επρόκειτο για μια «άσκοπη πολυτέλεια», για μια «τεράστια σπατάλη» που γελοιοποίησε την Ελλάδα διεθνώς, αποδυνάμωσε το ρόλο της στα Βαλκάνια, ενώ αποτέλεσε τροχοπέδη στην οικονομική ανασυγκρότηση της γειτονικής μας χώρας, ενισχύοντας παράλληλα την εγγενή της αστάθεια.Σπατάλη και πολυτέλεια γιατί, αν υπάρχουν στα Βαλκάνια δύο χώρες που τα γεωπολιτικά, στρατηγικά και οικονομικά τους συμφέροντα συμπίπτουν σχεδόν απόλυτα, αυτές είναι αναμφισβήτητα η Ελλάδα και η «Μακεδονία» (FYROM). Η λογική μας λέει λοιπόν ότι αυτές οι δύο γειτονικές χώρες είναι καταδικασμένες να είναι στρατηγικοί σύμμαχοι και συνεργάτες. Ο εθνικισμός όμως, που αποτελεί μια «ανορθολογική έκφανση του θυμικού», κωφεύει πάντα μπροστά στις φωνές της λογικής κι επιζητά συναισθηματικούς και μεταφυσικούς τρόπους προσέγγισης της ιστορίας αλλά και της πραγματικότητας. Ως γνωστόν ο εθνικισμός, για τα αμείλικτα προβλήματα της καθημερινότητας, προσφέρει ως αντίδοτο τη φυγή προς το όνειρο…

Αριστοτελους 1992

Εθνικιστικό Ντόπινγκ

14 Φεβρουαρίου 1992. Η πλατεία Αριστοτέλους στη Θεσσαλονίκη ήταν πλημμυρισμένη από γαλανόλευκες σημαίες, πλακάτ και οργισμένους διαδηλωτές, που φώναζαν συνθήματα υπέρ της ελληνικότητας της Μακεδονίας: «Η Μακεδονία είναι μια και είναι ελληνική!», «Η Μακεδονία είναι Ελλάδα», «Μακεδονία: 4000 χρόνια ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού»… Οι εθνικιστικές οργανώσεις φούσκωσαν τον αριθμό των διαδηλωτών σε «ένα εκατομμύριο». Αναμφίβολα ήταν πολύ λιγότεροι. Μπορώ να σας το διαβεβαιώσω γιατί ένας απ’ αυτούς ήμουν κι εγώ.

Έχω ακόμη κρατημένη μια φωτογραφία, όπου φαίνεται η αφεντιά μου να κρατάει μια μικρή πλαστική γαλανόλευκη ίδια μ’ εκείνη που κρατούν τα παιδάκια στις παρελάσεις. Το πρόσωπο μου έλαμπε από ένα (ηλίθιο) χαμόγελο αυταρέσκειας. Φαινόμουν «ντοπαρισμένος» από εθνικισμό. Οι πάντες γύρω μου δονούνταν από «εθνική συγκίνηση». Στα πρόσωπα τους έβλεπες την έξαψη. Φαινόταν να έχουν ξεχάσει προς στιγμήν τις πολιτικές τους διαφορές, τη μιζέρια της καθημερινότητας, τα ψυχολογικό-υπαρξιακά τους προβλήματα και -το σημαντικότερο- την επώδυνη φορολογική επέλαση της τότε κυβέρνησης στο όνομα της εξυγίανσης της ελληνικής οικονομίας και την προσαρμογή στα κριτήρια του Μάαστριχ. Τι σημασία είχαν όλα αυτά μπροστά στον κίνδυνο να μας υφαρπάσουν οι Σκοπιανοί το «ιερό» όνομα Μακεδονία, που αποτελούσε αναπαλλοτρίωτο «κτήμα ες αεί» του Ελληνισμού; Έπρεπε λοιπόν να διαφυλάξουμε πάση θυσία το Copyright του ονόματος Μακεδονία. Έπρεπε να εμποδίσουμε τη χρήση του από τους Σκοπιανούς, το μάτι των οποίων γυάλιζε κοιτώντας λαίμαργα στο παρελθόν, ορεγόμενοι την ένδοξη ιστορία των αρχαίων Μακεδόνων και του σημαντικότερου τέκνου τους: του Μέγα Αλέξανδρου.

Πιστεύω ότι σχεδόν όλοι μοιραστήκαμε τότε την ίδια σκέψη: η Μακεδονία και ότι σχετίζεται μαζί της είναι αποκλειστικά ελληνικά. Έχοντας αυτή την «κρυστάλλινη» άποψη εμφυτευμένη στο μυαλό μας διαλυθήκαμε, ενώ οι καφετερίες στην παραλιακή γέμιζαν από κόσμο… Το «πανηγύρι» είχε τελειώσει. Κάναμε ότι μπορούσαμε. Δείξαμε ότι ήμασταν αποφασισμένοι. Μπορούσαμε να επιστρέψουμε πλέον στην καθημερινότητα μας. Τι άλλο να κάναμε;

Όταν οι εικόνες από τη μαζική διαδήλωση της Θεσσαλονίκης ταξίδεψαν σ’ όλο τον κόσμο οι μετοχές της Ελλάδας, ως χώρας μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχασαν μεγάλο μέρος από την αξία τους στο «χρηματιστήριο της αξιοπιστίας». Οι Έλληνες θεωρήθηκαν «παρανοϊκοί», ένας λαός που πήγαινε γυρεύοντας να εμπλακεί στις αιματηρές διαμάχες που είχαν αρχίσει να φουντώνουν στο χώρο της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Για τους Ευρωπαίους και -ακόμη χειρότερα- για τους Αμερικανούς όλος αυτός ο καβγάς για το όνομα Μακεδονία ήταν μια καθαρή τρέλα ή στην καλύτερη περίπτωση μια «μεταφυσική διένεξη», που δεν είχε λογική βάση. Πως αλλιώς να εξηγούσαν τον υπερβολικό φόβο που ενέπνεε στην Ελλάδα η προσπάθεια ενός μικρού λαού να εμφανιστεί στη διεθνή σκηνή μ’ ένα όνομα που ήδη χρησιμοποιούσε επίσημα εδώ και μισό αιώνα; Στο κάτω-κάτω ο κάθε λαός έχει το δικαίωμα να αυτοπροσδιορίζεται όπως αυτός θέλει, υποστήριζαν οι «ψύχραιμοι» αναλυτές. Ο κάθε λαός έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να διαλέγει ο ίδιος το όνομα του. Στο κάτω-κάτω οι ίδιοι οι Έλληνες δεν επέλεξαν να λέγονται Έλληνες και όχι Γραικοί ή Ρωμιοί;

Greek pasport

Η Ύπαρξη σου Κλέβει την Ταυτότητα μου

Την περίοδο του εμπάργκο της Ελλάδας κατά της «Μακεδονίας»(1994-1995) διέσχιζα συχνά το έδαφος του μικρού εκνευριστικού μας γείτονα με κατεύθυνση το Βελιγράδι. Πάντα αισθανόμουν μεγάλη δυσφορία όταν οι «Μακεδόνες» συνοριακοί υπάλληλοι έπαιρναν το «ευρωπαϊκό» μου διαβατήριο και το στιγμάτιζαν με μια ολοσέλιδη αυτοκόλλητη ακριβοπληρωμένη (κόστιζε 6.000 δραχμές.) βίζα, που έγραφε στα κυριλλικά «Ρεπούμπλικα Μακεντόνιγια». Μεγαλύτερη προσβολή δεν μπορούσε να γίνει τότε σ’ έναν Έλληνα. Όταν επέστρεφα στην Ελλάδα οι δικοί μας συνοριακοί υπάλληλοι αναλάμβαναν να διορθώσουν την προσβολή. Στη θέση της «μακεδονικής» βίζας έβαζαν την ατιμωτική σφραγίδα: ΘΕΩΡΗΣΗ ΑΚΥΡΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ. Το διαβατήριο μου έμοιαζε με πεδίο μάχης ενός ακήρυκτου πολέμου…

Διασχίζοντας τότε την απόσταση των 180χλμ., που καταλάμβανε αυτό το ενοχλητικό κρατίδιο, έπιανα τον εαυτό μου να κάνει διάφορες «επικίνδυνες» σκέψεις. Όντας ακόμη ορθολογιστής καταλάβαινα καταρχάς ότι σ’ αυτή τη, στριμωγμένη στο κέντρο βαλκανικής, γκριζωπή χώρα, κατοικούσαν, μαζί με αρκετές άλλες εθνότητες, πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι, που δεν ήταν -ή δεν ήθελαν να είναι- ούτε Βούλγαροι, ούτε Σέρβοι, ούτε φυσικά και Έλληνες. Οι άνθρωποι αυτοί μιλούσαν μια σλαβική γλώσσα (ή αν θέλετε διάλεκτο), που την έλεγαν «μακεδόνικα». Οι ίδιοι αυτοπροσδιορίζονταν ως «Μακεντόντσι», για να ξεχωρίζουν από τους (Σλάβους κυρίως) γείτονες τους. Το όνομα τους προέρχονταν από το γεωγραφικό χώρο στον οποίο ζούσαν εδώ και πολλούς αιώνες. Ο λαός αυτός λοιπόν υπήρχε -όσο κι αν με πλήγωνε η ύπαρξη του- και δεν εμφανίστηκε, ούτε «εφευρέθηκε» ή «κατασκευάστηκε» ξαφνικά από το πουθενά. Αυτή ήταν η αλήθεια και -ειλικρινά- με πήρε πολύ καιρό για να την χωνέψω. Όσο κι αν δυσφορούσα οι «Μακεντόντσι» ήταν πέρα για πέρα αληθινοί, όσο αληθινοί ήμασταν κι εμείς οι Έλληνες και σε καμιά περίπτωση δεν ήταν αποκύημα της ανθελληνικής φαντασίας του Στρατάρχη Τίτο, όπως υποστήριζαν οι Έλληνες εθνικιστές.

Κάποια στιγμή λοιπόν παραδέχτηκα ότι η μη αναγνώριση της ύπαρξης αυτού του λαού και του κράτους, που ανακήρυξε επίσημα ως ανεξάρτητο το 1991, ήταν καθαρή ανοησία. Παραδέχτηκα όμως ότι ήταν πλέον αργά, εφόσον ως χώρα και ως λαός είχαμε περάσει το «σημείο χωρίς επιστροφή». Ακολουθήσαμε εξ αρχής μιαν εσφαλμένη πολιτική, απαράδεκτη για γείτονες, και δεν ήταν εύκολο ξαφνικά να κάνουμε πίσω και να παραδεχτούμε το λάθος μας. Δεν μπορούσαμε να παραδεχτούμε ανοικτά ότι οι «Μακεδόνες» υπάρχουν.

«Σου φαίνομαι ανύπαρκτος; Τσίμπησε με αν δεν πιστεύεις στα μάτια σου», με πείραζε ο Τράικο, ένας «Μακεδόνας» που γνώρισα στο Βελιγράδι. Όλοι οι Σέρβοι γύρω μου γελούσαν, καθώς εγώ κοκκίνιζα από ντροπή. Δεν το έβαζα όμως κάτω και συνέχιζα απτόητος: «Φυσικά και υπάρχεις. Μόνο που δεν είσαι Μακεδόνας. Είσαι μια παράξενη βαλκανική αλχημεία. Για την ακρίβεια είσαι Βουλγαρο-Σερβο-Έλληνας. Μακεδόνας πάντως δεν είσαι! Οι πραγματικοί Μακεδόνες είναι μόνον Έλληνες και όχι Σλάβοι! Ο Μέγας Αλέξανδρος δεν μιλούσε σλαβικά. Αν είσαι κάτι, αυτό είναι σίγουρα Μακεδόνας-μαϊμού! Και ξέρεις γιατί: πραγματικοί Μακεδόνες είναι μόνον οι Έλληνες της Μακεδονίας, όπως εγώ. Μόνον οι Ελληνομακεδόνες έχουν το δικαίωμα να λέγονται Μακεδόνες». Ο Τράικο γινόταν τότε παπόρι: «Έι γκρίτστο (σ.σ. ελληνάκι) χώνεψε το: δεν μπορείς να είσαι και Έλληνας και Μακεδόνας. Δεν γίνεται να είσαι και κατσίκι και πρόβατο. Οι αρχαίοι Μακεδόνες ήταν ξεχωριστός λαός από τους Έλληνες. Ήταν όμως φιλέλληνες. Όπως και ο Μέγας Αλέξανδρος (Βέλικι Αλεξάντρ), που ήταν φιλέλληνας εξ αιτίας του Αριστοτέλη. Ο Δημοσθένης θεωρούσε τους Μακεδόνες ‘’βαρβάρους’’. Επομένως δεν τους θεωρούσαν Έλληνες. Ήταν Γκραικομάνοι, όπως είναι και πολλοί Μακεδόνες σήμερα στη Μακεδονία του Αιγαίου. Εσύ, εφόσον είσαι Έλληνας δεν μπορείς να είσαι Μακεδόνας».

Σ’ αυτές τις έντονες συζητήσεις μας, όπου ο καθένας επιχειρηματολογούσε υπέρ των εθνικιστικών θέσεων της μιας πλευράς, καταλήγαμε σχεδόν πάντα στο ίδιο πράγμα: στο ζήτημα της ταυτότητας. Το πρόβλημα από ελληνικής πλευράς ήταν ότι αν οι «Σκοπιανοί» αναγνωριζόταν ως εθνοτικά «Μακεδόνες», τότε οι Έλληνες Μακεδόνες(μιλάω για τους αυτόχθονες ελληνόφωνους της Μακεδονίας και όχι για τους σλαβόφωνους, ούτε για τους πρόσφυγες) θα ήταν μόνον γεωγραφικά Μακεδόνες. «Η ύπαρξη αυτής της ομάδας μου κλέβει την ταυτότητα μου», παραπονέθηκε στον ανθρωπολόγο Loring Danforth ένα ηλικιωμένος Ελληνομακεδόνας της Αυστραλίας. Και κατάλαβα πολύ καλά τι εννοούσε όταν, σε ξένο περιβάλλον, ήμουν αναγκασμένος να υπερασπίσω την (ελληνομακεδονική) ταυτότητα μου, χωρίς τα συμπλέγματα κατωτερότητας που έχουν οι εξελληνισμένοι σλαβόφωνοι και χωρίς την ανασφάλεια που αισθάνονται οι πρόσφυγες, που φοβούνται μήπως και χάσουν τη νέα τους πατρίδα.

Balkan wars ethinic groups

Μακεδονία: Ένα «Εργαστήρι» Κατασκευής Ταυτοτήτων

Ενοχλούσε συχνά τους «Μακεδόνες» συνομιλητές μου το γεγονός ότι καταγόμουν από τα δυτικά Πιέρια, μια περιοχή που άνηκε στην ελληνόφωνη ζώνη της τουρκοκρατούμενης Μακεδονίας (γι’ αυτούς, βλέπετε, οι Έλληνες θεωρούνται «ξένος» λαός στη Μακεδονία). Πάνω από τα ελληνόφωνα Πιέρια κατοικούσαν οι Βαλαάδες, ελληνόφωνοι μουσουλμάνοι (ή εξισλαμισθέντες «Μακεδόνες» σύμφωνα με την προπαγάνδα των Σκοπίων), οι οποίοι και ανταλλάχτηκαν το 1924. Και πιο πάνω, βορείως της γραμμής Καστοριά-Αμύνταιο-Έδεσσα-Κιλκίς, απλωνόταν η σλαβόφωνη ζώνη της Μακεδονίας. Ως γνωστόν ολόκληρος σχεδόν ο Μακεδονικός Αγώνας, που έλαβε χώρα στις αρχές του 20ου αιώνα, εκτυλίχτηκε στην κεντρική σλαβόφωνη ζώνη της Μακεδονίας, τους «ρευστοσυνείδητους» πληθυσμούς της οποίας διεκδικούσαν τόσο ο βουλγαρικός, όσο και ο ελληνικός εθνικισμός.

Οι Βούλγαροι στήριζαν τις διεκδικήσεις τους στην «κοινή» γλώσσα, στη σλαβική κουλτούρα και στην κοινωνική δυσαρέσκεια των σλαβόφωνων αγροτικών πληθυσμών απέναντι στους Έλληνες αστούς των μακεδονικών πόλεων και την εκκλησιαστική ιεραρχία του Φαναρίου. Έχει μείνει στην ιστορία τα λόγια που έλεγαν οι σλαβόφωνοι παπάδες όταν μνημόνευαν το όνομα του -φορομπήχτη- Φαναριώτη Μητροπολίτη τους: «Ο Θεός να μας φυλάει από τους λύκους που κατεβαίνουν από τα Καρπάθια, τους βαρείς χειμώνες κι από τους Έλληνες που έρχονται από το Βόσπορο και τη θάλασσα του Μαρμαρά»!Αυτό το προλεταριακό μίσος του κατώτερου σλαβόφωνου κλήρου, παρέσυρε και τις αγροτικές μάζες, δημιουργώντας σταδιακά ένα ρεύμα αποστροφής προς την ελληνική κουλτούρα με πρώτο θύμα την ελληνική παιδεία: οι σλαβόφωνοι χωρικοί σταμάτησαν σιγά-σιγά να στέλνουν τα παιδιά τους σε ελληνικά σχολεία. Αυτό αποτέλεσε πολύ σημαντική εξέλιξη εφόσον, ως τα τέλη του 19ου αιώνα, όποιος σλαβόφωνος της Μακεδονίας ακόμη και Βούλγαρος μορφωνόταν ή έμπαινε στην εκκλησιαστική ιεραρχία ή γινόταν έμπορος, τότε θεωρούνταν αυτομάτως Γκρκ, γινόταν «Έλληνας». Δηλαδή όταν ο χωρικός ή ο βοσκός γινόταν αστός και έμπορος, έπαυε αυτομάτως να θεωρείται «Βούλγαρος» ή «Βλάχος» και γινόταν «Έλληνας».

Παρά την υποχώρηση της επιρροής τους στα τέλη του 19ου οι Έλληνες συνέχισαν να προωθούν την εθνικιστική τους ιδεολογία μεταξύ των σλαβόφωνων πληθυσμών βασιζόμενοι στην εξελληνιστική εκκλησιαστική πολιτική του Οικουμενικού Πατριαρχείου, στα εκπαιδευτικά τους δίκτυα, που ασκούσαν μεγάλη έλξη εξαιτίας της πολιτιστικής ανωτερότητας του Ελληνισμού, στα εμπορικά τους κεφάλαια και τέλος στους αστούς των πόλεων της κεντρικής Μακεδονίας (Μοναστήρι, Αχρίδα, Φλώρινα, Καστοριά, Περλεπές κ.α.).

Ethnic cart of Macedonia 1900

Μεγάλο τμήμα των σλαβόφωνων της Μακεδονίας προσχώρησε ωστόσο στη βουλγαρική Εξαρχία και θεωρήθηκαν «Βούλγαροι». Σημαντικό όμως τμήμα τους παρέμεινε πιστό στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και θεωρήθηκαν «Έλληνες». Ενδιαφέρον έχουν οι στατιστικές της Μακεδονίας των αρχών του 20ου αιώνα, που έμοιαζε μ’ ένα πολύχρωμο εθνολογικό λιβάδι (εξού και η έκφραση «μακεδονική σαλάτα»). Μια ελληνική στατιστική(1904) μέτρησε 630.000 «Τούρκους», 653.000 «Έλληνες»(πιστούς στο Πατριαρχείο) και 334.000 «Βούλγαρους»(Εξαρχικούς). Οι Βούλγαροι στατιστικολόγοι ξέθαψαν 1.181.000 «Βουλγάρους», κανένα «Μακεδόνα», 229.000 Έλληνες, 700(!) Σέρβους και 500.000 «Τούρκους». Η Πύλη τέλος έδωσε το 1906 την εξής επίσημη στατιστική: 1.145.000 Μουσουλμάνοι, 623.000 «Έλληνες»(Πατριαρχικοί) και 626.000 «Βούλγαροι»(Εξαρχικοί). Οι Έλληνες παραδέχτηκαν ότι οι στατιστικές των τουρκικών αρχών σε τελική ανάλυση τους ευνοούσαν, ενώ στην προσπάθεια τους να μειώσουν τους Βουλγάρους, αναγκάστηκαν να παραδεχτούν ότι οι Σλαβομακεδόνες υπήρχαν (κάποιος μέτρησε απρόθυμα γύρω στις 450.000).Ενδεικτικό του όλου κλίματος και του γεγονότος ότι οι «Μακεδόνες» δεν ήταν παρά «πολεμική λεία» ήταν η κυνική δήλωση του Χαρίλαου Τρικούπη(1895): «Τους Μακεδόνες θα τους πάρει όποιος θα νικήσει στον επόμενο πόλεμο. Αν νικήσουν οι Βούλγαροι, θα γίνουν Βούλγαροι. Αν νικήσουν οι Έλληνες θα γίνουν Έλληνες».

Πολλά παράδοξα συνέβαιναν εκείνη την εποχή, όταν στην εθνολογικά ανομοιογενή Μακεδονία επικρατούσε ένα πραγματικό χάος και ολόκληροι πληθυσμοί βρισκόταν στη «νεκρή ζώνη», μετέωροι ανάμεσα σε διαφορετικές εθνικές ταυτότητες. Τα περάσματα από τη μια κουλτούρα στην άλλη ήταν πολύ συνηθισμένο φαινόμενο. Υπήρχαν χωριά που ήταν «σλαβικά στο αίμα και στη λαλιά» αλλά άνηκαν στην «ελληνική»(Πατριαρχική) πλευρά. Συχνές ήταν οι περιπτώσεις Ελλήνων οικογενειαρχών που έβλεπαν το γιο τους να γίνεται «Βούλγαρος» πηγαίνοντας σε εξαρχικό σχολείο, όπου κι επηρεαζόταν από τη βουλγαρική εθνικιστική προπαγάνδα. Παρομοίως ένας Βούλγαρος πατέρας έβλεπε με βαριά καρδιά το παιδί του να γίνεται «Έλληνας» με το που πήγαινε σ’ ένα Πατριαρχικό σχολείο. Υπήρχαν οικογένειες όπου ο ένας γιος πήγαινε στον οθωμανικό στρατό, εξισλαμιζόταν και γινόταν Τούρκος, ο άλλος προσχωρούσε στην Εξαρχία και γινόταν Βούλγαρος, ενώ ο τρίτος παρέμεινε πιστός στην ελληνορθόδοξη εκκλησία, και θεωρούταν Έλληνας. Εφόσον πάντα υπήρχαν (και συνεχίζουν να υπάρχουν) οικογένειες που τροφοδοτούσαν με μέλη ανταγωνιστικές μεταξύ τους κουλτούρες και έθνη, τότε για ποια «έθνη» μιλάμε; Σίγουρα όχι γι’ αυτά που βασίζονται σε «συγγένεια αίματος», εφόσον η ιστορία μας δείχνει ότι κάτι τέτοιο είναι ουσιαστικά ανύπαρκτο.

skopje-2014-warrior-horizontal-large-gallery

Έθνη: Φαντασιακές Κοινότητες ή Πανάρχαια Φυσικά Φαινόμενα;

Μπορεί τα έθνη να μην αποτελούν «φαντασιακές κοινότητες» (Anderson), ούτε όμως και βασίζονται σε κάποια «αρχέγονα αισθήματα». Στην πραγματικότητα συμβαίνουν ως ένα βαθμό και τα δύο. Μια πιθανή εξήγηση της έννοιας έθνοςμας δίνει ο Γερμανός φιλόσοφος Max Weber: «…Τι σημαίνει άραγε έθνος και εθνικό συναίσθημα; Μια έννοια έθνους θα μπορούσε να οριστεί κάπως έτσι: πρόκειται για μια αισθηματική κοινότητα, της οποίας η κατάλληλη έκφραση θα ήταν ένα δικό της κράτος και η οποία, ως εκ τούτου, κατά κανόνα έχει την τάση να προωθήσει εκ των έσω κάτι τέτοιο».

Από την οπτική γωνία του εθνικισμού τα έθνη θεωρούνται σχεδόν αυθύπαρκτα, πανάρχαια φυσικά φαινόμενα, που συχνά εκλαμβάνονται ως «θεόσταλτοι τρόποι ταξινόμησης των ανθρώπων». Από την άποψη όμως της ανθρωπολογίας τα έθνη είναι τεχνητά. Σύμφωνα με την οπτική της ανθρωπολογίας τα έθνη δεν είναι παρά ανθρώπινες επινοήσεις και πολιτισμικά προϊόντα πρόσφατων ιστορικών διαδικασιών. Ενώ οι εθνικιστές παρουσιάζουν τα έθνη ως βρισκόμενα σε «λήθαργο» και κάποια στιγμή «αφυπνίζονται», οι ανθρωπολόγοι επιμένουν ότι αυτό δεν είναι παρά ένας ακόμη εθνικιστικός μύθος, εφόσον ένα έθνος «είτε υπάρχει είτε δεν υπάρχει. Δεν μπορεί να βρίσκεται σε νάρκη και κατόπιν ν’ αφυπνιστεί»(Greenfeld).

Το εθνικό κράτος ή το έθνος-κράτος εμφανίστηκε ως πολιτική οντότητα στο προσκήνιο της ιστορίας μόλις στα τέλη του 18ου αιώνα. Πρόκειται δηλαδή για ένα σχετικά πρόσφατο ιστορικό φαινόμενο, που αναμφίβολα σχετίζεται με την εκβιομηχάνιση, την αστυφιλία και κυρίως την άνοδο της φιλελεύθερης αστικής τάξης στην Ευρώπη. Δεν είναι σύμπτωση λοιπόν που η συγκρότηση των περισσοτέρων εθνικών κρατών στην Ευρώπη έλαβε χώρα τον 19ο αιώνα, όταν η αστική τάξη κάθε «έθνους» θεώρησε ότι η ομογενοποίηση στα πλαίσια μιας αγοράς, προστατευμένης από κρατικά σύνορα, ήταν η καλύτερη λύση για τα συμφέροντα και τις φιλοδοξίες της.

Ο εθνικισμός -ένα αστικό ιδεολογικό προϊόν- προώθησε με πάθος την αρχή ότι «τα πολιτικά και τα εθνικά σύνορα πρέπει να συμπίπτουν», αρχή που οδήγησε σε κατάρρευση τις προγενέστερες πολιτικές οντότητες που κυριαρχούσαν στην Ευρώπη (Αυτοκρατορίες, φέουδα, πόλεις-κράτη κ.α.). Συνήθως τα κράτη κατασκεύαζαν έθνη (π.χ. Γαλλία), συχνά όμως συνέβαινε και το αντίθετο (Βαλκάνια). Όπως και να ‘χει πάντως κατά τη διαδικασία συγκρότησης των εθνικών κρατών στην Ευρώπη, η συναισθηματική δύναμη του έθνους, ενσωματωνόταν και υποτασσόταν στην πολιτική ισχύ ενός απρόσωπου κράτους, που το χρησιμοποιούσε για την επίτευξη των δικών του στόχων. Στο τέλος το κράτος ταυτιζόταν πάντα με το έθνος. Έτσι, το να είναι κανείς πολίτης ενός κράτους ισοδυναμούσε με το να ανήκει στο έθνος το οποίο δημιούργησε το κράτος αυτό (βλέπε: Κάθε άνθρωπος που ζει μέσα στο πολιτικό πλαίσιο της Τουρκίας είναι Τούρκος).

Πατρονάροντας τους «Μακεδόνες»

Στην περίπτωση όμως της Μακεδονίας των αρχών του 20ου αιώνα τα πράγματα ήταν χαοτικά. Είχαμε μια απαρχαιωμένη πολιτική οντότητα(Οθωμανική Αυτοκρατορία) σε κατάσταση αποσύνθεσης, δύο ή τρεις(αν υπολογιστούν και οι Σέρβοι) αντίπαλους εθνικισμούς, που διεκδικούσαν τις ίδιες περιοχές κι έναν σλαβόφωνο πληθυσμό(κάπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι), που δεν ήξερε ποια εθνική ταυτότητα να επιλέξει, ενώ γνώρίζε κατά βάθος ότι ο ίδιος είχε όλα τα χαρακτηριστικά ενός ιδιαίτερου έθνους. Το τμήμα αυτού του αναποφάσιστου πληθυσμού που κατάφερε να μην μολυνθεί από τις εθνικιστικές ιδεολογίες των Βουλγάρων, Σέρβων και Ελλήνων, αλλά αντίθετα ν’ αποκτήσει «ανοσία» σ’ αυτές, αποτέλεσε τον εθνογενετικό πυρήνα των σύγχρονων «Μακεδόνων». Οι ίδιοι κατασκεύασαν την ιδιαίτερη ταυτότητα τους προβάλλοντας τις διαφορές τους με τις γειτονικές εθνικές κουλτούρες. Διαφοροποιήθηκαν σε σχέση με τους Βουλγάρους με βάση την ιστορία και τη γεωγραφία. Απέναντι στους Έλληνες τα πράγματα ήταν πιο εύκολα μιας και υπήρχε πάντα το φράγμα της γλώσσας: εφόσον δε μιλούσαν ελληνικά, δεν μπορούσαν να είναι Έλληνες. Και αυτό συνέβαινε επειδή από τα τέλη του 19ου αιώνα η προώθηση των ελληνικών εθνικών διεκδικήσεων στα Βαλκάνια γινόταν πλέον με κριτήριο τη γλώσσα και όχι τη θρησκεία, όπως στη Μικρά Ασία και στον Πόντο.

Προηγουμένως η γλώσσα δεν αποτελούσε αναγκαία προϋπόθεση για ν’ ανήκει κανείς στον Ελληνισμό. Αρβανίτες, Βλάχοι, σλαβόφωνοι και τουρκόφωνοι μπορούσαν να γίνουν εύκολα μέλη του Ελληνισμού, δηλώνοντας απλά ότι ανήκουν σ’ αυτόν άσχετα αν δεν ήξεραν λέξη στα ελληνικά. Υπεύθυνη για την ταύτιση αυτών των γλωσσικών ομάδων με τον Ελληνισμό πρέπει να θεωρηθεί η εξελληνιστική πολιτική του Πατριαρχείου, που καλλιεργούσε την ταυτότητα του Ρουμ (Ρωμιού, δηλαδή ελληνορθόδοξου), παρακάμπτοντας τις επιμέρους γλωσσικές και εθνοπολιτιστικές ταυτότητες. Εξάλλου «η χρήση της ελληνικής ως γλώσσας-φορέα σ’ ένα μεγάλο μέρος της Αυτοκρατορίας και το κύρος του ελληνικού πολιτισμού έσπρωχναν πολλούς σλαβόφωνους, αλβανόφωνους ή βλαχόφωνους να εξελληνιστούν»(Πρεβελάκης). Με αυτή τη λογική, σύμφωνα με την οποία Έλληνας είναι όποιος αυτοπροσδιορίζεται ως τέτοιος, η δήλωση και μόνον ενός σλαβόφωνου του 19ου αιώνα ότι είναι «Μακεδόνας» αρκούσε για να τον κάνει δεκτό στον Ελληνισμό (κάτι αδύνατο σήμερα…).

Ethnic_map_of_Balkans_-_german_1882

Όσο κι αν μας φαίνεται παράξενο ο πραγματικός υπεύθυνος για την καλλιέργεια της «μακεδονικής» ταυτότητας στους σλαβόφωνους πληθυσμούς δεν είναι άλλος από την επίσημη ελληνική (αντιβουλγαρική) πολιτική! Και θα σας εξηγήσω αμέσως το γιατί. Στην προσπάθεια τους να βρουν τρόπους για να προσεταιριστούν τους επίμαχους σλαβόφωνους πληθυσμούς της Μακεδονίας οι Έλληνες, που δε διέθεταν το πλεονέκτημα της γλωσσικής συγγένειας (όπως οι Βούλγαροι), επιχείρησαν να εμφυσήσουν σ’ αυτούς τους πληθυσμούς την προπαγανδιστική ιδέα ότι είναι απόγονοι των αρχαίων Μακεδόνων και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, επομένως ότι δεν είχαν σλαβική καταγωγή! «Αυτός ο Μέγας Αλέξανδρος, παιδιά μου, αυτός ο βασιλεύς των πατέρων σας, έγινεν όργανο του Θεού, διότι εις όλον τον κόσμο που εκυρίευσε διέδωκε την ωραίαν ελληνικήν γλώσσα μας», εξηγούσε ο μακεδονομάχος Παπα-δράκος στους σλαβόφωνους κατοίκους του χωριού Σλήμνιτσα. Αυτό το προερχόμενο από το ελληνικό προπαγανδιστικό οπλοστάσιο τερατώδες επιχείρημα στέφθηκε με απρόσμενη επιτυχία: ενώ μέχρι τότε ακόμη και το όνομα «Αλέξανδρος»(Αλεξάντρ) ήταν άγνωστο μεταξύ των σλαβόφωνων, χάρη στην ελληνική εξόρμηση οι σλαβόφωνοι της Μακεδονίας άρχισαν να αισθάνονται περήφανοι που κατάγονταν από το Φίλιππο και τον Μέγα Αλέξανδρο! Μάλιστα, ελληνικές οργανώσεις με έδρα την Αθήνα έφθασαν στο σημείο να τυπώσουν Διακηρύξεις καθώς και τις περίφημεςΠροφητείες του Μέγα Αλέξανδρου στη «μακεδονική» γλώσσα αλλά με ελληνικό αλφάβητο! Ως γνωστόν όλη αυτή η πετυχημένη εθνική επιχειρηματολογία υπέρ της μακεδονικής ταυτότητας των σλαβόφωνων επέστρεψε, κατά την επόμενη ιστορική φάση(μετά το 1912), ως μπούμερανγκ σε βάρος των ελληνικών θέσεων. Και αυτό γιατί δεν μπορείς να αρνείσαι κάτι που εσύ δημιούργησες…

atanas_the_macedonian_1845_0

Το Όνομα μας είναι η Ψυχή μας!

Σε πολλά ζητήματα υπήρξαμε μέντορες των «Μακεδόνων». Σε πρώτη φάση οι σλαβόφωνοι υιοθέτησαν την ελληνικής εμπνεύσεως θεωρία ότι ήταν απόγονοι των αρχαίων Μακεδόνων και του Μέγα Αλέξανδρου και ότι η γλώσσα τους ήταν η «παλιά μακεδονική γλώσσα», στοιχεία που τους διαφοροποιούσαν από τους Βουλγάρους. Σε δεύτερη φάση, όταν ο «μακεδονικός» εθνικισμός πλέον καθιερώθηκε, οι «Μακεδόνες» προσπάθησαν ν’ αναπαράγουν το ελληνικό μοντέλο συγκρότησης της εθνικής ταυτότητας. Γνωρίζοντας ότι το μυστικό της επιτυχίας της Ελλάδας ήταν και παραμένει ο νεοκλασικός μύθος, προσπάθησαν να προσδώσουν στην ταυτότητα τους στοιχεία από το κλασικό παρελθόν και συγκεκριμένα να οικειοποιηθούν το όνομα και την ιστορία των αρχαίων Μακεδόνων. Η λογική τους ήταν απλή: εφόσον οι Ρωμιοί της νότιας βαλκανικής κατάφεραν να αναγνωριστούν ως (νεο)Έλληνες, δηλαδή ως ξεπεσμένοι κληρονόμοι ενός μεγάλου πολιτισμού και μιας ένδοξης ιστορίας και να εισπράξουν έτσι την εύνοια (αλλά και τα δάνεια) της πολιτισμένης Ευρώπης, τι εμπόδιζε τους νεοαφυπνησθέντες σλαβόφωνους της Μακεδονίας να εφαρμόσουν την ίδια τακτική; Άλλωστε ως λ.χ. «Δημοκρατία της Δαρδανίας» ή «Κεντροβαλκανική Δημοκρατία» είχαν λιγότερες πιθανότητες να περάσουν το κατώφλι του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και να πάρουν δάνεια, από το αν πήγαιναν με το «ένδοξο» όνομα «Δημοκρατία της Μακεδονίας». Βλέπετε, κανείς δεν αρνείται εύκολα τα δανεικά στους «ξεπεσμένους απογόνους» του Μέγα Αλέξανδρου, όπως δεν αρνήθηκε τα δανεικά στους απογόνους του Περικλή…

megalh-makedonia

To όνομα μας είναι η ψυχή μας, υποστηρίζουν οι σύγχρονοι «Μακεδόνες», που δεν θέλουν να κάνουν την παραμικρή υποχώρηση στο ζήτημα του ονόματος. «Χάνοντας αυτό το όνομα, χάνουμε την ταυτότητα μας… Αν παραμείνουμε δίχως όνομα θα αναζωπυρωθούν οι παλιές διενέξεις και οι παλιές ορέξεις…», δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρώην Πρόεδρος της «Μακεδονίας» Κίρο Γκλιγκόρωφ. Για να αμβλύνει ωστόσο τις ελληνικές αντιδράσεις ο ίδιος είχε δηλώσει ότι «είμαστε Σλάβοι και ήρθαμε σε αυτή την περιοχή τον 6ο αιώνα… δεν είμαστε απόγονοι των αρχαίων Μακεδόνων».Ωστόσο, το γεγονός ότι οι γείτονες μας αρνούνται να συζητήσουν ακόμη και την ονομασία «Νέα Μακεδονία», που θα τους αποσύνδεε από τον Μέγα Αλέξανδρο και τους αρχαίους Μακεδόνες, σημαίνει ότι θέλουν «και την πίτα ολόκληρη και το σκύλο χορτάτο». Φαίνεται δηλαδή ότι προσβλέπουν σε μια μελλοντική αποκλειστικότητα της χρήσης του ονόματος Μακεδονία και ότι συνδέεται μ’ αυτό. Θέλουν να ταυτίσουν στο μυαλό του κόσμου τη Μακεδονία με τα Σκόπια και όχι με την Αθήνα. Και αυτή είναι μια κατάσταση που πιστεύω ότι ανησυχεί και πολλούς άλλους εκτός από εμένα.

Το 1993 ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είπε μια από της μεγαλύτερες αλήθειες που ειπώθηκαν στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα: «Σε πέντε, το πολύ δέκα χρόνια κανείς δε θα θυμάται το όνομα Μακεδονία…». Έτσι ακριβώς συνέβη. Για τη συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού το ζήτημα θεωρείται πλέον λήξαν ή στην καλύτερη περίπτωση ιστορία. Για κάποιους όμως συνεχίζει ν’ αποτελεί κίνητρο για μια εκ νέου αναζήτηση ταυτότητας. Έλληνες και «Μακεδόνες» συνδέονται με πολλούς πολιτιστικούς δεσμούς. Έτσι για ν’ αποφύγουν την μεταξύ τους αφομοίωση, κατέληξαν τελικά στην εχθρότητα. Τόσο η ελληνική, όσο και η «μακεδονική» εθνική ταυτότητα διαμορφώθηκαν μέσα από τραυματικές εμπειρίες (Εμφύλιος πόλεμος) και αμοιβαία καχυποψία.

Σήμερα όμως τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά απ’ ότι ήταν πριν από 100 χρόνια. Η Ελλάδα μεταμορφώνεται σε ώριμη δημοκρατία που τείνει ν’ αποτινάξει «παιδικές ασθένειες», όπως ο εθνικισμός. Ο ελλαδισμός, ως νεωτερικό φαινόμενο, αρχίζει να παρακμάζει, ενώ επανεμφανίζεται στο προσκήνιο ο Ελληνισμός, κυρίως μέσω της διασποράς. Μια νέα ελληνική ταυτότητα, που δεν βασίζεται στον ελλαδοκεντρικό εθνικισμό, αρχίζει να διαμορφώνεται. Στα πλαίσια του ανανεωμένου Ελληνισμού, το όραμα του οποίου έγκειται στη συνεργασία και στην ανάπτυξη των λαών της βαλκανικής, οι «Μακεδόνες» δεν είναι πλέον αντίπαλοι, αλλά συνεργάτες στην οικοδόμηση ενός νέου κλίματος στην περιοχή. Αυτός ο λαός, που άνηκε μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα στη σφαίρα της πολιτιστικής επιρροής του Ελληνισμού, θα καταστεί κομβικός σύμμαχος του Ελληνισμού στην προσπάθεια του να αναδείξει την μοναδική αξία των Βαλκανίων ως οργανικού τμήματος του ευρωπαϊκού πολιτισμού και όχι ως ο «σκοτεινός Άλλος εαυτός του».

Σημείωση: Το άρθρο αυτό πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικόΑΒΑΤΟΝ το Μάρτιο του 2000.

geopolitiki-book

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Γιώργος Στάμκος, Γεωπολιτική του Αρχιπελάγους, α’ έκδοση Αρχέτυπο 2000, (γ’ έκδοση, ανανεωμένη, Άγνωστο 2008) 

Loring Danforth, H Mακεδονική Διαμάχη: Ο Εθνικισμός σ’ έναν Υπερεθνικό Κόσμο, Αλεξάνδρεια 1999.

Francois Thual, Η Κληρονομιά του Βυζαντίου: Γεωπολιτική της Ορθοδοξίας, ΡΟΕΣ 1999.

Max Weber, Εθνοτικές Σχέσεις και Πολιτικές Κοινότητες, ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ 1997.

Ζωρζ Καστελλάν, Ιστορία των Βαλκανίων, Γκοβόστης 1996.

Μεγαλέξανδροι Όλων των Χωρών, Ο Ιός της Κυριακής, Ελευθεροτυπία 12/1/1997.

Γιώργος Στάμκος, Η «Άνοιξη» στις Ελληνο-Σκοπιανές Σχέσεις: Μπορούν τα Σκόπια να Εισέλθουν σε Φιλλεληνική Τροχιά; Περιοδικό ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ, Νο 34, Ιούλιος 1997.

Γιώργος Πρεβελάκης, Γεωπολιτική της Ελλάδας, Libro 1998.

Omer Asan, Ο Πολιτισμός του Πόντου, αφοι Κυριακίδη 1998.

The Sweat: H Μυστηριώδης Μεσαιωνική Θανατηφόρα “Επιδημία του Ιδρώτα”

The Sweat

Ο ΙΔΡΩΤΑΣ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

H Μυστηριώδης Μεσαιωνική Θανατηφόρα “Επιδημία του Ιδρώτα”

3 Sweat

Του Γιώργου Στάμκου

Χαρούμενος στο γεύμα, νεκρός στο δείπνο! Όσο κι αν ακούγεται παράξενο, αυτό μπορούσε να πάθει το θύμα της μυστηριώδους Νόσου του Ιδρώτα, που έπληξε την Αγγλία το 15ο αιώνα. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το 1485 μια μυστηριώδης επιδημία έπληξε την Αγγλία. Η ταχύτητα εξέλιξης της νόσου ήταν απίστευτη. Έπειτα από σύντομη ζαλάδα, πονοκέφαλο και πόνο στα άκρα, το θύμα υπέφερε από υψηλό πυρετό και άφθονο ιδρώτα. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο θάνατος ήταν ζήτημα ωρών…

1 Sweat

«Μπορούσε κάποιος να χορεύει στις εννιά και να πεθάνει στις έντεκα», έγραφε κυνικά κάποιος επιζήσας μάρτυρας της επιδημίας. Ένας άλλος έγραφε ότι κάποιος μπορούσε να «γλεντάει στο γεύμα και να πεθαίνει στο δείπνο». Η επιδημία εξαφανίστηκε μετά το τελευταίο της ξέσπασμα το 1551 και οι ιστορικοί συνεχίζουν να ερίζουν για την ταυτότητά της.

2 sweat

THE SWEAT


Η επιδημία αυτή ονομάστηκε Νόσος του Ιδρώτα, Αγγλικός Ιδρώτας, Sodur Anglicus ή απλά «Ο Ιδρώτας» (The Sweat). Αντίθετα με τις περισσότερες ασθένειες, που έδειχναν προτίμηση στους ηλικιωμένους, τα παιδιά και τους φτωχούς, ο Ιδρώτας έδειχνε να προτιμά τους πλουσίους. Ο αριθμός των αριστοκρατών ανδρών μέσης ηλικίας που υπέκυψαν στην αρρώστια ήταν μεγάλος. Δύο πετυχημένοι λόρδοι από το Λονδίνο πέθαναν από Ιδρώτα. Ο καρδινάλιος Γόλσεϊ γλίτωσε τρεις φορές από την αρρώστια, αν και στο σπίτι του πέθαναν 15 άτομα απ’ αυτήν. Οι κληρικοί και οι σπουδαστές της Οξφόρδης ήταν ιδιαίτερα ευάλωτοι σ’ αυτή τη θανατηφόρα επιδημία. Από την αρχή ο Ιδρώτας ταλαιπωρούσε μόνον τους Άγγλους και ποτέ τους Ουαλλούς ή τους Σκοτσέζους,
ενώ, σε πρώτη φάση, οι ξένοι που ζούσαν στην Αγγλία δεν προσβλήθηκαν από την ασθένεια. Αυτό έδωσε αφορμή σε ορισμένους προληπτικούς να ισχυριστούν ότι ο Θεός έστειλε την επιδημία στους Τυδόρς, που είχαν σφετεριστεί το θρόνο!
Γενικώς, ο Ιδρώτας θεωρήθηκε «θεϊκή τιμωρία» ενάντια στους προτεστάντες της Ευρώπης. Κάποιοι πίστευαν ότι ήταν «διαφθορά του σώματος από ακάθαρτα πνεύματα» κι έλεγαν ότι προκαλείται από «διαβολικές ιδιότητες του αέρα».

4 plague-leiden-1574-granger

ΕΓΚΕΦΑΛΙΤΙΔΑ;

Μια σύγχρονη μελέτη αναγνώρισε ως υπεύθυνο αυτής της μυστηριώδους επιδημίας τον ιό της εγκεφαλίτιδας που μεταδίδεται από έντομα, κυρίως από τσιμπήματα κουνουπιών. Έτσι εξηγείται το ότι η επιδημία ξεσπούσε πάντα το καλοκαίρι, όταν οι καλοκαιρινές βροχές οδηγούσαν σε πολλαπλασιασμό των εντόμων, ενώ το φθινόπωρο καταλάγιαζε. Άλλοι, πάλι, επιστήμονες υποστήριξαν ότι επρόκειτο για ένα είδος γρίπης ή εντεροϊού. Μια άλλη θεωρία, που επικεντρώνεται στο προφίλ των ασθενών (σεξουαλικά ενεργοί άνδρες), μιλάει για μια αρρώστια παρόμοια με το AIDS. Πιθανότατα κοντά στην ασθένεια του ιδρώτα να βρίσκεται μια επιδημία οφειλόμενη σε ιό που ξέσπασε το 1993 στις νοτιοδυτικές ΗΠΑ. Προτάθηκε, τέλος, και η θεωρία ότι επρόκειτο για ένα είδος βουβωνικής πανώλης. Όπως και να ‘χει, το μυστήριο του Ιδρώτα πρόκειται σύντομα να διαλευκανθεί χάρη στις σύγχρονες τεχνικές μελέτης του DNA (αντίδραση πολυμεράσης) που προέρχεται από τα χιλιάδες πτώματα εκείνης της περιόδου, που βρίσκονται θαμμένα στο νεκροταφείο του Χένρι Μπράντον…

5 Sw

ΕΝΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΑΜΕΝΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ!

BOGOMILOI EXOFYLLO 1 LOW (1)

Τα Κακά Παιδιά της Χιλιετίας (1000 – 2000): Οι 10 Χειρότεροι Μοχθηροί δικτάτορες, Τύρρανοι-χασάπηδες, Εξολοθρευτές λαών και βασανιστές

Black List

Τα Κακά Παιδιά της Χιλιετίας (1000 – 2000)

Οι 10 Χειρότεροι Μοχθηροί δικτάτορες, Τύρρανοι-χασάπηδες, Εξολοθρευτές λαών και βασανιστές

d23b312a0bb119c6ed0de52dce0d9d7f

Ένας Θάνατος είναι τραγωδία. Ένα εκατομμύρια θάνατοι είναι Στατιστική”

Ι. Στάλιν

hitler-parkinson

1. Αδόλφος Χίτλερ

Αναμφισβήτητα η πιο παρανοϊκή, αλλοπρόσαλλη και Δολοφονική πολιτική προσωπικότητα της χιλιετίας. Υπεύθυνος για τον Β΄ Παγκόσμιο  Πόλεμο, που στοίχισε περίπου 50 εκατομμύρια ζωές. Σ’ αυτόν χρεώνεται επίσης, ανάμεσα στ’ άλλα, και η απόφαση για την «Τελική Λύση», δηλαδή για την εξόντωση περίπου 6 εκατομμυρίων Εβραίων της Ευρώπης. Μόνον τα άμαχα θύματα του, ανάμεσα τους και μισό εκατομμύριο Έλληνες, ξεπερνούν στην Ευρώπη τα 20 εκατομμύρια.

Dzegins Han

2. Τζένγκινς Χαν

Υπήρξε ο πιο τρομερός πολέμαρχος της χιλιετίας, που ερήμωσε και κατέκτησε ολόκληρη σχεδόν την Ευρασία. Εκτός από τον όλεθρο, μετέφερε και την πανούκλα στα μέρη που κατέκτησε (ο Μαύρος Θάνατος στοίχισε τη ζωή στο 1/3 του ευρωπαϊκού πληθυσμού). Περηφανευόταν ότι «δεν υπάρχει κανείς να πολεμήσει εναντίον μου εκτός από τη σκιά μου!» Στα Μογγολικά το όνομα του σημαίνει “Καθολικός Κυβερνήτης” διότι κυβέρνησε τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία όλων των εποχών, τριπλάσια σε έκταση και πενταπλάσια σε πληθυσμό απ΄ εκείνη του Μ. Αλέξανδρου.

Stalin

  1. Ιωσήφ Στάλιν

Αιμοσταγής δικτάτορας, που σάρωσε με τις πολιτικές του εκκαθαρίσεις ολόκληρη τη Σοβιετική Ένωση, ενταφιάζοντας παράλληλα και την προσπάθεια να εγκαθιδρυθεί μια «κομμουνιστική ουτοπία» στη χώρα του. Μια απόφασή του αρκούσε για να εκτοπιστεί ένας ολόκληρος λαός στη Σιβηρία και στην κεντρική Ασία. Τα θύματα των σταλινικών διώξεων στην ΕΣΣΔ ξεπέρασαν τα 20 εκατομμύρια.

Timur-à-Tachkent.

  1. Ταμερλάνος

Όχι άδικα ονομάστηκε από τους ιστορικούς: «Η μάστιγα του Θεού». Όταν κατέλαβε το Ισπαχάν της Περσίας, διέταξε να εκτελεστούν και οι 70.000 κάτοικοί του κι έκτισε με τα κεφάλια τους μια γιγαντιαία πυραμίδα. Οι πόλεις που κατέκτησε ο Μογγόλος πολέμαρχος έγιναν σωροί από ερείπια και οι κάτοικοί τους εξολοθρεύτηκαν.

torquemada1

  1. Τόμας ντε Τορκουεμάντα

Επικεφαλής της ισπανικής Ιεράς Εξέτασης. Το όνομά του έγινε ταυτόσημο με την εικόνα του απάνθρωπου και σκοταδιστή ιεροεξεταστή. Εκτός από την εξορία περίπου 200.000 Εβραίων της Ισπανίας, ευθύνεται προσωπικά και για το κάψιμο στην πυρά τουλάχιστον 2.000 ανθρώπων.

ivan-the-terrible-theredlist

  1. Ιβάν ο Τρομερός

Φοβόταν ακόμη και τη σκιά του, παρ’ όλα αυτά έσπειρε τον τρόμο σ’ ολόκληρη τη Ρωσία. Καχύποπτος κι εκρηκτικός, σκότωσε με τα ίδια του τα χέρια τον πρωτότοκο γιο του. Διέπραξε μια σειρά από φοβερά εγκλήματα, αλλά ταυτόχρονα κατάφερε ν’ απαλλάξει τη χώρα του από τη μάστιγα των Τατάρων.

Robiespiere

  1. Ροβεσπιέρος

Όταν τέθηκε επικεφαλής της Γαλλικής Επανάστασης ζήτησε αμέσως τη θανατική καταδίκη του βασιλιά και δεκάδων αριστοκρατικών οικογενειών. Κατόπιν, διέταξε χιλιάδες εκτελέσεις και δολοφονίες πολιτικών του αντιπάλων, στις οποίες συμμετείχε και προσωπικά. Στα χρόνια του, η λαιμητόμος (γκιλοτίνα) «πήρε φωτιά» από τη συχνή χρήση της!

napoleon

8. Ναπολέων Βοναπάρτης


Ο πιο «μολυσματικός» δικτάτορας της χιλιετίας. Η εγωμανία του έχει εμπνεύσει όλους τους δικτάτορες του 20ου αιώνα. Κατέστρεψε πολλές χώρες, έκανε δεκάδες εκστρατείες και πολέμους, στους οποίους αποδεκατίστηκε ο ανδρικός πληθυσμός της Γαλλίας. Μόνον η εκστρατεία στη Ρωσία στοίχισε τη ζωή σε πάνω από 500.000 στρατιώτες.

vlad-tepes-impaler-dracula

  1. Βλαντ Τέπες

Ο Βλαντ Τέπες ήταν ένας αιμοσταγής και σκληρός βασιλιάς της Βλαχίας, που αντιστάθηκε σθεναρά στην προέλαση των Τούρκων. Διέταζε, μάλιστα, να παλουκώνουν τους χιλιάδες αιχμαλώτους που έπιανε στις μάχες, γι’ αυτό και ονομάστηκε Τέπες (Ανασκολοπιστής). Απ’ αυτόν προήλθε και ο θρύλος του κόμη Δράκουλα.

Pol pot

  1. Πολ Ποτ

Στην προσπάθειά του να δημιουργήσει μια «αγροτική ουτοπία», ο αρχηγός των «Ερυθρών Χμερ», δολοφόνησε περίπου 2,5 εκ. ανθρώπους, σχεδόν το 1/3 του πληθυσμού της Καμπότζης. Κύριοι στόχοι του αποτέλεσαν οι μορφωμένοι και οι ικανοί. Αν και πέρασαν πάνω από 20 χρόνια από την πτώση του καθεστώτος του (1979), η Καμπότζη δεν έχει ακόμη συνέλθει από την καταστροφή.

Vlad tepes 2

Φυσικά η λίστα με τους Χειρότερους Μοχθηρούς δικτάτορες, Τύρρανους-σφαγείς, Εξολοθρευτές λαών και βασανιστές δεν έχει τέλος, αλλά έπειτα από σχετική ιστορική έρευνα και σύμφωνα και με τη γνώμη των περισσοτέρων ιστορικών, κατέληξα πως αυτά είναι τα χειρότερα «παιδιά» της προηγούμενης χιλιετίας. Ας ελπίσουμε η νέα χιλιετία να μην φέρει χειρότερα, αλλά δυστυχώς η ανθρώπινη φύση κουβαλά πολλές αιμοβόρες και σκοτεινές πτυχές που θα χρειαστούν ίσως χιλιετίες ακόμη προσπαθειών για να εκριζωθούν ή έστω να περιοριστούν…

© Γιώργος Στάμκος, Περιοδικό ΖΕΝΙΘ.

images