Category Archives: ΑΓΝΩΣΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ – UNKNOW HISTORY

Ο ΑΤΑΒΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΛΑΩΝ: Ήταν η Άλωση της Κωνσταντινούπολης η εκδίκηση για την Καταστροφή της Τροίας;

Ο ΑΤΑΒΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΛΑΩΝ

Ήταν η Άλωση της Κωνσταντινούπολης η εκδίκηση για την Καταστροφή της Τροίας;

Γράφει ο Γιώργος Στάμκος

Αποτέλεσμα εικόνας για constantinopolis

Τον 15ο αιώνα η αρχαιογνωσία και η ελληνομάθεια είχαν γίνει βασικό χαρακτηριστικό της εναπομείνασας βυζαντινής διανόησης. Ο Γεώργιος Γεμιστός-Πλήθωνας, πνευματικός ηγέτης του δεσποτάτου του Μυστρά, ταύτιζε τους σύγχρονους Βυζαντινούς με τους αρχαίους Έλληνες λέγοντας: “Έλληνες εσμέν γένει τε και παιδεία”.

Ο μαθητής του Λαόνικος Χαλκοκονδύλης (1432-1490), μελετητής του Ηροδότου και του Θουκυδίδη, τοποθέτησε τη βυζαντινο-τουρκική σύγκρουση στα πλαίσια μιας διαχρονικής αντιπαράθεσης Ανατολής-Δύσης, που ανάγεται στην αρχαία Ελλάδα. Ο ίδιος ερμήνευσε τη μοιραία σύγκρουση της δύουσας Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με τους ορμώμενους εξ ανατολών Οθωμανούς ως σύγχρονο στάδιο της προαιώνιας διαμάχης του ελληνικού κόσμου με το βάρβαρο κόσμο της Ανατολής. Η απαρχή αυτής της “αρχέγονης” σύγκρουσης αναγόταν στον πόλεμο Ελλήνων και Τρωών και στην καταστροφή της Τροίας. Η σύγκρουση αυτή κλιμακώθηκε με την επίθεση των Περσών κατά της Ελλάδας (5ος π.Χ. αιώνας) και, τελικά, με την απώθηση των πρώτων στην Ασία.

Αποτέλεσμα εικόνας για constantinople

Σύμφωνα με το ερμηνευτικό σχήμα του Χαλκοκονδύλη, η πτώση της Κωνσταντινούπολης ήταν η νομοτελειακή εκδίκηση της Ασίας για την καταστροφή της Τροίας από τους Έλληνες. Οι βάρβαροι Ασιάτες (Τούρκοι) εκδικήθηκαν για λογαριασμό της Τροίας με την εξόντωση των Ελλήνων και την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, της μεγαλύτερης πόλης που ίδρυσαν ποτέ οι Έλληνες. Έτσι οι Έλληνες τιμωρήθηκαν μέσω των Τούρκων για τον όλεθρο που προκάλεσαν στους Τρώες πριν από 27 αιώνες!

Βέβαια οι “Τούρκοι” που εκπόρθησαν τη μεγαλύτερη πόλη των Ελλήνων δεν ήταν τίποτε νεόφερτες ορδές προερχόμενες από τα βάθη της Ασίας, αλλά λαοί της Μικράς Ασίας που παλαιότερα ήταν ελληνόφωνοι Χριστιανοί και, στη συνέχεια, εξισλαμίστηκαν, εκτουρκίστηκαν και στράφηκαν κατά της Κωνσταντινούπολης, υπακούοντας έτσι σε μια αταβιστική παρόρμηση να εκδικηθούν τους Έλληνες για κάτι που συνέβη πριν από σχεδόν τρεις χιλιετίες στην Τροία. Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης ήταν, σύμφωνα μ’ αυτή την εκδοχή, η εκδίκηση της Τροίας!

Αποτέλεσμα εικόνας για constantinopolis

Ο φιλόδοξος Μωάμεθ Β΄ πάντως δεν είχε κατά νου να εκδικηθεί για την καταστροφή της Τροίας, αλλά ν’ ανασυστήσει την Αυτοκρατορία του Ιουστινιανού σε τουρκομουσουλμανικό όμως πλαίσιο. Ήθελε ν’ ανταποδώσει στη Δύση τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ανατολή, δηλαδή να σπρώξει την Ασία προς την Ευρώπη, επιδιώκοντας πάντα την παγκόσμια κυριαρχία. Έτσι, αμέσως μετά την τριήμερη λεηλασία της Κωνσταντινούπολης ο Πορθητής φέρεται να λέει: “Ευχαριστώ τον Αλλάχ γιατί μας έδωσε τη λαμπρή αυτή νίκη, αλλά τον παρακαλώ επίσης να μου επιτρέψει να ζήσω αρκετό καιρό ακόμη ώστε να νικήσω και να υποτάξω, μετά τη Νέα, και την Παλιά Ρώμη”.

Advertisements

«Μακεδονική Σαλάτα» με μύθους, θρησκείες και εθνικισμούς

«Μακεδονική Σαλάτα»

με μύθους, θρησκείες και εθνικισμούς

Σχετική εικόνα

Γράφει ο Τάκης Καμπύλης

 

Τα ρημαγμένα μάτια σε εικόνες αγίων στα βυζαντινά ξωκλήσια ή στα μοναστήρια της Ελλάδας είχαν πάντα την (εύκολη) εξήγησή τους: «Οι Τούρκοι».

Σε ένα πρόσφατο post των blogger Sraosha & Rakasha γίνεται αναφορά σε βιβλίο του Σλοβένου Bojidar Jezernik, ο οποίος αναφέρεται στην ίδια αντίληψη που επικρατεί σε μεγάλη περιοχή της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Εκεί, μια σειρά ορθόδοξων ναών διακρίνεται από τους αγίους με τα βγαλμένα μάτια. Η κυρίαρχη αντίληψη στην περιοχή ήταν πως το είχαν κάνει οι «Τούρκοι» την οθωμανική περίοδο – «χωρίς, όπως αναφέρεται στο post, να εξηγείται αποτελεσματικά γιατί η συμβολική βία της απόξεσης των αγιογραφιών δεν εκδηλωνόταν με λιγότερο εκλεπτυσμένα μέσα (τη φωτιά και το τσεκούρι, για παράδειγμα). Η ιστορική έρευνα έδειξε ότι στην πραγματικότητα ο εικονικός ακρωτηριασμός οφειλόταν στην υπερβολική ευσέβεια των χριστιανών κατοίκων, οι οποίοι, έντονα δεισιδαίμονες, χρησιμοποιούσαν πόσιμα διαλύματα τοιχογραφιών από τα μάτια των αγίων για να θεραπεύουν τις οφθαλμικές τους ασθένειες.»

Αποτέλεσμα εικόνας για macedonian issue

Και μετά οι κομμουνιστές

«Αυτό βέβαια δεν εμπόδισε τους Σέρβους διανοουμένους της δεκαετίας του ’80 να ανασύρουν από τη λήθη τη δοκιμασμένη συνταγή, επιρρίπτοντας τις ευθύνες για την ανάλογη βεβήλωση του μοναστηριού της Gracanica τον 19ο αιώνα στους Αλβανούς του Κοσόβου, κακούς, ψυχρούς, μουσουλμάνους και, κυρίως, πρόχειρους εχθρούς. Οταν ο συγγραφέας βρέθηκε το 2000, μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, μπροστά σε μια ανάλογη εικόνα στο Jovan Bigorski (FYROM) παρατήρησε ότι οι ευθύνες είχαν αλλάξει κατεύθυνση: τώρα, κατά τους σεβάσμιους μοναχούς, ήταν πλέον οι άθεοι κομμουνιστές που είχαν χαρακώσει τους αγίους».

«Ενα διδακτικό παράδειγμα για το πώς η ιστορία προσαρμόζεται βολικά και εύπλαστα στα αιτήματα των καιρών».

Η βυζαντινολόγος Μαρία Βασιλάκη (διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας) έχει το αντίστοιχο παράδειγμα από μια επίσκεψη με φοιτητές της σε ξωκλήσι στην Ελλάδα. Μπροστά στα βγαλμένα μάτια της εικόνας του αγίου οι φοιτητές αναφώνησαν: «Α, οι Τούρκοι». «Και όμως -λέει η Μαρία Βασιλάκη- έχουμε πολλές ενδείξεις και στοιχεία ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτό που αποδόθηκε στους «άλλους» είχε γίνει από τους ίδιους τους χριστιανούς. Υπάρχουν σημαντικές δημοσιεύσεις προς τούτο. Και μάλιστα δεν αναφερόμαστε μόνο στον 19ο αιώνα αλλά και παλαιότερα, τον 12ο και 13ο αιώνα – χωρίς βέβαια να είμαστε σίγουροι ποια χρονική στιγμή έγινε η καταστροφή. Οι χριστιανοί πίστευαν ότι οι εικόνες ήταν πρόσωπα του Θείου ή του Αγίου και κατά συνέπεια τους απέδιδαν στοιχεία και ικανότητες της αγιογραφίας. Ετσι, πολλές εικόνες τεμαχίστηκαν για να έχει ένα κομμάτι τους μια οικογένεια. Και σε πολλές περιπτώσεις τα μάτια έβγαιναν με κάποιο διάλυμα ή πιο πρόχειρα και στη συνέχεια γίνονταν η βάση για «θεραπευτικές» αλοιφές».

Προφανώς, καταστροφές υπήρξαν και από τους Τούρκους, όπως και το αντίστροφο, αν μετρήσει κανείς σήμερα τα τζαμιά που έχουν απομείνει στην Ελλάδα, αλλά αυτό το «αντίστροφο» δεν βρήκε χώρο στις εθνικές μνήμες των Βαλκανίων.

Το σημειώνει -για τη χρήση της θρησκείας από τους βαλκανικούς εθνικισμούς- η Χριστίνα Κουλούρη (αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας): «Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα της βουλγαρικής Εξαρχίας (της ρήξης με το Οικουμενικό Πατριαρχείο) και μάλιστα σε μία περίοδο που το Πατριαρχείο δεν είχε παίξει εξ αρχής εθνικό (ελληνικό) ρόλο. Ωστόσο, ο βουλγάρικος εθνικισμός χρησιμοποίησε τη θρησκεία απέναντι σε ποιον; Χρειαζόταν έναν «άλλο»».

Ετσι, τα υπαρκτά προβλήματα των σλαβόφωνων ορθοδόξων από τους ιερείς και αρχιεπισκόπους που διορίζονταν από το Πατριαρχείο, γρήγορα φόρεσαν τον εθνικιστικό μανδύα. «Ακόμη πιο χαρακτηριστικό -λέει η κ. Χριστίνα Κουλούρη- υπήρξε το παράδειγμα του ρουμανικού εθνικισμού. Οι Ελληνες ηγεμόνες της Μολδοβλαχίας μετατράπηκαν σε εθνικούς καταπιεστές, ενώ στην πραγματικότητα ήταν κοινωνικοί καταπιεστές – συγκεντρώνοντας φόρους κ.λπ.». Ο εκ των υστέρων εθνικισμός παρενέβη «δημιουργικά» στο παρελθόν αποδίδοντας στον «άλλο» χαρακτηριστικά που δεν είχε – τουλάχιστον τη συγκεκριμένη περίοδο.

Αποτέλεσμα εικόνας για macedonian issue

Αποτέλεσμα εικόνας για macedonian issue

«Τι είσαι εσύ;»

Η Ελπίδα Κ. Βόγλη (διδάκτωρ Ιστορίας) σημειώνει το ιδιόμορφο πρόβλημα που αντιμετώπισαν οι ελληνικές επαναστατικές αρχές κατά τη διάρκεια του ’21. Υπήρξαν σε πολλές περιπτώσεις εκείνη την περίοδο μαζικοί «εκχριστιανισμοί» Τούρκων στις ελευθερωμένες περιοχές, προφανώς από φόβο. Το ερώτημα λοιπον που ετέθη τότε είναι, αν αυτοί αναγνωρίζονται ως «Ελληνες πολίτες» αφού η μέχρι τότε πραγματικά ουσιαστική διαφορά ήταν η θρησκευτική. (Στο μωσαϊκό των επαναστατημένων περιοχών υπήρχαν αλβανόφωνοι χριστιανοί, αλλά και μουσουλμάνοι, ελληνόφωνοι χριστιανοί, σλαβόφωνοι χριστιανοί, αρκετές χιλιάδες εβραίων -που σφαγιάστηκαν με την πτώση της Τριπολιτσάς- ακόμη και ελληνόφωνοι μουσουλμάνοι, αλλά και τουρκόφωνοι χριστιανοί). Το ζήτημα λοιπόν που ετέθη από το Βουλευτικό, αλλά διαφώνησε το Συντακτικό ήταν ότι οι εκχριστιανισμένοι πρέπει να θεωρηθούν «Ελληνες πολίτες». «Η θρησκευτική διαφορά του «άλλου» έμοιαζε σιγά σιγά να μην αρκεί στα ζητήματα «γένους» που ετίθεντο από την αυγή του ελληνικού εθνικισμού».

Τα αντίστοιχα ζητήματα στη Μακεδονία ήταν ακόμη πιο σύνθετα. Οπως αναφέρει ο Τάσος Κωστόπουλος (ιστορικός), «το 1912, λίγο πριν αρχίσουν οι μάχες, κατοικούσαν στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας 2.500.000 άνθρωποι. Από αυτούς λίγο περισσότεροι από 900.000 είναι μουσουλμάνοι, άλλοι 900.000 σλαβόφωνοι χριστιανοί (χωρισμένοι σε τρία «κόμματα», το ελληνικό, το βουλγαρικό και το σερβικό και λίγο αργότερα προσετέθη το μακεδονικό), περίπου 360.000 ελληνόφωνοι χριστιανοί, κάπου 100.000 Βλάχοι, γύρω στους 70 – 90.000 Εβραίοι και μικρές κοινότητες αλβανόφωνων και τουρκόφωνων χριστιανών και άγνωστος αριθμός Τσιγγάνων.»

Σχετική εικόνα

Στα 1900 ο Τζορτζ Φ. Αμποτ πατάει το πόδι του στη Μακεδονία, ένας οξυδερκής παρατηρητής ως απεσταλμένος του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ. Το μωσαϊκό που συναντά και περιγράφει δεν αφήνει χώρο για τις εκ των υστέρων εθνικιστικές αφηγήσεις. Πολύ δε περισσότερο για τις σημερινές αναφορές στα εθνικά δίκαια όταν αυτά πηγάζουν από τότε. Σε σκηνικό «μακεδονικής σαλάτας», ο Αμποτ φτάνοντας στην περιοχή των Σερρών θα εκτιμήσει πως «οι σερβικές διεκδικήσεις επί αυτού του τμήματος της Μακεδονίας αποτελούν μια σύγχρονη επινόηση(…) Για να πούμε την αλήθεια, σπανίως είναι δυνατόν να αποδώσεις με οποιαδήποτε βεβαιότητα μια συγκεκριμένη εθνικότητα στους Σλάβους της Μακεδονίας. Η γλώσσα τους είναι αναμφίβολα μια σλαβική διάλεκτος καθαρότερη στον βορρά και διαρκώς περισσότερο αναμεμειγμένη με τα ελληνικά προς νότον. Ενας Σλάβος Μακεδόνας είναι εξίσου κατανοητός και ακατανόητος σε Σέρβους και Βουλγάρους. Σε μερικές περιοχές η ομοιότητα είναι μεγαλύτερη προς το ένα ιδίωμα και σε μερικές προς το άλλο. Ωστόσο, αυτή η ομοιότητα δεν συμβαδίζει πάντοτε με την εγγύτητα προς το συγκεκριμένο κράτος. Από αυτό το γεγονός προκύπτει και η δυσκολία χάραξης σαφών και ευδιάκριτων ορίων ανάμεσα στις αντίπαλες σφαίρες επιρροής. (…) Σε ένα και το αυτό νοικοκυριό μπορεί κανείς να βρει περιστασιακά εκπροσώπους όλων των κλάδων της ανθρώπινης φυλής. Μπορεί ο πατέρας να ισχυρίζεται ότι είναι σερβικής καταγωγής, ο γιος να ορκίζεται ότι στις φλέβες του δεν τρέχει τίποτα άλλο από βουλγαρικό αίμα, ενώ οι κόρες, αν τους επιτραπεί να μιλήσουν, να είναι εξίσου βέβαιες ότι η Ελένη της Τροίας, η Αικατερίνη της Ρωσίας και η Αφροδίτη της Μήλου συγκαταλέγονται στους προγόνους τους. Η ηλικιωμένη μητέρα αρκείται συνήθως να ενσωματώσει τις εθνικές της πεποιθήσεις στη δήλωση ότι είναι χριστιανή. Πρόκειται για μία πραγματική κωμωδία καταστάσεων, στην οποία κανένας δεν γνωρίζει ποιος είναι ποιος, αλλά ενστικτωδώς ότι καθένας είναι κάτι άλλο». Ο Αμποτ (στο πλαίσιο του γνωστού «βαλκανισμού»;) θα μιλήσει ακόμη και για την ανάγκη «τρελοκομείου»…

Ο ίδιος βρέθηκε στο Πετρίτσι Σερρών και παρακολούθησε μια τελετή περιτομής τριών αγοριών και παράλληλα το σχετικό πανηγύρι από τους ομοθρήσκους τους. Περίπου εκατό χρόνια μετά, ούτε καν ο Αμποτ θα υποψιαζόταν πώς εκτός από το «παλαιό» Πετρίτσι θα υπήρχε σήμερα και το νέο Πετρίτσι, στην άλλη πλευρά των ελληνοβουλγαρικών συνόρων.

Η μακεδονική «σαλάτα» όλο και θα ανακαλύπτεται από την ιστορική έρευνα, δείχνοντας ότι η συζήτηση δεν είναι τι «ανήκε προαιώνια και σε ποιον». Και πως βεβαιότητες, όπως οι βανδαλισμοί αγίων, δεν ήταν παρά μύθοι, διότι ο «άλλος», αν δεν υπήρχε αρκετά, έπρεπε να κατασκευαστεί.

Αποτέλεσμα εικόνας για Μακεδονικη Σαλατα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-http://sraosha.blogspot.com/2008/03/uses-of-history.html

-Τάσος Κωστόπουλος «Πόλεμος και εθνοκάθαρση», Αθήνα 2008, εκδ. Βιβλιόραμα

-Τζωρτζ Φ. Αμποτ «Ενας Αγγλος στη Μακεδονία του 1900», Αθήνα 2004, εκδ. Στοχαστής

-Βασίλης Κ. Γούναρης «Τα Βαλκάνια των Ελλήνων», Θεσσαλονίκη 2007, εκδ. Επίκεντρο

-Ελπίδα Κ. Βόγλη «Ελληνες το Γένος», Ηράκλειο 2007, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

-Παντελής Βουτουρής – Γιώργος Γεωργής «Ο Ελληνισμός στον 19ο αιώνα», Αθήνα 2006, εκδ. Καστανιώτης.

Στοιχειωμένα Βαλκάνια Εξώφυλλο

unknownservia-egnarts (1)ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ jpg

Η μεγάλη αρπαγή των ελληνικών αρχαιοτήτων στην Κατοχή

ΝΑΖΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΚΑΠΗΛΕΙΑ 

ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΤΟΥΣ

Η αρπαγή των ελληνικών αρχαιοτήτων

στην Κατοχή

και ο αγώνας για την επιστροφή τους  

«... Αι γερμανικαί αρχαί δΗ αρπαγή των αρχαιοτήτων στην Κατοχή και ο αγώνας για την επιστροφή τους» ιά του αρχαιολόγου Dr von Schonebeck, πρώτον, είτα δε διά του καθ. Kraiker επίεζον και συνέθλιβον την αρχαιολογικήν υπηρεσίαν του ελληνικού κράτους, άλλοτε μεν ίνα προστατεύωσιν αρχαιοκαπήλους, άλλοτε δε ίνα συγκαλύψωσι καταστροφάς υπό στρατιωτικών ομάδων προξενηθείσας, άλλοτε ίνα μη δυνηθή το κράτος να παρακολουθήση τυχαίαν ανεύρεσιν αρχαίων και την ενέργειαν στρατιωτικών έργων και άλλοτε ίνα αρνηθώσιν εις το κράτος το δικαίωμα της ασκήσεως κυριότητος επί των ανεσκαμμένων αρχαιοτήτων…»*

Σχετική εικόνα

 

Αρχαιολόγοι και εργαζόμενοι στα μουσεία της χώρας μας προχώρησαν την περίοδο της γερμανικής κατοχής με αυτοθυσία στην «απόκρυψη» σημαντικών αρχαιοτήτων των μεγάλων μουσείων, γεγονός που συντέλεσε στη διάσωσή τους. Ωστόσο, χιλιάδες ευρήματα απ’ όλη την Ελλάδα δεν έγινε δυνατό να διασωθούν από την αρπακτική διάθεση των στρατευμάτων κατοχής και εκλάπησαν μεθοδικά από τα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους, καθώς και μέσω μιας σειράς παράνομων ανασκαφών. Τα ανυπολόγιστης αξίας πολιτιστικά αγαθά μεταφέρθηκαν παρανόμως εκτός Ελλάδας και σήμερα βρίσκονται στην Γερμανία και αλλού. Με αφορμή την  Ημερίδα με θέμα «Η αρπαγή των αρχαιοτήτων στην Κατοχή και ο αγώνας για την επιστροφή τους» που διοργανώθηκε στην Παλαιά Βουλή, από το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα και τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων, το Tvxs συνομίλησε με την πρόεδρο του ΣΕΑ, Τούλα Μαρκέτου.

Σχετική εικόνα

– Υπάρχει καταγραφή των έργων τα οποία εκλάπησαν και των μουσείων που λεηλατήθηκαν;

Βεβαίως. Υπάρχει μία καταγραφή η οποία έγινε πολύ γρήγορα κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Οι συνάδελφοι μας την περίοδο εκείνη, με επικεφαλής τον Χρήστο Καρούζο, διευθυντή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και ακαδημαϊκό και τον Μαρίνο Καλλιγά, έφορο Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, κατόπιν διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης και άλλους συναδέλφους, τον αείμνηστο Νικόλαο Ζαφειρόπουλο -ηγετικές φυσιογνωμίες, σεβάσμιες, σημαντικές μορφές της Αρχαιολογίας- κατέγραφαν τις ζημίες κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Μάλιστα, η τότε Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Ιστορικών Μνημείων, που υπαγόταν στο Υπουργείο Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας, εξέδωσε το 1946 από το Εθνικό Τυπογραφείο ένα βιβλίο (το οποίο υπάρχει και στο διαδίκτυο υπό τη μορφή pdf) με τίτλο «Ζημίαι των αρχαιοτήτων εκ του πολέμου και των στρατευμάτων κατοχής». Γιατί δεν ήταν μόνο οι Γερμανοί, κανείς δεν σέβεται τις αρχαιότητες στον πόλεμο, εδώ δεν σέβεται την ανθρώπινη ζωή. Βεβαίως καταγράφηκαν τα μεγάλα και σημαντικά ευρήματα- παραμένει άγνωστο τι περιείχαν κιβώτια που έφευγαν από διάφορα μουσεία, ούτε ξέρουμε που πήγαν. Είναι πάρα πολύ δύσκολο να επαναπατριστούν όλα. Και ο λόγος είναι ότι δεν βρίσκονται σε μουσεία. Υπάρχουν και σε σπίτια…

– Εννοείτε, ιδιωτικές συλλογές;

… Ναι, αλλά και σε σπίτια ανθρώπων οι παππούδες των οποίων άρπαξαν αρχαιότητες. Ένα παράδειγμα είναι το Μουσείο της Ελευσίνας στο οποίο μπήκαν μέσα -σοβαροί άνθρωποι υποτίθεται- και άρπαζαν αρχαία. Εννοώ, πρόσωπα τα οποία βρίσκονταν υπό καθεστώς προστασίας σε σχέση με τους Γερμανούς. Παράλληλα, ήταν και οι λαθρανασκαφές, για τις οποίες δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε τι βρήκαν, το μόνο που γνωρίζουμε είναι ότι έγιναν. Και έγιναν σε πάρα πολλές περιοχές. Πώς είναι δυνατόν να τα βρούμε όλα αυτά όταν: Στην Αίγινα έσκαβε ένας Γερμανός αρχαιολόγος, ο Βάλτερ, που γέμισε 4 – 5 κιβώτια με ευρήματα -αυτό γνωρίζουμε. Κάποια τα παρέδωσε στο Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο, κάποια μας δόθηκαν, άλλα χάθηκαν. Το 1941 γίνεται διάρρηξη του Μουσείου Θήβας, πρόκειται για γεγονός καταγεγραμμένο. Στην Τανάγρα, στη Χαιρώνεια, στην Ερέτρια, στις Μυκήνες, έκαναν ανασκαφές σε γνωστές αρχαιολογικές θέσεις, στα Κύθηρα -ξέρουμε, για παράδειγμα ότι είχαν πάρει έναν μαρμάρινο λέοντα από το λόφο Καστρί**- στο Θέρμο, ένα επίσης γνωστός γεγονός είναι η αρπαγή γλυπτού από την πλατεία Δικαστηρίων στη Θεσσαλονίκη, στη Σάμο… Σε όλα αυτά προστίθενται οι καταστροφές των μουσείων από βομβαρδισμούς -χαρακτηριστική περίπτωση το Μουσείο Ηρακλείου το οποίο είχε εκκενωθεί. Οι συνάδελφοι τότε εκκένωναν τα μουσεία, παρά την απαγόρευση από το καθεστώς Κατοχής, καθώς ήθελε τα έργα για δικούς του, ιδεολογικούς λόγους.

– Η πιο γνωστή ιστορία διάσωσης και απόκρυψης ήταν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο λίγες εβδομάδες πριν από την Κατοχή.

Ναι, μία ιστορία που έγινε ντοκιμαντέρ και τεκμηριώνεται επίσης από φωτογραφικό υλικό, όπως το στιγμιότυπο με το άγαλμα του Ποσειδώνα της Μήλου. Καταλαβαίνετε τις συνθήκες υπό τις οποίες γίνονταν αυτά. Τόσο λίγοι αρχαιολόγοι να έχουν ξεκινήσει έναν αγώνα απόκρυψης των αρχαιοτήτων, άλλοι όπως στο Εθνικό Αρχαιολογικό ανοίγοντας λάκκους για να τις κρύψουν, άλλοι αναζητώντας προστασία σε υπόγεια, όπως στο Μουσείο Ηρακλείου, άλλοι σε θησαυροφυλάκια τραπεζών, άλλοι σε σπηλιές…. Με πόσο σθένος, ομοψυχία και αγωνιστικότητα οι συνάδελφοι μας τότε κατάφεραν να διασώσουν τους θησαυρούς αυτούς -συχνά βοηθούσαν και οι φύλακες- συχνά με κίνδυνο της ζωής τους.

Αποτέλεσμα εικόνας για Ναζι αρχαιοκάπηλοι στην Ελλαδα

-Για την Ακρόπολη, το πλέον εμβληματικό μνημείο, και λαμβάνοντας υπόψιν ότι οι Γερμανοί είχαν κάνει κατάληψη στον Βράχο, οι μαρτυρίες για αρπαγές είναι γνωστές, παρότι τα γλυπτά του παλαιού Μουσείου Ακρόπολης είχαν διασκορπιστεί σε κρύπτες.

Ναι και ακριβώς γι’ αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντική και συγκινητική η μέρα αυτή για εμάς, που υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων, παρουσία και του Μανώλη Γλέζου, μαζί με το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, στο ιστορικό κτίριο της Παλαιάς Βουλής συναντιόμαστε και συνεχίζουμε τον αγώνα των συναδέλφων μας. Στόχος της ημερίδας είναι να θυμηθούμε και να συζητήσουμε τί έγινε τότε και πώς θα συνεχίσουμε από δω και πέρα. Και πιστεύω ότι θα είναι μία ευκαιρία επανεκκίνησης σε μία συγκυρία κατά την οποία πολύ κοντά μας μαίνονται πόλεμοι και καταστρέφονται αρχαιότητες. Όπως στο Αφρίν της Συρίας, για το οποίο ο ΣΕΑ εξέδωσε σχετική ανακοίνωση, όπως το 2015, όταν οι τζιχαντιστές αποκεφάλισαν τον Σύρο αρχαιολόγο και τέως διευθυντή του αρχαιολογικού χώρου της Παλμύρας, Χαλέντ αλ Ασάαντ, επειδή αρνούνταν να αποκαλύψει την τοποθεσία των κρυμμένων θησαυρών στην αρχαία πόλη. Ο πόλεμος δεν έχει έλεος. Ούτε Μνημεία Unesco σέβεται, ούτε υπάρχει περίπτωση ποτέ να αποζημιωθούν όλα αυτά. Οι καταστροφές είναι μη αναστρέψιμες, όπως και οι ανθρώπινες ζωές που χάνονται. Μέσα στο σκοτάδι που μας περιβάλλει και στην άνοδο του φασισμού στην Ευρώπη, είναι εξαιρετικά σημαντικό ότι κάποιοι απόγονοι των Γερμανών επιστρέφουν αρχαιότητες, όπως η περίπτωση του Γερμανού πολίτη, ο οποίος παρέδωσε οικειοθελώς μία ακέραια κύλικα Κλασικής περιόδου στην Ελληνική Πρεσβεία στο Βερολίνο. Μετά το τέλος του Πολέμου έχουν καταγραφεί πάνω από 20 υποθέσεις επαναπατρισμού.

-Σε επίπεδο θεσμικό πώς σκεφτόμαστε να τα διεκδικήσουμε;

Αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο, καθώς όπως είπαμε, δεν γνωρίζουμε πού βρίσκονται και επιπλέον, είναι πάρα πολλά τα μέτωπα. Υπάρχει η διάθεση των μουσείων να μας ενημερώνουν. Και βέβαια, προσπαθούμε -θυμίζω ότι υπάρχει αρμόδια Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών- να το θεμελιώσουμε νομικά. Ελπίζω ότι στο μέλλον θα έχουμε αποτελέσματα. Στόχος είναι εντοπίσουμε τις αρχαιότητες και να τις ταυτίσουμε.

-Οι Γερμανοί αρχαιολόγοι;

Υπάρχουν πολλοί προοδευτικοί συνάδελφοι οι οποίοι είναι στο πλάι μας. Δεν είναι όπως τότε που το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο είχε τον φοβερό και τρομερό Βάλτερ Βρέντε, ο οποίος ήταν υψηλόβαθμος αξιωματούχος του ναζιστικού κόμματος και έφερε όλα τα χαρακτηριστικά της ιδεολογίας του. Είναι συνεργάτες, φίλοι, γράφουμε συχνά μαζί άρθρα. Αλλά, εάν πρόκειται για έργα που παραμένουν κρυμμένα δεν ξέρω πόσο μπορούν να βοηθήσουν.

Αποτέλεσμα εικόνας για Ναζι αρχαιοκάπηλοι στην Ελλαδα

Από τους πρώτους μήνες της Κατοχής επέκτειναν τη δράση τους στην Ελλάδα με παραρτήματά τους η Ειδική Στρατιωτική Υπηρεσία για την Προστασία της Τέχνης, η λεγόμενη Kunstschutz, με επικεφαλής τον αρχαιολόγο δρ Hans Ulrich von Schoenebeck, και το Ίδρυμα Rosenberg με εκπρόσωπο τον λοχαγό Herman von Ingram. Οι δύο αυτοί φορείς είχαν ως κύριο σκοπό την επέμβαση στα πολιτιστικά πράγματα της κάθε κατεχόμενης χώρας. Το Ίδρυμα Rosenberg στην Ελλάδα, όσον αφορά στα αρχαιολογικά πράγματα, ενδιαφερόταν κυρίως για ανασκαφές. Αυτές διενεργούνταν χωρίς την άδεια των ελληνικών αρχών και έγιναν με σκοπό, μεταξύ άλλων, την τεκμηρίωση ιδεολογικών ακροβατισμών σχετικά με την καταγωγή των ινδοευρωπαϊκών φύλων [….] Βεβαίως λειτουργούσε πάντα στην Ελλάδα από το 1874 και το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο. Πηγή: archaiologia.gr

** Ο Λέων των Κυθήρων, γλυπτό των αρχαϊκών χρόνων, είχε αφαιρεθεί  από τον Γερμανό Στρατιωτικό Διοικητή του νησιού και απεστάλη στη Γερμανία. Εντοπίστηκε το 1952 και επέστρεψε στην Ελλάδα  το 1957.

Πηγή:  http://www.tvxs.gr 20.4.2018

1821 ΚΑΙ ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ

1821

& ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ, ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ

ΚΑΙ ΤΕΚΤΟΝΙΣΜΟΣ

Γράφει ο Χρίστος Γούδης*

«…σ΄ αυτούς τους μαχητές τέκτονες που έπεσαν στον αγώνα για τη Λευτεριά των Ελλήνων αδελφών τους».

Από τα πρακτικά της Παρισινής στοάς «των Τρινοσόφων», 30 Ιουνίου 1824

«Τον Φεβρουάριον μήναν τω 1821 έτος, το πρώτον Σάββατον της αγίας μεγάλης τεσσαρακοστής του αγίου Θεοδώρου, λαμβάνω επιστολήν από Κισνόβιν παρά του Αλεξάνδρου Υψηλάντη, ο οποίος μοί έγραφεν ούτως: Αδελφέ Σταμάτη Κουμπάρη! Είναι καιρός. Ήλθεν η ώρα όπου θα αποφασισθή η τύχη της πατρίδος μας και των αδελφών μας. Εγώ με τους αδελφούς μου και με τον κνιάζ (=πρίγκηπα) Κατακουζηνόν αφίνομεν την γην της Ρωσσίας και απερνούμεν εις Ιάσιον. Εκεί προετοίμασα τα πάντα και την πρώτην Κυριακήν της Αγίας Τεσσαρακοστής, της ονομαζόμενης της Ορθοδοξίας υψώνω εις Ιάσιον την Σημαίαν της ελευθερίας της πατρίδος μας, και αρχίζει ο αγώνας περί της ελευθερίας μας και των αδελφών μας. Λοιπόν ειδοποίησε τους αυτού αδερφούς μας να τρέξωμεν εις το στάδιον του αγώνος, ενθυμούμενοι τον όρκον, όπου έδώσαν δια την Πατρίδαν των και αδελφών των. Εις Ιάσιον προσμένω και εσέ τον ίδιον».

Tις ημέρες εκείνες παρόμοιες επιστολές έφταναν σε χιλιάδες Φιλικούς τόσο στην κυρίως Ελλάδα όσο και στις ελληνικές παροικίες, που ήσαν διάσπαρτες μέσα και έξω από την οθωμανική επικράτεια. Η επανάσταση του Γένους για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού ήταν πια ζήτημα ολίγων ημερών. Η Φιλική Εταιρεία, επί επτά συνεχή έτη μετά την ίδρυσή της το 1814 από τους Ξάνθο, Τσακάλωφ, και Σκουφά και κάτω από την ηγεσία του Αλέξανδρου Υψηλάντη, είχε προετοιμάσει το έδαφος για τον αγώνα. Στους κόλπους της είχαν μυηθεί πρόκριτοι, ιερείς, έμποροι, αρματωλοί, καπεταναίοι, καραβοκύρηδες, διανοούμενοι, και γενικά όλοι εκείνοι που μπορούσαν να συνεισφέρουν στον αγώνα. Οι δραστηριότητές της απλώνονταν στην Κωνσταντινούπολη, τη Σμύρνη, την Αλεξάνδρεια, την Οδησσό, τη Μόσχα, τις παραδουνάβιες ηγεμονίες, τις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, τα Ιόνια νησιά, και φυσικά την κυρίως Ελλάδα με επίκεντρο την Πελοπόννησο. Η προσπάθεια της Φιλικής Εταιρείας για το συντονισμό της εξέγερσης των Ελλήνων ήταν μεγάλη και επιτυχής. Δεν ήταν όμως η πρώτη.Image result for Τεκτονικη στοά Κερκυρας

ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗ ΦΙΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Στα χρόνια που πέρασαν από το 1770 έως το 1814 εταιρείες παρόμοιας φύσεως ξεφύτρωναν από τους Έλληνες της διασποράς σε διάφορα σημεία της Ευρώπης. Οι πιο γνωστές ήταν η μυστική εταιρεία που ιδρύθηκε στη Ρωσία επί Μεγάλης Αικατερίνης (1762-1796) από τον στρατηγό Πέτρο Μελισσηνό, η λέσχη «Αλέξανδρος» της Τρανσυλβανίας που ιδρύθηκε από τον οσποδάρο της Βλαχίας Αλέξανδρο Μουρούζη το 1777, η «Εταιρεία των Φίλων» στο Βουκουρέστι που συστήθηκε από τον Ρήγα Φεραίο το 1780, η λέσχη «Φοίνιξ» στη Μόσχα που ιδρύθηκε το 1787 από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, τον λεγόμενο Φυραρή, όπως και η «Ελληνική Εταιρεία» και το «Ελληνόγλωσσο Ξενοδοχείο» που συστήθηκαν στο Παρίσι το 1809, από τον Τσακάλωφ η πρώτη και από τους Gouffier, Ζαλίκη, Ομηρίδη-Σκυλίτση, Χατζημόσχο, Νικολόπουλο και Τσακάλωφ το δεύτερο. Την ίδια εποχή εμφανίζεται στη Βιέννη η «Εταιρεία των 5» ή «της Σιωπής των Ελλήνων» που θεωρείται αδελφή της εταιρείας των Καρβονάρων. Στη συνέχεια το 1812 ιδρύεται στο Παρίσι η εταιρεία «Αθηνά» ενώ κατά την περίοδο 1812-1815 ιδρύεται η «Φιλόμουσος Εταιρεία» αρχικά στην Αθήνα, μετά στη Βιέννη και μετά τη διάλυσή της εκεί από τον Μέττερνιχ, στο Μόναχο. Η Φιλόμουσος Εταιρεία οφείλει την ίδρυσή της στις δραστηριότητες του Ιωάννη Καποδίστρια που στάλθηκε γι΄ αυτό τον σκοπό από την Κέρκυρα στην Ευρώπη, τη υποδείξει και προτροπή ενός μεγάλου Έλληνα, του Διονυσίου Ρώμα. Τέλος στην Κωνσταντινούπολη ιδρύεται από τον Χρυσοσπάθη η «Εταιρεία των Καλών Εξαδέλφων» (dei buoni cugini) που συνυπάρχει για μικρό χρονικό διάστημα με την Φιλική Εταιρεία πριν να απορροφηθεί τελικά από αυτήν. Όλες οι προσπάθειες για τη δημιουργία εταιρειών με σκοπό την προώθηση των δικαίων του υπόδουλου Ελληνισμού και την προετοιμασία της εξεγέρσεώς του παρουσιάζουν μία κοινή ιδιομορφία. Οι κινητήριοι μοχλοί, οι άνθρωποι που συνέλαβαν την ιδέα της ιδρύσεως και εξαπλώσεώς τους, όλοι αυτοί των οποίων τα ονόματα αναφέρθηκαν πιο πάνω είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό, ήταν τέκτονες.

Η τεκμηρίωση της τεκτονικής τους ιδιότητος στηρίζεται κυρίως σε πρακτικά των στοών της εποχής από τα οποία μαθαίνουμε για τον πρωταρχικό ρόλο που διαδραμάτισε ο στρατηγός Μελισσηνός στη διάδοση του τεκτονισμού στη Ρωσία, για τη μύηση του Αλέξανδρου Μουρούζη στη στοά «Εστεμμένη Άγκυρα» της πόλεως Hermannstadt το 1776, για την μύηση του Αλέξανδρου Υψηλάντη στη στοά «Παλαιστίνη» της Πετρουπόλεως το 1810, την ανύψωσή του στο βαθμό του διδασκάλου το 1816, την υιοθεσία του από τη στοά «Τρεις Αρετές» την περίοδο 1816-1819, για την μύηση του αδελφού του Νικολάου στη στοά «Φίλοι του Βορρά» της Πετρουπόλεως, τη μύηση του Ξάνθου, στη στοά «Ένωση (Union) της Αγίας Μαύρας» στην Λευκάδα το 1813, την εκλογή του Διονυσίου Ρώμα ως σεβάσμιου της στοάς της Κέρκυρας «Αγαθοεργία και Φιλογένεια Ενωμένες» (Beneficenza et Filogenia Riunite) το 1815, και για τις συνεχείς επισκέψεις του Ιωάννη Καποδίστρια στη στοά «Μετριοφροσύνη» (Modestie) της Ζυρίχης την περίοδο 1820-1825.

ΤΕΚΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ

Τέκτονες δεν ήσαν μόνο οι ιδρυτές και συντονιστές των μυστικών εταιρειών αλλά κατά πάσα πιθανότητα και πολλοί από τους γνωστούς πολεμάρχους του αγώνα. Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, ήταν τέκτων της μοναδικής εν Ελλάδι στοάς το 1820, της «Amici Riuniti della Scuola de Pitagora» που βρισκόταν στην Πάτρα και λειτουργούσε υπό την αιγίδα της Μεγάλης Ανατολής της Γαλλίας. Εξάλλου τόσο o Κολοκοτρώνης και οι γιοί του, όσο και ο Πλαπούτας, ο Νικηταράς αλλά και άλλοι αγωνιστές, που είχαν καταφύγει στα Ιόνια νησιά πριν από την επανάσταση, φημολογείται από τεκτονικούς κύκλους ότι μυήθηκαν σε στοά της Ζακύνθου, πιθανώς στη στοά «Αναγεννώμενος Φοίνιξ» (Fenice Risorta), κατ΄ άλλους στον «Αστέρα της Ανατολής» (Star of the East).

Ο κατάλογος των τεκτόνων αγωνιστών είναι πάντως γεμάτος από Έλληνες και Φιλέλληνες. Μεταξύ των τελευταίων ο λόρδος Βύρων, ο Φαβιέρος, ο Σανταρόζα, ο Σατωβριάνδος, ο ναύαρχος Κόδριγκτων, είναι μερικά από τα κτυπητά ονόματα, στα οποία όμως θα πρέπει να προσθέσουμε και πλήθος άλλων, λιγότερο γνωστών αλλά εξίσου ηρωικών, όπως οι 70 τέκτονες που πέσανε στα Ψαρά όπως μαρτυρούν τα πρακτικά της Παρισινής στοάς «των Τρινοσόφων», της 30ης Ιουνίου 1824, που αναφέρονται στην απότιση φόρου τιμής «σ΄ αυτούς τους μαχητές τέκτονες που έπεσαν στον αγώνα για τη Λευτεριά των Ελλήνων αδελφών τους».

Δεν είναι υπερβολή να λεχθεί ότι η τεκτονική ιδιότητα ήταν προϋπόθεση εκ των sine qua non για τη βαθύτερη κατανόηση των σκοπών, της οργανώσεως και του τρόπου δράσεως της Φιλικής Εταιρείας. Χαρακτηριστικό ίσως είναι το γεγονός που αναφέρει ο Νικόλαος Υψηλάντης στα απομνημονεύματά του, κατά το οποίο η μύηση του Πρίγκηπος Κατακουζηνού στην Φιλική Εταιρεία κρίθηκε σκόπιμο να γίνει μετά τη μύησή του στον Τεκτονισμό, πράγμα που διευκόλυνε την κατήχησή του. Πράγματι το τυπικό της Φιλικής Εταιρείας, η εσωτερική ιεραρχία της σε αρχικά τρεις και μετέπειτα επτά βαθμούς (βλάμηδες ή αδελφοποιητοί, συστημένοι, ιερείς, ποιμένες, αρχιποιμένες, αφιερωμένοι και αρχηγοί αφιερωμένων), η μετέπειτα εισαγωγή του βαθμού του μεγάλου ιερέως των Ελευσινίων που απενέμετο εις τους αποτελούντας την Ανωτάτην Αρχήν, η ταύτιση της Φιλικής Εταιρείας με ναό, ο όρκος κατά τη μύηση με μόνο μάρτυρα το «κίτρινον κηρίον», τα σύμβολα, οι χειραψίες, τα σημεία αναγνωρίσεως, οι συνθηματικές λέξεις, όλα αυτά έχουν προέλευση και σημασία τεκτονική. Η εγκαθίδρυση το 1826 της τεκτονικής στοάς των δύο φίλων «Δάμωνος και Φιδίου» στο Ναύπλιο, πρωτεύουσα του επαναστατημένου κράτους, διαρκούσης ακόμη της Επαναστάσεως και η μακρά λίστα των τεκτόνων επάρχων και γραμματέων του νεοσύστατου ελληνικού κράτους πείθει για την παρουσία που είχε ο τεκτονισμός κατά την περίοδο που μεσολάβησε από τη συνειδητοποίηση της ανάγκης για εξέγερση και την προετοιμασία της επαναστάσεως, μέχρι και της δημιουργίας του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΚΤΟΝΙΣΜΟΥ ΣΤΙΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΙΣ

Η επίδραση όμως του τεκτονισμού στη διαμόρφωση της δυναμικής που οδήγησε στην ελληνική επανάσταση και η ενεργός συμμετοχή του σ΄ αυτήν δεν είναι φαινόμενο ιδιόμορφο στην ιστορία. Αντίθετα είναι χαρακτηριστικό επακόλουθο της ενδογενούς σχέσεως του τεκτονισμού με δυναμικά κοινωνικά φαινόμενα μεγάλης εκτάσεως και μεγάλου βάθους όπως αυτά των επαναστάσεων. Τον καταλυτικό ρόλο των τεκτόνων συναντάμε σε μια σειρά εθνικο-απελευθερωτικών και κοινωνικών αγώνων. Στην αμερικανική επανάσταση του 1774 καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν τα μέλη της στοάς της Βοστώνης, ενώ ο Βενιαμίν Φρανκλίνος, ο Πωλ Ρηβέρ, και ο Γάλλος στρατηγός Λαφαγιέτ, είναι όλοι τέκτονες. Πριν από τη Γαλλική Επανάσταση του 1789 η Παρισινή στοά «Οι Εννέα Αδελφές» (Les neuf Soeurs) που ιδρύθηκε το 1769 αποτελεί τον πόλο έλξεως όλων των διανοούμενων με κορυφαία μέλη τούς Diderot, Helvetius, Lalande, Montesquie, DAlembert, Condorset και Βολταίρο, ενώ πρωτεύοντα ρόλο κατά τη διάρκεια της επαναστάσεως και μετά διαδραματίζουν οι Danton, Marat, Mirabeau και Ροβεσπιέρος.

Στην Λατινοαμερικανική επανάσταση για την αποτίναξη της ισπανικής κυριαρχίας, που ξετυλίγεται την ίδια χρονική περίοδο με τη δική μας, τον συντονιστικό ρόλο επωμίζονται οι παρατεκτονικές στοές Lautaro (Logias Lautarinas) που ιδρύθηκαν γι΄ αυτόν τον λόγο από τους τέκτονες εθνικούς ήρωες της Νότιας Αμερικής Francisco de Miranda και José de San Martin. Μαζί με αυτούς κεντρική θέση στο πάνθεον των ηρώων της Νότιας Αμερικής κατέχει και ο επίσης τέκτονας Simón Bolivar ο αποκληθείς ελευθερωτής (el Libertador) ενώ οι τέκτονες Bernardo OHiggins, Sucre, Miguel Hidalgo, Bernardino Rivadavia και Manuel Belgrano είναι οι εθνικοί ήρωες της Χιλής, της Βολιβίας, του Μεξικού και (οι δύο τελευταίοι) της Αργεντινής αντίστοιχα. Ιδιαίτερα στο Μεξικό οι τέκτονες διακρίνονται σε όλες τις μετέπειτα κοινωνικές επαναστάσεις με προεξάρχουσα μορφή τον Benito Juarez, γνωστό για τους αγώνες του κατά του απολυταρχικού καθεστώτος του αυτοκράτορα Μαξιμιλιανού των Αψβούργων. Τέλος οι πρωτεργάτες της Ιταλικής επαναστάσεως εναντίων των Αυστριακών και οι δημιουργοί της ενοποιήσεως της Ιταλίας ήσαν οι γνωστοί τέκτονες Mazzini, Crispi, Cavour και ο μετέπειτα Μέγας Διδάσκαλος της Ιταλικής Μεγάλης Στοάς Giussepe Garibaldi.

Image result for Τεκτονικη στοά Κερκυρας

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΤΕΚΤΟΝΙΣΜΟΣ;

Η σύντομη ιστορική αναδρομή της συμβολής των τεκτόνων στις επαναστάσεις που προανέφερα έγινε για να καταδειχθεί, μέσα από τη συγκριτική μελέτη του φαινομένου, η ενδογενής ιστορική σχέση μεταξύ τεκτονισμού και των μεγάλων επαναστάσεων που ξέσπασαν κατά την περίοδο από το 1770 έως και του 1870. Η παράθεση των συγκριτικών στοιχείων έγινε για να φανεί καθαρά, ότι, η συμμετοχή των τεκτόνων στην Ελληνική Επανάσταση δεν ήταν απλώς περιστασιακό, τυχαίο, συμπτωματικό φαινόμενο αλλά φαινόμενο με βαθύτερη σημασία, που για να εκτιμηθεί σωστά απαιτεί περαιτέρω μελέτη και διερεύνηση από τους σύγχρονους ιστορικούς.

Ούτως ή άλλως η κατανόηση της σχέσεως Τεκτονισμός-Ελληνική Επανάσταση δεν είναι δυνατό να επιτευχθεί χωρίς την προσέγγιση της έννοιας «τεκτονισμός», του ιδιόμορφου αυτού συστήματος ηθικής που είναι επικαλυμμένο με τα πέπλα της αλληγορίας και τη χρήση μυστηριακών συμβόλων. Στόχοι του, σύμφωνα με τις επίσημες διακηρύξεις του, είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, η αυτογνωσία του, η σχέση του με την κοινωνία και τη Φύση, η εξοικείωση του με τον θάνατο και η καλλιέργεια υπερβάσεώς του.

Σύμφωνα πάντα με τους μελετητές του τεκτονισμού, η τεκτονική ιδεολογία χαρακτηρίζεται από μία δυναμική θεώρηση των πραγμάτων η οποία στοχεύει στην συνεχή βελτίωση των ανθρωπίνων όντων. Τονίζει τις πολλές εξελικτικές δυνατότητες που έχει ο άνθρωπος και πιστεύει στον αγώνα για την τελείωσή του, στην βαθμιαία μεταμόρφωση-μετασχηματισμό τού άμορφου, ακατέργαστου λίθου, σε λαξευμένο, τέλειο κύβο, δομική μονάδα απαραίτητη για το κτίσιμο του μεγάλου συμβολικού Τεκτονικού Ναού, του Ναού της Ανθρωπότητας, σύμφωνα με την λανθάνουσα εντελέχεια που υποκρύπτει το σχέδιο που έχει καταστρώσει μια υπέρτατη νόηση, ο Μεγάλος Αρχιτέκτονας του Σύμπαντος (με άλλα λόγια ο Θεός). Θεωρεί ως δρόμο μοναδικό για την επίτευξη μιας τελειότερης κοινωνίας την καλλιέργεια του ατόμου, μια καλλιέργεια που επιτυγχάνεται μέσα από αγώνες δύσκολους και μακρόχρονους, εσωτερικούς και εξωτερικούς, με στόχο την απόκτηση του μέτρου, την αίσθηση της αναλογίας, τη γνώση του καλού και του κακού, τη διάκριση του μικρού από το μεγάλο, την ανοχή στην ετερότητα, την σφυρηλάτηση του χαρακτήρα μπροστά στα δύσκολα προβλήματα, και την αντοχή να μάχεται χωρίς συμβιβασμούς γι΄ αυτό που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να επιτύχει την τελείωσή του, την αντοχή να μάχεται για την ελευθερία του. Ο θάνατος μικρή μόνο σημασία έχει μπροστά στο ιδανικό της ελευθερίας. Γιατί χωρίς αυτήν ο άνθρωπος παύει να είναι άνθρωπος μια και δεν υπάρχουν οι αναγκαίες προϋποθέσεις για να υπερβεί τον εαυτό του.

ΤΕΚΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΗ ΝΟΟΤΡΟΠΙΑ

Από αυτήν την άποψη ο τεκτονισμός συνδέθηκε ιστορικά με την εθνικοαπελευθερωτική νοοτροπία, μια νοοτροπία που επικράτησε στην Δυτική Ευρώπη και την Αμερική από το τέλος του 18ου αιώνα και η οποία καλλιέργησε τις ανατρεπτικές τάσεις της τότε καθεστηκυίας τάξεως των πραγμάτων. Η συνεχισθείσα και κατά τις αρχές του 20ου αιώνα σχέση του με τους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες της χώρας μας διαφαίνεται και από την απάντηση που έδωσε στην ερώτηση «τίνα προς την Πατρίδα και την Κοινωνίαν καθήκοντα» ένας, διάσημος αργότερα, τέκτονας, κατά τη μύησή του στη στοά «Αθηνά» των Αθηνών, στις 25 Φεβρουαρίου του 1898.

Η απάντησή ήταν: «Η αφιέρωσις πασών των πνευματικών δυνάμεών μου προς επίτευξιν της ελευθερίας της δούλης Πατρίδος μου, η μετά την επίτευξιν της ελευθερίας ταύτης τελεία υποταγή εις τους νόμους της Πολιτείας και η προσπάθεια προς λυσιτελεστέραν αυτής διοργάνωσιν, επιτρέπουσαν την εν πολιτισμώ ανάπτυξιν, την ανεύρεσιν της αλήθειας, την άσκησιν της αρετής. Απέναντι της κοινωνίας οφείλω τον σεβασμόν προς τα δικαιώματα των άλλων και την προσπάθεια προς ανακούφισιν και βοήθειαν, είτε υλικήν είτε ηθικήν, είτε πνευματικήν».

Ο τέκτονας που έδωσε αυτή την απάντηση ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος…

Image result for Ελευθεριος βενιζέλος

*O ΧΡΙΣΤΟΣ ΓΟΥΔΗΣ είναι καθηγητής Αστροφυσικής και συγγραφέας.

 

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ στην ΕΙδική Έκδοση «ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΕΣ».

Συνέχεια

Ποια ήταν η καταγωγή των Αρχαίων Μακεδόνων;

Ποια ήταν η καταγωγή των Αρχαίων Μακεδόνων;

Περί Μακεδονίας και Μακεδόνων
Ο αρχαιολογικός χώρος της Πέλλας, γενέτειρας του Φιλίππου και του Αλεξάνδρου.

Γράφει ο Βαγγέλης Στεργιόπουλος

Με το λεγόμενο Μακεδονικό Ζήτημα να εμφανίζεται ύστερα από αρκετά χρόνια και πάλι στο προσκήνιο και τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ελλάδας και ΠΓΔΜ να βρίσκονται ως γνωστόν σε εξέλιξη, θεωρήσαμε σκόπιμο και ωφέλιμο να μοιραστούμε μαζί σας πληροφορίες που περιλαμβάνονται σε ένα βιβλίο που συνέγραψε προ πολλών ετών ο Δημήτρης Ι. Τσιμπουκίδης με τίτλο «Φίλιππος Β’ ο Μακεδών και ο ιστορικός του ρόλος» (εκδόσεις Δημ. Ν. Παπαδήμα, 1985).

Έχουμε την άποψη ότι τα όσα θα διαβάσετε στις γραμμές που ακολουθούν έχουν ιδιαίτερη αξία για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ότι γράφτηκαν αρκετά χρόνια πριν ξεσπάσει η κρίση αναφορικά με το Μακεδονικό, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, κρίση που μας ταλανίζει ως κρατική οντότητα και ως κοινωνικό σώμα ακόμη και σήμερα. Ο δεύτερος, ότι ο συγγραφέας της εν λόγω μονογραφίας, ο Δημήτρης Τσιμπουκίδης, πανεπιστημιακός καθηγητής  και διδάκτωρ Ιστορίας Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ τον καιρό της εκδόσεως του συγγραφικού πονήματος, έχει ως αφετηρία του στοχασμού του κάθε άλλο παρά εθνικιστικές αντιλήψεις, δυστυχώς ευρύτατα διαδεδομένες στη σημερινή εποχή.

Ο ίδιος, στο προλογικό σημείωμα του έργου του, σπεύδει να δηλώσει τα εξής: «Μα η πιο μεγάλη δυσκολία είναι η προσπάθεια για μια νέα θεώρηση του υλικού που έδωσαν οι κάθε λογής πηγές, αυτή τη φορά από θέσεις μαρξιστικές. Αυτό, θέλουμε να πιστεύουμε, είναι το νέο στοιχείο που προσφέρει η μονογραφία αυτή».

Τούτων δοθέντων, ας δούμε ορισμένα χαρακτηριστικά αποσπάσματα του συγγραφικού έργου του Δημήτρη Τσιμπουκίδη σχετικά με τη Μακεδονία και τους Μακεδόνες:

Ερευνητές σε διάφορες χώρες του κόσμου, που άρχισαν να μελετούν την ιστορία της αρχαίας Μακεδονίας γενικά και την ιστορία του Φιλίππου Β’ ιδιαίτερα, υποστήριξαν διαφορετικές απόψεις σχετικά με τη φυλετική καταγωγή των αρχαίων Μακεδόνων. Ανάμεσα σ’ αυτούς είναι ο Ο. Μύλλερ [στο έργο του]«Περί τόπου, καταγωγής και αρχαίας ιστορίας του μακεδονικού λαού», όπου επιχείρησε να μελετήσει το πρόβλημα της εθνικής ένταξης των Μακεδόνων και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είναι «ιλλυρικής καταγωγής». Ο Μύλλερ έγραψε ότι τα μακεδονικά έθιμα δεν μοιάζουν με τα ελληνικά, στηρίχτηκε περισσότερο στους λόγους του Δημοσθένη, σε ορισμένα σημεία των λόγων του Ισοκράτη, ισχυρίστηκε ακόμα πως η γλώσσα τους δεν ήτανε ελληνική και επικαλέστηκε το διαχωρισμό που κάνουν οι αρχαίοι ιστοριογράφοι ανάμεσα σε Μακεδόνες και Έλληνες.

Image result for ancient Macedonians

Είναι γεγονός ότι ο Δημοσθένης χαρακτήριζε το Φίλιππο και τους Μακεδόνες «βάρβαρους», αλλά με αυτό ήθελε μόνο να υπογραμμίσει την πολιτιστική υπεροχή των άλλων Ελλήνων. Έτσι επιδίωκε να πείσει τους Αθηναίους για την ανάγκη να αποκρουστεί μια πιθανή επίθεση.

Θα ήτανε άτοπο, ίσως, να σταθούμε εδώ στο πρόβλημα της ελληνικότητας των αρχαίων Μακεδόνων, αν δεν εξακολουθούσε να υπάρχει η άποψη ότι οι αρχαίοι Μακεδόνες δεν ήτανε Έλληνες, αλλά απόγονοι των παραδουνάβιων θρακικών φυλών. Για πολλούς ερευνητές το ζήτημα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Κατά τη γνώμη μας, ο Φίλιππος Β’ και ο γιος του Αλέξανδρος ήτανε ελληνικής καταγωγής. Η άποψη αυτή στηρίζεται στις μαρτυρίες των εκπροσώπων της αρχαίας ιστοριογραφίας, μαρτυρίες που στο μεγαλύτερο μέρος τους έχουν σαν βάση τις ιστορικο-φιλολογικές πηγές.

Ήδη τον 5ο αιώνα π.Χ. διαμορφώθηκε ένα σύνολο αντιλήψεων ότι οι Μακεδόνες μονάρχες ήτανε ελληνικής καταγωγής, οι δε μακεδονικές φυλές «βάρβαρης» (η άποψη αυτή υπάρχει στους Ηρόδοτο, Θουκυδίδη, Ισοκράτη, στους μεταγενέστερους ιστοριογράφους Διόδωρο, Αρριανό, Κούρτιο, επίσης στους λόγους του Δημοσθένη και Αισχίνη). Γενικά η γνώμη για την ελληνικότητα των αρχαίων Μακεδόνων συνδέεται με τη μεταγενέστερη αρχαιότητα, επίσης με τις σκόρπιες μαρτυρίες που υπάρχουν στα έργα του Πολύβιου, του Πλούταρχου, του Λίβιου. Κρίνοντας από ορισμένες αρχαίες μαρτυρίες, μπορούμε να πούμε πως η αφοσίωση των αρχαίων Μακεδόνων σε καθετί ελληνικό ήτανε αναντίρρητη.

Image result for ancient Macedonians

Ο Πλούταρχος θεωρεί το Φίλιππο Β’ γνήσιο Έλληνα, συνδέει την παραμονή του στη Θήβα, όπου έμεινε τρία χρόνια όμηρος, με τη μόρφωση που πήρε εκεί.

Αρκετοί γνωστοί επιστήμονες μετά το Μύλλερ [δηλαδή μετά το 1825], όπως οι Άμπελ, Γκέγιερ και άλλοι, που ασχολήθηκαν με τη φυλετική καταγωγή των Μακεδόνων, υποστήριξαν την ελληνικότητά τους.

Ο Γερμανός ιστορικός Άμπελ, τον περασμένο ακόμη αιώνα, στη μονογραφία του «Η Μακεδονία ως το Φίλιππο Β’» (1874), έκανε προσπάθεια να μελετήσει το πρόβλημα της εθνογένεσης των αρχαίων Μακεδόνων. Συμπέρασμά του: οι αρχαίοι Μακεδόνες ήτανε Έλληνες. Αναφέρει αρκετά παραδείγματα γλωσσικής ομοιομορφίας, επίσης ομοιότητας στα ήθη, έθιμα, καθώς και στους πολιτειακούς θεσμούς. Η μακεδονική διάλεκτος, λέει ο Άμπελ, ύστερα από τη σχετική μελέτη που έκανε, αποδείχνει την ελληνική καταγωγή των Μακεδόνων, και καταλήγει ότι η θρησκεία των Ελλήνων ήτανε και θρησκεία των Μακεδόνων.

Η μονογραφία του Φ. Γκέγιερ «Η Μακεδονία πριν από το Φίλιππο Β’» ασχολείται και με την καταγωγή των αρχαίων Μακεδόνων και υποστηρίζει την ελληνικότητά τους. Παραθέτει στοιχεία για τον εξελληνισμό, όπως λέει, της Μακεδονίας μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα (επικράτηση της ελληνικής γλώσσας στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα, πλαισίωση του μακεδονικού στρατού με Έλληνες αξιωματικούς κ.ά.). Υπογραμμίζει ότι ο χαρακτηρισμός «βάρβαροι» που υπάρχει στις πηγές είναι πολιτιστικός και όχι φυλετικός.

Η μελέτη του προβλήματος της εθνογένεσης των Μακεδόνων στην ελληνική ιστοριογραφία ανάγεται στη γλωσσολογική έρευνα ενός αριθμού λέξεων και κυρίων ονομάτων και στα αρχαιολογικά ευρήματα. Από γλωσσολογική άποψη, με το πρόβλημα αυτό ασχολήθηκαν ο Γ. Χατζιδάκις και αργότερα οι Γ. Καλλέρης και Ν. Ανδριώτης. Όλοι, όπως και αρκετοί άλλοι ξένοι ερευνητές, υποθέτουν πως δεν υπήρχε φυλετικός διαχωρισμός, ότι η γλώσσα των Μακεδόνων ήτανε στη βάση της ελληνική με ένα στρώμα διαλέκτου ξένης προέλευσης.

Αντίθετα, ο Ταρν και μερικοί άλλοι ερευνητές ισχυρίζονται ότι η μακεδονική διάλεκτος είχε πολλές επιστρώσεις, ελληνικές και «βαρβαρικές», πράγμα που δεν δέχεται η ελληνική ιστοριογραφία. Παρά τις διαφορές που υπάρχουν, οι απόψεις αυτές έχουν ένα κοινό σημείο: τον εξελληνισμό των αρχαίων Μακεδόνων, που έγινε με γρήγορους ρυθμούς.

Η σοβιετική ιστοριογραφία θεωρεί ότι η εθνογένεση των Μακεδόνων υπήρξε μια διαδικασία μακρά και περίπλοκη, εφόσον οι Μακεδόνες σ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας τους συνδέονταν στενά με άλλους βαλκανικούς λαούς, τόσο ελληνικής όσο και ιλλυρο-θρακικής προέλευσης. Ο Σοβιετικός ερευνητής Α. Σόφμαν γράφει: «Η πλατιά διαδομένη άποψη για την ελληνική καταγωγή των Μακεδόνων απολυτοποιεί τη μια πλευρά του ζητήματος, δηλαδή το ρόλο του ελληνικού στοιχείου στον τομέα της μακεδονικής εθνογένεσης, και αρνείται εντελώς τη σημασία των πολυάριθμων φυλετικών ομάδων που ζούσαν στο έδαφος του βόρειου τμήματος της Βαλκανικής Χερσονήσου. Ιδιαίτερα δεν παίρνεται υπόψη ο τοπικός πληθυσμός της παραδουνάβιας κουλτούρας και η διαδικασία της διασταύρωσής του με την πλουσιότατη κουλτούρα της Μικράς Ασίας».

Γενικά όσοι σήμερα αμφισβητούν την ελληνικότητα των αρχαίων Μακεδόνων δεν παίρνουν υπόψη τα αρχαιολογικά ευρήματα στη Μακεδονία, όχι μόνο τα παλαιότερα της περιοχής Τρεμπένιστε, αλλά και τα εντελώς πρόσφατα ευρήματα της Βεργίνας με τα ελληνικά ονόματα δεκάδων Μακεδόνων που υπάρχουν σε στήλες του 4ου αιώνα π.Χ.

Image result for ancient Macedonians

ΛΗΣΤΑΡΧΟΣ ΓΙΑΓΚΟΥΛΑΣ (1894-1925): Ιστορία και θρύλοι του «Βασιλιά των Ορέων»

«ΛΗΣΤΑΡΧΟΣ ΓΙΑΓΚΟΥΛΑΣ (1894-1925)

Ιστορία και θρύλοι του «Βασιλιά των Ορέων»

«Τί πιέζεις τους εργατικούς ανθρώπους και τους κτηνοτρόφους αφού βρε κωλογαλονάδες γαμώ τ’ αστέρια σας και όλη την οικογένειά σας, αφού σας στέλλω είδηση όπου περνώ και δεν έρχεστε να πολεμήσωμε. Τί φταίγει ο κόσμος ο εργατικός και τους κακοπιέζεις; Έλα εσύ ρε αρχίδι και γίνε τσομπάνος και αν θέλης πρόδωσέ με. Την μίαν την βραδυάν θα με προδώσεις, την άλλη την βραδυάν θα σε κόψω σαν τ’ αρνάκι. Από σήμερα και εντεύθεν να ξεύρης εάν κακοποιήσεις τους ανθρώπους θα σε κάνωμε στρατοκαρτέρια και θα σε πελεκήσωμε με τα σπαθιά μας. Τ’ άντερα σου θα σου τα κάνωμε κοκορέτσι και θα σου τα δώσουμε να τα φας. Κι αυτή τη στιγμή σε καλούμε να έλθης βρε αρχίδι να έλθης να πολεμήσωμε εδώ απάνω εις τον άγιον Προφήτην Ηλίαν…» 

Γράμμα του Λήσταρχου Φώτου Γιαγκούλα προς τον αρχηγό της χωροφυλακής  

Σχετική εικόνα

«Ο πιο διαβόητος απ’ όλους ήταν ο λήσταρχος Γιαγκούλας, που περιφερόταν στις πλαγιές του Ολύμπου. Κάθε τόσο ξεθάρρευε και κατέβαινε και στον κάμπο, και τον Ιούνιο του 1925 αναφέρθηκε πως είχε μπει στην πόλη (σ.σ. στη Θεσσαλονίκη) ντυμένος παπάς, είχε πιει καφέ στο ζαχαροπλαστείο Ντορέ κι είχε πάει βόλτα προς τον Λευκό Πύργο, με την αστυνομία κατά πόδας. Ο Γιαγκούλας ήταν άξιος απόγονος των ληστρικών εκείνων σωματων που είχαν τρομοκρατήσει τη Θεσσαλονίκη και την ενδοχώρα της επί αιώνες. Όπως οι προκάτοχοί του, έτσι κι αυτός καυχιόταν μεγαλόστομα για τη ‘δική του δικαιοσύνη’, την οποία απένειμε, και στις μισογράμματες επιστολες του αποκαλούσε τον εαυτό του »Βασιλιά των Ορεών'».

Mark Mazower, Θεσσαλονίκη: Πόλη των Φαντασμάτων, σελ.454

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Γιαγκούλας λήσταρχος

 

Γράφει ο Αστέριος Ντάλλας 

 

Η ακριβής ημερομηνίας γέννησης του διαβόητου λήσταρχου Γιαγκούλα, του φόβου και τρόμου του Ολύμπου και των Πιερίων, παραμένει άγνωστη, αν και μία πιθανή χρονολογία είναι το 1894.  Ο Φώτης ή Φώτος Γιαγκούλας είδε το φως του κόσμου κάπου στα τέλη του 19ου αιώνα στο χωριό Μεταξάς κοντά στα Σέρβια Κοζάνης, λίγα χιλιόμετρα νοτίως του Βελβεντού. Ο θάνατος του στις 20 Σεπτεμβρίου 1925, υπήρξε ωστόσο, επεισοδιακός όσο και ο βίος του και έγινε πρώτη είδηση.

Ο αμφιλεγόμενος Φώτης Γιαγκούλας, ο άνθρωπος που λέγεται ότι είχε στο ενεργητικό του τόσους φόνους όσες και αγαθοεργίες, αγαπούσε την καλή ζωή, γοήτευε τις γυναίκες και ευκαιρίας δοθείσης, χλεύαζε και εξευτέλιζε τη χωροφυλακή.

Σύμφωνα με το βιβλίο του Βασίλη Τζανακάρη «Φώτης Γιαγκούλας: Ο απέθαντος και άλλες ληστρικές ιστορίες» (εκδόσεις Μεταίχμιο), «[…] Ο λήσταρχος Φώτης, γνωστός ως Φώτος ή Φώτης Γιαγκούλας [….] ξεκινά τη δράση του με ένα ‘έγκλημα τιμής’, καθώς κατεβαίνει στην Αθήνα και φονεύει έναν υπομοίραρχο που είχε βιάσει μια ξαδέλφη του. Στη συνέχεια «βγαίνει στο κλαρί», επικηρύσσεται το 1920 και σκοτώνεται σε συμπλοκή με τα καταδιωκτικά αποσπάσματα. Έδρασε κυρίως στην περιοχή του Ολύμπου, με φόνους, ληστείες και απαγωγές να καταγράφονται στο ενεργητικό του, ενώ για ένα μικρό διάστημα διέμεινε στην Αθήνα, όπου ανέπτυξε σχέση με κυρία της αριστοκρατίας, φυσικά».

Κατά μία άλλη εκδοχή, στα χρόνια του Α’ Παγκοσμίου, ο νεαρός Γιαγκούλας κατηγορήθηκε για ζωοκλοπή από τους συγχωριανούς του, σε μια εποχή πείνας και εξαθλίωσης. Φώναζε ότι είναι αθώος, αλλά φυλακίστηκε για τέσσερις μήνες στη Λάρισα. Βγαίνοντας πήρε τα βουνά και τον δρόμο της παρανομίας. 

O θρυλικός λήσταρχος λοιπόν, έδρασε την άγρια εποχή του Μεσοπολέμου στον Όλυμπο και στα Πιέρια, την Ελασσόνα και την Κοζάνη. Έστηνε τα καρτέρια του στις κλεισούρες και με τη συμμορία του, ριχνόταν σε ληστείες και απαγωγές. Η ιστορία του, όπως και οι ιστορίες άλλων ληστών και λησταρχαίων της εποχής, κυκλοφορούσαν σε φτηνά αναγνώσματα ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα και τροφοδοτούσαν τη λαϊκή φαντασία. Ίσως, επειδή, όπως λέγεται, με τα κέρδη του βοηθούσε φτωχούς.

Τα περισσότερα από αυτά που έκλεβε από τους πλούσιους και τις Αρχές, τα μοίραζε σε αγαθοεργίες και στους φτωχούς. Εξανάγκαζε δύστροπους γονείς να παντρέψουν τα ερωτευμένα παιδιά τους με εκείνους που πραγματικά αγαπούσαν -γινόταν μάλιστα και ο ίδιος κουμπάρος για να επιβλέπει πως θα τελεστεί κανονικά ο γάμος των ερωτευμένων παιδιών- αντί να τα δώσουν με το ζόρι να παντρευτούν σε γάμους συμφέροντος. Ένα τέτοιο ερωτευμένο ζευγάρι, που παντρεύτηκε με τις «ευλογίες» του Γιαγκούλα και σε πείσμα των γονιών τους, ήταν και στο Ελατοχώρι Πιερίας και το ευτυχισμένο ζευγάρι απέκτησε πολλούς απογόνους και τα εγγόνια τους στο Ελατοχώρι μνημονεύουν με τα καλύτερα λόγια την δίκαιη παρέμβαση του λήστραρχου Γιαγκούλα χωρίς την οποία δεν θα ζούσαν τόσα παιδιά, που ήταν καρποί του έρωτα και όχι του εξαναγκασμού.

«Ο βασιλεύς των Ορέων»

Ο Γιαγκούλας ήταν επικηρυγμένος αντί 600.000 δραχμών, ποσό πολύ υψηλό για την εποχή και η χωροφυλακή τον κυνηγούσε μανιωδώς, με τη βοήθεια πρόθυμων καταδοτών, που λίγα χρόνια αργότερα, κατά τη Γερμανική Κατοχή διέπρεψαν κι ως καταδότες και συνεργάτες των Ναζί κατακτητών προδίδοντας αντάρτες και αγωνιστές.

Για να μπορεί να κυκλοφορεί και να πηγαίνει στις αγαπημένες του ταβέρνες ο Γιαγκούλας μεταμφιεζόταν. Είχε γίνει μάλιστα μαέστρος στη μεταμφίεση. Συχνά πυκνά δε, καθόταν ακριβώς δίπλα στους χωροφύλακες και τους άκουγε να φλυαρούν για κείνον και να εξυφαίνουν σχέδια για τη σύλληψη του. Συχνά περνούσε μεταμφιεσμένος δίπλα από αφίσες Επικύρηξης που είχαν τη φωτογραφία του και κανένας δεν τον έπαιρνε χαμπάρι.

Μια φορά φεύγοντας από ένα ταβερνείο άφησε κάτω από το πιάτο του ένα χαρτάκι που έγραφε «βασιλεύς των Ορέων, Γιαγκούλας». Ο ταβερνιάρης το βρήκε και το έδειξε στους διώκτες του. Εκείνοι φυσικά, έγιναν έξω φρενών, αλλά δεν ήταν και η πρώτη φορά που τους κορόϊδευε κατάμουτρα. Τον Ιούνιο του 1925 μπήκε μάλιστα στη Θεσσαλονίκη μεταμφιεσμένος σε παπά. Ήπιε αμέριμνος τον καφέ του στο γνωστίο ζαχαροπλαστείο «Ντορέ» στην Πλατεία Τσιρογιάννη και πήγε βόλτα προς τον Λευκό Πύργο με την αστυνομία κατά πόδας…

Αποτέλεσμα εικόνας για Γιαγκούλας λήσταρχος

Το γράμμα προς τον αρχηγό της χωροφυλακής

Κάποια στιγμή έφτασαν στα αφτιά του ιστορίες ότι οι χωροφύλακες κακομεταχειρίστηκαν χωρικούς, πρακτική που ήταν εξαιρετικά διαδεδομένη κατά την καταδίωξη ληστών.

Εξοργισμένος έστειλε στον αρχηγό της χωροφυλακής ένα γράμμα, στο οποίο του εξηγούσε (με πολύ γλαφυρό τρόπο) τον λόγο για τον οποίον κανένας βοσκός δεν επρόκειτο να τον προδώσει.

Το γράμμα έγραφε τα εξής: «Τί πιέζεις τους εργατικούς ανθρώπους και τους κτηνοτρόφους αφού βρε κωλογαλονάδες γαμώ τ’ αστέρια σας και όλη την οικογένειά σας, αφού σας στέλλω είδηση όπου περνώ και δεν έρχεστε να πολεμήσωμε. Τί φταίγει ο κόσμος ο εργατικός και τους κακοπιέζεις; Έλα εσύ ρε αρχίδι και γίνε τσομπάνος και αν θέλης πρόδωσέ με. Την μίαν την βραδυάν θα με προδώσεις, την άλλη την βραδυάν θα σε κόψω σαν τ’ αρνάκι. Από σήμερα και εντεύθεν να ξεύρης εάν κακοποιήσεις τους ανθρώπους θα σε κάνωμε στρατοκαρτέρια και θα σε πελεκήσωμε με τα σπαθιά μας. Τ’ άντερα σου θα σου τα κάνωμε κοκορέτσι και θα σου τα δώσουμε να τα φας. Κι αυτή τη στιγμή σε καλούμε να έλθης βρε αρχίδι να έλθης να πολεμήσωμε εδώ απάνω εις τον άγιον Προφήτην Ηλίαν…»

Σχετική εικόνα

 

Η μεγάλη απόδραση

Η πρώτη μεγάλη, επισήμως καταγεγραμμένη, προσβολή προς τις αρχές ήταν όταν ο Γιαγκούλας απέδρασε σιδηροδέσμιος, μέσα από το τρένο που τον μετέφερε στο Γκεντί Κουλέ στη Θεσσαλονίκη για να εκτίσει την ποινή του.

Οι αρχές τον είχαν συλλάβει λίγο νωρίτερα, αλλά ο Γιαγκούλας κατάφερε να γλιστρήσει μέσα από τα χέρια τους.

Η απόδραση έγινε για άλλη μια φορά θέμα στον Τύπο της εποχής, κυρίως εξαιτίας της… τακτικής του: Τους έβαλε να πιουν κρασί, έκανε τον κοιμισμένο και όταν οι χωροφύλακες όντες ζαλισμένοι αποκοιμήθηκαν, εκείνος πήδηξε έξω από το τρένο….

Αποτέλεσμα εικόνας για Γιαγκούλας λήσταρχος

Με δυό σφαίρες 

Ο Γιαγκούλας σκοτώθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 1925, στην Κλεφτόβρυση Ολύμπου. Η συμπλοκή κράτησε οκτώ ολόκληρες ώρες.

Ο Γιαγκούλας και η συμμορία του βρέθηκαν αντιμέτωποι με 27 χωροφύλακες, αγροφύλακες και καταδότες.

Επικεφαλής ήταν ο μοίραρχος της χωροφυλακής και ορκισμένος εχθρός του, Ιωάννης Πετράκης. Τελικά, ο Φώτος έπεσε νεκρός με δύο σφαίρες στην κοιλιά.

Στη συμπλοκή σκοτώθηκαν επίσης, ο συνεργάτης του, Πάνος Μπαμπάνης, ο λήσταρχος Τσαμήτρας και ο χωροφύλακας Κωνσταντίνος Σαλιώρας.

Σχετική εικόνα

Τα κεφάλια των ληστών εκτέθηκαν σε κοινή θέα στην Κατερίνη, επάνω σε ένα κοντάρι μπροστά στο κτίριο του δικαστηρίου.

Η φωτογραφία με τα κομμένα κεφάλια δημοσιεύτηκε στον Τύπο, ώστε να επιβεβαιωθεί ο θάνατος του και να «ησυχάσει» ο κόσμος. «Οι τρομεροί αρχιλησταί Γιαγκούλας και Μπαμπάνης, οι οποίοι είχον καταστή το φόβητρν ολόκληρων επαρχιών και εκρατούν διαρκώς εν αναστατώσει την χωροφυλακή και τον στρατόν με την καταδίωξιν ρων εξωντώθησαν επί τέλους προχθές εις τον Όλυμπον, κατόπιν πολύωρου συμπλοκής», έγραψε σε σχετικό πηχαίο άρθρο της η εφημερίδα «Μακεδονία».

Αποτέλεσμα εικόνας για Γιαγκούλας λήσταρχος ταινια 1928

«Στις 26 Σεπτεμβρίου 1925 τα κεφάλια των Γιαγκούλα, Μπαμπάνη, Τσαμήτρα μεταφέρθηκαν στην Αθήνα και παραδόθηκαν στο ιατροδικαστικό εργαστήριο της οδού Σωκράτους. Και τα τρία διατηρούνταν σε καλή κατάσταση».Αποτέλεσμα εικόνας για Γιαγκούλας λήσταρχος ταινια 1928

Η μαρτυρία για τον αποκεφαλισμό του

Σχετικά με τα όσα ακολούθησαν τον θάνατο του λήσταρχου, διασώζεται η εξής μαρτυρία:

«Ύστερα από το τέλος των τριών λήσταρχων, ένας κτηνοτρόφος, ονόματι Καλαϊτζής, παρακάλεσε το μοίραρχο Πετράκη να αναλάβει το μακάβριο έργο να κόψει αυτός το κεφάλι του Φώτη Γιαγκούλα, και μάλιστα με το ίδιο μαχαίρι με το οποίο, όταν ο λήσταρχος ήταν εν ζωή, κατά τα λεγόμενα του Καλαϊτζή, τον είχε απειλήσει τέσσερις φορές να τον σφάξει. Ο μοίραρχος το αποδέχθηκε, ‘διότι κανείς άλλος δεν ήθελε να κάνει το έργον του χειρούργου’. Και ο κτηνοτρόφος ‘όρμησε κατά του άψυχου Γιαγκούλα και τον ήρπασεν από τα μαλλιά. Έσυρε στο κατόπιν το μαχαίρι του ίδιου του λήσταρχου (ένα μικρό ευτελέστατον που κόβουν το ψωμί) και μετ’ ολίγον εχώριζε την κεφαλήν από το σώμα κρατήσας το μαχαίρι ως ενθύμιον αφού του το προσέφερεν ο κ. Πετράκης’».

Ο Βασίλης Τζανακάρης στο βιβλίο του «Όταν σκοτώνεται ο απέθαντος» περιγράφει τη στιγμή που ο μοίραρχος Μανώλης Πετράκης ζήτησε να κόψουν το κεφάλι του Γιαγκούλα. «»Τι τους κοιτάτε, μωρέ, και δεν τους παίρνετε τα κεφάλια; Περιμένετε να ζωντανέψουν; Πάει τέλειωσε μ’ αυτούς, κόψτε τα να τελειώνουμε!» βρυχήθηκε ο μοίραρχος Μανώλης Πετράκης. Είχε στραβώσει το πηλήκιο με το έμβλημα της Δημοκρατίας που φορούσε και τα γαλόνια στα μανίκια της στολής του ήταν γεμάτα σκόνη και καπνιά.

Οι μπότες του ήταν άβαφες, βρόμικες, γδαρμένες κι ο ίδιος έδειχνε ανήσυχος. Κάθε τόσο χτυπούσε τα πόδια του στις πέτρες να διορθώσει ό,τι μπορούσε να διορθωθεί από την τσαλακωμένη του εμφάνιση κι έριχνε άγριες ματιές κατά το μέρος του πισθάγκωνα δεμένου Λεωνίδα Μπαμπάνη που τον φύλαγαν δυο χωροφύλακες. Οι περισσότεροι από τους άντρες του αποσπάσματος τον κοιτούσαν σιωπηλοί. Δεν ήταν ό,τι πιο εύκολο αυτό που ζητούσε ο καπετάνιος τους. Και μόνο που το σκέφτονταν, ιδιαίτερα κάτι νέα και πρωτόβγαλτα παλικαράκια, ανατρίχιαζαν. Από την άλλη τα κεφάλια έπρεπε να κοπούν όσο τα κορμιά των ληστών ήταν ακόμη ζεστά και δεν είχε αρχίσει να στεγνώνει το αίμα. 

Από τη δύσκολη θέση τούς έβγαλε ένας γεροδεμένος και ηλιοψημένος άντρας που είχε ακολουθήσει εθελοντικά το απόσπασμα και τώρα αποτραβηγμένος κάπνιζε σιωπηλά το ένα τσιγάρο πίσω από το άλλο. – Καπετάνιο, στον Γιαγκούλα άφησέ με να το κάνω εγώ! πρότεινε με δυνατή φωνή. Άφησέ με να του πάρω εγώ το κεφάλι όπως το έχω υποσχεθεί στον εαυτό μου!

Ο Πετράκης στράφηκε προς το μέρος του. Ήταν ένας ψηλός καράβλαχος με στεγνό πρόσωπο, μικρά πονηρά μάτια και μαύρο καλπάκι που του έκρυβε το μισό κεφάλι.

– Ποιος είσαι εσύ, μωρέ; ρώτησε παραξενεμένος ο μοίραρχος, καθώς δεν μπορούσε να τους θυμάται όλους.

– Εγώ, καπετάνιο μου, είμαι ο Καλαϊτζής ο κτηνοτρόφος! είπε εκείνος.

Ο Πετράκης παραξενεύτηκε.

– Και γιατί θέλεις να το κόψεις εσύ, μωρέ, κι όχι κανένας άλλος; Είχες τίποτα προηγούμενα μαζί του;

– Είχα, καπετάνιο, πώς δεν είχα. Κάποτε με είχαν πιάσει ληστές κι ήθελαν να με σκοτώσουν γιατί νόμιζαν ότι τους πρόδιδα στα αποσπάσματα. Όμως στο τέλος τη γλίτωσα φτηνά.

Ο Καλαϊτζής γύρισε από τη μια κι από την άλλη το κεφάλι του δείχνοντας τα δυο υπόλοιπα από τα κομμένα αυτιά του. Μικρά κομμάτια πετσοκομμένης σάρκας κρέμονταν δεξιά κι αριστερά, κακοραμμένα από κάποιον αλμπάνη παρά από επιστήμονα γιατρό και χειρουργό.

Ο Πετράκης συμφώνησε.

Έβγαλε από την τσέπη του ένα συνηθισμένο μαχαίρι, από αυτά που χρησιμοποιούσαν στην υπηρεσία για να κόβουν ψωμί, και του το πρότεινε.

– Κάνε ό,τι μπορείς μ’ αυτό, αλλά όσο πιο γρήγορα, να μη μας πάρει η νύχτα.

– Να ’σαι ήσυχος, καπετάνιο, εγώ σε κάτι τέτοια είμαι μάνα! τον διαβεβαίωσε ο κτηνοτρόφος σκύβοντας πάνω από το νεκρό και ματωμένο κορμί του λήσταρχου. Αλλά θα μου επιτρέψεις, γιατί έχω το δικό μου, είπε δείχνοντας μια τεράστια μαχαίρα».

Στις τσέπες του Γιαγκούλα θα βρεθεί μια ερωτική επιστολή της Μπήλιως. Λέγεται ότι οι ερωμένες του ήταν τουλάχιστον πέντε, παρότι υπήρξε παντρεμένος με συγχωριανή του.

Η περίφημη, φονική «Παρδάλα»

Το κεφάλι του Γιαγκούλα, μαζί με την περίφημη «Παρδάλα» (με την οποία εκτιμάται ότι δολοφόνησε 54 ανθρώπους) εκτίθενται στο Εγκληματολογικό Μουσείο.

Στην «Παρδάλα», τη μαχαίρα του, που είχε αποκτήσει το 1917 και η οποία θεωρείται δείγμα της παρορμητικής, ιδιόμορφης και φλογερής ιδιοσυγκρασίας του, είχε χαράξει τα εξής λόγια:

«Προς τους πάντας. Μη δηνάμενος να εύρο ίδινος δικαίου παρά της δυκαιοσήνης των Ελλήνων, ηναγγάσθην να τονίσο το δίκαιον της Παρδάλας ή Μαχαίρας. Όθεον η ύψηστος αυτή λειτουργός της ανάνδρου Δικαιοσύνης ονόματι Παρδάλα έχη τον λόγον από σήμερον εις πάντας τους αιωθούντας και απίστους. Η λειτουργία αυτής έσετε πάντοτε ειλικρινής και ουδέποτε θέλη λησμονήση τα Ιερά καθήκοντά της προς αναμονή του δικαίου. Μαρτίου 1917».

Ελεύθερη απόδοση στη νέα ελληνική: «Προς όλους. Επειδή δεν μπορώ να βρω δίκαιο στη δικαιοσύνη των Ελλήνων, αναγκάσθηκα να τονίσω το δίκαιο της Παρδάλας ή Μαχαίρας. Από τώρα και στο εξής η ύψιστη αυτή λειτουργός της άνανδρης Δικαιοσύνης, η ονομαζόμενη ‘Παρδάλα’, έχει τον λόγο απέναντι σε όλους τους υπεύθυνους και άπιστους. Η λειτουργία αυτής της μαχαίρας θα είναι πάντα ειλικρινής και πότε δεν θα λησμονήσει τα ιερά της καθήκοντα για την απονομή του δικαίου. Μάρτιος 1917».

Σχετική εικόνα

Μπορούμε συνεπως να φανταστούμε τι σοκ ένιωσε, τρία χρόνια αργότερα, ένας οδηγός αυτοκινήτουόταν, διασχίζοντας τους λόφους ακριβώς έξω από τα τείχη της Θεσσαλονίκης, είδε τον «Γιαγκούλα» και τη «συμμορία» του σε εξαιρετική φόρμα. ‘Εκανε γρήγορα όπισθεν και κατευθύνθηκε προς το πλησιέστερο αστυνομικό τμήμα. Μισή ώρα αργότερα μια δύναμη του ιππικού έφτασε επιτόπου και κυνηγησε το ληστή. Μονάχα την τελευταία στιγμή αντιλήφθηκαν οι στρατιώτες ότι το φουστανελοφόρο ληστρικό σώμα που ήταν έτοιμοι να εφορμήσουν εναντίον του, ήταν στην πραγματικότητα μια ομάδα κομπάρσοι του Σινεμά. (Mark Mazower, Θεσσαλονίκη: Πόλη των Φαντασμάτων, σελ. 455).

Το 1928 η ζωή και η δράση του Γιαγκούλα αποτέλεσαν το θέμα ομώνυμης ταινίας του Κομινάκη, ενός Θεσσαλονικιού παραγωγού, σε μια εμβρυακή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου. Τον Γιαγκούλα τον έπαιζε ένας Σαλονικιός δημοσιογράφος, τη «σύζυγο» του μια γνωστή ηθοποιός. Αφού δόθηκαν οι απαραίτητες εξηγήσεις στους χωροφύλακες, προστέθηκε στην ταινία μια νέα σκηνή καταδίωξης και οι αξιωμςετικοί πήραν κι αυτοί μετά χαράς μέρος…

Αποτέλεσμα εικόνας για Γιαγκούλας λήσταρχος ταινια 1928

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ jpg

ΑΡΧΑΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ: Εφευρέσεις Εκτός Τόπου και Χρόνου


Εφευρέσεις Εκτός Τόπου και Χρόνου

Ανακαλύπτοντας το Αδιανόητο

Γράφει ο Νίκος Κανακάρης

Από την αρχή του χρόνου το ανθρώπινο μυαλό πάλευε με το αδιανόητο, προσπαθώντας να υλοποιήσει κάθε σκέψη που θα μπορούσε να του παρέχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει το «αδύνατο». Ο μέσος άνθρωπος συνήθως δεν ξέρει ή δε θέλει να θυμάται ότι για να μπορεί να απολαμβάνει σήμερα όλες αυτές τις δυνατότητες που του προσφέρει η τεχνολογία, κάποιοι άνθρωποι πέρασαν ολόκληρη τη ζωή τους προσπαθώντας να καταφέρουν το ακατόρθωτο. Πρόθεση αυτού του άρθρου είναι να διασπάσει το γνωστό χωροχρονικό συνεχές και να καταλύσει για λίγο τη γραμμική έννοια του χρόνου όπως την αντιλαμβάνεται ο δυτικός ορθολογισμός. Τί θα λέγατε λοιπόν αν μιλούσαμε για εφευρέσεις-«μανιτάρια», που εμφανίστηκαν ξαφνικά εκτός τόπου και χρόνου και ξεχάστηκαν το ίδιο παράδοξα, αφήνοντας πίσω τους αμυδρά ίχνη που συνθέτουν έναν παράξενο θρύλο ή μια παράλληλη, αλλά αποσιωπημένη ιστορία των εφευρέσεων; Ο Νίκος Κανακάρης κάνει μια πρώτη καταγραφή της μυστικής αυτής Ιστορίας.

Υπάρχει μια αρχαία αιγυπτιακή τοιχογραφία που απεικονίζει την επίκληση στο θεό Ρα-Ήλιο. Η τοιχογραφία αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον από άποψη διάταξης των σχεδίων. Στη βάση της υπάρχει μια στήλη (ντζεντ), η οποία στην κορυφή καταλήγει σε έναν αιγυπτιακό σταυρό, από το κέντρο του οποίου ξεκινούν με απόλυτη συμμετρία δυο ανθρώπινα χέρια που υψώνονται για να αγγίξουν τον ηλιακό δίσκο που βρίσκεται στην κορυφή της παράστασης. Δεξιά κι αριστερά, υπάρχουν ζωγραφισμένοι κυματισμοί που μοιάζουν με υλοποιήσεις ηλεκτρικής ροής. Στο κάτω τμήμα της εικόνας υπάρχουν δυο άνθρωποι, ενώ πάνω στον τρίτο κυματισμό, πίθηκοι απλώνουν λατρευτικά τα χέρια προς το θεό Ρα. Κάποιοι επιστήμονες που μελέτησαν αυτή την τοιχογραφία, διαπίστωσαν έκπληκτοι ότι το σχέδιο παρουσίαζε σημαντικές ομοιότητες με μια σύγχρονη γεννήτρια πλάσματος. Οι σχεδιαστικές ομοιότητες ήταν καταλυτικές και η σύγκριση αναπόφευκτη, αφού μια δέσμη πλάσματος που παράγεται από θερμικά μέσα, οδηγείται σε έναν σωλήνα (ντζεντ), στο εσωτερικό του οποίου υπάρχουν δυο ηλεκτρόδια (ανθρώπινα χέρια) που επικοινωνούν σε εσωτερικό κύκλωμα (αιγυπτιακός σταυρός) και όλη η συσκευή βρίσκεται κάτω από την επίδραση ενός ισχυρού ηλεκτρομαγνήτη (Ήλιος-Ρα).

Στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου σώζεται ένας αρχαίος πάπυρος που είναι αντίγραφο παλαιότερου κειμένου, που περιγράφει μια μεταμόσχευση καρδιάς. Η επέμβαση έγινε σε έναν στρατιώτη που υπηρετούσε στην προσωπική φρουρά του Φαραώ. Ο στρατιώτης είχε τραυματιστεί στην καρδιά από ακόντιο και σύμφωνα με το κείμενο του παπύρου, κάποιος γιατρός αποφάσισε να αντικαταστήσει την καρδιά του με την καρδιά ενός μοσχαριού. Η επέμβαση έγινε με απόλυτη επιτυχία, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Φαραώ Ντζεσέρ (3η δυναστεία), χιλιάδες χρόνια πριν ο σύγχρονος άνθρωπος διανοηθεί ότι είναι δυνατή μια τέτοια επέμβαση. Η παραπάνω πληροφορία οφείλεται στον Αιγύπτιο καθηγητή Ντόρου Τοντερίτσιου, όμως υπάρχουν πολυάριθμες αναφορές και για άλλα ιατρικά επιτεύγματα των αρχαίων Αιγυπτίων. Για παράδειγμα, είναι πλέον αποδεκτό ακόμη κι από την επίσημη αρχαιολογία, ότι οι Αιγύπτιοι σφράγιζαν δόντια και κατασκεύαζαν οδοντιατρικές γέφυρες, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι ήταν σε θέση να θεραπεύουν τον καταρράκτη. Σώζονται επίσης αρκετοί πάπυροι που ασχολούνται με ιατρικά θέματα, όπως ο πάπυρος Έμπερς που αναλύει θέματα καρδιολογίας και ο πάπυρος Έντουιν Σμιθ που περιγράφει επιτυχημένες επεμβάσεις στα οστά.

Η επίσημη αρχαιολογία δέχεται ότι οι νωπογραφίες του Λασκό είναι φτιαγμένες με κίτρινη ώχρα και ράβδους μαγνησίου, πυροξειδίου και σιδήρου. Οι ράβδοι σύμφωνα με τους αρχαιολόγους έμοιαζαν με υπερμεγέθη κραγιόνια και χρησιμοποιήθηκαν ευρύτατα από τους αρχαίους καλλιτέχνες. Όμως, έχει ενδιαφέρον να δούμε πώς μπορεί να κατασκευαζόταν μια τέτοια ράβδος. Θεωρητικά, οι καλλιτέχνες του Λασκό, θα πρέπει να έβγαζαν από τη γη το πυροξείδιο του σιδήρου ή το μαγνήσιο (που είναι ένα εξαιρετικά σπάνιο υλικό), να το κοσκίνιζαν, να το καθάριζαν από τις ξένες ουσίες, να το κονιορτοποιούσαν και τέλος να το ανακάτευαν με κάποια λιπαρή ουσία, ώστε η λεπτή σκόνη να αποκτήσει συμπαγή κι εύχρηστη μορφή. Αν όλες οι παραπάνω διαδικασίες δεν αποτελούν μια μορφή χημικής τεχνολογίας, τότε πώς αλλιώς θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε;

Η χρήση και η κατεργασία υλικών που δεν είχαν ακόμη ανακαλυφθεί, ανύπαρκτων δηλαδή σύμφωνα με τη συμβατική αντίληψη που έχουμε γα τον κόσμο μας, φαίνεται να αποτελούσε μια από τις πλέον αγαπητές πρακτικές των προγόνων μας. Ο Σοβιετικός καθηγητής Κοριούν Μεγκερεζιάν ανακάλυψε στο Μενζαμόρ της Σοβιετικής Αρμενίας το αρχαιότερο μεταλλουργείο του κόσμου. Η λειτουργία του τοποθετείται γύρω στο 3000 π.Χ. κι εντοπίστηκαν σε αυτό 200 καμίνια για την κατεργασία μετάλλων. Οι έρευνες που έγιναν, επιβεβαίωσαν την επεξεργασία σε αυτό δεκατεσσάρων ποικιλιών ορείχαλκου, χαλκού, μολύβδου, ψευδαργύρου, σιδήρου, χρυσού, κασσίτερου, αρσενίτη, αντιμονίου, μαγνησίου και χάλυβα! Στην περιοχή βρέθηκαν σχεδόν άθικτες ατσάλινες λαβίδες που χρησιμοποιούνταν για την κατεργασία των μετάλλων. Οι ανακαλύψεις του Μεγκερεζιάν επικυρώθηκαν από επιστημονικά ιδρύματα της ΕΣΣΔ κι ελέγχθηκαν από πανεπιστήμια των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Αγγλίας και της Γερμανίας.

Αλλά και οι αρχαίοι Κινέζοι φαίνεται να είχαν προηγμένες γνώσεις στον τομέα της μεταλλουργίας, όπως προέκυψε από την ανακάλυψη αντικειμένων που ήταν κατασκευασμένα από κράμα αλουμινίου. Οι έρευνες του αρχαιολόγου Γιαν Χανγκ ανέτρεψαν εντελώς όλες τις ιδέες του σύγχρονου κόσμου για την ιστορία του αλουμινίου, που όλοι πίστευαν πως ήταν άγνωστο μέχρι το 1807, οπότε και το ανακάλυψε ο Βρετανός χημικός Χάμφρεϋ Ντέιβυ. Παρά την ύπαρξη αρχαίων κινέζικων αντικειμένων φτιαγμένων από κράμα αλουμινίου, η σύγχρονη επιστήμη κατόρθωσε να το κατασκευάσει εργαστηριακά μόλις το 1827, χωρίς να καταφέρει ακόμη και τότε να δημιουργήσει καθαρό αλουμίνιο, πράγμα το οποίο έγινε εφικτό σχεδόν τριάντα χρόνια αργότερα, χάρη στις ηλεκτρολυτικές μεθόδους των Έρουλ και Χωλ.

Μια επιγραφή που βρέθηκε στην Ελευσίνα το 1893, περιέχει οδηγίες για την κατασκευή «μπρούτζινων κυλινδρικών πόλων», οι οποίοι θα χρησιμοποιούνταν στο Τελεστήριο της Ελευσίνας. Η επιγραφή χρονολογείται τον 4ο π.Χ. και ουσιαστικά επιβεβαιώνει τη χρήση τόρνου και την ύπαρξη κοπτικών εργαλείων φτιαγμένων από σκληρούς χάλυβες. Και βέβαια, δεν μπορούμε παρά να συμπεράνουμε ότι για να γίνει κάτι τέτοιο, ήδη υπήρχε προηγμένη τεχνολογία παραγωγής και θερμικής κατεργασίας του χάλυβα.

Υπάρχουν αναφορές ότι ο Αριστοτέλης χρησιμοποιούσε μια πένα από μέταλλο, ότι ο Πλάτωνας είχε κατασκευάσει μια κλεψύδρα-ξυπνητήρι, ότι στα ανάκτορα του Νέρωνα υπήρχε κάποιου είδους ασανσέρ κι επίσης, ότι οι Ρωμαίοι γνώριζαν το μυστικό της κατασκευής άθραυστου γυαλιού, το οποίο χρησιμοποιούσαν ευρύτατα, μέχρι που ο Τιβέριος διέταξε την καταστροφή των εργαστηρίων παρασκευής του, από φόβο μήπως γίνει πολυτιμότερο από το χρυσό και το ασήμι.

Σε αντίθεση με την επίσημη εκδοχή που δέχεται ότι το αλεξικέραυνο εφευρέθηκε το 1752 από το Βενιαμίν Φραγκλίνο, γνωρίζουμε πως ο ναός του Σολομώντα διέθετε 24 αλεξικέραυνα, 3000 χρόνια πριν εφευρεθούν. Ολόκληρος ο ναός φαίνεται να εξυπηρετούσε αυτό το σύστημα που σκόπευε να υποτάξει τις δυνάμεις της φύσης. Η οροφή ήταν φτιαγμένη από δοκάρια κέδρου και σκεπασμένη με ένα παχύ επίχρυσο στρώμα. Σε τακτά διαστήματα υπήρχαν μακριές σιδερένιες ή ατσάλινες επιχρυσωμένες βέργες, που σκοπό είχαν να προσελκύουν τα ηλεκτρικά φορτία της ατμόσφαιρας. Οι τοίχοι του ναού ήταν σκεπασμένοι από επιχρυσωμένο ξύλο και στο προαύλιο υπήρχαν δεξαμενές στις οποίες έφτανε νερό που διοχετεύονταν μέσα από μεταλλικούς σωλήνες. Ήταν δηλαδή ένα τέλειο σύστημα αποφόρτισης των ηλεκτρικών φορτίων της ατμόσφαιρας, που εκμεταλλεύονταν έξυπνα τα υλικά κατασκευής του κτηρίου, δημιουργώντας μονώσεις και αγωγούς μέσα από τους οποίους έρεαν τα ηλεκτρικά φορτία.

Τη χρήση του αλεξικέραυνου όμως γνώριζαν κι αρκετοί άλλοι εκτός από τους κατασκευαστές του ναού του Σολομώντα. Ο Νουμάς Πομπήλιος, δεύτερος βασιλιάς της Ρώμης, ήξερε να προκαλεί όποτε ήθελε «τη φωτιά του Δία» και κληροδότησε το φοβερό μυστικό στο διάδοχό του Τούλλο Οστίλιο. Η γνώση αυτή ήταν μοιραία για τον Τούλλο Οστίλιο, αφού όπως μας πληροφορεί ο Τίτος Λίβιος, του στοίχισε τη ζωή εξαιτίας ενός λανθασμένου χειρισμού κατά τη διάρκεια μιας θρησκευτικής γιορτής. Τον 6ο π.Χ., ο βασιλιάς της Ετρουρίας Πορσέννας χρησιμοποίησε ένα αλεξικέραυνο για να κεραυνοβολήσει ένα τρομερό ζώο που λυμαινόταν τη χώρα του, το οποίο παραδόξως ονομάζονταν Βολτ! Άλλος ένας που γνώριζε τη χρήση του αλεξικέραυνου ήταν ο Έλληνας ιστορικός και γιατρός Κτησίας που έζησε τον 4ο π.Χ. Έμαθε το μυστικό στην Αίγυπτο ή στην Περσία και χρησιμοποιούσε δυο σπαθιά καρφωμένα ανάποδα στη γη, πιστεύοντας ότι έτσι απομακρύνονταν τα σύννεφα, το χαλάζι και οι καταιγίδες.

Η χαλιναγώγηση όμως του ατμοσφαιρικού ηλεκτρισμού σε καμία περίπτωση δεν είναι τόσο σημαντική όσο η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος με τεχνικές μεθόδους. Στο ημερολόγιο του Ισπανού εξερευνητή και συγγραφέα Μπάρκο Σεντενέρα, που επισκέφτηκε το 1601 τα ερείπια μιας πόλης που ο ίδιος αναφέρει ως Ελ Γκραν Μόχο σώζεται η πρώτη μαρτυρία που σχετίζεται με αυτό το θέμα. Από ότι μπορούμε να συμπεράνουμε, η πόλη αυτή βρισκόταν κοντά στις πηγές του ποταμού Παραγουάη, στην ευρύτερη περιοχή των Επτά Λιμνών που βρίσκεται στο κέντρο του Μάτο Γκρόσσο. Εκεί ανακάλυψε ένα αντικείμενο που περιγράφει ως «ραβδί που είχε μια σφαίρα στην κορυφή, η οποία έλαμπε με δυνατό φως». Σύμφωνα με τις περιγραφές του, το αντικείμενο δε φαινόταν να χρησιμοποιεί κάποια εμφανή πηγή ενέργειας. Οι μελετητές του έργου του Σεντενέρα πιστεύουν πως είχε ανακαλύψει έναν αρχαίο ηλεκτρικό λαμπτήρα που λειτουργούσε χάρη σε κάποιον ηλεκτροχημικό μηχανισμό, ο οποίος παρείχε στη σφαίρα της κορυφής την απαιτούμενη ενέργεια που την έκανε να λάμπει. Παρόμοιες σφαίρες, όμως κατά πολύ μεγαλύτερες, που φαίνεται να λειτουργούσαν βασισμένες στην ίδια αρχή, βρέθηκαν και στην ολλανδική Νέα Γουινέα. Είχαν διάμετρο 3-3,5 μέτρων και ήταν τοποθετημένες πάνω σε κολόνες. Οι σφαίρες αυτές εξέπεμπαν άπλετο φως, ανάλογης φωτεινότητας με αυτή που παράγεται από τις σύγχρονες λάμπες νέον. Είμαστε σίγουροι, πως αν ο Τόμας Έντισον, που ανακάλυψε τον ηλεκτρικό λαμπτήρα το 1879, γνώριζε για την ύπαρξή τους, σίγουρα θα ενδιαφέρονταν πολύ να τις μελετήσει…

Η πιο εντυπωσιακή ανακάλυψη αρχαίου αντικειμένου που σχετίζεται με τον ηλεκτρισμό, είναι σίγουρα το εύρημα που ονομάστηκε Μπαταρία της Βαγδάτης. Βρέθηκε το 1936 σ’ έναν αρχαίο παρθικό οικισμό του Ιράκ και ύστερα από εξέταση που έγινε στα εργαστήρια του ιρακινού μουσείου, από ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής το Γερμανό Βίλχελμ Κένιχ, προέκυψε το συμπέρασμα ότι το αντικείμενο ήταν ένα ηλεκτρικό στοιχείο, δηλαδή μπαταρία, έτοιμη να λειτουργήσει αρκεί να γινόταν η προσθήκη κάποιου αλκαλικού υγρού. Το εκπληκτικό είναι ότι ο παρθικός οικισμός στον οποίο βρέθηκε η μπαταρία, χρονολογείται μεταξύ 248 π.Χ. και 226 μ.Χ.

Το εύρημα ήταν ένα αγγείο σε σχήμα βάζου, κατασκευασμένο από ανοιχτόχρωμο πηλό. Περιείχε έναν χάλκινο κύλινδρο, στερεωμένο στο κέντρο του εσωτερικού χώρου με άσφαλτο. Το αγγείο είχε ύψος 15 εκατοστών και ο κυλινδρικός σωλήνας που ήταν φτιαγμένος από φύλλο χαλκού και κλειστός στη μια άκρη, είχε διάμετρο 26 χιλιοστών και ύψος 9 εκατοστών. Στο εσωτερικό του σωλήνα, συγκρατημένο από ένα ασφάλτινο στήριγμα, υπήρχε μια οξειδωμένη σιδερένια ράβδος, που η κορυφή της προεξείχε περίπου 1 εκατοστό πάνω από το ασφάλτινο στήριγμα και ήταν καλυμμένη από ένα κιτρινόγκριζο οξειδωμένο λεπτό στρώμα κάποιου μετάλλου που έμοιαζε με μολύβι. Η κάτω άκρη του σιδερένιου ραβδιού δεν ακουμπούσε στον πάτο του κυλίνδρου, όπου υπήρχε ένα λεπτό στρώμα ασφάλτου πάχους 3 χιλιοστών. Όταν ο Βίλχελμ Κένιχ ανακοίνωσε το πόρισμά του, λέγοντας πως πρόκειται για μια αρχαία μπαταρία, η επιστημονική κοινότητα γέλασε με την καρδιά της, αφού κάτι τέτοιο δεν ήταν δυνατόν να υπάρχει. Όμως, γελάει καλύτερα όποιος γελάει τελευταίος. Έτσι, ένας συμπατριώτης του Κένιχ, ο αιγυπτιολόγος δρ. Έγκεμπρεχτ, αποφάσισε να εξετάσει κι αυτή την πιθανότητα. Κατασκεύασε λοιπόν με ακριβή αντίγραφα των αρχαίων κομματιών μια μπαταρία, η οποία ως αλκαλικό υγρό χρησιμοποιούσε φρεσκοστυμμένο χυμό σταφυλιών. Μόλις το υγρό έμπαινε στο χάλκινο κύλινδρο, ένα βολτόμετρο συνδεδεμένο με την μπαταρία, κατέγραφε τάση μισού βολτ. Για άλλη μια φορά, κάτι που ήταν αδύνατον να υπάρχει, υπήρχε!

Το μυστικό της παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος φαίνεται να ταξίδεψε μέσω της μυστικής παράδοσης μέσα στο χρόνο. Έτσι, το ξανασυναντάμε το 13ο αιώνα. Σύμφωνα πολλές αναφορές, ο Γάλλος ραβίνος Γιέσελε είχε κατασκευάσει μια «φωτεινή λάμπα που άναβε μόνη της». Αυτή η λάμπα δεν είχε λάδι, ούτε φιτίλι και παρά το γεγονός ότι ο Γιέσελε την είχε παρουσιάσει στο βασιλιά Άγιο Λουδοβίκο, ποτέ δεν αποκάλυψε το μυστικό που την έκανε να λειτουργεί. Τη χρήση του ηλεκτρισμού από το Γάλλο ραβίνο, επιβεβαιώνει και ο Ελίφας Λεβί στο βιβλίο του Ιστορία της Μαγείας, προσθέτοντας ότι ο Γιέσελε χρησιμοποιούσε το ηλεκτρικό ρεύμα και για άλλους σκοπούς. Αγγίζοντας ένα καρφί στον τοίχο του εργαστηρίου του, έβγαινε μια γαλάζια σπίθα κι όποιος άγγιζε το ρόπτρο της πόρτας του ένιωθε σα να τον χτυπούσε κεραυνός.

Την ίδια εποχή με το Γιέσελε έζησε και ο πασίγνωστος Ρότζερ Μπέικον. Ο Μπέικον γεννήθηκε στο Ίλτσεστερ της Αγγλίας το 1214 και οι μελέτες του σε διάφορους τομείς είναι πλέον θρυλικές. Τουλάχιστον στον τομέα της οπτικής φαίνετε να γνώριζε τα φαινόμενα του αντικατοπτρισμού, της εξάπλωσης και της διάθλασης του φωτός. Από το βιβλίο του Πραγματεία περί οπτικής ή προοπτικής, διαπιστώνουμε ότι το 1250 ήταν σε θέση να κατασκευάσει τηλεσκόπια και μικροσκόπια. Επίσης, στα γραπτά του υπάρχει ο χημικός τύπος της πυρίτιδας. Παρ΄ όλα αυτά, η συμβατική ιστορία δέχεται ως εφευρέτη του τηλεσκοπίου τον Ολλανδό Χανς Λίππερσαϋ, που παρουσίασε την εφεύρεσή του το 1608. Όσο για το Ρότζερ Μπέικον, όταν πέθανε, τα χειρόγραφά του θεωρήθηκαν προϊόντα μαγείας και οι γνώσεις του καταδικάστηκαν στην αφάνεια. Ο ίδιος φαίνετε να γνώριζε την αντιμετώπιση που του επιφύλασσαν, τόσο οι σύγχρονοι όσο και οι μεταγενέστεροί του, όταν είχε πει: «Μετανιώνω που μπήκα σε τόσο κόπο για το καλό της επιστήμης».Image result for λεονάρντο ντα βίντσι εφευρεσεις

Δύο αιώνες αργότερα, ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι σχεδίαζε το πρώτο αλεξίπτωτο που είχε μορφή αντίσκηνου. Παρ΄ όλο που οι υπολογισμοί του Ντα Βίντσι και ο σχεδιασμός του αλεξιπτώτου του ήταν τέλειοι, χρειάστηκε να περιμένουμε ως το 1797 για να γίνει αποδεκτή αυτή η εφεύρεση που καταχωρήθηκε στο Γάλλο Ζαν Πιέρ Φρανσουά Μπλανσάρ. Ο Ντα Βίντσι, μεταξύ των πολλών παράξενων εφευρέσεών του είχε κατασκευάσει κι ένα πυροβόλο ατμού. Τόσο ο ίδιος, όσο και ο Ιταλός ποιητής Φραγκίσκο Πετράρχης απέδιδαν το πρωτότυπο του όπλου στον Αρχιμήδη. Αυτό σημαίνει ότι ένα πυροβόλο όπλο είχε κατασκευαστεί εκατοντάδες χρόνια πριν δεχτούμε την ύπαρξή του. Το πυροβόλο του Αρχιμήδη ονομαζόταν Ατμοτηλεβόλο και λειτουργούσε με ατμό. Σύμφωνα με τις περιγραφές, εκσφενδόνιζε σιδερένιες μπάλες βάρους ενός ταλάντου, σε απόσταση έξι σταδίων. Το όπλο αποτελούνταν από έναν μακρύ σωλήνα, το 1/3 του μήκους του οποίου βρισκόταν μέσα σε δοχείο που περιείχε αναμμένα κάρβουνα. Στο πίσω μέρος της κατασκευής υπήρχε δοχείο νερού, το οποίο όταν έπεφτε στο θερμό σωλήνα, εξαερωνόταν στιγμιαία, δημιουργώντας την απαιτούμενη πίεση για την εκτόξευση του βλήματος.Related image

Ένα άλλο όπλο που η κατασκευή του προηγείται της αποδοχής της ύπαρξής του, είναι το μυδραλιοβόλο που κατασκεύασε το 1775 ο Γάλλος μηχανικός Περόν. Το μυδραλιοβόλο αυτό λειτουργούσε με μανιβέλα και μπορούσε να εκσφενδονίζει εικοσιτέσσερις μπάλες. Ο Περόν παρουσίασε το όπλο στο νεαρό Λουδοβίκο ΙΣΤ΄ και το μυδραλιοβόλο προκάλεσε τόση ταραχή στο βασιλιά και τους υπουργούς του, που διατάχθηκε η καταστροφή του και ο εφευρέτης του θεωρήθηκε εχθρός της ανθρωπότητας.

Η εφεύρεση του πρώτου ατμοστροβίλου αποδίδεται στο Βρετανό μηχανικό Τσαρλς Πάρσον κι έγινε το 1884. Παρ΄ όλα αυτά, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι ο Ήρωνας (100 π.Χ.) είχε κατασκευάσει έναν μηχανισμό που αναφέρεται ως Αιολόσφαιρα ή Αιόλου Πύλη. Ο μηχανισμός αυτός αποτελούνταν από μια κοίλη σφαίρα που ήταν τοποθετημένη πάνω από κλειστό λέβητα με τον οποίο επικοινωνούσε. Ο ατμός από το λέβητα διοχετευόταν στη σφαίρα, που είχε δυο διαμετρικά αντίθετα ακροφύσια κι έτσι, η έξοδος του ατμού προκαλούσε την περιστροφή της.

Μια λιγότερο εντυπωσιακή, αλλά εξίσου σημαντική ανακάλυψη που προηγήθηκε της εποχής της είναι η χύτρα ατμού που χρησιμοποιούσε ο γιατρός Φιλομένης το 250 π.Χ. για να μαγειρεύει. Η χύτρα ατμού επανανακαλύφθηκε το 1681 από τον Ντενίς Παπέν και η μόνη διαφορά της με αυτή του Φιλομένη ήταν ότι η χύτρα του Παπέν διέθετε ασφαλιστική δικλείδα.

Άλλη μια σημαντική εφεύρεση που προηγήθηκε της επίσημης ανακάλυψής της είναι και το υποβρύχιο. Η επίσημη ιστορία καταγράφει ως πρώτο υποβρύχιο που κατασκευάστηκε ποτέ, αυτό που έφτιαξε ο Ντέιβιντ Μπρουσνέλ. Ονομάζονταν Χελώνα κι έμοιαζε με τεράστιο βαρέλι που κινούνταν με χειροκίνητη προπέλα. Στις 6 Σεπτεμβρίου 1776 έκανε την πρώτη δοκιμαστική του επιχείρηση στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Τόσο αυτή, όσο και οι επόμενες όμως ήταν αποτυχημένες ως προς την επίτευξη των στόχων του κατασκευαστή. Το πρώτο υποβρύχιο ανοιχτής θαλάσσης αποδίδεται επίσημα στον Αμερικανό Σάιμον Λεκ. Ονομαζόταν Αργοναύτης 1 και το 1898 ταξίδεψε από το Νόρφολκ της Βιρτζίνια ως τη Νέα Υόρκη. Όμως, ήδη από 1620, ο Ολλανδός Κορνέλις Γιάκομπσον Ντρέμπελ είχε κατασκευάσει ένα ξύλινο υποβρύχιο που ταξίδευε επιτυχώς στον Τάμεση, σε βάθος 4,5 μέτρων. Η ύπαρξή του επιβεβαιώνεται κι από το Ρόμπερτ Μπόυλ, που θεωρείται από πολλούς ως ο πρώτος επιστήμονας του νεότερου κόσμου.

Οι πτητικές συσκευές και το αεροπλάνο, όντας ανέκαθεν ένα από τα σημαντικότερα όνειρα του ανθρώπου, δε θα μπορούσαν βέβαια να λείπουν από αυτή την καταγραφή των επανανακαλύψεων. Γνωρίζουμε ότι ο Αχρύτας ο Ταραντίνος είχε κατασκευάσει το 425 π.Χ. μια πτητική συσκευή που ονόμαζε Περιστερά ή Πετομηχανή. Λειτουργούσε χάρη σ’ ένα σύστημα αεροπροώθησης που χρησιμοποιούσε συμπιεσμένο αέρα. Μια μορφή αεροσυμπίεσης που χρησιμοποιήθηκε για πτήση, ήταν λοιπόν γνωστή 2355 χρόνια πριν ο Βρετανός αεροναυπηγός Φρανκ Χουίτλ πάρει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο. Πτητικές συσκευές μικρού μεγέθους παρουσιάστηκαν σε διάφορες εποχές. Μια από τις πιο εντυπωσιακές, που φαίνεται να χρησιμοποιούσε και κάποιο μηχανισμό τηλεκατεύθυνσης ήταν ο Μηχανικός Αετός που παρουσιάστηκε κατά την είσοδο του αυτοκράτορα Μαξιμιλιανού Α’ στη Νυρεμβέργη. Ο αετός απογειώθηκε από το τείχος της πόλης, έκανε μερικούς κύκλους πάνω από το κεφάλι του Μαξιμιλιανού και μετά προπορεύτηκε, οδηγώντας τον στην είσοδο της πόλης.

Όσον αφορά στις πτητικές μηχανές μεγάλου μεγέθους, αντίθετα με τη γενική πίστη που χρονολογεί την εφεύρεσή τους στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα, αναγνωρίζοντας την κατασκευή του ανεμόπτερου στο Λίλιεντελ το 1853, του αερόστατου στο Ζέππελιν το 1900 και του αεροπλάνου στους αδελφούς Ράιτ το 1903, είχε προηγηθεί η πτητική μηχανή του Ιησουίτη Μπαρτολομέο Λοουρένσο ντε Γκουσμάο το 1709. Ο Γκουσμάο πιστεύεται πως ήταν κάτοχος μυστικών γνώσεων που είχε αποκτήσει στη Βολιβία. Όταν το 1708 επέστρεψε στη Λισσαβώνα, ζήτησε άδεια από το βασιλιά της Πορτογαλίας Ζοάο Ε’, για να κατασκευάσει μια πτητική μηχανή. Η άδεια δόθηκε στις 17 Απριλίου 1709, μαζί με μια γενναία επιχορήγηση. Στις 5 Αυγούστου του ίδιου έτους έγινε η πρώτη απόπειρα πτήσης με το παράξενο σκάφος, που σύμφωνα με τις περιγραφές έμοιαζε με πουλί, είχε κεφάλι, ουρά και φτερά και πολλές οριζόντιες σωληνώσεις, μέσα από τις οποίες ένα τεράστιο φυσερό έστελνε ρεύμα αέρα σ’ ένα μεγάλο ιστίο που έμοιαζε με σάκο. Σε αυτή την απόπειρα, η μηχανή πέταξε σε ύψος 20 πιθαμών, αλλά πήρε φωτιά και καταστράφηκε εντελώς. Η δεύτερη απόπειρα πτήσης έγινε στις 30 Οκτωβρίου 1709, μέσα στην αυλή της Κάζα ντα Ίντια και ήταν απόλυτα επιτυχής. Ανάμεσα σε αυτούς που παρακολούθησαν τη δοκιμή, ήταν και ο Πάπας Ιννοκέντιος VIII, ενώ είχε ακόμη το βαθμό του καρδινάλιου. Η μηχανή του Γκουσμάο ονομαζόταν Πασσαρόλα ή Ιπτάμενη Γόνδολα και χάρισε στον κατασκευαστή της τη θέση του ακαδημαϊκού. Παρά το γεγονός ότι για την Πασσαρόλα έχουν γραφτεί πολλά και ήταν χιλιάδες αυτοί που παρακολούθησαν τις δοκιμαστικές πτήσεις της, η εφεύρεση εξαφανίστηκε άδοξα. Ο Γκουσμάο, προσπαθώντας να διατηρήσει μυστικότητα, έφτιαξε μόνο ένα αντίγραφο των κατασκευαστικών σχεδίων του, το οποίο έστειλε στη βιβλιοθήκη του Βατικανό. Λίγο καιρό αργότερα, η Ιερά Εξέταση θεώρησε την εφεύρεσή του επικίνδυνη και σατανική και ο Γκουσμάο αναγκάστηκε να κάψει τα σχέδια και την πρωτότυπη μηχανή του.

Image result for λεονάρντο ντα βίντσι εφευρεσεις

Είναι παράξενο το ότι δεκάδες σημαντικότατες εφευρέσεις έμειναν ανεκμετάλλευτες και χάθηκαν στη λήθη του χρόνου, μέχρι που κάποιος αποφάσισε να τις εφεύρει ξανά. Ίσως το γεγονός αυτό να οφείλεται εν μέρει στο ότι προηγήθηκαν κατά πολύ της εποχής τους κι έτσι αντιμετωπίστηκαν με δυσπιστία ή ακόμη κι εχθρότητα. Ίσως όμως να οφείλεται σε κάτι πολύ πιο παράδοξο και θαυμαστό, που αδιαφορεί για τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος όπως την αντιλαμβανόμαστε κι επιτρέπει στην εξέλιξη να προηγηθεί των αναγκών μας…

Χριστούγεννα ή Μιθρούγεννα; Γιατί τα γιορτάζουμε στις 25 Δεκέμβρη και όχι την 1η Ιανουαρίου;

Χριστούγεννα ή Μιθρούγεννα/ Ηλιούγεννα;

Γιατί τα γιορτάζουμε στις 25 Δεκέμβρη και όχι την 1η Ιανουαρίου;

Μήπως τα «Χριστούγεννα» είναι κατάλοιπο Παγανιστικών εορτών;

Image result for γεννηση του χριστου

 

Αρχικά τίθεται το εξής ερώτημα και αφορά καθαρά τον συμβολισμό της γιορτής. Από τη στιγμή που ο χρόνος ημερολογιακά έχει αποφασιστεί στη Δύση να υπολογίζεται με βάση τη γέννηση του Χριστού, δεν θα έπρεπε τουλάχιστον για συμβολικούς λόγους τα Χριστούγεννα να γιορτάζονται την 1η Ιανουαρίου; Ας παραβλέψουμε όμως το παραπάνω παράδοξο και ας περάσουμε στα ιστορικά γεγονότα. «Όχι» τα Χριστούγεννα δεν γιορτάζονταν πάντα στις 25 Δεκεμβρίου.

Για την ακρίβεια τους τρεις πρώτους αιώνες της ύπαρξης του Χριστιανισμού η γέννηση του Χριστού δεν αποτελούσε θέμα κάποιας εορτής. Οι μεγάλες χριστιανικές εορτές ήταν τα Θεοφάνια, στις 6 Ιανουαρίου, και το Πάσχα. Η πρώτη επίσημη αναφορά της 25ης Δεκεμβρίου ως ημέρα εορτασμού της γέννησης του Ιησού εμφανίζεται σε Ρωμαϊκό ημερολόγιο του 336 μ.Χ.

Ο Πάπας Ιούλιος Α΄ (337-352) καθιέρωσε επίσημα στη Ρώμη τον εορτασμό της «Χριστού Γεννήσεως» και από τότε στη Δύση είναι η σημαντικότερη εορτή. Έχουμε ιστορικές μαρτυρίες ότι το 356 στην Ρώμη γιορτάζονταν τα Χριστούγεννα στις 25 Δεκεμβρίου ενώ στην Αρμενία και Συρία γιορτάζονταν στις 6 Ιανουαρίου (ακόμη και ο Άγιος Αυγουστίνος τα πρώτα χρόνια δεν μιλά για μια μεγάλη πανήγυρη, αλλά για «μια αξιοπρόσεκτη μέρα»). Στην Ανατολή η 25η Δεκεμβρίου έγινε αποδεχτή λίγο αργότερα (τέλος 4ου – αρχές 5ου αιώνα). Και το διάστημα μέχρι 6η Ιανουαρίου παρέμεινε ως «Δωδεκαήμερο Εορτών». Ο Μέγας Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος και ο Ιωάννης Χρυσόστομος γνώριζαν την καινούργια αυτή εορτή και έγραψαν Λόγους γι αυτήν.

Γεννήθηκε ο Ιησούς στις 25 Δεκεμβρίου; Το πιθανότερο είναι πως όχι. Εξάλλου η Αγία Γραφή δεν αναφέρει ημερομηνία και η ιστορία της γέννησης περιέχει αρκετά αντικρουόμενα στοιχεία. Για παράδειγμα η παρουσία των βοσκών με τα προβατάκια παραπέμπει περισσότερο σε άνοιξη.

Στα τέλη του τρίτου – αρχές τέταρτου αιώνα, η εκκλησία αποφάσισε να τοποθετήσει οριστικά τη γέννηση του Ιησού στις 25 Δεκεμβρίου πιθανότατα για κοινωνικούς-πολιτιστικούς λόγους και όχι θεολογικούς! Για την ακρίβεια ώστε να συμπέσει – και να καλύψει – τις παγανιστικές εορτές του Σατούρνου (Θεός των Ρωμαίων προστάτης της Γεωργίας που ταυτίζεται με τον Κρόνο) στη Δύση και του Μίθρα (Θεό του φωτός και της Σοφίας των Περσών) στη Μέση Ανατολή.

Image result for γεννηση του χριστου

Οι δε περίφημοι Μάγοι αποτελούσαν το ένα από τα δύο συμβούλια της Αυτοκρατορίας των Παρθών, δρώντας παράλληλα ή σε συνεργασία με τους Ζωροάστρες ιερείς. 

Οι Μάγοι της Ανατολής χρησιμοποιούσαν φυλακτά, ξόρκια, αστρολογία, τελετές, ψυχοτρόπα βότανα καθώς κι ένα πρώιμο είδος αλχημείας, για να προστατεύσουν τους πιστούς τους από τον Αριμάν, το Κακό. Τέτοιοι ήταν και οι “τρεις Μάγοι με τα Δώρα”, που επισκέφτηκαν το νεογέννητο Ιησού στη φάτνη του. Οι Μάγοι παρακολουθούσαν με ενδιαφέρον την πορεία του Ιησού, τον οποίο και θεωρούσαν “μαγικά σημαντικό” εφόσον μπορούσε να θεραπεύει και να κάνει θαύματα. Σύμφωνα με τα Ευαγγέλια ο Ιησούς ισχυρίζονταν πως οι δυνάμεις του προέρχονταν από τον Θεό, και όχι από κάποιον υποταγμένο σ’ αυτόν δαίμονα, όπως συνήθιζαν να κάνουν οι Πέρσες Μάγοι. Αξιοσημείωτο πάντως είναι πως όταν οι Πέρσες του Χοσρόη Β’ κατέστρεψαν την Ιερουσαλήμ επί αυτοκράτορα Ηρακλείου και ισοπέδωσαν τους περισσότερους χριστιανικούς ναούς της, άφησαν ανέπαφο το ναό της Γεννήσεως, όπου υπήρχε η φάτνη στην οποία γεννήθηκε ο Ιησούς, διότι υπήρχε μια απεικόνιση των “τριών Μάγων με τα δώρα” την οποία και θεωρούσαν αφιερωμένη στη δική τους θρησκεία και γι’ αυτό δεν την πείραξαν.

Image result for χειμερινό ηλιοστάσιο

Στις 25 Δεκεμβρίου, σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο, τοποθετείται το χειμερινό ηλιοστάσιο. Στα προχριστιανικά χρόνια ήταν μία από τις σημαντικότερες εορτές.  Ήταν η «γέννηση του Ηλίου», η στιγμή της μικρότερης ημέρας του χρόνου που αρχίζει σταδιακά να μεγαλώνει. Ο Ήλιος σταματάει να χαμηλωνει και ξεκινάει την πορεία του για το πιο ψηλό σημείο του ουρανού, νικώντας το σκοτάδι, ώστε να προσφέρει απλόχερα ξανά τον κόσμο ζεστασιά.

Μέσω αυτή της τακτικής, που ακολουθείται σχεδόν σε όλες τις ρίας.θρησκευτικές εορτές, η εκκλησία επιδίωκε την εξάπλωση του Χριστιανισμού ως επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας. Σε μια ημερομηνία παγανιστικής εορτής, τοποθετείται μια σημαντική χριστιανική εορτή.  Μέσω αυτή της τακτικής, που ακολουθείται σχεδόν σε όλες τις θρησκευτικές εορτές, η εκκλησία επιδίωκε την εξάπλωση του Χριστιανισμού ως επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας.

Image result for Μιθρας

 

Αξιοσημείωτο είναι πως τα γενέθλια του Μίθρα εορτάζονταν αμέσως μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο και συγκεκριμένα στις 25 Δεκεμβρίου, μια ημερομηνία που υιοθετήθηκε αργότερα κι από τους Χριστιανούς και είναι πλέον τα γνωστά μας Χριστούγεννα. Ως γνωστόν μέχρι το 336 μ.Χ. ο εορτασμός της γέννησης του Χριστού λάμβανε χώρα την 1η Ιανουαρίου. Η αλλαγή της ημερομηνίας των Χριστουγέννων επιβλήθηκε από την αυτοκρατορική εξουσία προκειμένου να προσελκύσει στο Χριστιανισμό και τους πολυάριθμους οπαδούς του Μίθρα που ήταν διασκορπισμένοι σε όλη αυτοκρατορία και ειδικά ανάμεσα στους Ρωμαίους λεγεωνάριους. Έτσι επιλέχθηκε η 25η Δεκεμβρίου, η γενέθλια γιορτή του Μίθρα, ώστε να συμπέσει με την εορτή της γέννησης του Χριστού, για να δοθεί έτσι ένα σήμα συνέχειας και σύνθεσης προκειμένου ο επίσημα αναγνωρισμένος Χριστιανισμός να επιτελέσει το νέο ρόλο του ως οικουμενική θρησκεία της Αυτοκρατορίας.

Image result for Μιθρας

Τα Χριστούγεννα εξαπλώθηκαν σε όλο τον δυτικό κόσμο κατά τη διάρκεια των αιώνων που ακολούθησαν. Ωστόσο δεν τα αποδέχτηκαν όλοι οι Χριστιανοί, με πολλούς να συνεχίζουν να θεωρούν σημαντικότερα τα Θεοφάνια και το Πάσχα.

Μάλιστα ορισμένοι, όπως οι Πουριτανοί της αγγλικής αποικίας «New England» στη νέα αμερικανική γη, είχαν απαγορεύσει ακόμα και τον εορτασμό των Χριστουγέννων, συνδέοντάς την με τον παγανισμό. Επίσης μετά την αμερικανική επανάσταση τα Χριστούγεννα θεωρήθηκαν ως «βρετανικό κατάλοιπο» και απαξιώθηκαν. Επέστρεψαν στο αμερικανικό εορτολόγιο το 1870 και μάλιστα ως ημέρα ομοσπονδιακής αργίας…

Image result for χριστουγεννα

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Περισσότερα για το Ζωροαστρισμό, το Μιθραϊσμό, τον πρώιμο Χριστιανισμό, το Γνωστικισμό και τις προεκτάσεις του αναζητήστε το νέο βιβλίο του Γιώργου Στάμκου ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ: Στη Σκιά του Άλλου Θεού.

ΜΟΛΙΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ!

Το Απαγορευμένο» Βιβλίο

 

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ

ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

στη Σκιά του Άλλου Θεού

Γνωστικοί  Ζωροάστρες  Μιθραϊστές ● Μανιχαίοι Μεσσσαλιανοί  Αλαουίτες 

 Γεζίντι ● Μπεκτασήδες ● Παυλικιανοί

 

ΕΝΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΥΣ,

ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΑΜΕΝΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ!

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ COVER

 

 

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ”;

Το νέο βιβλίο του Γιώργου Στάμκου

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ

ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

στη Σκιά του Άλλου Θεού

Γνωστικοί  Ζωροάστρες  Μιθραϊστές ● Μανιχαίοι Μεσσσαλιανοί Αλαουίτες 

 Γεζίντι ● Μπεκτασήδες ● Παυλικιανοί

 

κοστίζει 20 ευρώ (με ΔΩΡΕΑΝ τα έξοδα αποστολής/αντικαταβολής μέσω ΕΛΤΑ),

κυκλοφορεί σε περιορισμένα αντίτυπα, αποκλειστικά για ειδικούς, συλλέκτες, μελετητές της ιστορίας της Γνώσης, ερευνητές και «υποψιασμένους» αναγνώστες της Απαγορευμένης Ιστορίας –δεν διατίθεται σε βιβλιοπωλεία– και μπορείτε να το παραγγείλετε άμεσα στο τηλέφωνο:

2392.110215

ή στο 

6945522050

 (μπορείτε να στείλετε και SMS, γράφοντας τα στοιχεία της ταχυδρομικής σας διεύθυνσης και «Οι Πρόδρομοι των Βογόμιλων»)

ή στο mail: stamkos@post.com

Διαβάστε το, πριν προλάβει να καεί κι αυτό στην Πυρά της μεταμοντέρνας Ιεράς Εξέτασης

ΕΝΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΧΑΜΕΝΟΥΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ!

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ jpg

ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ : Ο ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΚΑΤΕΚΤΗΣΕ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

Ο ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΚΑΤΕΚΤΗΣΕ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Image result for ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

Ο Βασίλειος Ζαχάρωφ ποζάρει με τον Μεγαλόσταυρο του Μπαθ, τον οποίο του απένειμε η Βρετανία το 1919.

 

Γράφει ο Σπύρος Δημητρίου

 

Στην Ελλάδα είναι ελάχιστα γνωστός. Όχι όμως και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Τον άνθρωπο-θρύλο, ή «μυστήριο της Ευρώπης» («L’européene mystérieux») όπως τον αποκαλούσαν οι Γάλλοι, τίμησαν η Γαλλία με το παράσημο του ανώτερου ταξιάρχη Λεγεώνος της Τιμής και η Mεγάλη Βρετανία χρίζοντάς τον ιππότη του Μεγαλόσταυρου του Τάγματος του Μπαθ. Ο πλούτος του ήταν τόσο μεγάλος που ονομάστηκε και ως ο «Ωνάσης του προηγούμενου αιώνα». Ο Sir Basil, όπως ήταν γνωστός στους βρετανικούς κύκλους, τιμήθηκε για τις υπηρεσίες του ως πράκτορας των Συμμάχων στον A’ Παγκόσμιο Πόλεμο1.

Image result for ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

Ο Βασίλης Ζαχάρωφ (1849-1936) ήταν παιδί μιας φτωχής ελληνικής οικογένειας. Γεννήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 1849 στη Μούγλα της Τουρκίας. Σε νεαρή ηλικία οι γονείς του τον έστειλαν στην Κωνσταντινούπολη για να εργασθεί στο εμπορικό κατάστημα υφασμάτων του θείου του.

Σε τρία χρόνια, το 1866, έφυγε από την Κωνσταντινούπολη για να πάει στο Λονδίνο να συμπληρώσει τη μόρφωσή του και να αναλάβει την εκεί αντιπροσωπεία του θείου του, ο οποίος αργότερα τον κατηγόρησε για κατάχρηση εσόδων της εταιρείας. Ο Ζαχάρωφ απηλλάγη δικαστικώς και εγκατέλειψε το Λονδίνο ερχόμενος πρώτη φορά στην Ελλάδα.

Στην Αθήνα γνωρίστηκε με τον επιχειρηματία και διπλωμάτη Στέφανο Σκουλούδη, με τη διαμεσολάβηση του οποίου ήλθε σε επαφή με τον Σουηδό σχεδιαστή όπλων Nordenfeldt. Το 1877 ορίστηκε αντιπρόσωπος της ομώνυμης εταιρείας για τα Βαλκάνια.

Επωφελούμενος του πολεμικού πυρετού που ταλαιπωρούσε τότε τη Βαλκανική κατόρθωσε να κλείσει για τον οίκο που αντιπροσώπευε επικερδείς συμφωνίες για μεγάλες παραγγελίες όπλων. Το 1888 με προσωπική του διαμεσολάβηση κατάφερε να συγχωνεύσει τις δύο μεγαλύτερες εταιρείες όπλων της εποχής, τη Nordenfeldt και τη Maxim, που κατασκεύαζε τα ομώνυμα μυδραλιοβόλα και προμήθευε ολόκληρο τον πλανήτη.

Image result for ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

Όταν επήλθε διαφωνία μεταξύ των δύο, ο Ζαχάρωφ εγκατέλειψε τη Nordenfeldt και έγινε αποκλειστικός αντιπρόσωπος της Maxim με ποσοστά επί των πωλήσεων. Μια σειρά ενόπλων αναμετρήσεων, όπως ο ατυχής για την Ελλάδα πόλεμος του 1897, ο πόλεμος Ιαπωνίας – Κίνας και οι Ευρωπαϊκοί κατακτητικοί πόλεμοι στην Αφρική, απέφεραν στον Ζαχάρωφ σημαντικά κέρδη και τον κατέστησαν πασίγνωστο, άνθρωπο με επιρροή στους πολιτικούς και στρατιωτικούς κύκλους της Ευρώπης.

Το 1897 πέτυχε τη συνεργασία της εταιρείας Maxim με τον παλαιότερο οίκο κατεργασίας μετάλλων της Αγγλίας Vickers και επωφελούμενος των γνωριμιών του στη Ρωσία απέφερε σημαντικά κέρδη κατά τον Ρωσοϊαπωνικό πόλεμο.

Θερμός πατριώτης, υποστήριξε την Ελλάδα στη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων με δάνεια και δωρεάν πολεμικό υλικό, αλλά και με την επιρροή που ασκούσε στους ισχυρούς πολιτικούς εκείνης της εποχής, όπως τον Λόυδ Τζωρτζ, τον Μπριάν και τον Κλεμανσώ.

Image result for ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

O Eλευθέριος Βενιζέλος.

Γοητευμένος από την ακτινοβολία της προσωπικότητας του Ελευθερίου Βενιζέλου, όχι μόνο διαδραμάτισε ρόλο υπέρ εξόδου της χώρας από το καθεστώς ουδετερότητας, αλλά ανέλαβε και την υποχρέωση να χορηγεί ετησίως 2.500.000 δολάρια υπέρ της Ελλάδος ενόσω βρισκόταν σε εμπόλεμη κατάσταση. H βοήθεια συνεχίστηκε και κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία, αλλά και την περίθαλψη προσφύγων μετά την Καταστροφή. Αποφασιστικός ήταν και ο ρόλος του στα διπλωματικά παρασκήνια όσο διαρκούσε το Συνέδριο της Ειρήνης (1919), βοηθώντας τον Βενιζέλο στην ικανοποίηση των εθνικών διεκδικήσεων της χώρας.

Ο Βασίλης Ζαχάρωφ πλην των δωρεών και χορηγιών του υπέρ της Ελλάδος στη διάρκεια των πολέμων υπήρξε χορηγός του Ινστιτούτου Παστέρ, που ιδρύθηκε μάλιστα με δική του πρωτοβουλία. Το Ελληνικό Ινστιτούτο Pasteur, οφείλει την ίδρυσή του στην γενναιοδωρία του Sir Basil Zaharoff, με δωρεά του οποίου εξασφαλίστηκε η αγορά των κτιριακών εγκαταστάσεων (οικία Γουσταύου Γκιόλ, πρώην κτήμα οικογένειας Α. Ρικάκη), η προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού καθώς και μέρος των εξόδων λειτουργίας, από την ίδρυσή του (1919) έως και το θάνατο του δωρητή (1936)2.

Ο ίδιος παραχώρησε ένα από τα κτίρια ιδιοκτησίας του στο Παρίσι για να στεγασθεί η ελληνική πρεσβεία και προέβη σε δεκάδες δωρεές και χορηγίες, όπως η ανάθεση αντισεισμικής μελέτης σε μεγάλο γαλλικό οίκο και το στήσιμο νέων κατοικιών από τη γαλλική εταιρεία Α. Bernard υπέρ των σεισμοπαθών της Κορίνθου, η περίθαλψη ιδιωτών, η ενίσχυση της ελληνορθόδοξης κοινότητας Παρισίων κ.ά..

Βασίλειος Ζαχάρωφ: Ο Έλληνας μεγιστάνας που «κοιμήθηκε» με την ιστορία

Ο Βασίλειος Ζαχάρωφ σε φωτογραφία του 1928 (φωτ.: Bibliothèque nationale de France)

Ο Ζαχαρίας Βασιλείου Ζαχαριάδης, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, έζησε στην Κωνσταντινούπολη, στην Αγγλία, στη Γαλλία και στην Αθήνα και οι επιχειρήσεις του απλώνονταν σε ολόκληρο τον κόσμο. Θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί τυπικό παράδειγμα αυτού που ονομάζουμε «δαιμόνιο της φυλής». Υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα και ισχυρότερα επιχειρηματικά πνεύματα της Ευρώπης. Ανήκε στην κατηγορία των ανθρώπων που «δημιουργούν» ιστορικά γεγονότα κατευθύνοντας από τα παρασκήνια την πολιτική κυβερνήσεων και ρυθμίζοντας τις τύχες του κόσμου. Στους στενούς του φίλους συγκαταλέγονταν όλες οι προσωπικότητες της εποχής του και επάνω τους ασκούσε ιδιαίτερη επιρροή. Στην εποχή των Βαλκανικών πολέμων ταυτίστηκε με τα πεπρωμένα της φυλής και υποστήριξε το Ελευθέριο Βενιζέλο.

Ο Ζαχάρωφ χρηματοδότησε και εξόπλισε την Μικρασιατική εκστρατεία των Ελλήνων του 1919-19223. Επίσης πρωτοστάτησε στην Ελληνική προπαγάνδα στη Δύση και στο χρηματισμό των Γαλλικών εφημερίδων. Χαρακτηριστική είναι η πιο κάτω αλληλογραφία4: Ο Έλληνας πρέσβης Ρωμάνος μόλις έλαβε από την Ελλάδα 500.000 φράγκα, τα έστειλε στον Σερ Μπάζιλ Ζαχάρωφ με το εξής γράμμα : «Αγαπητέ κύριε Ζαχάρωφ, υπείκων εις τας οδηγίας της Ελληνικής Κυβερνήσεως και κατόπιν συνεννοήσεως μετά του κ.Βενιζέλου, έχω την τιμήν να σας μεταβιβάσω συνημμένως μίαν επιταγή 500.000 φράγκων με την παράκλησιν όπως τα διαθέσετε συμφώνως προς τας υπό του Πρωθυπουργού κοινοποιηθείσας εις Υμάς υποδείξειες (να διανείμη τα χρήματα προς εξαγορά του Γαλλικού Τύπου). Σας ευχαριστώ δια το νέον αυτό δείγμα, το οποίον θελήσατε να μας επιδείξητε, του συγκινητικού ενδιαφέροντος όπερ ανελλιπώς επιδεικνύετε διά την υπόθεσιν της χώρας μας και σας παρακαλώ να δεχθήτε…..» (Παρίσι, 26 Δεκεμβρίου 1918).

Ο Ζαχάρωφ του απάντησε : «29 Δεκεμβρίου 1918. Αγαπητέ μου φίλε, μόλις έλαβον την επιστολήν σας της 26 τρέχοντος….Σας ευχαριστώ δια την τόσον κολακευτικήν δι’ εμέ παράγραφον αλλά έκαστος εξ’ ημών επιτελεί το καθήκον του έναντι της πατρίδος».

Η περιουσία του προήλθε κυρίως από το εμπόριο όπλων ενώ μέχρι και σήμερα είναι γνωστό και εφαρμόζεται το «σύστημα Ζαχάρωφ» που ήταν βασισμένο σε ένα εκτεταμένο δίκτυο πληροφοριών που του επέτρεπε να εκβιάζει τους πολιτικούς ηγέτες και τους δημοσιογράφους, στη χρησιμοποίηση σύγχρονων μέσων προπαγάνδας, στη συστηματική χρηματοδότηση πανεπιστημιακών εδρών των μεγάλων πανεπιστημίων της Δύσεως που προωθούσαν την έρευνα για την πρόοδο της πολεμικής αεροπορίας και των οπλικών συστημάτων.

Ο Ζαχάρωφ με ένα οπλοπολυβόλο της εταιρείας Maxim

Η μέθοδός του στηριζόταν επίσης στο γεγονός ότι πουλούσε πολεμικό υλικό σε μια χώρα και μετά πληροφορούσε την αντίπαλη χώρα για την πώληση αυτή, ώστε να αγοράσει και αυτή το ίδιο υλικό από τον Ζαχάρωφ για να μπορέσει να αμυνθεί!. Δηλαδή μια συνεχή κούρσα πολεμικών εξοπλισμών που εξαντλεί οικονομικά τις χώρες αλλά λειτουργεί θετικά και αποφέρει τεράστια κέρδη στις πολεμικές βιομηχανίες. Κάτι ανάλογο με αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα και στην Τουρκία.

Το 1912-1913 οργάνωσε την παραγωγή όπλων και την κατασκευή πολεμικών σκαφών της Οθωμανικής Κυβέρνησης κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους, δηλαδή του βασικού εχθρού των Αθηνών!5.

Οι δραστηριότητές του επεκτείνονταν επίσης σε πετρελαϊκές εταιρίες και τράπεζες. Είχε εξαγοράσει την Τράπεζα του Σηκουάνα στο Παρίσι, γνωστή υπό το όνομα «Τράπεζα Αδελφών Μάγιερ» ενώ ίδρυσε στην Κωνσταντινούπολη την Τράπεζα της Μεσογείου6.

Image result for ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

Δραστηριοποιούνταν επίσης και στο καζίνο του Μόντε Κάρλο. Το 1924 νυμφεύθηκε μια εξαδέλφη του Βασιλιά της Ισπανίας, την Δούκισσα Μαρσένα, την ίδια χρονιά που έγινε ιδιοκτήτης του καζίνο του Μόντε Κάρλο.

Ο βιογράφος Λέβινσον έγραψε τα πιο κάτω κλείνοντας τη βιογραφία του Σερ Μπάζιλ Ζαχάρωφ που αποτελούσε το συμπέρασμά του για τη ζωή του μεγιστάνα7 : «Εν τούτοις το χρήμα του δεν είναι ικανόν να αποδιώξη τας οχληράς αναμνήσεις. Η ευφυία και η οξυδέρκεια ενός ανθρώπου κατερχόμενου από την Ανατολήν έδωκαν ευκαιρίαν εις τον Ζαχάρωφ να υποτάξη ένα μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Αλλά ώρισαν συγχρόνως και την απόστασιν, η οποία χωρίζει τον Ζαχάρωφ από την Ευρώπην αυτήν. Εχάραξαν πέριξ του ένα κύκλον απομονώσεως, από τον οποίον δεν ετόλμησε να εξέλθη και του απένειμαν τον τίτλον του «Μυστηριώδους Ευρωπαίου». Και τέλος κατέστησαν τον πλέον τυχηρόν άνθρωπον της Ευρώπης ένα γέροντα γεμάτον πικρίαν και κατάκοπον από την ζωήν».

Image result for ΣΕΡ ΜΠΑΖΙΛ ΖΑΧΑΡΩΦ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

Εφημερίδες «Το Βήμα» 27/8/2006 και «Ελευθεροτυπία» 8/1/2005 (και οι ιστοσελίδες αυτών)

Ιστοσελίδα : http://www.pasteur.gr/184/1804.aspx

Κιτσίκης, Δημήτρης «Ο μυστηριώδης Πανέλλην επιχειρηματίας Β. Ζαχάρωφ (1849-1936), άρθρο στο Περιοδικό «Τρίτο Μάτι», τεύχος 106, Σεπτέμβριος 2002

Κιτσίκης, Δημήτρης «Ελλάς και Ξένοι: 1919-1967 – Από τα αρχεία του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών», Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Ι.Δ.Κολλάρου & Σίας Α.Ε., Αθήνα 1977

Λέβινσον, Ριχάρδος «Σερ Μπάζιλ Ζαχάρωφφ: Ο Μυστηριώδης Έλληνας που κατέκτησε την Ευρώπη», εκδόθηκε το 1929, Εκδόσεις Συλλέκτης, Αθήνα 1997

1 Εφημερίδες «Το Βήμα» 27/8/2006 και «Ελευθεροτυπία» 8/1/2005 (και οι ιστοσελίδες αυτών)

2 Ιστοσελίδα http://www.pasteur.gr/184/1804.aspx

3 Κιτσίκης (σε περιοδικό του 2002) σελ.59

4 Κιτσίκης (1977) σελ.15 και Κιτσίκης (σε περιοδικό του 2002) σελ.60

5 Κιτσίκης (σε περιοδικό του 2002) σελ.60

6 Λέβινσον (1929) σελ.139-140

7 Λέβινσον (1929) σελ.174

ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821

ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

 

 

Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

Μια από τις γνωστότερες περιπτώσεις διεθνούς δανεισμού χώρας είναι και η περίπτωση της σύναψης δανείων από την Ελλάδα το 1824 και 1825 στην Αγγλία, γνωστά ως δάνεια της ανεξαρτησίας (Independence Loans). Συνάφθηκαν δύο δάνεια.

Το πρώτο δάνειο ήταν 800.000 λίρες, είχε προθεσμία εξόφλησης αρχικά τριάντα έξι έτη, με καταβολή χρεολυτικών δόσεων που ισούνταν με το 1% του κεφαλαίου. Ο τόκος ανερχόταν σε 5% και το δάνειο εκδόθηκε προς 59% της ονομαστικής αξίας.

Από το δάνειο των 800.000 λιρών, το πραγματικά δανειζόμενο ποσό ανερχόταν σε 472.000 λίρες (59% της ονομαστικής αξίας). Στη συνέχεια κρατήθηκαν 80.000 λίρες ως τόκοι των δύο πρώτων ετών (προκαταβλητέοι τόκοι), για χρεολύσια δύο ετών 16.000 λίρες και για προμήθειες επί της πληρωμής των τόκων 3.200 λίρες.

Τελικά το δάνειο στάλθηκε στη Ζάκυνθο στο Καίσαρα Λογοθέτη και στον Άγγλο έμπορο Σ. Βάρφ, αλλά για να δοθούν στην Ελλάδα απαιτούνταν η συναίνεση του Λόρδου Βύρωνα, του συνταγματάρχη Στάνχωπ και του Λάζαρου Κουντουριώτη.

Ο θάνατος του Βύρωνα καθυστέρησε τη παράδοση του δανείου και τελικά μετά από νέες οδηγίες, δόθηκαν 308.000 λίρες σε μετρητά, 11.900 λίρες σε πολεμοφόδια και έμειναν στο Λονδίνο 28.100 λίρες (γενικό σύνολο 348.000 λίρες). Το ποσό αυτό χρησιμοποιήθηκε στους εμφύλιους πολέμους των οπλαρχηγών και σε δωροδοκίες.

Το δεύτερο δάνειο ήταν 2.000.000 λιρών, συνάφθηκε στο Λονδίνο και το ανέλαβαν οι Αδελφοί Ρικάρδοι. Διαιρέθηκε σε 200.000 ομολογίες, 100 λιρών έκαστη και εκδόθηκε στο 55 ½% της ονομαστικής αξίας του, αποφέροντας 1.100.000 λίρες καθαρές.Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

Κατά την υπογραφή του συμβολαίου του δανείου στις 7 Φεβρουαρίου 1825, κρατήθηκαν από τις εκδότριες τράπεζες :

Α) για τόκους των δύο πρώτων ετών : 200.000 λίρες,

Β) για χρεολύσια ενός έτους ίσα με 1% του δανείου : 20.000 λίρες,

Γ) για προμήθεια πληρωμής τόκων, 2% επί των τόκων : 4.000 λίρες,

Δ) για προμήθειες, μεσιτείες και έξοδα συνομολογήσεως

του δανείου, εφάπαξ ποσοστό 3% επί του δανείου : 60.000 λίρες

Σύνολο : 284.000 λίρες

Το ποσό του δανείου που θα χρησιμοποιούνταν ανέρχονταν σε 816.000 λίρες. Άρχισαν τότε οι παραγγελίες πλοίων, οι προσλήψεις στρατηγών και οι εξαγορές στο Χρηματιστήριο των νέων ομολογιών, χωρίς να στέλνονται τα χρήματα στην Ελλάδα.

Η μη ύπαρξη ποινικών ρήτρων στις προθεσμίες κατασκευής και απόπλου των πλοίων οδήγησε σε μεγάλες καθυστερήσεις κατασκευής από τους Αμερικάνους ναυπηγούς.

Επίσης η εξαγορά 250.000 λιρών ομολογιών του πρώτου δανείου μόνο και μόνο για να κρατηθεί ψηλά η πίστη του δανείου, δεν ωφελούσε την Ελλάδα που τα είχε ανάγκη. Στις τρέχουσες τιμές εξαγοράστηκαν ομολογίες ονομαστικής αξίας 250.000 λιρών αντί 113.200 λιρών. Όταν όμως υπογράφηκε η σύμβαση του πρώτου δανείου, οι ομολογίες του αποτιμώνταν έναντι 59% της ονομαστικής αξίας, με αποτέλεσμα να αγοράζει στο 59% και να εκδίδει ομολογίες στο 55 ½ %. Οι ενέργειες αυτές επιδρούσαν θετικά στα έσοδα των Αδελφών Ρικάρδο.

Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

Στη συνέχεια 99.020 λίρες δαπανήθηκαν για την νέα εξαγορά ομολογιών ενώ το ποσό των 392.600 λιρών δαπανήθηκε για στρατιωτικές και ναυτικές δραστηριότητες. Συγκεκριμένα δαπανήθηκαν ως εξής :

Α) Για προμήθεια όπλων, πολεμοφοδίων και κανονιών, 77.000 λίρες. Επιδιώχθηκε η ανταλλαγή των ορειχάλκινων κανονιών του Ελληνικών φρουρίων και κυρίως του Ναυπλίου, με σιδερένια αλλά τελικά δεν έφθασαν στην Ελλάδα όλα τα κανόνια.

Β) Για κατασκευή πλοίων στην Αγγλία και οργάνωση επικουρικού ναυτικού σώματος από τον Κόχραν, 160.000 λίρες. Αρχικά ζητήθηκαν στον ναυπηγό Galloway, τροποποιήσεις στη κορβέτα με το όνομα «Καρτερία» αλλά δεν έγιναν όπως αναμενόταν. Στη συνέχεια η τετραμελής Επιτροπή έκδοσης του δανείου, έδωσε εντολή για την κατασκευή πέντε ατμοκίνητων πλοίων, παραδοτέων εντός τεσσάρων – πέντε μηνών έναντι 110.000 λιρών, στον ίδιο ναυπηγό. Ήταν προτιμότερο για τις ανάγκες της Ελλάδος, να αγοραστούν έτοιμα πλοία.

Χωρίς να υπάρχει και πάλι ποινική ρήτρα στο συμβόλαιο κατασκευής ο Galloway καθυστερούσε την παράδοσή τους. Όπως αναφέρει και ο καθηγητής Ανδρεάδης, αξίζει να αναφερθεί ότι ο υιός του Galloway ήταν στην υπηρεσία του Μεχμέτ – Αλή, δηλαδή στην υπηρεσία εκείνου εναντίον του οποίου κατασκευάζονταν τα πλοία. Με την άφιξη του ναυάρχου Κόχραν, συμφωνήθηκε να αναλάβει ναύαρχος όλου του επικουρικού στόλου και καθορίστηκε η αμοιβή του σε 37.000 λίρες. Ο ίδιος τότε ζήτησε και συμφωνήθηκε τα νέα πλοία, το κόστος των οποίων ανήλθε σε 113.000 λίρες, να φέρουν τροποποιήσεις δικής του εμπνεύσεως, που όμως τελικά αποδείχθηκαν ζημιογόνες.

Από τα πέντε ατμόπλοια, τα δύο ήταν μεγάλα και τα τρία μικρά. Από τα μικρά το ένα σχεδόν βυθίστηκε αλλά σώθηκε και ρυμουλκήθηκε, φθάνοντας στην Ελλάδα το Σεπτέμβριο 1828, όπου παρέμεινε ως άχρηστο. Το δεύτερο μεγάλο ο «Ακαταμάχητος» κάηκε στο Τάμεση κατά τη διάρκεια δοκιμών.

Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

Από τα τρία μικρά, τα δύο μη μπορώντας να καταπλεύσουν έμειναν και σάπισαν στο Λονδίνο και το τρίτο εφόσον αλλάχθηκε η μηχανή κατέστη δυνατόν να φθάσει στην Ελλάδα. Το συνολικό κόστος ανήλθε σε 160.000 λίρες.

Γ) Για κατασκευή φρεγατών στην Αμερική, 155.600 λίρες. Η συμβολή του έμπορου από τη Χίο Αλέξανδρου Κοντόσταυλου ήταν αξιόλογη στις εμπορικές σχέσεις και στα προβλήματα με τους Αμερικανούς ναυπηγούς.

Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211

Ως εγγύηση για τη πληρωμή των τόκων και των δύο δανείων δόθηκαν όλα τα δημόσια έσοδα ενώ για την πληρωμή του κεφαλαίου και των δύο δανείων όλα τα εθνικά κτήματα. Τα εθνικά κτήματα ήταν όσα ανήκαν πριν από την Επανάσταση του 1821 στο Σουλτάνο, σε τουρκικά θρησκευτικά ιδρύματα ή σε Τούρκους αξιωματούχους ή ιδιώτες, που έφευγαν από όπου επικρατούσε η Επανάσταση. Τα κτήματα ανακηρύσσονταν σε εθνική περιουσία.

Το 1826 έγινε διακοπή των πληρωμών εξυπηρέτησης των δανείων αλλά το 1832 συνάφθηκε νέο δάνειο 60 εκατομμυρίων δραχμών, με επιτόκιο 5% και εξόφληση σε τριάντα έξι έτη.

Το 1868 και μετά την αδυναμία άντλησης πόρων από την εγχώρια χρηματαγορά και τον διεθνή κλονισμό της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας λόγω αδυναμίας αποπληρωμής των δανείων του 1824-1825 και την αναστολή πληρωμής το 1843, του δανείου του 1832, η κυβέρνηση εξέδωσε χρήμα προκειμένου να καλύψει τις αμυντικές της δαπάνες. Τελικά τα δάνεια εξοφλήθηκαν εντός του 20ου αιώνα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

Ρεπούσης, Σπύρος «Χρηματοοικονομική Διοίκηση και Διεθνής Τραπεζική», Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα 2006

1 Ρεπούσης (2006) σελ.209-212

Image result for ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 18211