ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΜΥΘΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΜΥΘΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ

Ivanov Jordan

Εκδόσεις Κυβέλη

Image result for ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΜΥΘΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ Ivanov Jordan

Καταγγέλλουν τους πλουσίους, απεχθάνονται

 τον Τσάρο, γελοιοποιούν τους ανώτερους, καταδικάζουν τους ευγενείς κι απαγορεύουν τους ευγενείς να υπακούουν στους κυρίους τους”.

Κοσμάς ο Ιερέας, Κατά των Βογομίλων

Οι Βογόμιλοι υπήρξαν μια από τις μακροβιότερες (10ος-15ος μ.Χ. αιώνας) γνωστές αιρετικές ομάδες στον χριστιανικό κόσμο και ειδικά στα Βαλκάνια. Αν και αρχική τους κοιτίδα θεωρείται η βυζαντινή Θράκη ή -σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή- η Μακεδονία, οι Βογόμιλοι εξαπλώθηκαν γρήγορα σ’ ολόκληρη τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και ιδιαιτέρα στη Βουλγαρία, στη Σερβία και στη Βοσνία κι από εκεί, μέσω του κινήματος των Καθαρών, στη βόρεια Ιταλία και στη νότιο Γαλλία (Προβηγκία). Oι Βογόμιλοι ήταν οι οπαδοί μιας δυϊστικής θρησκευτικής αίρεσης και κατά πάσα πιθανότητα προήλθαν από μια σύνθεση Παυλικιανών και Μασσαλιανών και το κίνημα τους προσέλαβε αντιφεουδαρχική και αντιαυτοκρατορική χροιά με την διάδοση του, αρχικά, στους φτωχούς Θρακο-Ιλλύριους και Σλάβους αγρότες των κεντρικών Βαλκανίων. Υπάρχει βέβαια και η άποψη πως ο βογομιλισμός προέκυψε ως σύνθεση του Παυλικιανισμού μ’ ένα κίνημα αναμόρφωσης, που υπήρχε τον 10ο μ.Χ. αιώνα στους κόλπους της βουλγαρικής Ορθοδοξίας.

Με το πέρασμα του χρόνου και οι πολλαπλές διώξεις, που υπέστησαν οι Βογόμιλοι τόσο από την θρησκευτική όσο και από την πολιτική ηγεσία των τόπων στους οποίους έζησαν και έδρασαν, δεν κατάφεραν να εξαλείψουν την μνήμη και το έργο τους από τις μνήμες των λαών της Βαλκανικής, αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης, στην οποία μεταλαμπάδευσαν το μήνυμα τους κάτω από διάφορα ονόματα. Καταδιωγμένοι, κυνηγημένοι, δυσφημισμένοι, συκοφαντημένοι, βασανισμένοι, ανασταίνονται και πάλι από την ιστορία, ακτινοβολώντας τόσο πολύ με το φωτοστέφανο της αγνότητας και του ιδεαλισμού, με την αυθεντία των μεγάλων ιδιοφυϊών, που χαράζουν βαθιά αυλάκια στην παγκόσμια ιστορία.

Image result for Jordan Ivanov books

O Bούλγαρος ιστορικός, αρχαιολόγος, λαογράφος και φιλόλογος Jordan Ivanov (1872-1947), στο βιβλίο του Βιβλία και Μύθοι των Βογόμιλων (Bogomilski Knigi I Legendi), που πρωτοεκδόθηκε στη Σόφια το 1923, εισάγει τον αναγνώστη στην ιστορία, στην καθημερινότητα αλλά κυρίως στην κοσμοθέαση των μεσαιωνικών Βογόμιλων. Ξεκινά παραθέτοντας το δυϊστικό υπόβαθρο του βογομιλισμού, που προέρχεται από τον αρχαίο Ζωροαστρισμό, τον Γνωστικισμό, τον Μανιχαϊσμό και το μεσαιωνικό Παυλικιανισμό κ.α. για να αναλύσει στη συνέχεια τους λόγους που ο Βογομιλισμός εμφανίστηκε “ξαφνικά”| στα μεσαιωνικά Βαλκάνια, και κυρίως στη βυζαντινή Θράκη, τη Μακεδονία, αλλά και τη Βουλγαρία. Αν και το βιβλίο γράφτηκε σε με περίοδο (Μεσοπόλεμος) έντονου ανθελληνικού εθνικισμού εκ μέρους των Βουλγάρων, ο συγγραφέας αποφεύγει να προσδώσει στο Βογομιλισμό τα χαρακτηριστικά ενός εθνικού κινήματος, διατυπώνοντας αντίθετα την άποψη πως επρόκειτο για ένα κοινωνικό κίνημα, σαφέστατα ανθρωπιστικό και αντιφεουδαρχικό, που τα έβαζε με όσους είχαν την εξουσία, είτε ήταν ο κλήρος είτε οι Βυζαντινοί ή οι Βούλγαροι φεουδάρχες. Για τον Ivanov “Ο ιερέας Βογόμιλος είχε την τόλμη να κάνει λάβαρό του την επιθυμία που κρυβόταν στην ψυχή όλων των καταπιεσμένων, αλλά που κανείς δεν είχε τολμήσει να εκφράσει τόσο καθαρά. Απ’ αυτή την άποψη, ο ιερέας Βογόμιλος προηγήθηκε κάποιους αιώνες των ευγενών κηρύκων της κοινωνικής δικαιοσύνης στους νεώτερους χρόνους”.

Σ’ αυτό το βιβλίο ο Βούλγαρος ιστορικός παρουσιάζει και τα ελάχιστα σωζόμενα βιβλία των Βογόμιλων, όπως το θρυλικό “Μυστικό Βιβλίο” (Tajnata Kniga), αποσπάσματα από απόκρυφα Ευαγγέλια, έναν ελληνικό μύθο που συνδέεται με τους Βογόμιλους, ένα μεσαιωνικό τελετουργικό των Καθαρών της νοτίου Γαλλίας, καθώς και πολλά βουλγαρικά λαϊκά δυϊστικά παραμύθια, τα οποία συνέλεξε ο ίδιος στις έρευνες του στην βουλγαρική ύπαιθρο.

Το μεγαλείο του Βογομιλισμού συνίσταται στο ότι προηγήθηκε πολλούς αιώνες του επιπέδου των συγχρόνων του. Όπως λέει ο Δρ. Μιχαήλ Γκενόφσκι: «Είναι δυνατόν ένα κίνημα αδαών να διασχίσει τα σύνορα τόσων χωρών και να ωθήσει το ανθρώπινο πνεύμα, που ήταν σκλαβωμένο στην Ευρώπη, προς έναν αγώνα για την απελευθέρωση;». Τους είχε τόσο πολύ ξεπεράσει, ώστε ακόμα και τώρα απέχει πολύ από το να εφαρμοστεί στην ολότητα του, σχετικά με ό,τι είχαν αναγγείλει οι Βογόμιλοι κατά την πιο σκοτεινή εποχή της Ευρωπαϊκής ιστορίας, όταν όλη η Ευρώπη είχε πέσει μέσα στα μεγάλα σκοτάδια και την άγνοια! Αυτό, όμως, που είναι σημαντικό, είναι ότι, όσο ο καιρός περνά, τόσο η αφυπνισμένη συνειδητότητα του ανθρώπου αρχίζει να κατανοεί και να εκτιμά τις ιδέες των Βογόμιλων. (Περισσότερα για τους Βογόμιλους μπορείτε να βρείτε στο βιβλίο μου ”ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΩΝ ΒΟΓΟΜΙΛΩΝ: Στη Σκιά του Άλλου Θεού, που κυκλοφόρησε πρόσφατα:

https://zenithmag.wordpress.com/%CE%BF%CE%B9-%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%B4%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%BF%CE%B9-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B2%CE%BF%CE%B3%CF%8C%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CF%89%CE%BD/ ).

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ

Advertisements