ΓΙΟΒΟ ΜΠΑΚΙΤΣ (Jοvo Bakic): Η Σωκρατική “αλογόμυγα” της Σερβίας

ΓΙΟΒΟ ΜΠΑΚΙΤΣ

Jοvo Bakic


Η Σωκρατική “αλογόμυγα” της Σερβίας

Συζήτηση με τον σημαντικότερο “αντιφρονoύντα διανοούμενο” της Σερβίας

Ο δρ. Γιόβο Μπάκιτς (Jοvo Bakic) είναι καθηγητής κοινωνιολογίας που διδάσκει στη Φιλοσοφική σχολή του Βελιγραδίου. Είναι ειδικός στην Ιστορική Κοινωνιολογία της Πολιτικής, στην Κοινωνιολογία της Γνώσης, στις θεωρίες περί Έθνους και Εθνικισμού, και στις διάφορες ιδεολογίες σχετικά με την πρώην Γιουγκοσλαβία και τα διάδοχα κράτη της. Έχει δημοσιεύσει δύο μονογραφίες: «Γιουγκοσλαβία: η καταστροφή και οι ερμηνευτές της» (2011) και «Ιδεολογίες του Γιουγκοσλαβισμού: Ανάμεσα στο σέρβικο και στον κροατικό εθνικισμό 1918-1941» (2004). Είναι γνωστός στη Σερβία για τη δημόσια κριτική που κάνει στην κυβέρνηση Βούτσιτς, στη διαφθορά και στον ακροδεξιό λαϊκισμό της χώρας του. Έχει στοχοποιηθεί ως “αντιφρονών διανοούμενος” σε μια ταλαιπωρημένη βαλκανική χώρα όπου το να λες την αλήθεια γίνεται ολοένα και πιο επικίνδυνο…

Αποκλειστική συνέντευξη στη Μίλιτσα Κοσάνοβιτς*

Μίλιτσα Κοσάνοβιτς: Πριν από λίγο καιρό στα σερβικά και στα ελληνικά ΜΜΕ “έσκασε σαν βόμβα” η τραγική είδηση για τη δολοφονία ενός 22χρονου Αφροαμερικάνου στη Ζάκυνθο. Σε ένα νυχτερινό μπαρ στο Λαγανά, διάσημο για τα καλοκαιρινά πάρτι μέχρι πρωίας, ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου ο νεαρός Αφροαμερικάνος, ενώ οι κύριοι ένοχοι για τον θάνατό του κρίθηκαν 7-8 νεαροί Σέρβοι. Πέντε από αυτούς κρατούνται ήδη στις ελληνικές φυλακές εν αναμονή της δίκης τους. Δύο κατηγορούνται για άμεση συμμετοχή στη δολοφονία, και οι υπόλοιποι ως συνενοχή σε αυτή. Μετά από μία εβδομάδα έγινε και ένα ακόμη περιστατικό πάλι στο Λαγανά, πάλι ανάμεσα σε Σέρβους τουρίστες και σε άλλους ξένους, αυτή τη φορά με δύο Ελβετούς τουρίστες ο ένας εκ των οποίων κατέληξε στο νοσοκομείο ενώ ο άλλος τραυματίστηκε ελαφρά. Οι κάτοικοι της Ζακύνθου και των άλλων θέρετρων στο Ιόνιο λένε ότι “οι Σέρβοι σταδιακά καταλαμβάνουν τη θέση των Άγγλων” που ήταν μέχρι τώρα γνωστοί για την ακραία επιθετικότητα τους υπό την επήρεια αλκοόλ. Αν παρακολουθήσει κανείς τον σέρβικο Τύπο, θα διαπιστώσει ότι υπάρχει μια τάση ελάφρυνσης ενοχής αυτών των κακοποιών. Κάποιοι κατηγορούν τους Έλληνες ότι δεν τους βάζουν όρια συμπεριφοράς και τους αφήνουν να κάνουν ό,τι θέλουν, αρκεί να πληρώνουν καλά. Πώς εξηγείτε αυτό το φαινόμενο της αυξανόμενης «σερβικής βίας»;

Γιόβο Μπάκιτς: Δυστυχώς και στη Σερβία έχει αναπτυχθεί μια κουλτούρα βίας. Αυτή συνήθως συνδέεται με την ονομαζόμενη “οπαδική υποκουλτούρα” των ποδοσφαιρικών ομάδων. Ωστόσο, για τους κύριους εκπροσώπους αυτής της υποκουλτούρας, τους αρχηγούς των οπαδών, η διαχείριση αυτή είναι μόνο παραπέτασμα καπνού πίσω από το οποίο κρύβουν τις μαφιόζικες δραστηριότητές τους (διακίνηση ναρκωτικών, ληστείες κλπ) και διατηρούν στενές σχέσεις με τους υψηλούς εκπροσώπους της εξουσίας, που οι ίδιοι κάποτε ανήκαν στους “οπαδούς” και στο ακροδεξιό Σερβικό Ριζοσπαστικό Κόμμα. Ως εκ τούτου, η κουλτούρα της βίας στη Σερβία περνάει πλέον ως αυτονόητη και ήδη εισχώρησε στο κυρίαρχο ρεύμα της σέρβικης κουλτούρας. Αυτό μαρτυρούν και τα κτηνώδη λόγια που ειπώθηκαν από τον πρωθυπουργό και το νυν πρόεδρο του κράτους, τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος φιλοξενούμενος σε δημόσια τηλεόραση έστειλε μήνυμα στους βίαιους εγκληματίες λέγοντας «Χτυπά εσύ στο σπίτι σου όποιον θέλεις, αλλά μην τον χτυπάς εδώ!» και με το «εδώ» εννοούσε το δημόσιο χώρο. Το γεγονός ότι ακόμη και μετά από μία τέτοια δήλωση κέρδισε τις προεδρικές εκλογές στον πρώτο γύρο, υποδηλώνει -εκτός από τον υπερέλεγχο των μέσων μαζικής επικοινωνίας και τη διόγκωση του πελατειακού δικτύου του καθεστώτος- και την υποβάθμιση και την κανονικοποίηση της βίας στην κοινωνία της Σερβίας. Φυσικά, στην κανονικοποίηση της βίας συνεισφέρουν πολύ και τα τηλεοπτικά κανάλια με πανεθνική εμβέλεια και ο κίτρινος τύπος, ιδίως μέσω των διαφόρων ριάλιτι που μεταδίδουν το αηδιαστικό περιεχόμενο τους όλη την ημέρα αντί μονάχα μετά τα μεσάνυχτα, ενώ ο Τύπος το αναμασάει τις επόμενες μέρες. Με αυτό τον τρόπο, και οι μεν και οι δε, γεμίζουν το κενό που δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα της πλήρης έλλειψης ιδεών και μολύνουν την κοινωνική συνείδηση. Οι ορδές των νέων και ανώριμων καταναλωτών των εν λόγω περιεχομένων, και οι τακτικοί επισκέπτες στα γήπεδα ποδοσφαίρου, που μπροστά τους δεν βλέπουν καμία προοπτική για ανοδική κοινωνική κινητικότητα, έρχονται στο Λαγανά με την ιδέα να πιουν και να ξεκινήσουν καβγά με παρόμοιους άμυαλους στους οποίους επίσης δε δόθηκε η ευκαιρία από το κράτος π.χ. της Μεγάλης Βρετανίας για άνοδο στη κοινωνική πυραμίδα. Και εννοείται, μετά από μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ, πράγμα που αναπόφευκτα αλλάζει τη συνείδησή τους, και αυξάνει την επιθετικότητα τους, εύκολα έρχονται σε σύγκρουση ακόμα και με τους κανονικούς ανθρώπους, παρόλο που εκείνοι τους αποφεύγουν, αλλά ακόμη περισσότερο με τους ίδιους δύστυχους σαν και αυτούς από τις άλλες χώρες του κόσμου, έτσι ώστε οι καυγάδες μπορούν και έχουν τραγικό αποτέλεσμα. Οι Έλληνες οικοδεσπότες θα μπορούσαν ίσως, μαζί με την παραδοσιακή φιλοξενία τους να αυξήσουν και τον ασττνομικό έλεγχο στους τόπους αιχμής, όπως το κάνουν π.χ. στην Πάλμα ντε Μαγιόρκα (σε συνεργασία με την αστυνομία της Γερμανίας) εξαιτίας τον νεαρών Γερμανών παραβατών και με αυτό το τρόπο να βοηθήσουν στη μείωση του ρίσκου από τους καβγάδες και των επιπτώσεών τους και να αυξήσουν την ασφάλεια στους ντόπιους.

Μ.Κ. Η αυξανόμενη βία στους Σέρβους δεν παρατηρείται μόνο απέναντι στους ξένους, αλλά και απέναντι στις γυναίκες. Μέσα σε μια εβδομάδα υπήρξαν δύο φρικτές δολοφονίες γυναικών από τους πρώην συζύγους τους. Και οι δύο δολοφονίες σημειώθηκαν στο χώρο των δύο Κέντρων Κοινωνικής Πρόνοιας (Centar za socijalni rad) του Βελιγραδίου. Και στις δύο περιπτώσεις, ο πατέρας και σύζυγος σκότωσε τη μητέρα των παιδιών τους, δηλαδή τη (πρώην) γυναίκα του. Σε μία περίπτωση σκότωσε πρώτα το παιδί του και μετά τη γυναίκα, ενώ στη συνέχεια αυτοκτόνησε. Οι στατιστικές δείχνουν αύξηση και το 2017 στη Σερβία -μέχρι στιγμής έχουν σκοτωθεί από τους άνδρες 17 γυναίκες! Πώς εξηγείτε το φαινόμενο της αυξανόμενης Γυναικοκτονίας; Πώς λειτουργούν σήμερα αυτοί οι βασικοί θεσμοί κράτους πρόνοιας όπως είναι Κέντρα Κοινωνικής Πρόνοιας; Μήπως πρόκειται μόνο για έναν αταβισμό από την εποχή της σοσιαλιστικής Γιουγκοσλαβίας;

Γ.Β. Όλα αυτά αποτελούν ένα μέρος της κουλτούρας της βίας. Ο πατριαρχικός μισογυνισμός είναι η πηγή του. Οι γυναίκες και τα παιδιά θεωρούνται ιδιοκτησία του άνδρα, λόγω του γεγονότος ότι είναι σωματικά πιο αδύναμοι, αλλά και λόγω της από το παρελθόν κληρονομημένης πεποίθησης ότι αυτός που συντηρεί την οικογένειά την κατέχει κιόλας! Στη σημερινή Σερβία φυσικά τα πράγματα δεν είναι έτσι πια, αλλά φαίνεται ότι ακριβώς αυτό το γεγονός “ευνουχίζει” κάποιους άνδρες έτσι ώστε η αδυναμία αυτή γεννάει τη δολοφονική βία από αυτούς. Το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας είναι ένας εξαιρετικά σημαντικός θεσμός, αλλά τα κέντρα αυτά δεν έχουν αρκετό προσωπικό που να ασχολείται με το βέλτιστο τρόπο με την υπερβολική αύξηση τέτοιων κοινωνικών υποθέσεων. Επιπλέον η συνεργασία μεταξύ του Υπουργείου Εσωτερικών και των Κέντρων Κοινωνικής Πρόνοιας δεν είναι σε καλό επίπεδο. Στην επικοινωνία τους υπάρχουν εμπόδια και συχνά μεταθέτουν την ευθύνη ο ένας στον άλλο. Μία δύσκολη και υπεύθυνη δουλειά είναι αυτή των κοινωνικών λειτουργών, καθώς είναι κοινωνικά υποτιμημένη επειδή παρέχει χαμηλούς μισθούς και το αντίστοιχο χαμηλό κοινωνικό κύρος. Οι ίδιοι οι κοινωνικοί λειτουργοί πιθανόν δεν διεκπεραιώνουν τις αρμοδιότητές τους με αρκετή συνέπεια και επιτυχία. Δεν αναγνωρίζουν ξεκάθαρα τη βία και τους δράστες της, για να μην αισθάνονται ότι διαβρώνουν τα ατομικά δικαιώματά των δραστών (π.χ. για να βλέπουν τα παιδιά τους) και από φόβο πως θα βρίσκονται συχνά στο δικαστήριο (όπου ο δικαστής μπορεί να έχει μια καλοπροαίρετη στάση απέναντι στο θύτη), συμβάλλουν στην αύξηση της βίας με συχνά τραγικά αποτελέσματα των οποίων οι ίδιοι, προς μεγάλη μας λύπη, μερικές φορές πέφτουν θύματα. Είναι σημαντικό οι κοινωνικοί λειτουργοί και οι ψυχολόγοι να αναγνωρίσουν με σαφήνεια το βίαιο δράστη, έτσι ώστε να τον εμποδίσουν να φέρει σε κίνδυνο την οικογένειά του, και οι διάφοροι θεσμοί που υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, πάντα να εκτιμούν περισσότερο τα δικαιώματα των ευάλωτων από τα δικαιώματα των ασκητών βίας. Το Υπουργείο Εσωτερικών, ο εισαγγελέας και τα Κέντρα Κοινωνικής Πρόνοιας πρέπει να έχουν πιο καλή επικοινωνία, ενώ οι γείτονες πρέπει να αναφέρουν στην αστυνομία τις εκκλήσεις βοήθειας κάθε φορά όταν ακούν τις κραυγές των γυναικών που κακοποιούνται από τους συζύγους, πατεράδες ή τους γιους τους, αντί να προσποιούνται ότι δεν το ακούν ή ότι δεν τους αφορά γιατί δεν είναι δικό τους πρόβλημα. Με λίγα λόγια, η κοινωνία πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι η βία είναι απολύτως απαράδεκτη και ότι η θέση των δραστών της βίας είναι σε ιδρύματα ειδικά σχεδιασμένα για αυτούς. Το σχολείο, τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, οι πολιτικοί, η κοινωνία των πολιτών, όλοι πρέπει να εργαστούμε από κοινού στην ανάλυση και καταστροφή της κανονικοποίησης της κουλτούρας της βίας στη Σερβία. Όταν καταλάβουμε ότι η βία απέναντι σε οποιονδήποτε είναι ένα απαράδεκτο κακό, και όχι μόνο μία, σε καλύτερη περίπτωση, παροδική δυστυχία που συμβαίνει σε κάποιον άλλον ή στην χειρότερη, μία «ενδιαφέρουσα εκδήλωση» την οποία αποβλακωμένα «απολαμβάνουμε», τότε θα είμαστε στο σωστό δρόμο για να την πολεμήσουμε αποτελεσματικά.

Μ.Κ. Όμως η βία στη Σερβία δε λαμβάνει χώρα μόνο στην οικογένεια, στο δρόμο, στις διακοπές… Ένας άλλος τύπος βίας λαμβάνει χώρα και στο χώρο εργασίας. Οι εργαζόμενοι του νοτιοκορεατικού εργοστασίου στο Λέσκοβατς, στη νότια Σερβία, εργάζονται φορώντας πάνες για να μην χάνουν το χρόνο τους πηγαίνοντας στη τουαλέτα, πολλοί δουλεύουν μήνες χωρίς αμοιβή, άλλοι δουλεύουν μόνο για πουρμπουάρ ή μόνο για ασφάλιση και σύνταξη… Με ποιο τρόπο η κυβέρνηση του Βούτσιτς, με την καινούργια πρωθυπουργό την Άννα Μπρνάμπιτς, σχεδιάζει να φέρει σταθερότητα στη χώρα με τέτοια εξευτελιστική κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι εργάτες;

Γ.Β. Αυτό το πρόβλημα αφορά την περιφερειακή θέση που έχει η Σερβία στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα. Στην περιφέρεια επιτρέπεται στον εργοδότη ό,τι δεν επιτρέπεται στο κέντρο του καπιταλιστικού συστήματος. Γενική μιζέρια και φτώχεια μετατρέπουν τον εργαζόμενο σε έναν άνθρωπο χωρίς αξιοπρέπεια που δέχεται άθλιες συνθήκες εργασίας και απαράδεκτους μισθούς, μόνο για να έχει οποιαδήποτε δουλειά για να μπορεί με κάποιο τρόπο να θρέψει την οικογένειά του. Η απογοήτευσή του, φυσικά, συχνά οδηγεί στη βία. Καταπιεσμένος από εκείνον που του δίνει ένα άθλιο κομμάτι ψωμί στην εργασία, ο άνθρωπος γίνεται επιθετικός προς ασθενέστερους – είτε στην οικογένειά του, είτε στο δρόμο. Δυστυχώς, η τάση αυτή επειδή προέρχεται από τη δομή των καπιταλιστικών σχέσεων στον κόσμο, θα συνεχιστεί έως ότου γίνει αλλαγή του καπιταλιστικού συστήματος ή μέχρι οι καπιταλιστές, φοβούμενοι τις πιθανές ανατροπές, δεν εξανθρωπίσουν τις συνθήκες εργασίας, όπως έγινε κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Μέχρι στιγμής, δεν εμφανίζεται κανένα σημάδι της επαρκούς αξιόπιστης απειλής που θα μπορούσε να πυροδοτήσει τον φόβο των καπιταλιστών για αλλαγή του συστήματος.


Μ.Κ. Πώς βλέπει ο μέσος Σέρβος το φαινόμενο του ιστορικού αναθεωρητισμού των Τσέτνικς, όπως τον Ντράζα Μιχάιλοβιτς, Νέντιτς Κάλαμπιτς κ.ά., ανατρέποντας έτσι τους ρόλους των Τσέτνικς και των Παρτιζάνων στον Β’ Π.Π., σπρώχνοντας “κάτω από το χαλί” τη σερβική αντιφασιστική ιστορία στο πλαίσιο της Γιουγκοσλαβίας και του παρτιζάνικου αντιφασιστικού αγώνα;

Γ.Β. Η σέρβικη κοινωνία είναι βαθιά διχασμένη σε αυτό το θέμα. Ένα μεγάλο μέρος των πολιτών, που ασχολούνται με τα καθημερινά προβλήματα σχετικά με την απλή επιβίωση, δεν ασχολούνται καν με τέτοια πολιτικοκοινωνικά ζητήματα. Αυτή η έλλειψη ενδιαφέροντος διευκολύνει τη δουλειά των ιστορικών ρεβιζιονιστών και βοηθάει στην σχετικοποίηση του φασισμού, η οποία μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για το μέλλον, ειδικά αν λάβουμε υπόψη την όλο και μεγαλύτερη έρπουσα τάση του εκφασισμού στις Δυτικές κοινωνίες.

Μ.Κ. Για μια δημοκρατική κοινωνία, η ανεξάρτητη δικαιοσύνη και η ελευθερία του λόγου, άρα των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, είναι βασικές αξίες προστατευμένες από το Σύνταγμα. Από τη Σερβία όμως, όλο και πιο συχνά έρχονται νέα σχετικά με περιορισμούς της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης, ότι τα ΜΜΕ βρίσκονται πρακτικά στα χέρια ενός ανθρώπου, ο οποίος ασκεί διώξεις των δημοσιογράφων που τολμούν να λένε την αλήθεια, λογοκρισία ή απαγόρευση των ανεπιθύμητων κειμένων κλπ. Αν θυμάμαι καλά, έχετε μια παρόμοια εμπειρία με την Πολίτικα, «την παλαιότερη εφημερίδα των Βαλκανίων». Ποιο είναι το σχόλιό σας για το σκοταδισμό των ΜΜΕ στη Σερβία και πώς μπορούμε να το καταπολεμήσουμε;

Γ.Β. Η νέα συντακτική ομάδα της «Πολίτικα» με την επιθυμία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ήρθε στη θέση της προηγούμενης, και αυτή η αλλαγή έγινε στη μέση της προεκλογικής προεδρικής εκστρατείας του. Έτσι η «παλαιότερη εφημερίδα των Βαλκανίων» έχει καταντήσει ενημερωτικό δελτίο του κόμματος του Βούτσιτς (σ.σ. SNS, Srpska Napredna Stranka – Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα). Με εξαίρεση της μικρής κυκλοφορίας εφημερίδας «Danas» (Σήμερα) και μερικών επίσης μικρής κυκλοφορίας εβδομαδιαίων περιοδικών, όλος ο υπόλοιπος Tύπος είναι στην ουσία κομματικά δελτία τύπου. Ήταν, φυσικά, προβληματικό το πώς να απαλλαχθεί από τους προηγούμενους αρθρογράφος, και να μην φανεί ως σύγκρουση της κυβέρνησης μαζί τους. Για αυτό η «Politika» άρχισε να δημοσιεύει τις πιο πρωτόγονες επιθέσεις διαφόρων σκοτεινών προσωπικοτήτων, γνωστών μόνο από την άδοξη δραστηριότητα τους κατά τη διάρκεια του καθεστώτος του Μιλόσεβιτς, που τους δεχόταν στις δικές της σελίδες να πολεμάνε τους δικούς της παλιούς αρθρογράφους. Για παράδειγμα εγώ έγραφα μια φορά το μήνα στη Πολίτικα από το 2008. Δεν πιστεύω ότι κάτι τέτοιο υπάρχει αλλού. Τελικά, όταν συνειδητοποίησαν ότι με χαροποιούν οι επιθέσεις εκείνων που δεν εκτιμώ καθόλου, γι’ αυτό το λόγο δεν έμπαινα καν στον κόπο να τους απαντάω, απλά συνέχιζα να γράφω, είχαν απαγορεύσει τη δημοσίευση της τελευταίας στήλης μου, και έτσι διέκοψαν τη συνεργασία μαζί μου. Το Διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό μέσο για την καταπολέμηση του «σκοταδιού» το οποίο φυσικά πρέπει να χρησιμοποιείται, αλλά τα 3/5 των πολιτών της Σερβίας, συντετριμμένα από τη φτώχεια (ο μέσος μισθός στη Σερβία είναι 380 ευρώ τα οποία πάνε για πληρωμή των λογαριασμών και του φαγητού), πολιτικά ενημερώνεται αποκλειστικά μέσω των πέντε τηλεοπτικών καναλιών με εθνική εμβέλεια (τα δύο από αυτά ανήκουν σε Έλληνα επιχειρηματία). Όλοι αυτοί οι τηλεοπτικοί σταθμοί ελέγχονται από την κυβέρνηση, καθώς αυτή μπορεί και δίνει εντολές στους καπιταλιστές στη Σερβία να μη διαφημίζονται σε κάποια συγκεκριμένα κανάλια, επειδή η επιχειρησιακή δυνατότητα σε ένα πολιτικό καπιταλισμό εξαρτάται από τη σχέση των καπιταλιστών με την αυταρχική εξουσία, και έτσι καταστρέφουν τις ανυπάκουες τηλεοράσεις. Επομένως, δεν είναι έκπληξη το γεγονός ότι οι ιδιωτικοί τηλεοπτικοί σταθμοί στη Σερβία βρίσκονται υπό αυστηρότερο έλεγχο των δημοσίων αρχών, από ό,τι οι δημόσιοι, που οι τελευταίοι βέβαια ελέγχονται πλήρως όσον αφορά το ειδησεογραφικό πρόγραμμα.

Μ.Κ. Αποτελεί κοινό μυστικό ότι ο Α. Βούτσιτς, ο νυν πρόεδρος της Σερβίας, στις προεδρικές εκλογές του Απριλίου του 2017, άρπαξε την ευκαιρία να έρθει στη θέση του προηγούμενου προέδρου Τόμισλαβ Νίκολιτς, και έτσι από πρωθυπουργός έγινε πρόεδρος, επεκτείνοντας το χώρο για τις πολιτικές του αλλά και προσωπικές του προσδοκίες, Στη θέση του πρωθυπουργού έβαλε την 42χρονη Άννα Μπρναμπιτς η οποία μέχρι τότε ήταν άγνωστη για την πλειοψηφία του σερβικού λαού. Το πρώτο πράγμα που μάθαμε ήταν ότι είναι δηλωμένη λεσβία, κροατικής καταγωγής, ότι έχει κερδήσει ήδη το δικό της πρώτο εκατομμύριο και ότι ο αδελφός της είναι πολύ πετυχημένος επιχειρηματίας. Η ίδια, στη πρώτη της δήλωση, είπε ότι δεν θα φέρνει μόνη της αποφάσεις αλλά θα ακούει τον “μέντορά” της, εννοώντας τον Βούτσιτς. Μήπως αυτό σημαίνει ότι η νέα πρωθυπουργός είναι ένα πολύ καλά εκπαιδευμένο μέλος της «αδελφότητας του Βούτσις » και καινούργιος βοηθός στην προώθηση μελλοντικών πολιτικών αποφάσεων που δεν θα είναι εις όφελος του λαού; Σε αυτό το πλαίσιο ο Σάσα Γιάνκοβιτς, πρώην Συνήγορος του Πολίτη και στις προηγούμενες εκλογές υποψήφιος για πρόεδρο και ο πιο σοβαρός αντίπαλος του Vučić, είπε το εξής: «Το κράτος μας έχει γίνει εγκληματικό, επειδή στο Υπουργείο Εσωτερικών τοποθετούνται οι άνθρωποι που έχουν σχέση με έγκλημα και τους χούλιγκαν των ποδοσφαιρικών ομάδων, και ταυτόχρονα συνδέονται με τους ανθρώπους της εξουσίας. Πώς γίνεται το κράτος να παλεύει το έγκλημα αν το έγκλημα εισήλθε από την κύρια πύλη και εκπέμπεται από την υψηλότερή θέση του κράτους;» αναρωτιέται ο Γιάνκοβιτς. Τι μπορούν να περιμένουν οι πολίτες της Σερβίας από αυτό το νέο δίδυμο στην εξουσία;

Γ.Β. Μπορούν να αναμένουν τη συνέχεια της παλαιάς πολιτικής. Εδώ το Σύνταγμα και οι νόμοι δεν εφαρμόζονται, αλλά ο Α. Βούτσιτς έκανε μια καλή κίνηση μάρκετινγκ, από την άποψη της διατήρησης της προσωπικής εξουσίας (που είναι το μόνο που τον ενδιαφέρει) όταν έβαλε την Άννα Μπρναμπιτς (Ana Brnabić) στη θέση της πρώτης υπηρέτριας του αφεντικού, λόγω του φιλοδυτικού της προσανατολισμού, του σεξουαλικού της προσανατολισμού και της εθνικής προέλευσης, γιατί όλα αυτά αποτελούν εγγύηση για τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι το αφεντικό της εγκατέλειψε οριστικά την ακραία ιδεολογία της Δεξιάς και το φιλορωσικό προσανατολισμό, και ότι θα τους είναι υπάκουος. Φυσικά, η Μπρναμπιτς βρίσκεται ακριβώς στη θέση αυτή επειδή η υπακοή της στο ηγεμόνα είναι εγγυημένη. Αν, κατά τύχη, διαμαρτυρηθεί, κανείς στη Σερβία δε θα τη υπερασπιστεί (πίσω της δεν έχει ούτε το κόμμα ούτε τον κόσμο, και θα απολυόταν σε δύο ημέρες).

Μ.Κ. Σε ποιο βαθμό ο μέσος πολίτης της Σερβίας είναι συνειδητοποιημένος ότι σε ένα δημοκρατικό κοινοβουλευτικό σύστημα, το οποίο ισχύει στη Σερβία, οι εκλογές είναι ο μόνος τρόπος για να αλλάξει μία κυβέρνηση; Στις προεδρικές εκλογές τον Απρίλιο είδαμε ότι είχε ψηφίσει μόνο το 25% του ενήλικου πληθυσμού, που είναι ένας σίγουρος τρόπος να μην αλλάξει τίποτα. Ποιες είναι οι προβλέψεις σας για τις επόμενες δημοτικές εκλογές, που οι εκλογές του Βελιγραδίου έχουν ιδιαίτερη σημασία;

Γ.Β. Οι πολίτες το έχουν συνειδητοποιήσει, αλλά δεν έχουν καμία εμπιστοσύνη στην αντιπολίτευση, γιατί οι περισσότεροι από τους ηγέτες των κομμάτων της αντιπολίτευσης είναι συχνά διεφθαρμένοι και κάποιοι διατηρούν σχέσεις με τη μαφία και γι’ αυτό το λόγο εύκολα εκβιάζονται. Όμως ακριβώς τέτοιες προσωπικότητες συχνά υποστηρίζονται από την ΕΕ και τις ΗΠΑ. Επιπλέον, θέτουν την υποστήριξή της αντιπολίτευσης υπό τους όρους συνεργασίας με τις προσωπικότητες που ποτέ δεν θα τις ψηφήσουν ποτέ οι απογοητευμένοι πολίτες υποστηρίζουν τη Σερβία.

Έτσι η κυβέρνηση έχει «τα αυγά του κούκου» που θα τα ενφωλέψει στους ψηφοφόρους της αντιπολίτευσης στις επόμενες εκλογές. Δεν είναι μόνο ο Τσέντομιρ Γιοβάνοβιτς (δήθεν αγωνιστής για ευρωπαϊκές αξίες του οποίου η διαφθορά έχει γίνει θρυλική), αλλά είναι και ο Αλεξάνταρ Σαπιτς (Αleksandar Sapic), διάσημος γουοτερπολίστας, ο οποίος πλαστογράφησε την διδακτορική του διατριβή και δήλωσε ήδη ότι δεν έχει πρόβλημα να μπει σε συνασπισμό SNS μετά τις εκλογές, όπως και ο Ντράγκαν Τζίλας (Dragan Đilas) που είναι εύκολο να τον εκβιάσει κανείς λόγω των «δουλειών» του που έκανε όσο ήταν δήμαρχος του Βελιγραδίου, για αυτό το λόγο και εγκατέλειψε την πολιτική πριν από μερικά χρόνια. Φυσικά, γεγονός ότι από οτι φαίνεται, και ο Σάσα Γιάνκοβιτς, ο πρώην Συνήγορος του Πολίτη, θα μπει στο συνασπισμό με τον απόλυτα διεφθαρμένο και ευάλωτο σε εκβιασμό Ντράγκαν Σουτάνοβατς, και τον πρώην πρόεδρο Μπόρις Τάντιτς (του οποίου το αξεπέραστο των πιο στενών συνεργατών δείχνει ότι δεν μπορεί να αναλάβει το καθήκον της κυβέρνησης της χώρας) θα δυσκολέψει επιπλέον την αλλαγή της εξουσίας των νταήδων του Βελιγραδίου, που θα έπρεπε να σημαδέψει την αρχή του τέλους του αυταρχικού καθεστώτος του Βούτσιτς.

Μ.Κ. Aπό τη Γαλλική Επανάσταση η Ευρώπη των πολιτών παλεύει για τον διαχωρισμό Εκκλησίας Και κράτους. Στη Σερβία το αντίθετο συμβαίνει. Μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, στην οποία η εκκλησία, ειδικά η Σέρβικη Ορθόδοξη, δεν είχε σχεδόν καμία επίδραση στο κράτος, σήμερα κυριολεκτικά «έπεσε στην αγκαλιά» του κράτους, από την οποία δεν μπορούν να ξεκολλήσουν τουλάχιστον όσο ακόμα η ριζοσπαστική Δεξιά είναι στην εξουσία. Πώς σχολιάζετε εσείς αυτό το «γάμο» και πού θα οδηγήσει;

Γ.Β. Στον Ορθόδοξο κόσμο ο Καισαροπαπισμός (εξάρτηση της εκκλησίας από την εξουσία) είναι συνηθισμένος. Αυτή η εξάρτηση επιτρέπει στις Αρχές να χρησιμοποιούν την εκκλησία για σκοπούς ταυτοποίησης, δηλαδή ο κύριος σκοπός της εκκλησίας στην πολιτική είναι η νομιομοποίηση της εξουσίας από τους φορείς της. Ως εκ τούτου, η Εκκλησία δοξάζει την εξουσία και η εξουσία απλόχερα επιβραβεύει την Εκκλησία. (σ.σ. Η Σέρβικη Ορθόδοξη Εκκλησία είναι αφορολόγητη, οι ιερείς λαμβάνουν τους μισθούς τους απ το κράτος, παίρνουν δωρεές για τις υπηρεσίες τους, από τους πολίτες, και ουκ ολίγες φορές κάνουν χρυσές δουλείες…). Την ίδια στιγμή, βολεύει, τόσο τις Αρχές όσο και την εκκλησία, η αποβλάκωση των πολιτών, μετατρέποντάς τους σε υπάκουους και φοβισμένους απ’ τον θεό και τη θεία δίκη πολίτες, και με την θρησκευτική εκπαίδευση στα σχολεία (δυστυχώς, μία κληρονομιά του μακαρίτη Ζόραν Τζίντζιτς) αυτό το έργο έχει ήδη ολοκληρωθεί. Έχουμε νέους ξετρελαμένους ανθρώπους των οποίων η πίστη στο θεό δεν εμποδίζει να μισούν τους ανθρώπους άλλων θρησκειών και εθνών και να ασκούν βία πάνω τους, όπως ακριβώς δεν τους πειράζει να βλέπουν τη γυναίκα ως “μηχανή αναπαραγωγής” (ενώ την θαυμάζουν ως μητέρα) ή ως πόρνη που δεν βλάπτει να την κακοποιούν. Αντίθετα, όσο πιο θρήσκοι είναι, όπως δείχνουν οι κοινωνιολογικές έρευνες, τόσο λιγότερη ανεκτικότητα έχουν για το Άλλο και Διαφορετικό, και τόσο πιο επιρρεπείς είναι στην δικαιολόγηση και σχετικοποίηση των εγκλημάτων που διέπραξαν μέλη του έθνους στο όνομα του έθνους. Έχουν την τάση, ωστόσο, και στην άρνηση του εμβολιασμού των παιδιών τους, παίζουν δηλαδή με τις ζωές τους. Όπως βλέπουμε, δεν είναι μόνο ο ισλαμικός φονταμενταλισμός προβληματικός, που στις χώρες με χριστιανική παράδοση δικαίως θεωρείται έτσι, αλλά το ίδιο μπορεί να ειπωθεί και για τον χριστιανικό φονταμενταλισμό, που συχνά παραβλέπεται από τις ίδιες.


Μ.Κ. Οι νέοι όλο και λιγότερο διαβάζουν βιβλία και πάσχουν από τον ηλεκτρονικό εθισμό. Πως το εξηγείτε και ποια είναι η γνώμη σας για την κυριαρχία των βάναυσων ειδήσεων στα ΜΜΕ; Μήπως και αυτός είναι ένας τρόπος Mind Control από τα εγχώρια και διεθνή κέντρα εξουσίας; Ένας τρόπος για τον έλεγχο των υπάκουων πολιτών-καταναλωτών;

Γ.Β. Όπως όλα τα ψηφιακά μέσα, όπως επίσης και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, είναι πολύ χρήσιμα, εάν είναι μέσα για την ανάπτυξη της δικής μας πληροφόρησης και διαφωτισμού, αλλά μπορούν να είναι και πολύ τοξικά εάν γίνονται τα ίδια ο αυτοσκοπός, και έτσι δημιουργούν τον εθισμό ή γίνονται μέσο εκβιασμού (προσβολές, ψυχολογική βία κ.ο.κ.) και κακουργημάτων (παιδοφιλία, ψηφιακές κλοπές και παραβίαση των προσωπικών δεδομένων). Αν ο πολίτης αναζητά την αλήθεια, αν έχει τον Σωκράτη για παράδειγμα, αν δεν είναι νοητικά αδρανής, τότε κανένας δεν μπορεί να ελέγξει το νου του. Το σχολείο θα έπρεπε να καλλιεργεί στους μαθητές τη σωκρατική αντίληψη, δηλαδή τη περιέργεια, το πνεύμα αναζήτησης και της κριτικής σκέψης προς όλα όσα βλέπουν ή ακούν. Στους φοιτητές μου πάντα λέω να μην παίρνουν τίποτα ως δεδομένο και να μην πιστεύουν κανέναν απόλυτα, ούτε τους καθηγητές τους, αλλά να διασταυρώνουν τις πηγές. Φυσικά, πρέπει να είναι ικανοί να διαφοροποιούν τις πηγές ανάλογα με το βαθμό αξιοπιστίας τους. Αυτό, βέβαια, κτίζεται με το χρόνο μέσα από τη συστηματική χρήση της σωκρατικής μεθόδου…

Η Μίλιτσα Κοσάνοβιτς (kosanovic@mail.com) είναι αρθρογράφος του σέρβικου περιοδικού Vreme, του Ζενίθ (http://www.zenithmag.wordpress.com) και συγγραφέας. Το τελευταίο της βιβλίο, που έγραψε μαζί με τον Γιώργο Στάμκο, έχει τίτλο “Άγνωστη Σερβία”.

unknownservia-egnarts.jpg

Advertisements