ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΠΑΥΛΙΔΗΣ: ΜΙΑ ΚΑΤΑΔΥΣΗ ΣΤΑ ΑΓΝΩΣΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΘΡΑ

ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΠΑΥΛΙΔΗΣ

Πρέπει να Ζωντανεύουμε τους Πεθαμένους Θρύλους;

ΜΙΑ ΚΑΤΑΔΥΣΗ ΣΤΑ ΑΓΝΩΣΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΜΙΘΡΑ

mi_zontaneyeis

«Ένας ερημίτης συγγραφέας απομονωμένος σ’ ένα ελληνικό ακρωτήρι. Εκείνη εμφανίστηκε ξαφνικά μέσα από τα μανιασμένα κύματα, κουβαλώντας ένα σκοτεινό παρελθόν. Το όνομα της Ανδρομέδα. Δίπλα τους ένα άλλο ζευγάρι που αναζητά την περιπέτεια. Η συνάντησή τους μοιραία.

Ένας λαγός οδηγεί τυχαία την Ανδρομέδα σ’ ένα μυστηριακό σπήλαιο. Είναι η Σπηλιά του
Μίθρα, όπου το παράδοξο των αρχαίων μύθων εισβάλει στην πραγματικότητα. Τι υποχθόνια μυστήρια κρύβονται εκεί μέσα; Ποιοι πανάρχαιοι δαίμονες καραδοκούν στο σκοτάδι;
Δίχως να το πολυκαταλάβουν οι άνθρωποι γίνονται παιχνίδι των θεών.
Όταν ζωντανεύουν οι θρύλοι και η πραγματικότητα βυθίζεται στην πλάνη του ονείρου, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι θα ακολουθήσει…»

(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου Μη Ζωντανεύεις Πεθαμένους Θρύλους)

 

Συνέντευξη στον Γιώργο Στάμκο

733756_121167951407916_1897491335_n

O συγγραφέας Χριστόφορος Παυλίδης

Χριστόφορε, πως ξεκίνησε το πάθος σου για τη Φανταστική Λογοτεχνία;

Θα έλεγα, πως προϋπήρχε μέσα μου, από μικρό παιδί ακόμα, η παθολογική αγάπη για τα παραμύθια και τους μύθους. Οι ήρωες των Ελληνικών μύθων ιδιαίτερα, όπως ο Ιάσονας, ο Ηρακλής, ο Περσέας, ο Αχιλλέας και οι απίστευτοι άθλοι, που πραγματοποίησαν στις περιπέτειες τους, εξίταραν την φαντασία μου σε τέτοιο σημείο, που ζούσα κυριολεκτικά μαζί τους τα δρώμενα.

Ο Ιούλιος Βερν, κατά δεύτερον, σε ωριμότερη ηλικία, διεύρυνε ακόμα περισσότερο τους ορίζοντες της Φαντασίας μου, προσθέτοντας, παράλληλα με τη Φανταστική και την Επιστημονικά τεκμηριωμένη άποψη των κατορθωμάτων των ηρώων του. Το ταξίδι που οραματίστηκε, από τη Γη στη Σελήνη, ήταν τόσο ορθολογικά μελετημένο, ως προς τον τόπο, την γωνία και τον χρόνο της εκτόξευσης, όσο και ως προς τα υλικά δόμησης και γόμωσης του διαστημόπλοιου, που δεν χρειάστηκαν να γίνουν και πολλές προσθήκες, όταν το εγχείρημα πραγματοποιήθηκε τελικά στον αιώνα μας.

Τα πρώτα χρόνια στο Γυμνάσιο, ήρθα σε επαφή και με όλους τους σπουδαίους μυθιστοριογράφους, όπως τον Έντγκαρ Άλαν Πόε, που με το σπουδαίο του έργο The narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket, έδωσε μια ιδανική συνέχεια στο απρόσμενο τέλος της Σφίγγας των Πάγων του Ι. Βερν, τη Μαίρη Σέλεϊ με τον Φραγκεστάϊν, τον Μπραμ Στόουκερ με τον Δράκουλα, τον σπουδαίο Χάουαρντ Φ. Λάβκραφτ με το Νεκρονομικόν και τη Μυ όριαθολογία του Κθούλου, τον σύγχρονο μας Άρθουρ Κλάρκ με την Οδύσσεια του Διαστήματος και άλλους, που δεν είναι εύκολο να τους απαριθμήσω. Έχοντας, λοιπόν, τόσα βιώματα από τους κορυφαίους του χώρου, πως να μην παθιαστώ κι’ εγώ, από την ίδια τρέλα που τους ανέδειξε σε πρωτοπόρους του είδους;

11752048_404437949747580_5276914299807087393_n


Ξεκίνησα από μικρό παιδί, όταν, επηρεασμένος από τους αγώνες του «μικρού ήρωα» (Γιώργος Θαλάσσης) κατά των Γερμανών κατακτητών, έγραψα μια περιπετειούλα που είχε θέμα την καταστροφή ενός υποβρυχίου τους. Συνέχισα με τη συγγραφή ποιημάτων, για πολύ καιρό, ενώ παράλληλα έγραφα σύντομες ιστορίες με θέματα της καθημερινότητας. Απίστευτα μεγάλος αριθμός τίτλων βιβλίων, με περιεχόμενα κάθε είδους, από πραγματείες, επιστημονικές ανακοινώσεις, ιστορίες και μυθιστορήματα, όλων των σπουδαίων χειριστών της έντεχνης μορφής, έγιναν κτήμα μου, σ’ αυτό το μεσοδιάστημα, πλουτίζοντας το λεξιλόγιο και τις γνώσεις μου, πέρα από τα συνηθισμένα όρια. Τέλος, η συναισθηματική μου ωρίμανση, κατά τα φοιτητικά χρόνια, με οδήγησε στην έρευνα του παράδοξου και του μεταφυσικού. Επειδή, όμως, παρέμενα αμετάκλητα ρομαντικός και ονειροπόλος, συνέπλεξα κι αυτή μου την ιδιότητα στον κύκλο των παράξενων ιστοριών, που έμελλαν να ξεπηδήσουν, κατά την δημιουργική εικοσαετία, που ξεκίνησε από το 1985. Μέσα σ’ αυτό το συγκλονιστικό βούλιαγμα του χρόνου κι’ έπειτα από βασανιστική πνευματική πάλη, βγήκαν στην επιφάνεια του χαρτιού, τριάντα (30) ολόκληρες ιστορίες, με θέματα, που υπερβαίνουν τα τετριμμένα μονοπάτια της καθημερινότητας, όπου κυριαρχεί το παράδοξο και το απρόσμενο. Βέβαια και στον χώρο της Νουβέλας, δημιουργήθηκαν έξι μεγάλες ιστορίες, μία από τις οποίες, με τίτλο:
Μη ζωντανεύεις πεθαμένους θρύλους, δημοσιεύτηκε πρώτη. Και η δημιουργική περιπέτεια του μυαλού, ύστερα από την απαραίτητη ξεκούραση συνεχίζεται!

Στο βιβλίο σου Μη Ζωντανεύεις Πεθαμένους Θρύλους ο ήρωας είναι ένας ερημίτης συγγραφέας, που μπλέκει, άθελα του, σε περιπέτειες. Θα ήθελες να του μοιάζεις;

Εδώ μπαίνεις σε ένα κρίσιμο, προσωπικό δεδομένο, όπου οι περσσότεροι συγγραφείς αποφεύγουν να τοποθετηθούν με ειλικρίνεια. Όμως, για να γράψεις ένα αξιόπιστο μυθιστόρημα, πρέπει να βυθιστείς μέσα του, να γίνεις κι εσύ ένας από τους πρωταγωνιστές του και να συμπεριφέρεσαι και να βιώνεις τα δρώμενα, σαν εικονική σου πραγματικότητα. Έτσι, πολλά από τα προσωπικά στοιχεία του συγγραφέα, αποτυπώνονται μέσα του, άσχετα αν ο ίδιος το αρνείται. Δεν θέλω να τοποθετηθώ
άμεσα, αλλά ναι, έμμεσα, θα ήθελα να ήμουν και είμαι μέσα, αφού, όλες μας τις επίκτητες αδυναμίες, που δεν έχουμε τη δύναμη να τις διορθώσουμε σαν ζωντανές υπάρξεις, κάπου πρέπει να βρούμε τον κατάλληλο χώρο, όπου θα τις ξεφορτωθούμε «αναίμακτα». Εκεί, στο φανταστικό πεδίο μάχης, που μας προσφέρει το μυθιστόρημα, έχουμε την ιδανική ευκαιρία να αναδείξουμε, δίχως ριψοκίνδυνο ρίσκο, την άλλη γενναία μας προσωπικότητα και να γίνουμε αυτό που θα επιθυμούσαμε!

mithras

Το θέμα του βιβλίου αφορά ένα αρχαίο σπήλαιο, που ήταν άντρο λατρείας του Μίθρα. Τι σε παρακίνησε να ασχοληθείς με τον Μιθραϊσμό και γενικά με τη μυθολογία;

Πριν από δεκαπέντε χρόνια, σ’ ένα ταξίδι μου στη Βόρεια Ιταλία, βρέθηκα στη Μπολόνια, μπροστά σε μια ανάγλυφη μαρμάρινη παράσταση, που μου προξένησε βαθιά εντύπωση. Στην κεντρική σκηνή δέσποζε ο Ταυροκτόνος Μίθρας, με τους δυο δαυλοφόρους συνοδούς του και το φίδι, τον σκύλο, τον σκορπιό και το κοράκι. Στην κορυφαία ζώνη ήταν σκαλισμένες επτά προτομές, που αντιπροσώπευαν τους επτά γνωστούς πλανήτες, τον Ήλιο, τον Κρόνο, την Αφροδίτη, τον Δία, τον Ερμή, τον Άρη και τη Σελήνη. Τέλος, στο κράσπεδο, ξεχώριζαν τρεις φιγούρες σε συμπόσιο, ένα παιδί και μια ξαπλωμένη φιγούρα με γενειάδα. Ένα άλλο άγαλμα που μ’ εντυπωσίασε ήταν εκείνο του Άχρονου (απεριόριστου) Κρόνου στη Φλωρεντία, που κατείχε την κορυφαία θέση στη Θεία ιεραρχία της Μιθραϊκής θεολογίας. Ο Θεός απεικονίζεται σαν ανθρωπόμορφο θηρίο, με κεφάλι λιονταριού και το σώμα του τυλιγμένο από ένα πελώριο φίδι. Η πολλαπλότητα των ιδιοτήτων, με τις οποίες φορτώνονταν το άγαλμα, συμβάδιζε με την καλειδοσκοπική φύση του χαρακτήρα του.

Τόσο βαθιά με είχαν εντυπωσιάσει, οι ανάγλυφες Μιθραϊκές παραστάσεις, όσο και το πλήθος των συμβολισμών του αγάλματος του Άχρονου Κρόνου, ώστε όταν γύρισα στην Ελλάδα, έσπευσα να ενημερωθώ σε βάθος για οτιδήποτε είχε γραφεί για τον Μίθρα και τη Μιθραϊκή θρησκεία. Ολοκληρώνοντας την ενημέρωση μου, βρήκα πως το θέμα θα μπορούσε να αποτελέσει το κεντρικό πλαίσιο για τη συγγραφή μιας περιπέτειας, όπου η πραγματικότητα θα συμπλέκονταν με τον μύθο. Έτσι προέκυψε η Νουβέλα: «Μη ζωντανεύεις πεθαμένους θρύλους».

Τί ήταν ο Μιθραϊσμός και γιατί διαδόθηκε τόσο πολύ την περίοδο των Ρωμαϊκών χρόνων;mithras-temple-san-clementeΗ θρησκεία του Μίθρα, η οποία εμφανίστηκε όταν, με την περσική  επέκταση, το μονοθεϊστικό σφρίγος της ζωροαστρικής μεταρρύθμισης απομακρύνθηκε από τον πολυθεϊσμό των βαβυλωνίων και στο κέντρο της ιρανο-βαβυλωνιακής θρησκείας κυριάρχησε ο Θεός Μίθρα. Ειδικότερα ο Μιθραϊσμός δηλώνει τα μυστήρια του Μίθρα, τη μυστική λατρεία που αναπτύχθηκε  στην Μικρά Ασία, κοντά στις περσικές κοινότητες που επέζησαν από την μακεδονική κατάκτηση και διακρίθηκε έπειτα σε ολόκληρο τον ελληνο-ρωμαϊκό κόσμο. Κεντρική πράξη του ιερού μύθου του Μίθρα ήταν η δολοφονία του κοσμικού ταύρου, που πεθαίνοντας δίνει ζωή στο σύμπαν. Ο μυούμενος περνούσε από επτά βαθμούς εξαγνισμού, που αντιστοιχούσαν στις επτά πλανητικές σφαίρες και με την βοήθεια του Μίθρα η εξαγνισμένη ψυχή έφτανε στον ουρανό. Οι πρόγονοι των Περσών στην αρχή ήταν ακόμα ενωμένοι με τους αρχαίους Ινδούς. Έτσι βρίσκουμε στους ύμνους των Ινδών, που ονομάζονται Βέντα το όνομα Μίτρα και στους ύμνους των περσών, που ονομάζονται Αβέστα, το όνομα Μίθρα. Για τους αρχαίους Πέρσες ο Μίθρας ακούει τα πάντα, βλέπει τα πάντα, γνωρίζει τα πάντα και κανείς δεν μπορεί να τον εξαπατήσει. Είναι ο Θεός της ηθικής, της αλήθειας και της ακεραιότητας.

Αυτός επικαλείται με επίσημους όρκους, επιβλέπει την τήρηση των συμφωνιών και τιμωρεί του επίορκους. Είναι το φως που διαλύει το σκοτάδι, αποκαθιστά την ευτυχία, την αφθονία, την αγάπη και τη ζωή πάνω στη γη. Πέρα από τα υλικά αγαθά δίνει ακόμα πνευματική καλλιέργεια, γαλήνη και ειρήνη. Αντίθετοι από αυτόν είναι οι Ντέβα (κακοποιά πνεύματα) όπου διασπείρουν στη γη τη στειρότητα, την οδύνη και κάθε είδους κακού μιάσματος. Το κυριότερο πνεύμα του κακού είναι ο Αριμάν που κατοικεί στα έγκατα της κόλασης και από κει στέλνει τους κακούς Ντέβα στην επιφάνεια της γης. Ο Μίθρας, πάντα άγρυπνος και σε ετοιμότητα, φορώντας την πανοπλία του, τους καταπολεμά, κάνοντας τον Αριμάν να τρέμει.

Ο Μίθρας είναι ένας πολεμιστής, ένας Γιαζάτα όπως ονομάζονταν στην Αρχαία Περσία. Δεν είναι ο πρώτος Δημιουργός, αλλά είναι και αυτός ένα δημιούργημα του μεγάλου Υπέρτατου Όντος, του Αχούρα Μάζδα. Ο Μίθρας είναι ο γιος του Αχούρα Μάζδα και ταυτόχρονα ο ποιο εξυψωμένος από όλους τους πολεμιστές. Αρχικά ο Μιθραϊσμός λατρευόταν στις κορυφές των βουνών, αργότερα σε σπηλιές και άντρα, ενώ μετέπειτα στις πόλεις σε τεχνητές υπόγειες κρύπτες, σαν τους πρώτους χριστιανούς.

Ο Μίθρας γεννάται από την πέτρα, μαρμάρινο άγαλμα από τη Ρώμη, 180-192 μ.Χ.

Ποια η σχέση του Μιθραϊσμού με τον Χριστιανισμό και γιατί κατέληξε «απαγορευμένη θρησκεία»;

Τα μυστήρια του Μίθρα αποτέλεσαν κατά τους πρώτους αιώνες του χριστιανισμού τον κύριο θρησκευτικό αντίπαλο, κατά κάποιο τρόπο, της νεοϊδρυθείσας τότε χριστιανικής εκκλησίας. Μέχρι και τον 3ο μ. Χ. αιώνα είχαν κερδίσει αρκετό έδαφος στον δυτικό κόσμο και έτειναν να γίνουν η κυρίαρχη μυστηριακή θρησκεία της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Ως καθαρά μιλιταριστική και ανδροκρατούμενη θρησκεία μάλιστα ευνοούταν και από το ρωμαϊκό κατεστημένο. Όπως είπε ο Μάρκος Αυρήλιος, «αν κάποιο θανάσιμο αμάρτημα σταματούσε την ανάπτυξη του Χριστιανισμού, ο κόσμος θα γινόταν Μιθραϊκός».

Υπάρχουν πολλές ομοιότητες ανάμεσα στο Χριστιανισμό και στο Μιθραϊσμό. Εύλογα προκύπτει το ερώτημα για το ποια από τις δύο θρησκείες αντέγραψε την άλλη. Ο Ιησούς εμφανίστηκε πριν από 2.000 χρόνια, ενώ ο Μίθρας είναι προγενέστερος κατά τουλάχιστον 1.500 χρόνια, όντας ηλιακή θεότητα στην Ινδουιστική κοσμολογία. Η λατρεία του έγινε κυρίαρχη στην Περσία μέχρι το 1300 π.Χ. Εκεί πίστευαν ότι αναπήδησε μέσα από ένα βράχο κρατώντας έναν πυρσό στο ένα χέρι κι ένα μαχαίρι στο άλλο. Έτσι μάλλον προέκυψε και η μεταγενέστερη πεποίθηση ότι γεννήθηκε μέσα σ’ ένα σπήλαιο. Την ημερομηνία γέννησής του Ιησού στις 25 Δεκεμβρίου υιοθέτησε ο χριστιανισμός τον 4ο αιώνα, πολύ αργότερα από την απόδοση της ίδιας μέρας στη γέννηση του Μίθρα. Η ημερομηνία αυτή σηματοδοτούσε την έναρξη του χειμερινού ηλιοστασίου και θεωρούνταν ιερή σε πολλούς πολιτισμούς. Όσο για τη βάπτιση, δεν ήταν αποκλειστικότητα των πρωτοχριστιανών, αφού τελούνταν και από κάποιες αιρέσεις στην Ινδία. Το κοινό γεύμα ή συμπόσιο συμπεριλαμβανόταν στο τελετουργικό αρκετών θρησκειών, ωστόσο είναι πιθανό οι πιστοί του Μίθρα να αντέγραψαν από τους χριστιανούς την ευλογία του άρτου και του οίνου. Εικάζεται ότι οι Μιθραϊστές έθεσαν την αιώνια ζωή στο κέντρο της φιλοσοφίας τους, για να ανταγωνιστούν τους χριστιανούς. Ο μιθραϊσμός όμως ανέκαθεν έκανε λόγο για την αιώνια ζωή, ως ανταμοιβή σ’ εκείνον που επιδίωκε το καλό στη ζωή του.

O Μιθραϊσμός, δεν διέθετε Ευαγγελιστή. Σύμφωνα, όμως, με τον Ράινχολντ Μέρκελμπαχ, μελετητή της ιστορίας του, υπήρξε κάποιος σοφός ο οποίος κωδικοποίησε τη θρησκεία του Μίθρα, σε προφορικό επίπεδο, γιατί ήταν μυστικιστική. Αυτός γεννήθηκε σε μια περιοχή των κτήσεων της Περσίας και, εκτός από ελληνικά, ήταν βαθύς γνώστης της πλατωνικής φιλοσοφίας. Αυτός λοιπόν ο «Ευαγγελιστής», μετά από σειρά γεωμετρικών υπολογισμών, συνέδεσε τις πληροφορίες εκείνης της εποχής σχετικά με την απόσταση των πλανητών από τη Γη με τη σειρά των ημερών της εβδομάδας – Δευτέρα για τη Σελήνη, Τετάρτη για τον Ερμή, Πέμπτη για τον Δία κ.ο.κ. Ακολούθως διατύπωσε τη θεωρία ότι η ψυχή των ανθρώπων γεννιόταν στα ψηλά πεδία του σύμπαντος και ότι κατά την κάθοδό της στη Γη «εισέπραττε» την επιρροή των πλανητών με βάση τη θέση τους.

mithrΒέβαιο είναι ότι το βασικό αίτιο για το άδοξο τέλος της θρησκείας του Μίθρα υπήρξε η στενή της σύνδεση με το στρατό της Ρώμης. Εξαιτίας αυτού του δεσμού, αλλά και για πολιτικούς λόγους, ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος διέταξε τους στρατηγούς του να εκτοπίσουν τον Μίθρα και να ενισχύσουν την εικόνα του Ιησού. Τελικά ο Μιθραϊσμός, πιθανώς επειδή δεν μπόρεσε να αφομοιώσει την ελληνική φιλοσοφία και ίσως να προσαρμοσθεί στις απαιτήσεις των καιρών, εξαλείφθηκε από την Ευρώπη πρώτα και την Μικρά Ασία αργότερα, αφήνοντας ελεύθερο το πεδίο για το άστρο του Χριστιανισμού, που τότε ανέτειλε. Μετά την ήττα του Μιθραϊσμού και την καταστροφή των ναών και των λατρευτικών κειμένων του πολλά στοιχεία από το τελετουργικό της Μιθραϊκής λατρείας χάθηκαν.

Ο Μιθραϊσμός εξελίχθηκε αρχικά σε μια εξ’ ολοκλήρου μυστηριακή λατρεία, που τελούνταν μόνο από μυημένους και μόνο για μυημένους. Τα μυστήρια του Μίθρα ήταν τελείως κλειστά. Επρόκειτο για μια λατρεία της αδελφότητας. Από αυτήν την άποψη αυτή ομοιάζει με τον αρχέγονο χριστιανισμό με τους αυστηρούς αποκλεισμούς του και με μια λατρεία εξ’ ολοκλήρου μυστική. Αλλά η οργάνωση των Μιθραϊκών αδελφοτήτων ήταν πολύ πιο αυστηρή από ότι εκείνη των χριστιανικών κοινοτήτων. Οι αδελφότητες του Μίθρα προσηλύτιζαν τα μέλη τους μόνον από τις γραμμές των ανδρών, μη έχοντας κάποια μύηση και για τις γυναίκες.

Στο Μιθραϊσμό η μύηση των Στρατιωτών περιελάμβανε μια βάπτιση με την ευκαιρία της οποίας έκαναν κάποιο σημάδι στο μέτωπο του μυούμενου. Ο Τερτυλλιανός θεωρεί ότι το τελετουργικό αυτό σε μεγάλο μέρος ομοιάζει κατά τρόπο εκπληκτικό με το χριστιανικό βάπτισμα, στην δεδομένη περίπτωση με αυτό το «σημάδεμα», που το συνοδεύει και το οποίο αργότερα ονομάσθηκε χρίσμα. Οι πρώτοι ισχυρισμοί του Τερτυλλιανού είναι γενικής τάξης, επειδή ξέρει ότι ο διάβολος βαφτίζει και άλλους εκτός από τους θιασώτες του Μίθρα. Όμως μόνο στην λατρεία του Μίθρα το μέτωπο του μύστη σημαδεύεται με ένα σημάδι στο βάπτισμα, όπως στην Χριστιανική Εκκλησία. Μόνο που ο Μίθρα το έκανε με έναν πιο βίαιο τρόπο από ότι η Εκκλησία. Αυτός σημάδευε τους ανθρώπους του με πυρακτωμμένο σίδερο, όταν ο χριστιανός επίσκοπος ή ιερέας αργότερα αρκείται να κάνει με το δάχτυλό του στο μέτωπο του νεοφύτου το σημείο του σταυρού, ένα σημάδι από λάδι που εξαλείφεται αργότερα και το οποίο ο χριστιανός το επαναλαμβάνει συχνά από μόνος του. Ο σκοπός του τελετουργικού ήταν ο ίδιος: ο Στρατιώτης αφιερωνόταν στον Μίθρα, όπως ο χριστιανός αφιερώνεται στον Χριστό.

Στην Μαζνταική λειτουργία ο ιερουργός αγίαζε τον άρτο και το ύδωρ τα οποία αναμίγνυε με τον μεθυστικό χυμό του Χαομα, που αργότερα, επειδή δεν υπήρχε στη Δύση, αντικαταστάθηκε από το κρασί. Ένας άρτος κι ένα δισκοπότηρο ύδατος τοποθετούνταν μπροστά στο μυημένο πάνω από τα οποία ο ιερέας εκφωνούσε μια ιερή φόρμουλα. Αυτό το μυστήριο της ευχαριστίας με τον άρτο και το ύδωρ, στα οποία μετέπειτα αναμίχθηκε και ο οίνος συγκρινόταν από τους απολογητές με το χριστιανικό μυστήριο του δείπνου του Κυρίου. Είναι αξιοσημείωτο να αναφέρουμε εδώ μια παράσταση που βρέθηκε, όπου απεικονίζει ένα ιερό δείπνο. Μπροστά σε δυο άτομα που είναι ξαπλωμένα σε ένα καναπέ με μαξιλάρια είναι τοποθετημένος ένας τρίποδας πάνω στον οποίο βρίσκονται τέσσερις άρτοι όπου ο καθένας φέρει το σημάδι του σταυρού. Γύρω τους βρίσκονται μυημένοι διαφορετικών τάξεων κι ένας από αυτούς ο «Πέρσης» προσφέρει στους δυο ένα κέρας που περιέχει ποτό, ενώ ένα δεύτερο αγγείο κρατάει κάποιος άλλος από τους «συμμετέχοντες». Αυτές οι γιορτές αγάπης ήταν αναμνηστική γιορτή του συμποσίου που έκανε ο Μίθρας με τον ήλιο πριν ανέβει στον ουρανό. Τέτοια συμπόσια δεν προσδοκούσαν μόνο σε σωματική και υλική ευημερία, αλλά δύναμη και υπερφυσικά αποτελέσματα επειδή μετά το μυστηριώδες δείπνο ακολουθούσαν τελετές ποικίλου χαρακτήρα.

Για το λειτουργικό ημερολόγιο γνωρίζουμε πολύ λίγα όσον αφορά τις ημερομηνίες με γιορτές πλην της 16ης μέρας που ήταν αφιερωμένη στο Μίθρα. Στη δύση δεν γίνεται καθόλου λόγος για τη δημοφιλέστερη γιορτή τα «Μιθρακανια», όπου πιθανότατα συγχωνεύτηκε με την γιορτή της 25ης Δεκεμβρίου. Επίσης πιθανότατα γιορταζόταν τα ηλιοστάσια και οι ισημερίες ενώ οι μυήσεις πραγματοποιούνταν, κατά προτίμηση, στην αρχή της Άνοιξης, Μάρτιο ή Απρίλιο κατά την περίοδο του Πάσχα.

Ο Μιθραισμός, πολύ απομακρυσμένος από τις αρχαϊκές του δοξασίες, αναπτύχθηκε ταχύτατα και ταυτόχρονα με τον χριστιανισμό. Οι πληροφορίες μιλάνε για σχεδόν ισάριθμους οπαδούς και μύστες και στα δυο θρησκευτικά συστήματα. Ο Μιθραισμός του 4ου αιώνα είχε σαν σκοπό την σύνθεση όλων των Θεών και όλων των Μύθων, που θα έκαναν μια νέα θρησκεία. Ο κόσμος για μια στιγμή φάνηκε ότι θα γινόταν Μιθραϊκός, αν δεν γινόταν οι εισβολές των βαρβάρων (Δακία το 275μ.Χ.), που σήμαινε την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο Μιθραϊσμός, μαζί με άλλες θρησκείες, διώχθηκε σκληρά από την εκκλησία και εξαφανίστηκε μέχρι το μεσαίωνα, όπου και γύρισε με μια νέα μορφή. Οι μυστικιστές αυτής της εποχής ενθουσιάστηκαν με τις ομοιότητες των δυο θρησκειών και συγκινήθηκαν με την έννοια του μεσολαβητή, επειδή ο Χριστός ήταν και αυτός ένας μεσάζων για την σωτηρία των ανθρώπων. Ετσι δημιουργήθηκε μια συμφιλιωτική πίστη στην οποία ο Ζωροάστρης και ο Χριστός λατρευόταν μαζί.

mithrarim

Είναι γνωστό, πως πολλοί χώροι αρχαίων λατρειών υιοθετήθηκαν από τον Χριστιανισμό, ως κέντρα λατρείας. Το ίδιο συνέβη και με κάποια ιερά σπήλαια;

Αρχικά ο Μίθρας λατρευόταν στις κορυφές των βουνών, αργότερα σε σπηλιές και άντρα, ενώ μετέπειτα στις πόλεις σε τεχνητές υπόγειες κρύπτες, σαν εκείνες των πρώτων χριστιανών. Από πλευράς προσανατολισμού δεν φαίνεται να τηρούνταν κάποιοι κανόνες, αλλά όλα τα σπήλαια ήταν κοντά σε πηγές ή φρέατα, απ’ όπου αντλούνταν καθαρό νερό για τους «καθαρμούς». Όταν το 313 μ.Χ. ο Μέγας Κωνσταντίνος επέβαλε το χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία του κράτους, πολλά Μιθραία καταστράφηκαν. O Κωνσταντίνος διέταξε να καταστραφούν τα ιερά τόσο του Μίθρα, όσο και των Εθνικών θρησκειών και να αντικατασταθούν με Χριστιανικές εκκλησίες. Έτσι, η Εκκλησία του Παναγίου Τάφου της Ιερουσαλήμ χτίστηκε πάνω σε ένα ναό αφιερωμένο στην Αφροδίτη και η Εκκλησία της Γεννήσεως της Betlehem στο χώρο όπου είχε κατεδαφιστεί ο ναός του Άδωνη. Και οι δύο Εκκλησίες χτίστηκαν τον 4ο αιώνα.

Το μοναστήρι του Αγίου Βενέδικτου είναι χτισμένο πάνω σε ένα ναό του Απόλλωνα, που οι χριστιανοί κατέστρεψαν στο Monte Cassino της Ιταλίας. Η σπηλιά του Βατικανού ανήκε στην Μίθρα μέχρι το 376 μ.Χ., όταν ο νομάρχης της πόλης κατάργησε τη λατρεία του και οι Χριστιανοί κατέλαβαν το ιερό, στο όνομα του Χριστού, την 25 Δεκεμβρίου, γενέθλια ημέρα του ειδωλολατρικού θεού. Ο λόφος του Βατικανό στη Ρώμη όπου χτίστηκε ο ναός του Αγίου Πέτρου, ήταν ήδη ιερό του Μίθρα. Έχουν βρεθεί χαλάσματα Μιθραϊκού εκεί. Η συγχώνευση της λατρείας του Άττις σε εκείνη του Μίθρα, και αργότερα σε εκείνη του Ιησού, πραγματοποιήθηκε σχεδόν χωρίς διακοπή.

Βέβαια, για να λέμε και αλήθειες, όσοι από τους αρχαίους ναούς σώζονται, το οφείλουν στο γεγονός ότι πέρασαν στη χρήση των Χριστιανών. Αν σώζεται σήμερα ο Παρθενώνας -το σπουδαιότερο αρχαιοελληνικό μνημείο- ο ναός του Ηφαίστου (Θησείο), το Ερεχθείο, το Ωρολόγιο του Κυρρήστου και τόσοι άλλοι ναοί στον Ελλαδικό χώρο και έξω απ’ αυτόν, αυτό οφείλεται στο ότι μετατράπηκαν σε Χριστιανικούς ναούς. Συγκεκριμένα: Στην Αθήνα ο ναός του Ηφαίστου μετατράπηκε σε εκκλησία. Στην Ακρόπολη της Αθήνας, ο Παρθενώνας, μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 267, ποτέ δεν ανοικοδομήθηκε πλήρως. Αντί αυτού, μια νέα στέγη από πήλινα κεραμίδια (όχι πια μαρμάρινα) κάλυψε μόνο το σηκό. Αργότερα μετατράπηκε σε εκκλησία. Στην Ακρόπολη της Αθήνας, το Ερέχθειο μετατράπηκε σε εκκλησία.

min-zontaneveis

Το βιβλίο σου καταπιάνεται με τα υποχθόνια μυστήρια. Γιατί οι αρχαίοι Έλληνες τελούσαν τέτοια μυστήρια σε σπήλαια;

Από μια απλή διερεύνηση των Ελληνικών, Αιγυπτιακών, Βαβυλωνιακών και των Ιρανικών
μυστηριακών εκδηλώσεων, αποδεικνύεται με σαφήνεια η μυητική αιτιολογία του συμβολισμού των σπηλαίων.

Στην Ελλάδα έχουμε τα «Πλουτώνια» (Ελευσίνα), τα «Καταβάσια», τους «Βόθρους», τους «Κρατήρες, τα «Χαρώνεια». Όλοι αυτοί οι τόποι θεωρούνταν ιεροί και είσοδοι του Άδη. Η ύπαρξη ενός τέτοιου σπηλαίου στον ιερό χώρο της Ελευσίνας – όπου κατά τον μύθο, έγινε η απαγωγή της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα και κατά πάσα πιθανότατα, τελούνταν η «ιερογαμία» κατά την τέλεση των μυστηρίων- υποδηλώνει τη μυητική του σημασία και ότι τα «χάσματα» ήταν τόποι «ιεροφανίας», Θεϊκών επιρροών και επικοινωνίας με το Θείο.

Κατά τον Πορφύριο (περί του αναφερομένου στην Οδύσσεια άντρου των Νυμφών), οι Αρχαίοι αφιέρωναν αυτά τα σπήλαια στο δημιουργημένο Σύμπαν και ακόμα ότι το σπήλαια δεν ήταν μόνον σύμβολα του αισθητού, αλλά και όλων των σκοτεινών δυνάμεων.

Με άλλα λόγια, σ’ αυτά τελούσαν οι Αρχαίοι μας πρόγονοι μυστηριακές πράξεις και τελετές. Στη Ελλάδα είναι άφθονα τα σπήλαια αυτού του είδους, που έχουν εντοπισθεί. Απ’ αυτά, ως «μυθολογικά» θεωρούνται το άντρον της Καλυψούς στην Ωγυγία και εκείνο των Νυμφών στην Ιθάκη, που περιγράφονται στην Οδύσσεια. Εκτός από αυτά, υπάρχουν και τα «ιστορικά», όπως το άντρον της Σελήνης στην Αρκαδία, του Διονύσου στη Νάξο, του Ιδαίου άντρου, όπου λατρεύονταν ο Ζευς και τελούνταν τα μυστήρια του Ίδα. Ακόμα έχουμε το περίφημο άντρο του Τροφωνείου στη Λιβαδειά, το Πλουτώνε, ιον και εκείνο των Νυμφών στην Αρκαδία, το Δικταίο, του Ληθαίου Απόλλωνα, των Νυμφών της Ήλιδας, του Πανός και του Απόλλωνα στην Ακρόπολη των Αθηνών, το Κωρύκειον άντρον κ. ά.

Κατά τον Συνέσιον, επίσκοπο Πτολεμαίδας, οι αρχαίοι προτιμούσαν τη νύχτα για να πραγματοποιούν τις μυστηριακές και μυητικές τελετές και επέλεγαν σαν κατάλληλους τόπους σπήλαια, κρυμμένα από βέβηλα βλέμματα.

Έχουμε, επομένως, τρεις κύριους συμβολισμούς του άντρου: α) Ότι αποτελεί εικόνα του κόσμου (ορατού και αόρατου), όπως άλλωστε κάθε μυσταγωγικός Ναός. β) Ότι είναι τόπος «ιεροφανίας», τόπος επικοινωνίας με το Θείον, είτε πρόκειται περί μαντικής, είτε περί νεκρομαντείας. γ) Ότι αποτελεί τόπο κατ’ εξοχήν κατάλληλο για την τέλεση μυητικών πράξεων και τελετών (μυήσεων). Τέλος μία τέταρτη συμβολική σημασία, η σπουδαιότερη, είναι εκείνη που πραγματεύτηκε ο RENE GUENON, σε πολλές εργασίες του, όπου ταυτίζει το άντρον, μακροοικονομικά μεν, σαν το Αυγό του Κόσμου και τη διδασκαλία των Αβατάρας, μικροοικονομικά δε, με την Καρδιά του Ανθρώπου, σαν έδρα του καρδιακού άνθους του Λωτού, στο οποίο πραγματοποιείται η «δεύτερη γέννηση», δηλαδή η καταβολή, η βλάστηση και το πρώτο στάδιο της Αναγέννησης.

Το βιβλίο του Χριστόφορου Παυλίδη Μη Ζωντανεύεις Πεθαμένους Θρύλους κυκλοφόρησε το 2011 από τις εκδόσεις Άγνωστο.

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΕΙΣΤΕ ΕΔΩ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ:  https://www.youtube.com/watch?v=hQPbEwl-WVs

hqdefault

Advertisements