ΚΥΠΡΟΣ, ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΚΥΠΡΟΣ,

ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ ΚΑΙ

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

cyprus-map1

Του Γιώργου Στάμκου (stamkos@post.com)

H Κύπρος είναι ένα από τα πιο ηλιόλουστα νησιά του κόσμου, προικισμένο με ηλιοφάνεια 280 ημερών το χρόνο, κι όμως καίει ακόμη άφθονο βρώμικο πετρέλαιο για να εξασφαλίσει την πλειονότητα της ενέργειας που χρειάζεται.

11063222_10204743003747752_1156587034_n
Σχεδόν το 90% του ηλεκτρισμού που παράγεται και καταναλώνεται σήμερα στη Μεγαλόνησο προέρχεται από ορυκτά καύσιμα, που χρησιμοποιούνται φυσικά και για την κίνηση του συνόλου των 600
.000 οχημάτων (η Κύπρος είναι 29η παγκοσμίως στην κατά κεφαλήν κατοχή αυτοκινήτων) αλλά και των περίπου 1.100 μεγάλων εμπορικών πλοίων που κινούνται υπό κυπριακή σημαία. Αυτό καθιστά την Κύπρο μία από τις πιο εξαρτημένες από το πετρέλαιο χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ως επακόλουθο μία από τις μεγαλύτερες σε κατά κεφαλήν μόλυνση του περιβάλλοντος με διοξείδιο του άνθρακα. Μόλις το 9% της ενέργειας της Κύπρου παράγεται σήμερα από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), δηλαδή από φωτοβολταϊκά πάνελ, αιολικά πάρκα, γεωθερμία κ.α. ενώ ο “φιλόδοξος” στόχος που έχει θέσει η Λευκωσία για να εναρμονιστεί με τις κοινοτικές οδηγίες είναι το ποσοστό αυτό να φτάσει μόλις το 13% το έτος 2020. Αυτή η επίδοση είναι το λιγότερο θλιβερή γι’ αυτό το πλούσιο νησιωτικό τμήμα του Ελληνισμού, που είναι επί 3.500 χρόνια αγκυροβολημένο στην πιο ηλιόλουστη και κομβική θέση της ανατολικής Μεσόγειου.

OB-OR044_cyprus_H_20110711045212

ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Και δεν είναι μόνον αυτό. Η ηλεκτρική ενέργεια στην Κύπρο όχι μόνον παράγεται από βρώμικο πετρέλαιο μολύνοντας ταυτόχρονα το περιβάλλον, αλλά είναι και ιδιαίτερα ακριβή. Μετά το ατύχημα και την έκρηξη τον Ιούλιο του 2011 στη ναυτική βάση “Ευάγγελος Φλωράκης”, που κατέστρεψε και το κοντινό θερμοηλεκτρικό εργοστάσιο στο Μαρί, η κυπριακή οικονομία επιβαρύνθηκε μ’ ένα κόστος 1-3 δισεκατομμύρια ευρώ (ή το 17% του ΑΕΠ της Κυπριακής Δημοκρατίας) με αποτέλεσμα από τότε οι τιμές του παραγόμενου ρεύματος και της κιλοβατώρας να έχουν αυξηθεί πολλές φορές, επιβαρύνοντας τις τσέπες των Κυπρίων, που από το 2013 βρίσκονται κι αυτοί σε “πρόγραμμα διάσωσης” με τη γνωστή μας Τρόικα και το Μνημόνιο της. Έτσι οι περίπου 900.000 κάτοικοι της Κυπριακής Δημοκρατίας, που βλέπουν τα τελευταία δύο χρόνια τα εισοδήματά τους να συρρικνώνονται, βρέθηκαν να πληρώνουν όλο και περισσότερα για “βρώμικο ηλεκτρισμό”. Ταυτόχρονα βιώνουν όχι και τόσο σπάνια τις διακοπές του ρεύματος λόγω της υπερκατανάλωσης ηλεκτρισμού που παράγεται κυρίως από καύση ορυκτών καυσίμων. Αυτό συμβαίνει συχνότερα το καλοκαίρι, όταν οι καυτές ημέρες με 40 βαθμούς Κελσίου πολλαπλασιάζονται και τα air condition δουλεύουν παντού αδιάκοπα, και τα ξενοδοχεία είναι γεμάτα καθώς η Μεγαλόνησος δέχεται και 2,5 εκατομμύρια τουρίστες ετησίως. Τότε το ηλεκτρικό δίκτυο του νησιού υπερφορτώνεται και συχνά καταρρέει. Με άλλα λόγια η εξάρτηση της Κύπρου από τον “βρώμικο ηλεκτρισμό” κάθε άλλο παρά αξιοζήλευτη είναι τόσο για την οικονομία και τις τσέπες των Κυπρίων, όσο και για το περιβάλλον.

11068871_10204743004067760_374929642_n

Κι ενώ θα περίμενε κανείς υπό αυτές τις συνθήκες οι κατά τα άλλα έξυπνοι και δραστήριοι Κύπριοι, που είναι εμποτισμένοι με το “δαιμόνιο” του Ελληνισμού και την αγγλοσαξονική κουλτούρα -κατάλοιπο μιας αγγλοκρατίας οκτώ δεκαετιών (1878-1960)- να είχαν στρέψει την προσοχή τους στην αξιοποίηση εναλλακτικών μεθόδων παραγωγής ενέργειας, τους βλέπεις αντίθετα να προσδοκούν την επίλυση του ενεργειακού τους προβλήματος σχεδόν αποκλειστικά στα ορυκτά καύσιμα και χωρίς να νοιάζονται ιδιαίτερα για το περιβάλλον. Αυτό δεν συμβαίνει ασφαλώς εξαιτίας κάποιας “οικολογικής αναισθησίας” που τους διακατέχει μαζικά -αν και το να κυκλοφορούν τόσα πολλά 4Χ4 στους δρόμους της Λευκωσίας και να δημιουργείται τόσο συχνά κυκλοφοριακή συμφόρηση και ατμοσφαιρική ρύπανση δεν αποτελεί και ιδιαίτερο δείγμα νοημοσύνης, αλλά περισσότερο μια επαρχιώτικη επίδειξη νεοπλουτισμού- αλλά εξαιτίας μιας νέας ενεργειακής αυτοπεποίθησης που τους έχει προσδώσει τελευταία η ανακάλυψη εντυπωσιακών κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου στον πυθμένα της κυπριακής ΑΟΖ (Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης).

Cyprus-EEZ-map-2012-FULL

Συγκεκριμένα, σε απόσταση 175 χιλιομέτρων νοτίως του λιμανιού της Λεμεσού, όπου βρίσκεται το περίφημο ‘Κοίτασμα της Αφροδίτης” και το “Οικόπεδο 12”, που συνορεύει με την ΑΟΖ του Ισραήλ, έχουν εντοπιστεί από την εταιρεία Noble Energy τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου που φτάνουν τα 3.000 τρισεκατομμύρια κυβικά μέτρα! Αν συνυπολογιστούν σ’ αυτήν την ποσότητα και τα κοιτάσματα αερίου αλλά και πετρελαίου, που υπάρχουν και σε γειτονικά “κυπριακά οικόπεδα”, αλλά και στο περίφημο γειτονικό κοίτασμα “Λεβιάθαν”, που ανήκει στο Ισραήλ, αλλά και το αντίστοιχο κοίτασμα που ανακάλυψε η ιταλική ΕΝΙ στην ΑΟΖ της Αιγύπτου, τότε αυτή η περιοχή της λεκάνης της Ανατολικής Μεσογείου ξεπερνάει κατά πολύ σε ποσότητες τα κοιτάσματα φυσικού αερίου της Κασπίας και του Κόλπου του Μεξικού κι ανταγωνίζεται επαξίως τα αμύθητα κοιτάσματα που υπάρχουν στον Περσικό Κόλπο. “Αφού λοιπόν υπάρχουν τόσο τεράστια κοιτάσματα στην κυπριακή ΑΟΖ κι αν αρχίσουμε να τα εκμεταλλευόμαστε θα γίνουμε ‘ενεργειακή υπερδύναμη’ με ενεργειακή υπερεπάρκεια και άρα φτηνό και άφθονο πετρέλαιο και ηλεκτρικό ρεύμα, ποιος ο λόγος τότε να στραφούμε και να επενδύσουμε στις εναλλακτικές μορφές ενέργειας;” σκέφτονται οι περισσότεροι Κύπριοι. Δεν τους αδικώ, αλλά όμως υπάρχουν πολλοί και σοβαροί λόγοι για να στραφούν στις εναλλακτικές μορφές ενέργειας.

11063281_10204743017268090_1708378104_n

ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΚΥΠΡΙΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΤΡΑΦΟΥΝ ΣΤΙΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Ο πρώτος λόγος, και για μένα ο σοβαρότερος, είναι ο περιβαλλοντικός. Δεν νοείται πολιτισμένο και αναπτυγμένο κράτος, που να μην έχει την προστασία του περιβάλλοντος, το οποίο υπόψιν δεν το έχουμε κληρονομήσει από τους προγόνους μας αλλά το έχουμε δανειστεί από τα παιδιά μας, πολύ υψηλά στην ατζέντα του. Δεν αρκεί απλά να παράγεις άφθονη και φθηνή ενέργεια, αλλά αυτή πρέπει να είναι και καθαρή, δηλαδή να μην μολύνει το περιβάλλον, να μην αφήνει “περιβαλλοντικό αποτύπωμα”, με άλλα λόγια να μην εκλύει διοξείδιο του άνθρακα και άλλα “αέρια θερμοκηπίου” στην ατμόσφαιρα. Άρα θα πρέπει να στοχεύει στη μείωση της κατανάλωσης αερίου και ειδικά πετρελαίου, με στόχο την 100% απεξάρτηση από αυτά. Γι’ αυτό και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο της την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ στο 20% ως το έτος 2020 και στο 90% το 2050. Δυστυχώς η ηλιόλουστη Κύπρος βρίσκεται πολύ μακριά από αυτούς τους στόχους.

11051146_10204743003867755_1160119519_n

Ο δεύτερος λόγος είναι ο οικονομικός. Η εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου από μεγάλα βάθη στους πυθμένες των θαλασσών δεν είναι και ιδιαίτερα φθηνή υπόθεση. Απαιτεί τεράστιες επενδύσεις σε ειδικό εξοπλισμό και σε πολυδάπανες πλατφόρμες άντλησης, σε αγωγούς και χώρους συμπίεσης και αποθήκευσης. Για να συμφέρει οικονομικά μια τέτοια επένδυση θα πρέπει οι τιμές του πετρελαίου να είναι γύρω ή και πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι. Στη χειρότερη περίπτωση δεν πρέπει να είναι κάτω από 80 δολάρια και σε καμιά περίπτωση κάτω από 60 δολάρια το βαρέλι, γιατί αυτό καθιστά την όλη επένδυση ασύμφορη. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι αράδες οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου έχουν κατρακυλήσει (για λόγους που θα έπρεπε να γράψω ένα ξεχωριστό άρθρο για να αναλύσω) στα 55 δολάρια το βαρέλι, πράγμα που σημαίνει πως πολλά φιλόδοξα ενεργειακά project, όπως αυτό του “κοιτάσματος της Αφροδίτης”, που εκμεταλλεύεται η Noble Energy για λογαριασμό της Κυπριακής Δημοκρατίας, θα τεθούν σύντομα υπό αμφισβήτηση και ανασχεδιασμό. Τίποτε δεν εγγυάται πως οι τιμές του πετρελαίου θα εκτιναχθούν και πάλι πάνω από τα 100 δολάρια και να κολλήσουν εκεί μέχρι τελικής εξάντλησης των ορυκτών καυσίμων. Η οικονομία, η τεχνολογία και η ιστορία δεν είναι τραίνο για να κινείται πάνω σε ράγες. Ανατροπές έχουν συμβεί αρκετά συχνά και θα ξανασυμβούν. Για παράδειγμα μια νέα τεχνολογική καινοτομία, μπορεί να κάνει την ηλεκτροκίνηση των οχημάτων πολύ φθηνή και αποτελεσματική (ήδη συμβαίνει εργαστηριακά κάτι τέτοιο), αχρηστεύοντας εντελώς τους παραδοσιακούς κινητήρες εσωτερικής καύσης κι επομένως την ανάγκη για πετρέλαιο και αέριο. Καθόλου τυχαίο λοιπόν που το 2014 ο Όμιλος Ροκφέλερ, ο ιδρυτής του οποίου στα τέλη του 19ου αιώνα δημιούργησε μια οικονομική αυτοκρατορία πάνω στην εκμετάλλευση της αναδυόμενης πετρελαιοβιομηχανίας, αποφάσισε να αποσυρθεί εντελώς από κάθε επένδυση πάνω στην εκμετάλλευση κοιτασμάτων ορυκτών καυσίμων και να στραφεί εγκαίρως σε νέες τεχνολογίες και μορφές ενέργειας. Ας θυμόμαστε και τα λόγια του Σεϊχη Γιαμανί, υπουργού ενέργειας του Κουβέιτ και πρωτεργάτη του πετρελαϊκού εμπάργκου των χωρών του ΟΠΕΚ το 1973: “Όπως η Λίθινη Εποχή δεν τελείωσε επειδή τελείωσαν οι πέτρες, έτσι και η εποχή του πετρελαίου δεν θα τελειώσει επειδή θα τελειώσει το πετρέλαιο”. 

Lebanon-cyprus-israel-EEZ-map

Ο τρίτος λόγος είναι ο γεωπολιτικός. Καμιά χώρα με μεγάλα κοιτάσματα πετρελαίου και ορυκτών καυσίμων δεν μπορεί να αισθάνεται ασφαλής, εκτός αν είναι υπερδύναμη όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα και διαθέτει πανίσχυρες στρατιωτικές δυνάμεις για να αμυνθεί. Οι περισσότερες χώρες, που φιλοξενούν σημαντικά κοιτάσματα ορυκτών καυσίμων, και είναι μεσαίου ή μικρού μεγέθους είναι επιρρεπείς στη γεωπολιτική αστάθεια, στην επιρροή ξένων δυνάμεων και αποτελούν συχνά πεδία θερμών συγκρούσεων, εμφυλίων πολέμων και ξένων εισβολών. Πάρτε για παράδειγμα το Ιράκ, που διαθέτει το 10% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου, και είναι μια χώρα τριχοτομημένη και κατεστραμμένη από τους πολυετείς πολέμους. Δείτε τι συμβαίνει σε μια σειρά από πετραλαιοπαραγωγές χώρες, όπως η Λιβύη, η Αίγυπτος και η Συρία. Δείτε τι έπαθε το Κουβέιτ, με την εισβολή του Ιράκ το 1991. Πάρτε για παράδειγμα το πλούσιο σε πετρέλαιο και αέριο Ιράν και τη Βενεζουέλα, που βρίσκονται επί πολλά χρόνια σε διεθνή απομόνωση και θεωρούνται κράτη-παρίες. Δείτε ακόμη και το Αζερμπαϊτζάν που έχει το 20% του εδάφους του κατεχόμενο από τις δυνάμεις της φιλορωσικής Αρμενίας. Η Κύπρος, το 36% του εδάφους της οποίας βρίσκεται από το 1974 υπό τουρκική κατοχή, δεν θα αποτελέσει φυσικά την εξαίρεση. Ήδη οι πολύμηνες επιθετικές κινήσεις και προκλήσεις της Τουρκίας στον χώρο της κυπριακής ΑΟΖ προμηνύουν ένα μέλλον γεμάτο γεωπολιτική αστάθεια. Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο δεν αποτελούν απλά Ευλογία για μια μικρή χώρα. Μπορούν σχετικά εύκολα να μετατραπούν και σε Κατάρα.

COMMENT-The-Turkish-ship-Barbaros-has-been-violating-the-islands-EEZ-since-October-20-63xx18s33opclfbz7vwrkxkhawar9o62bd8hil0c6ce

Αν σ’ αυτούς τους τρεις σημαντικούς λόγους που παρέθεσα προηγουμένως προσθέσει κανείς και το γεγονός πως μια χώρα που επενδύει στις εναλλακτικές μορφές ενέργειας είναι πιο ισορροπημένη ενεργειακά, πιο φιλική προς το περιβάλλον, έχει καλύτερη ποιότητα ζωής, είναι πιο προσανατολισμένη στις νέες τεχνολογίες, στις καινοτομίες και στο μέλλον, εξασφαλίζοντας έτσι μια αειφόρο ανάπτυξη και για τις μελλοντικές γενιές, τότε είναι άξιο απορίας γιατί η Κύπρος δεν προχωρά με γοργά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Γιατί οι Κύπριοι είναι ακόμη κολλημένοι στη “λίθινη εποχή” των ορυκτών καυσίμων και δεν επενδύουν όσο θα έπρεπε στις εναλλακτικές πηγές ενέργειας; Ευτυχώς όμως υπάρχουν στη Μεγαλόνησο και ορισμένες φωτεινές εξαιρέσεις, που δημιουργούν ελπιδοφόρες ρωγμές στο γκρίζο παρόν, ανοίγοντας το δρόμο για ένα μέλλον Ελεύθερης Ενέργειας…

11056774_10204743017308091_1081509423_n

«Η ενέργεια βρίσκεται παντού και σε αφθονία. Εμείς όμως διψάμε. Μοιάζουμε με κάποιον που βρίσκεται πάνω σε μια βάρκα που πλέει μέσα σ’ ένα ποτάμι, αλλά πεθαίνει από τη δίψα, γιατί δε διαθέτει ένα ποτήρι για να πιει νερό».

Νίκολα Τέσλα

Advertisements