Τζορτζ Μπέρναρντ Σο: O Κυνικός συγγραφέας-φιλόσοφος

Τζορτζ Μπέρναρντ Σο

Κυνικός συγγραφέας, επαναστάτης φιλόσοφος

Η σιωπή δεν κάνει λάθη….

«Πατριωτισμός είναι η πεποίθηση ότι αυτή η χώρα είναι ανώτερη απ’ όλες επειδή γεννήθηκες εσύ σ’ αυτή»

Τζορτζ Μπέρναρντ Σο george-bernard-shaw

«To 2% των ανθρώπων σκέφτεται, το 3% νομίζει ότι σκέφτεται και το 95% των ανθρώπων πεθαίνει χωρίς καν να σκεφτεί ποτέ του»,  έλεγε  ο Τζορτζ Μπέρναρντ Σο,

«Διαθέτω το δώρο της παρατηρητικότητας που ονομάζεται κυνισμός από κάποιους που το στερούνται» είναι μία από τις πολλές φράσεις του διάσημου Ιρλανδού συγγραφέα, γνωστού για το θεατρικό του έργο αλλά και για τις επαναστατικές και πάντα διανθισμένες με χιούμορ και ειρωνεία απόψεις του. Μοναδικός κάτοχος και των δύο βραβείων, Νόμπελ και Όσκαρ, ο θεατρικός συγγραφέας, κριτικός, πεζογράφος, σατιρικός, χιουμορίστας, Τζορτζ Μπέρναρντ Σο, γεννήθηκε στις 26 Ιουλίου του 1856 στο Δουβλίνο και ήταν γόνος μικροαστικής οικογένειας με πατέρα αλκοολικό.  «Δεν ξέρω αν γεννήθηκα τρελός ή ελαφρόμυαλος, η αλήθεια είναι ότι η βασιλεία μου, δεν ήταν του κόσμου τούτου. Ένοιωθα απόλυτα κύριος και αυτεξούσιος μόνο στο βασίλειο της φαντασίας μου και μόνο κοντά στους μεγάλους νεκρούς γνώρισα αληθινή φιλική ατμόσφαιρα». Έτσι είπε κάποτε αυτοχαρακτηριζόμενος ο μεγάλος Ιρλανδός που η γενιά του κρατούσε από τον Μακντώφ, όπως πίστευε, το γνωστό Σαιξπηρικό ήρωα τον Μάκβεθ.

Ο Σο τελείωσε το σχολείο στο Δουβλίνο το οποίο μισούσε καθώς όπως έλεγε δεν του προσέφερε κάτι σημαντικό. Συνήθιζε να υποτιμά την αξία του σχολείου όπως ήταν διαμορφωμένο αλλά και την αξία του δασκάλου. Συγκεκριμένα έλεγε «Αυτός που μπορεί κάνει. Αυτός που δεν μπορεί διδάσκει». Στα 16 του χρόνια η μητέρα του μετακομίζει με τις δύο αδερφές του στο Λονδίνο αφήνοντας τον Σο μαζί με τον πατέρα του, τον οποίο δεν εκτιμούσε καθόλου. Ο Σο αναγκάζεται να δουλέψει υπάλληλος σε κτηματομεσιτικό γραφείο εξαιτίας της φθίνουσα οικονομικής τους κατάστασης.

«Η νεότητα είναι υπέροχο πράγμα. Τι κρίμα να σπαταλιέται στους νέους!» Τζ. Μπ. Σο. 

«Οι άνθρωποι που πάνε μπροστά σ’ αυτόν τον κόσμο, είναι αυτοί που σηκώνονται, αναζητούν τις συνθήκες που θέλουν, κι αν δεν τις βρουν, τις διαμορφώνουν μόνοι τους.» Τζ. Μπ. Σο

Το 1876 μετακομίζει στο Λονδίνο όπου αρχίζει η καριέρα του ως δημοσιογράφου και συγγραφέα. Παράλληλα συχνάζει σε βιβλιοθήκες όπου διαβάζει μανιωδώς. Το 1891, ύστερα από προτροπή ενός φίλου του θεατρικού κριτικού και διευθυντή μιας προοδευτικής ιδιωτικής θεατρικής ομάδας, ο Σο έγραψε το πρώτο του θεατρικό έργο, «Σπίτια χήρων». Από εκείνη την στιγμή ο Σο θα γράψει παραπάνω από 50 θεατρικά έργα. Κάποια από τα γνωστότερά έργα του είναι «Ο άνθρωπος και τα όπλα», «Μαθητής του διαβόλου», «Άνθρωπος και υπεράνθρωπος», «Πυγμαλίωνας», «Το άλλο νησί του Τζων Μπουλ», «Το δίλλημα του Γιατρού», «Ο ανδροκλής και το λιοντάρι».

Το αριστούργημα του συγγραφέα όμως θεωρείται το Αγία Ιωάννα που έγραψε το 1923. Ο Σο επηρεάστηκε από τους Ίψεν και Βάγκνερ. Μέσα στα έργα του είναι έντονη η κριτική του διάθεση και η απομυθοποίηση της αστικής κοινωνίας που συντηρεί ξεπερασμένες παραδόσεις. Επίσης εναντιώνεται σε κάθε καθιερωμένο και άχρηστο πρότυπο. Μέσα στα κείμενά του, μπορεί κανείς εύκολα να διακρίνει τις απόψεις του για τη ζωή, τον κόσμο, την εκπαίδευση, τις σχέσεις των δύο φύλων, που πάντα είναι ριζοσπαστικές για την εποχή του, κι ακόμη, βαθιά φιλοσοφικές, αν και ποτέ δε μορφώθηκε αρκετά.

saw

«Ο Χριστός πέθανε, ο Μωάμεθ πέθανε, ο Ναπολέων πέθανε κι εγώ ο ίδιος τελευταία δεν αισθάνομαι καθόλου καλά…».  Τζ. Μπ. Σο

Απεχθανόταν την εκκλησία. «Αν οι εκκλησίες ήθελαν να εκτελούν το προορισμό τους, έπρεπε χωρίς άλλο να μετατραπούν αυτόματα σε κέντρα ψυχαγωγίας των εργαζομένων, που θα προσέφεραν σε κατάλληλες ώρες μουσική, κλασσική ή χορευτική, θα οργάνωναν ακόμα και θεατρικές παραστάσεις και θα είχαν και ευχάριστα παιχνίδια από αυτά που αγαπούν οι νέοι τις ώρες της σχόλης τους. Τώρα, ίσως ο επίσκοπος του Λονδίνου με αφορίσει, είμαι όμως βέβαιος πως αν εφαρμοζόταν το σύστημα που προτείνω, ο μισθός του θα ήταν πάλι ο ίδιος, όπως και τώρα. Δεν θα είχε λοιπόν να πάθει καμία ζημιά» ανέφερε ο ίδιος. Παράλληλα, μαχότανε για τα δικαιώματα των γυναικών και το δικαίωμα ψήφου τους, διαφωνούσε με τον ρόλο των φυλακών και των σχολείων.

Βασική όμως φιλοσοφία της ζωή του η οποία διέπει και όλα τα έργα του είναι ότι δεν υπάρχουν πραγματικά τραγικές δυστυχίες στην ανθρώπινη ζωή παρα μόνο η ανθρώπινη υπερβολή που δίνει τραγικές διαστάσεις σε ένα γεγονός. Πίστευε ότι μπορείς να βρίσκεις ακόμα και σε ένα θλιβερό γεγονός την κωμική του πλευρά.

23350-004-14013B37

«Πολύ λίγοι άνθρωποι σκέφτονται περισσότερες από δυο η τρεις φορές το χρόνο. Εγώ έχω αποκτήσει διεθνή φήμη σκεπτόμενος μία ή δύο φορές την εβδομάδα». Τζ. Μπ. Σο

Ο Σο μπήκε στους σοσιαλιστικούς κύκλους βαθιά επηρεασμένος από τον Μαρξ και το «Κεφάλαιο».«Μεγάλωνε μέσα μου η απόφαση ν’ αγωνιστώ με όλα μου τα μέσα για την καταπολέμηση της δυστυχίας, για την ανακούφιση της τάξεως των φτωχών και πασχόντων» είχε πει ο Σο, ιδέα που είχε αναπτύξει από αρκετά μικρή ηλικία. Στα 1884 ιδρύει την Φαβιανή Εταιρεία, μια σοσιαλιστική πολιτική οργάνωση που πρέσβευε τη μετατροπή της Μ. Βρετανίας σε ένα σοσιαλιστικό κράτος, όχι όμως με επανάσταση αλλά μέσω ενός προοδευτικού νομοθετικού έργου, υποστηριζόμενου από τη συστηματική εκπαίδευση του λαού. Η Φαβιανή Εταιρεία θα αποτελέσει την βάση για αργότερα του Εργατικού Κόμματος της Βρετανίας.

Θα μπορούσε κάποιος να τον χαρακτηρίσει παράλογο, αντιδραστικό, αλλόκοτο και κυνικόαλλά όπως είχε πει και ο ίδιος «ο λογικός άνθρωπος προσαρμόζεται στον κόσμο που ζει. Ο παράλογος επιμένει να προσπαθεί να προσαρμόσει τον κόσμο στον εαυτό του. Γι’ αυτό η πρόοδος εξαρτάται από τους παράλογους». «Τώρα χρειαζόμαστε τρελούς. Κοιτάξτε γύρω σας για να δείτε που μας οδήγησαν οι λογικοί»

Saw 2

Ο Σο σαν ένας φιλόσοφος του καιρού του και όχι απλός δραματουργός έχει πολλά πράγματα να διδάξει ακόμα και σήμερα. Πέθανε σε ηλικία 94 χρονών στις 2 Νοεμβρίου του 1950.

«O δικός μου τρόπος ν’ αστειεύομαι είναι λέγοντας την αλήθεια. Η αλήθεια είναι το αστείο ανέκδοτο του κόσμου», έλεγε ο Τζ. Μπέρναρντ Σο. 

images

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΤΖΟΡΤΖ ΜΠΕΡΝΑΡΝΤ ΣΟ

Θεατρικά

  • Plays Unpleasant (Έργα Δυσάρεστα, εκδ. 1898)
    • Widowers’ Houses (Τα σπίτια των χήρων, 1892)
    • The Philanderer (1898)
    • Mrs Warren’s Profession (Το επάγγελμα της κυρίας Γουώρεν, 1893)
  • Plays Pleasant (Έργα Ευχάριστα, εκδ. 1898):
    • Arms and the Man (Τα όπλα και τον άνθρωπο, 1894)
    • Candida (Κάντιντα, 1894)
    • The Man of Destiny (1895)
    • You Never Can Tell (Ποτέ δεν μπορείς να ξέρεις, 1897)
  • Three Plays for Puritans (Τρία έργα για Πουριτανούς, εκδ. 1901)
    • The Devil’s Disciple (Ο μαθητής του Διαβόλου, 1897)
    • Caesar and Cleopatra (Καίσαρ και Κλεοπάτρα, 1898)
    • Captain Brassbound’s Conversion (Ο προσηλυτισμός του κάπταιν Μπράσμπαουντ, 1899)
  • The Admirable Bashville (1901)
  • Man and Superman (Άνθρωπος και Υπεράνθρωπος, 1902–03)
  • John Bull’s Other Island (Το άλλο νησί του Τζον Μπουλ, 1904)
  • How He Lied to Her Husband (1904)
  • Major Barbara (Ταγματάρχης Βαρβάρα, 1905)
  • The Doctor’s Dilemma (Το δίλημμα του γιατρού, 1906)
  • Getting Married (1908)
  • The Glimpse of Reality (1909)
  • The Fascinating Foundling (1909)
  • Press Cuttings (1909)
  • Misalliance (Αταίριαστος γάμος, 1910)
  • Annajanska, the Bolshevik Empress (1917)
  • The Dark Lady of the Sonnets (1910)
  • Fanny’s First Play (Το πρώτο έργο της Φάννυ, 1911)
  • Overruled (1912)
  • Androcles and the Lion (Ο Ανδροκλής και το λιοντάρι, 1912)
  • Pygmalion (Πυγμαλίων, 1912–13)
  • The Great Catherine (1913)
  • The Inca of Perusalem (1915)
  • O’Flaherty VC (1915)
  • Augustus Does His Bit (1916)
  • Heartbreak House (Το σπίτι της πονεμένης καρδιάς, 1919)
  • Back to Methuselah (Πίσω στον Μαθουσάλα, 1921)
    • In the Beginning
    • The Gospel of the Brothers Barnabas
    • The Thing Happens
    • Tragedy of an Elderly Gentleman
    • As Far as Thought Can Reach
  • Saint Joan (Αγία Ιωάννα, 1923)
  • The Apple Cart (Το κάρο με τα μήλα, 1929)
  • Too True To Be Good (Πολύ αληθινό για να είναι καλό, 1931)
  • On the Rocks (Στα βράχια, 1933)
  • The Six of Calais (1934)
  • The Simpleton of the Unexpected Isles (Ο αφελής των απρόσμενων νησιών, 1934)
  • The Shewing Up of Blanco Posnet (1909)
  • The Millionairess (1936)
  • Geneva (Γενεύη, 1938)
  • In Good King Charles’s Golden Days (Στη χρυσή εποχή του καλού βασιλιά Καρόλου, 1939)
  • Buoyant Billions (1947)
  • Shakes versus Shav (Σαίξπηρ εναντίον Σω, 1949)

Κριτικές και άρθρα

  • Quintessence of Ibsenism (Η πεμπτουσία του Ιψενισμού, 1891)
  • The Perfect Wagnerite, Commentary on the Ring (Ο τέλειος Βαγκνερικός, σχόλια στο Δαχτυλίδι, 1898)
  • Common Sense about the War (Κοινή λογική για τον πόλεμο, 1914)
  • The Intelligent Woman’s Guide to Socialism and Capitalism (Οδηγός της ευφυούς γυναικός στον Σοσιαλισμό και στον Καπιταλισμό, 1928)
  • Essays in Fabian Socialism (Δοκίμια για τον Φαβιανό Σοσιαλισμό, 1931)

Μυθιστορήματα

Διηγήματα

  • The Black Girl in Search of God and Some Lesser Tales (Το μαύρο κορίτσι ψάχνει τον Θεό και μερικές μικρότερες ιστορίες, 1932)
  • The Miraculous Revenge (Η θαυματουργή εκδίκηση)

Επιστολές

Ελληνικές μεταφράσεις

  • Το επάγγελμα του Κάσελ Μπάιρον : Δ.Π.Κωστελένος («Γκοβόστης»)
  • Ένας ακοινώνητος σοσιαλιστής : Δ.Π.Κωστελένος («Γλάρος»)

BOGOMILOI EXOFYLLO 1 LOW

Advertisements