Η ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ

Η ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ

«Για όσους δεν τα γνώρισαν, τα Βαλκάνια είναι μια σκοτεινή περιοχή μυστηρίου. Όσοι τα γνωρίζουν διαπιστώνουν ότι είναι ακόμη πιο μυστηριώδη… Ζώντας στα Βαλκάνια, συμμετέχεις στη μαγεία, στο μυστήριο και στη σαγήνη της περιοχής. Αποκτάς συνήθειες όπως το να πίνεις τον πρωινό σου καφέ ζαρωμένος και όταν συναντάς έναν γνωστό στο δρόμο να του μιλάς ψιθυριστά και με κατήφεια. Ίντριγκες μυστήριο, συνωμοσίες, μεγάλο θάρρος και τολμηρές πράξεις –η πεμπτουσία του ρομαντισμού είναι σήμερα η ψυχή των Βαλκανίων».

Arthur Douglas Howden Smith, 1907

Tου Γιώργου Στάμκου (stamkos@post.com)

Fotos Editorial

Βαλκάνια: ένα μικρό κομμάτι του πλανήτη μας, μια συναρπαστική γωνιά της Ευρώπης, όπου εκβάλλουν δύο μεγάλα «ποτάμια» –η Ανατολή και Δύση– δημιουργώντας μια πολύχρωμη «θάλασσα» πολιτισμού και ιστορίας. Ένας τόπος όπου η Φύση μεγαλούργησε, δημιουργώντας «αρμονικές αντιθέσεις», μοναδικά τοπία απαράμιλλης ομορφιάς, χρώματα και μορφές. Ένας τόπος που κατοικείται από ένα αμάλγαμα σφριγηλών και ανυπότακτων λαών –μήτρα και χυμός πολιτισμού, που δεν έχει ακόμη «εκφυλιστεί» εντελώς από τον Δυτικό εκσυγχρονισμό.

Η βαλκανική χερσόνησος είναι ένα σκληρό και κατακερματισμένο περιβάλλον, που υφίσταται την τυραννία της Γεωγραφίας και της Ιστορίας, αλλά ταυτόχρονα επικρατεί ένα πνεύμα ελευθερίας, ανεξαρτησίας και αντίστασης. Αν και ο όρος Βαλκάνιος θεωρείται από τους Δυτικούς κάτι το υποτιμητικό και το αρνητικό –σχεδόν το αντίθετο του πολιτισμένου–, εντούτοις πρέπει να θυμόμαστε πως αυτός ο χαρακτηρισμός δεν είναι παρά μια «Δυτική Φαντασίωση», όπως ορθώς τον περιέγραψε η ιστορικός MariaTodorova. Όσο κι αν τους κατηγορούν ως «βάρβαρους» οι Βαλκάνιοι ποτέ τους δεν δημιούργησαν ιμπεριαλισμό, αποικιοκρατία, μαζικούς πολέμους, γενοκτονίες και στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπως οι πιο «πολιτισμένοι» Δυτικοευρωπαίοι γείτονές τους. Αντίθετα υπήρξαν θύματα όλων αυτών. Μπορεί ο όρος Βαλκάνια να ανακαλεί σε κάποιους δυσάρεστες μνήμες, όπως πολιτική αστάθεια, συνωμοσίες, βιαιότητες, εθνικισμούς, εκτοπισμούς κ.α., αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε πως αυτή η περιοχή της Ευρώπης υπήρξε για πολύ καιρό ένα είδος επίγειας κόλασης στρωμένης με τις κακές προθέσεις των Μεγάλων Δυνάμεων. Υπήρξε το θύμα και όχι ο θύτης και γι’ αυτό ίσως γέμισε με τόσα πολλά αδικαίωτα «φαντάσματα», δίνοντας την αίσθηση μιας στοιχειωμένης περιοχής.

Fotos Opisthofyllo 1 Mystery Balkans No3

Τα Βαλκάνια ζουν με το ένα πόδι τους βαθιά χωμένο στο παρελθόν και με το άλλο να αιωρείται αβέβαιο, μη τολμώντας να πατήσει στο μέλλον. Με την πρώτη ευκαιρία η ιστορία ξαναζωντανεύει, οι δαίμονες του παρελθόντος ξυπνούν και οι αδικοχαμένοι νεκροί σηκώνονται ανήσυχα από τους τάφους τους ζητώντας εκδίκηση. Οι άταφες και ανήσυχες αναμνήσεις των βαλκανικών λαών τους ωθούν συχνά σε πράξεις παραλογισμού και αντεκδίκησης. Τα ανεκπλήρωτα όνειρα κι οι απωθημένες μεγαλομανίες στοιχειώνουν τον διανοητικό τους ορίζοντα, εμποδίζοντας τους να δουν ξεκάθαρα την πραγματικότητα και να καταλάβουν πως οι μικροί λαοί είναι προτιμότερο να απολαμβάνουν την ιστορία στα βιβλία παρά να την παράγουν ή να την ανακυκλώνουν…

Advertisements