O Καπιταλισμός βλάπτει σοβαρά την Υγεία

ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

Ο καπιταλισμός βλάπτει σοβαρά την υγεία

 

 Capitalism 1

Γράφει η ΜΑΡΙΑ ΚΟΝΙΑΡΗ

H παγκόσμια οργάνωση υγείας δεν θεωρεί ως ένδειξη υγείας μόνο την απουσία της νόσου. Απαραίτητη προϋπόθεση, για να θεωρείται κάποιος υγιής, είναι η κάλυψη των συναισθηματικών, κοινωνικών και οικονομικών αναγκών του. Δηλαδή η υγεία συνιστά ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο με βιολογικές, κοινωνικές, ψυχολογικές, πολιτιστικές και οικονομικές διαστάσεις. Όμως η συντήρηση και η διαιώνιση του ιατροκεντρικού μοντέλου της νόσου, είχε σχεδόν αποκλείσει τη συμμετοχή των κοινωνικών επιστημών, όπως της κοινωνιολογίας και της ψυχολογίας στην αντιμετώπιση ή τη διερεύνηση ζητημάτων υγείας. Εξαίρεση απετέλεσε η ψυχιατρική με την ανάπτυξη φαρμακολογικών θεραπειών και μερικοί τομείς της ψυχολογίας που σχετίζονται με την ψυχανάλυση και τη μελέτη ή τη θεραπεία προβλημάτων συμπεριφοράς (βλ και Ποταμιανός:1995:11-12). Οι ψυχαναλυτές, οι ψυχολόγοι της συμπεριφοράς και μερικοί κοινωνιολόγοι που εργάζονται ως κοινωνικοί λειτουργοί έχουν οργανωθεί σε επάγγελμα με αντίστοιχα τελετουργικά με αυτά των γιατρών, όπως γραφεία, συνεντεύξεις και δογματικό επιστημονικό λόγο, ο οποίος γεννά σχέσεις εξουσίας με την πελατεία τους και αυτό συνεπάγεται κύρος και χρήμα (βλ και Berger:1985:13). Αυτά τα επαγγέλματα έχουν και μια άλλη ομοιότητα με το ιατρικό επάγγελμα: αναγάγουν τα κοινωνικά προβλήματα σε προσωπικά ή ψυχολογικά αποπροσανατολίζοντας τα άτομα και αποθαρρύνοντάς τα να προβούν σε συλλογική δράση. Η ψυχολογικοποίηση και η ιατρικοποίηση των κοινωνικών προβλημάτων κυριαρχεί τελευταία και σε τηλεοπτικές εκπομπές στις οποίες παρίσταται ψυχολόγος. Όταν ένας άνεργος παραπονιέται οι ψυχολόγοι ισχυρίζονται ότι έχει αδύναμο «εγώ» και τον προτρέπουν σε ψυχοθεραπεία (στο Τσαλίκογλου:1999:48).

 Ο χώρος της υγείας έχει εξελιχθεί σε έναν ισχυρότατο εξουσιαστικό και ιδεολογικό μηχανισμό, αλλά η εξουσιαστική του διάσταση δεν είναι εμφανής. Ο ιατρικός λόγος όταν απευθύνεται στο ευρύτερο κοινό είναι δογματικός και έχει τη μορφή άλλοτε άκαμπτης εντολής, άλλοτε εμπρηστικής δημοσιογραφίας, ενώ μερικές φορές έχει στόχο τον εκφοβισμό και όχι την ενημέρωση. Τις περισσότερες φορές ο εκλαϊκευμένος ιατρικός λόγος δεν έχει σχέση με την επιστημονική θεωρία την οποία επικαλείται, ενώ συχνά μεταλλάσσεται ανάλογα με το κοινό στο οποίο απευθύνεται με αποτέλεσμα οι πληροφορίες και οι επεξηγήσεις καθώς και οι παρεμβάσεις να διαφέρουν ανάλογα με το φύλο, το χρώμα, την κοινωνική τάξη κλπ.

 Μία επιστημονική θεωρία μπορεί να είναι σωστά τεκμηριωμένη, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο και με τις εφαρμογές της. Δεδομένου του έντονου γραφειοκρατικού χαρακτήρα του χώρου της υγείας, οι επιστημονικές θεωρίες κατά την εφαρμογή τους διασπώνται σε τεχνικά εκμεταλλεύσιμες πράξεις και νόρμες που χρησιμοποιούνται συχνά για την εξυπηρέτηση ιδιοτελών συμφερόντων ή για την ενίσχυση των υφιστάμενων σχέσεων εξουσίας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η εφαρμογή να παρεκκλίνει από τη θεωρία, ενώ όταν εκλαϊκεύεται διαστρεβλώνεται ακόμα περισσότερο. Το κυρίαρχο ιατρικό μοντέλο κατηγορείται ότι δεν λαμβάνει υπόψη τους κοινωνικούς παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία. Ωστόσο αν τους λάβει υπόψη του αυτό θα οδηγούσε σε έναν εκτενέστερο έλεγχο της κοινωνικής ζωής και θα μπορούσε να αποβεί επικίνδυνο τόσο για το άτομο όσο και για την κοινωνία (βλ και Nettleton:2002:57). Όπως επισημαίνει ο Illich: «Άνθρωποι που τους έχει εξοργίσει, αρρωστήσει ή βλάψει η δουλειά ή η σχόλη τους μέσα στη βιομηχανική κοινωνία μπορούν να βρουν διέξοδο μόνο σε μια ζωή κάτω από ιατρική παρακολούθηση και με τον τρόπο αυτό ξελογιάζονται ή γίνονται ανίκανοι για τον πολιτικό αγώνα που έχει για στόχο έναν υγιέστερο κόσμο» (στο Illich:1988:62).

 

 Capitalism 2
1. Διαθεσιμότητα απέναντι στην ασθένεια.

Οι κοινωνικοί παράγοντες όταν εξετάζονται μεμονωμένα με στατιστικές ποσοτικές μεθόδους, όπως για παράδειγμα η σχέση μεταξύ εισοδήματος και επιπέδου υγείας, δεν μπορούν να δώσουν μία ολοκληρωμένη θεωρεία διότι η σχέση αυτή διαφέρει από κοινωνία σε κοινωνία. Για τη σχέση μεταξύ εισοδήματος και επιπέδου υγείας θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και άλλες παράμετροι, οι οποίες δεν μπορούν να διερευνηθούν με ερωτηματολόγια ή στατιστική ανάλυση, αλλά με τη συμβολή της κοινωνικής ανθρωπολογίας. Στόχος των ανθρωπολόγων υπήρξαν φτωχές κοινωνίες με πρωτόγονο τρόπο ζωής που παρουσιάζουν υψηλό προσδόκιμο επιβίωσης. Η κοινωνία που έχει κινήσει την προσοχή των ανθρωπολόγων είναι εκείνη των Αμπχαζίας του Καυκάσου, επειδή παρουσιάζεται το υψηλότερο προσδόκιμο επιβίωσης στον κόσμο, το οποίο πλησιάζει τα 100 χρόνια. Παρ’ όλα αυτά οι διατροφικές τους συνήθειες ελάχιστα διαφέρουν από αυτές των δυτικών , αλλά κατά την άποψη ρώσων και αμερικανών ανθρωπολόγων, η μακροζωία τους οφείλεται κυρίως στις συνθήκες ζωής τους και στην κοινωνική τους οργάνωση. Οι ηλικιωμένοι παραμένουν πλήρως ενσωματωμένοι στη ζωή της κοινότητας και χαίρουν σεβασμού μέχρι το θάνατό τους, ενώ συμβάλλουν ανάλογα με την ηλικία και τις δυνάμεις τους σε συλλογικές εργασίες παραμένοντας δραστήριοι (στο Ferro:1999:74-5). Αντικείμενο μελέτης έχει γίνει τα τελευταία χρόνια και η φυλή των Χούντζας, η οποία παρουσιάζει την ίδια μακροβιότητα με αυτή των Αμπχαζίας και όμοια κοινωνική οργάνωση, με ηλικιωμένους να συμμετέχουν στη ζωή της κοινότητας και να ιππεύουν σε ηλικία 90 ετών. Στη φυλή αυτή η ασθένεια του καρκίνου είναι άγνωστη και αυτό οδήγησε τον βιοχημικό Ernst Krebs να κάνει έρευνες στα συστατικά του κουκουτσιού του βερίκοκου, το οποίο συνηθίζει να καταναλώνει αυτή η φυλή (βλ και Τασούλας:1999). Το κουκούτσι του βερίκοκου, το οποίο περιέχει την ουσία Αμυγδαλίνη Β17 και ίχνη υδροκυανίου, κυκλοφόρησε σε σκευάσματα με το όνομα Laetrile και χρησιμοποιήθηκε σε πειραματικό στάδιο σε κλινικές εναλλακτικής ιατρικής του Μεξικού, αλλά τα αποτελέσματα δεν ήταν τα αναμενόμενα (στο Μανωλάκης www.oncology.gr ). Για το λόγο αυτό, η κοινωνικές συνθήκες ζωής των Χούντζας θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως παράγοντας μακροζωίας, μάλλον, παρά η κατανάλωση κάποιου τροφίμου.

 Άλλη κοινωνία η οποία έχει γίνει αντικείμενο μελέτης είναι αυτή των Ισραηλινών Κιμπούτς στα οποία ενώ απουσιάζει ένα ολοκληρωμένο σύστημα υγείας, η υγεία των κατοίκων διατηρείται σε εκπληκτικό επίπεδο που τους κάνει να ξεχωρίζουν τόσο από τους άλλους εβραίους όσο και από τους παλαιστίνιους. Είναι γεγονός ότι τα Κιμπούτς έχουν διαφορετικό τρόπο κοινωνικής οργάνωσης μη ιεραρχικό και με έλλειψη κατανομής εργασιών Τα μέλη των Κιμπούτς, δεν «δένονται» με ένα επάγγελμα εφ όρου ζωής, αλλά εκτελούν εκ περιτροπής τις εργασίες της κοινότητας. Επίσης, έχουν τη δυνατότητα να αποφασίζουν για τις υποθέσεις που τους αφορούν και για τη διαχείριση της περιουσίας της κοινότητας (βλ και Leibenstein:1987, Darweesh:1996). Έτσι τα μέλη δηλώνουν ότι αγνοούν την ασθένεια και ότι δεν προσλαμβάνουν γιατρό γιατί δεν τον χρειάζονται. Ο Ferro αποκαλεί αυτή την τάση «μη διαθεσιμότητα απέναντι στην ασθένεια», που συναντάται σε πολλές κοινωνίες, στις οποίες το επίπεδο υγείας είναι υψηλό, αλλά η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη άγνωστη (στο Ferro:1999:76). Στις κοινωνίες αυτές συμπεριλαμβάνονται και μερικά απομακρυσμένα χωριά και νησιά της Ελλάδας, στα οποία αιωνόβιοι κάτοικοι δηλώνουν σε δημοσιογράφους και ερευνητές, ότι δεν πηγαίνουν ποτέ σε γιατρό και δεν έχουν πάρει ποτέ στη ζωή τους φάρμακα.

 Capitalism 3

2. Συνθήκες εκσυγχρονισμένης φτώχειας

Οι κοινωνίες που αναφέρθηκαν παραπάνω, με εξαίρεση τα Κιμπούτς, είναι φτωχές με παραδοσιακό τρόπο ζωής που διαφέρει κατά πολύ από τον τρόπο ζωής των αντίστοιχων δυτικών. Οι κοινωνίες αυτές βρίσκονται απομονωμένες και δεν υιοθετούν τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, δεν έχουν εκβιομηχανιστεί και σε γενικές γραμμές δεν είναι παγκοσμιοποιημένες. Όμως υπάρχουν και αναπτυσσόμενες χώρες των οποίων το κατά κεφαλήν εισόδημα έχει αυξηθεί σε σχέση με το παρελθόν, αλλά το επίπεδο υγείας έχει επιδεινωθεί λόγω υιοθέτησης δυτικών διατροφικών συνηθειών, τρόπων ζωής και καταναλωτικών προτύπων. Στις κοινωνίες αυτές ο αριθμός των κρουσμάτων διαβήτη, παχυσαρκίας, καρδιοπαθειών και καρκίνου εκτοξεύεται, ενώ πριν δεχθούν επιρροές από το δυτικό πολιτισμό οι ασθένειες αυτές ήταν άγνωστες. Τέτοιες κοινωνίες είναι αυτές των Πολυνήσιων, της Ταϊβάν, μερικών περιοχών της Κίνας, του Χονγκ Κονγκ, της Κολομβίας, του νησιού Ναούρου του Ειρηνικού, της Μικρονησίας κλπ. Σε πολλές από τις περιοχές αυτές ο μέσος όρος ζωής είναι πολύ χαμηλός και φθάνει μόλις τα 55 χρόνια και σε πολλές περιπτώσεις το πρώτο καρδιακό επεισόδιο πλήττει τους κατοίκους σε ηλικία μικρότερη των 30 ετών (Κοσμά:2001). Εδώ προκύπτει ένα παράδοξο: Αν η εκβιομηχάνιση και ο δυτικός τρόπος ζωής και διατροφής επιδεινώνει την υγεία των πληθυσμών των αναπτυσσόμενων χωρών, τότε γιατί δεν συμβαίνει το ίδιο με τους Ευρωπαίους ή τους Αμερικανούς των οποίων ο μέσος όρος ζωής είναι ανάμεσα στα 75 -80 χρόνια;

 Για να απαντήσουμε στο παραπάνω ερώτημα θα πρέπει να αναλύσουμε τη σημασία του όρου «εκσυγχρονισμένη φτώχεια», ο οποίος διατυπώθηκε από τον Illich και αναφέρεται σε ένα προχωρημένο στάδιο καπιταλιστικής παραγωγής και εμπορευματοποίησης, το οποίο πλήττει κυρίως τους φτωχούς των ανεπτυγμένων και τη συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων των λιγότερο ανεπτυγμένων αλλά εκβιομηχανισμένων χωρών. Οι φτωχές κοινωνίες όταν ζουν αποκλεισμένες από την οικονομία της αγοράς μπορούν και επιβιώνουν με χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα, επειδή παράγουν οι ίδιοι τα αγαθά που καταναλώνουν ή ικανοποιούν κάποιες ανάγκες τους συλλογικά με τη βοήθεια όλης της κοινότητας. Όταν η ανάπτυξη και ο εκσυγχρονισμός φθάνει στους φτωχούς, τους εξαναγκάζει να αγοράζουν αυτά που πρώτα παρήγαγαν ή απολάμβαναν δωρεάν, πράγμα που γι αυτούς σημαίνει μονίμως και κατ’ ανάγκην να παίρνουν τα «κατακάθια της αγοράς» (στο Illich:1999:27).

Στις αναπτυσσόμενες χώρες που προαναφέρθηκαν η αποικιοκρατική πολιτική της βιομηχανίας τροφίμων των πολυεθνικών διέλυσε τις τοπικές οικονομίες και συνήθειες και αυτό συνοδεύτηκε με εγκατάλειψη καλλιεργειών ή αποκλειστική διάθεση των προϊόντων για εξαγωγές (στο Κοσμά:2001). Επιπλέον, οι πολυεθνικές των τροφίμων εξάγουν προς αυτές τις χώρες τρόφιμα, σε μορφή αλλαντικών ή κονσερβών, τα οποία θα χαρακτηρίζονταν απαράδεκτα από τους δυτικούς. Οι συνθήκες εκσυγχρονισμένης φτώχειας δεν περιορίζονται μόνο στον τομέα της διατροφής, αλλά επεκτείνονται και σε άλλους τομείς της κοινωνικής ζωής των φτωχών ή του συνόλου των πληθυσμών σε εκβιομηχανισμένες χώρες δεύτερης ταχύτητας. Αυτό ερμηνεύεται ως μεταφορά ρυπογόνας τεχνολογίας σε τρίτες χώρες και ως εκμετάλλευση των φθηνών εργατικών χεριών των τρίτων χωρών με επιπτώσεις και σε άλλους τομείς όπως η εκπαίδευση και η κατοικία και φυσικά Ο Illich (1999:26) αναφέρει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα:

 «Την ημέρα που η Βενεζουέλα θεσμοθέτησε το δικαίωμα των πολιτών στη στέγη-εμπόρευμα δηλαδή σπίτια σύμφωνα με τους κυρίαρχους κανόνες αισθητικής, τα ¾ του πληθυσμού ανακάλυψαν ότι τα σπίτια που είχαν χτίσει μόνοι τους είχαν υποβαθμιστεί σε άθλιες τρώγλες. Επί πλέον απαγορεύτηκε να χτίζει κάποιος το σπίτι του μόνος του χωρίς οικοδομική άδεια και σχέδιο από τον μηχανικό. Τα χρήσιμα σκουπίδια και τα μικροέπιπλα στην πόλη του Καράκας που μέχρι εκείνη τη μέρα επαναχρησιμοποιούνταν έξοχα σαν οικοδομικά υλικά, δημιούργησαν πρόβλημα στερεών αποβλήτων. Επιπλέον εμφανίστηκαν αναρίθμητες νομοθετικές ρυθμίσεις που χαρακτήριζαν την επινοητικότητα όσων επιχειρούσαν να χτίσουν μόνοι τους το σπίτι τους ως παράνομη και εγκληματική. Το παράδειγμα αυτό δείχνει πως οι φτωχοί είναι οι πρώτοι που πλήττονται όταν ένα νέο εμπόρευμα παρεχόμενο από τον γραφειοκρατικό μηχανισμό ευνουχίσει μία από τις παραδοσιακές τέχνες επιβίωσης». Το παραπάνω παράδειγμα γεννά ενδεχομένως το ερώτημα κατά πόσον είναι ασφαλή σπίτια που χτίζει κάποιος μόνος του, κατά πόσον το δημόσιο συμφέρον βλάπτεται με την κατασκευή σπιτιών που δεν τηρούν κάποιες προδιαγραφές ασφάλειας; Ωστόσο το κράτος εγκρίνει την κατασκευή ανθυγιεινών χώρων εργασίας η πολυκατοικιών στο όνομα της ταχύρυθμης ανάπτυξης των αστικών κέντρων ή κτίζονται λαϊκές κατοικίες σε υποβαθμισμένες περιοχές και με ακατάλληλες προδιαγραφές στο όνομα της άμεσης επίλυσης χρόνιων στεγαστικών προβλημάτων (Τερλεξής:1996:525). Αυτό συμβαίνει διότι οι βασικές ομάδες δύναμης που προέρχονται από το συνασπισμό του πιστωτικού κεφαλαίου (ασφαλιστικές εταιρείες, τράπεζες), των συμφερόντων του γεωκτητικού κεφαλαίου και του κράτους, έχουν τον έλεγχο της αστικής γης και απολαμβάνουν υπέρογκα κέρδη από τις αδύναμες μάζες. Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι η καταστροφή παλιών ιστορικών γειτονιών, γκετοποίηση μειονοτήτων, εξαναγκασμός των λαϊκών στρωμάτων να ζουν σε αγελαία κατάσταση μέσα σε ανθυγιεινά πολυώροφα συγκροτήματα, δίπλα από χωματερές κλπ (βλ και Roweis & Scott:1995:418-9).

Capitalism 5

 Καθώς αναπτύσσεται το Κράτος Πρόνοιας και οι υπηρεσίες υγείας εμπορευματοποιούνται, οι φτωχοί των αναπτυσσόμενων, αλλά και των ανεπτυγμένων χωρών είναι αυτοί που πλήττονται περισσότερο απ’ ότι στο παρελθόν. Για παράδειγμα, οι γυναίκες στο Μεξικό κινδυνεύουν να διωχθούν για εγκληματική αμέλεια όταν γεννούν στο σπίτι (στο Illich: 1999:11), αλλά η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στις αναπτυσσόμενες χώρες και αυτή των ανεπτυγμένων που προορίζεται για τις λαϊκές μάζες δεν είναι ιδανική. Όπως επισημαίνει η Nettleton, η διάγνωση και οι θεραπείες ποικίλουν ανάλογα με το φύλο τη φυλή και την κοινωνική τάξη. Οι μαύροι ασθενείς, στις ΗΠΑ, ήταν περισσότερο πιθανό να διαγνωσθούν με σχιζοφρένεια, να υποβληθούν σε ηλεκτροσόκ ή να τους χορηγηθούν βαριά φάρμακα. Επίσης, οι πληροφορίες προς τους ασθενείς ποικίλουν ανάλογα με το φύλο την εκπαίδευση το εισόδημα και το επικοινωνιακό ύφος του ασθενούς (στο Nettleton:2000:189). Όπως επισημαίνεται επανειλημμένα από διάφορες μελέτες, ακόμα και σήμερα οι γιατροί στις ΗΠΑ, αλλά και σε άλλες δυτικές χώρες αντιμετωπίζουν με διαφορετικό τρόπο τις γυναίκες ασθενείς από εκείνον με τον οποίο αντιμετωπίζουν τους άνδρες. Έτσι, στις γυναίκες συνταγογραφούνται περισσότερα και ισχυρότερα φάρμακα απ’ ότι στους άνδρες, ενώ γίνονται περισσότερες περιττές – προφυλακτικές χειρουργικές επεμβάσεις, όπως υστερεκτομές μαστεκτομές κλπ (στο Dean et al:2005).

Οι συνθήκες εκσυγχρονισμένης φτώχειας είναι κάτι σχετικό και μπορεί να υφίστανται ακόμα και μεταξύ ανθρώπων με σχετικά υψηλά εισοδήματα, όταν βρίσκονται στον ίδιο χώρο. Συγκεκριμένα, οι ασφαλιστές γνωστής ασφαλιστικής εταιρείας, όταν θέλουν να προωθήσουν τα προϊόντα τους, δηλώνουν ότι ανάμεσα στις παροχές της εν λόγω εταιρείας περιλαμβάνεται και σουίτα στο νοσοκομείο σε περίπτωση ασθένειας. Η πρώτη ερώτηση που έρχεται στο μυαλό του υποψήφιου πελάτη είναι ότι όταν είναι κάποιος ασθενής δεν τον ενδιαφέρει η πολυτελής διαμονή. Τότε ο ασφαλιστής απαντά ότι αυτοί που βρίσκονται στις σουίτες δέχονται καλύτερης ποιότητας υπηρεσίες σε σχέση με τους αντίστοιχους ασθενείς των πολύκλινων δωματίων οι οποίοι δέχονται υπηρεσίες ρουτίνας και αντιμετωπίζονται ως «μάζα». Το φαινόμενο αυτό ο Ritzer αποκαλεί «Μακντοναλντοποίηση» του χώρου της υγείας ως μεταφορά γραφειοκρατικών πρακτικών από τα ταχυφαγεία στο χώρο του ιδιωτικού νοσοκομείου. Η μεταχείριση του ασθενούς εξαρτάται από το τι πληρώνει, ενώ παράλληλα η αξιολόγηση των γιατρών γίνεται με γνώμονα τον αριθμό των ασθενών που επισκέπτονται και τον αριθμό των χειρουργικών επεμβάσεων που διεξάγουν και την ταχύτητα στις χειρουργικές επεμβάσεις. Έτσι, οι λίγοι και εκλεκτοί στα πολυτελή δωμάτια τυγχάνουν ειδικής μεταχείρισης, ενώ οι άλλοι μπαίνουν σε «γραμμή παραγωγής» αντίστοιχης με αυτής των αυτοκινητοβιομηχανιών και των ταχυφαγείων, με την έννοια ότι αντιμετωπίζονται ως αριθμοί και όχι ως πρόσωπα (στο Ritzer: 2000).

 Το κυρίαρχο ιατρικό μοντέλο, αλλά και οι περισσότερες από τις εναλλακτικές θεραπείες, επικεντρώνονται στη διατροφή ή στη σεξουαλική ζωή παραγνωρίζοντας τις ανθρώπινες ανάγκες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της προσωπικότητας και της δημιουργικότητας του ανθρώπου. Προσδιορίζοντας την υγεία, την ασθένεια και τα αίτια τους με μηχανικό τρόπο, το κυρίαρχο ιατρικό μοντέλο, αλλά και οι περισσότερες εναλλακτικές μέθοδοι, περιορίζουν τις προσδοκίες του ατόμου για το τι είναι υγεία και έτσι γίνεται ελεγχόμενη η αρρώστια και η απαίτηση για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Με αυτόν τον τρόπο η ιατρική τίθεται στην εξυπηρέτηση της αναπαραγωγής του συστήματος. Διότι ο εργάτης μαθαίνει τι είναι υγεία και την περιορίζει σε αυτό που του έχουν γνωρίσει, αγνοώντας την έννοια της υγείας ως πλήρους εκπλήρωσης του ξεχωριστού υποκειμένου. Αν αυτό γινόταν κατανοητό θα οδηγούσε σε συλλογική δράση και απαίτηση για απελευθέρωση από την αλλοτριωμένη μισθωτή εργασία. Έτσι η ασθένεια μετατρέπεται από εν δυνάμει πολιτικό στοιχείο σε ατομική επιλογή (κακή διατροφή, κάπνισμα, αμέλεια της υγείας), προσφέροντας στο σύστημα τη σταθερότητά του (βλ και Αλεξιάς:2000:159-161).

   Capitalism 4

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

  1. Berger. L. Peter: 1985 Πρόσκληση στην κοινωνιολογία. Μπουκουμάνης.

  2. BattramArthur:1999 Χάος, πολυπλοκότητα και Μάνατζμεντ. Καστανιώτης.

  3. DarweeshAbdullatif: 1996 Το μεταναστευτικό ρεύμα στην Παλαιστίνη κατά τον 20ο αιώνα – Κριτική παρουσίαση αραβικών πηγών. Αδημοσίευτη Διδακτορική διατριβή στο τμήμα Περιφερειακής ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου.

  4. DeanCalolyn, FeldmanMartin, RasioDebora, NullGary: 2005 «Ιατρογένεση, η μάστιγα των ιατρικών λαθών» άρθρο στο περιοδικό NEXUS επιμέλεια Αναστασόπουλος Μάριος Αύγουστος – Σεπτέμβριος 2005.

  5. FerroMark: I999 Κοινωνίες άρρωστες από πρόοδο. «Νέα Σύνορα»-Λιβάνης.

  6. Goldthore H. John: 1988 Intellectuals and the working class in modern Britain.Στο Rose David et al:Social stratification and economic change. Hutchinson.

  7. Goodman Norman, Marx Gary:1971 Society today. CRM/Random House New York.

  8. IllichIvan: 1988 Η Ιατρική Νέμεσις. Εκδοτική ομάδα Θεσσαλονίκη.

  9. IllichIvan: 1999 Για τις ανάγκες του ανθρώπου σήμερα. Μαύρη Λίστα.

  10. Κοσμά Ειρήνης:2001 «Τα σύνδρομα της παγκοσμιοποίησης» Ελευθεροτυπία 11-7-2001

  11. Leibenstein Harvey: 1987 Inside the firm. The inefficiencies of hierarchy. Harvard University Press.

  12. MarxKarl: 1975 Οικονομικά και φιλοσοφικά χειρόγραφα. Γλάρος.

  13. NettletonSarah: 2000 Η κοινωνιολογία της υγείας και της ασθένειας. Τυπωθήτω Δάρδανος.

  14. Παπαστάμου Στάμου: 1989 Εγχειρίδιο Κοινωνικής Ψυχολογίας. Οδυσσέας.

  15. Ποταμιανού Γρηγόρη: 1995 Δοκίμια στην ψυχολογία της υγείας. Ελληνικά Γράμματα.
  16. Ritzer George: 2000 The McDonaldization of Society. Pine Forge Press.

  17. RoweisT.Shoukry, ScottJ. Allen: 1995 Το ζήτημα της αστικής γης. Στο Βαίου Ντίνας και άλλων:Κείμενα στη θεωρία και την εφαρμογή του πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού. Παπαζήσης).

  18. Τασούλα Στέργιου: 1999 Hunza άρθρο στο περιοδικό Τρίτο Μάτι Μάιος 1999.

  19. Τερλεξή Πανταζή: 1996 Διευθυντικές Ολιγαρχίες. Παπαζήσης.

  20. Τσαλίκογλου Φωτεινή: 1999 Ψυχολογία της καθημερινής ζωής – Η κουλτούρα του εφήμερου Καστανιώτης.

 

 H Κόνιαρη Μαρία Είναναι υποψήφια διδάκτορας στο τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

 

Advertisements