ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΙΑΣ (Μετά το Πυρηνικό Ατύχημα στη Φουκουσίμα)

 

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΙΑΣ 

Μετά το Πυρηνικό Ατύχημα στη Φουκουσίμα

ΤΟ ΞΥΠΝΗΜΑ ΤΟΥ ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΥΠΕΡ-ΤΕΡΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ SUPERROBOTS

Future japan

 

«Στο παιχνίδι της ζωής και της εξέλιξης υπάρχουν τρεις παίκτες στο τραπέζι: τα ανθρώπινα όντα, η Φύση και οι μηχανές. Είμαι σταθερά με το μέρος της Φύσης. Αλλά υποψιάζομαι ότι η Φύση είναι με το μέρος των μηχανών…»

Τζορτζ Ντάισον, Ο Δαρβίνος Ανάμεσα στις Μηχανές

 

Γράφει ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΚΟΣ

fukushima-explosion-2

 

Φουκουσιμα Ώρα Μηδέν

Την Παρασκευή 11 Μαρτίου του 2011 ένας πανίσχυρος σεισμός ισχύος 9 Ρίχτερ κτύπησε τη βορειοανατολική Ιαπωνία. Έχοντας επίκεντρο 70 χιλιόμετρα ανατολικά της χερσονήσου Οσίκα, στο βυθό του Ειρηνικού Ωκεανού, ο σεισμός αυτός ήταν ένας από τους πέντε ισχυρότερους που κτύπησαν την επιφάνεια του πλανήτη Γη μετά το 1900. Οι ζημιές ήταν ανυπολόγιστες και τα θύματα ξεπέρασαν τις 25.000, ειδικά από το καταστροφικό τσουνάμι που έφτασε σε κάποια σημεία τα 39 μέτρα και διείσδυσε μέχρι δέκα χιλιόμετρα στο εσωτερικό της ενδοχώρας. Το πλήγμα σε μια οικονομικά και τεχνολογικά ανεπτυγμένη χώρα, όπως η Ιαπωνία, που έχει μάθει να ζει με τους σεισμούς, ήταν συντριπτικό, θυμίζοντας πως εμείς οι άνθρωποι παραμένουμε ακόμη εξαιρετικά αδύναμοι απέναντι στις δυνάμεις της φυσικής καταστροφής. Αρκεί μια απλή μετακίνηση των τεκτονικών πλακών για να μας εξολοθρεύσει και να εξαφανίσει τις εφήμερες κατασκευές μας από την επιφάνεια του πλανήτη. Το «μεγαλείο» της ανθρωπότητας, ολόκληρος ο ανθρώπινος πολιτισμός, δεν είναι παρά μια «επιδερμική νόσος» στο σώμα του Πλανήτη Γη….

Fukushima-workers_1861569b

Ο σεισμός στην βορειοανατολική Ιαπωνία θα περνούσε στην Ιστορία απλά ως ένας από τους πιο καταστροφικούς σεισμούς που κτύπησαν τις τελευταίες δεκαετίες τη Γη αν δεν συνοδεύονταν από μια ακόμη, μεγαλύτερη κατά κοινή ομολογία καταστροφή: το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα. Έπειτα από το σεισμό και το τσουνάμι τα συστήματα ψύξης στους τέσσερις πυρηνικούς αντιδραστήρες της Φουκουσίμα, που άνηκαν στην ιδιωτική εταιρεία TEPCO, τέθηκαν εκτός λειτουργίες και οι αντιδραστήρες 1,2 και 3 οδηγήθηκαν σε τήξη του πυρήνα τους και σε καταστροφική έκλυση ραδιενέργειας. Παρά τις προσπάθειες των Ιαπώνων εργαζομένων οι διαρροές ραδιενεργών υλικών έλαβαν ανεξέλεγκτες διαστάσεις, εκκενώθηκε περιοχή ακτίνας 30 χιλιομέτρων γύρω από τους αντιδραστήρες και μολύνθηκαν τα νερά του Ειρηνικού Ωκεανού. Διέρρευσαν όχι μόνον ραδιενεργό Ιώδιο, Καίσιο και Στρόντιο, αλλά και το πολύ τοξικό Πλουτώνιο 238, το οποίο έχει χρόνο ημιζωής 25.000 χρόνια και διάρκεια υποχρεωτικής απομόνωσης από το περιβάλλον 500.000 χρόνια! Σύντομα το πυρηνικό ατύχημα στη Φουκουσίμα χαρακτηρίστηκε επιπέδου 7 στην κλίμακα IΝES, δηλαδή αντίστοιχο με εκείνο στο Τσερνομπίλ της Ουκρανίας πριν από 25 χρόνια. Ο νέος πυρηνικός Γκοτζίλα είχε μόλις ξυπνήσει…

Fukushima 2

Το Δόγμα του Πυρηνικού Σοκ

Hiroshima 1 Atomic_bombing_of_Japan

Στις 6 Αυγούστου του 1945 το αμερικανικό βομβαρδιστικό ENOLAGAY τύπου Β-29 φιλοδώρησε με μια πρωτόγονη πυρηνική βόμβα την ιαπωνική πόλη της Χιροσίμα. Τρεις μέρες αργότερα, στις 9 Αυγούστου του 1945, μια άλλη ατομική βόμβα έπεφτε πάνω από την πόλη του Ναγκασάκι. Άμεσος απολογισμός: 166.000 νεκροί στη Χιροσίμα και 80.000 στο Ναγκασάκι. Δεκάδες χιλιάδες Ιάπωνες θα υπέκυπταν τα επόμενα χρόνια στις θανατηφόρες επιπτώσεις(το 46% από λευχαιμία) της ραδιενέργειας…

nag2

Μ’ αυτό τον πλέον μακάβριο και καταστροφικό τρόπο η «Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου» εισήλθε στην πυρηνική εποχή. Το σοκ και η λάμψη των πυρηνικών καταστροφών ήταν τόσο μεγάλες, ώστε διέγραψαν με μιας το ιαπωνικό παρελθόν! Η Ιαπωνία όχι μόνον συνθηκολόγησε άνευ όρων και παραδόθηκε στους Αμερικανούς, αλλά και αποφάσισε να γυρίσει την πλάτη της στο κλειστοφοβικό και φεουδαρχικό της παρελθόν, να αποδεχθεί –κάτι αδιανόητο ως χθες– πως ο Αυτοκράτορας Χιροχίτο ήταν κοινός θνητός και να μετατραπεί σε δημοκρατία και σύγχρονη βιομηχανική δύναμη. Έτσι, αντί να κατακτήσει την Ασία και τον Ειρηνικό, η Ιαπωνία ρίχτηκε από το 1950 και μετά στην κατάκτηση των παγκόσμιων αγορών, με τα φτηνά βιομηχανικά προϊόντα και τα έξυπνα τεχνολογικά εξαρτήματα που παρήγαγε μαζικά. Σύντομα το MadeinJapan έγινε συνώνυμο του κύρους και της επιτυχίας. Το 1986 η Ιαπωνία έγινε ο μεγαλύτερος πιστωτής παγκοσμίως (υποσκελίστηκε μόνο το 2006 από την Κίνα) και το χρηματιστήριο του Τόκιο απέκτησε μεγαλύτερη αξία από εκείνο της Νέας Υόρκης. Πολλές αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες εξαγοράστηκαν από Ιαπωνικούς κολοσσούς, που συνεχίζουν να κρατούν τα σκήπτρα στην αυτοκινητοβιομηχανία και στην κατασκευή τηλεοράσεων, computers και ηλεκτρονικών gadgets. Αν και κατά τη δεκαετία του 1990 η ιαπωνική οικονομία άρχισε να παρουσιάζει σημάδια κόπωσης και αναιμικής ανάπτυξης, και το κρατικό της χρέος εκτοξεύτηκε στα 200% του ΑΕΠ, εντούτοις η χώρα συνέχισε να είναι η 2η οικονομική δύναμη παγκοσμίως, ώσπου το 2010 την ξεπέρασε σε όγκο η αναδυόμενη Κίνα με τον δεκαπλάσιο πληθυσμό της. Σε κάθε περίπτωση η Ιαπωνία, η ηττημένη χώρα που αναδύθηκε από τα ραδιενεργά ερείπια της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι, αποτελεί το παράδειγμα μιας οικονομίας και κοινωνίας, που είναι στραμμένη στο μέλλον.

Πως όμως η πειθαρχημένη ιαπωνική κοινωνία βίωσε αυτές τις κοσμογονικές αλλαγές που τη μεταμόρφωσαν μέσα σε μια γενιά από κλειστή φεουδαρχική κοινωνία σε σύγχρονη βιομηχανική και τεχνολογική; Πως η πυρηνική καταστροφή και η ραδιενεργή μόλυνση στοίχειωσαν το φαντασιακό του ιαπωνικού λαού κι μεταστοιχειώθηκαν στο σύγχρονο ιαπωνικό θαύμα; Η απάντηση ονομάζεται Γκοτζίλα.

godzilla-eating-japan-again-japan-japan+1152_12942803881-tpfil02aw-10674

Godzilla!

Το 1954 έκανε την εμφάνισή της στις κινηματογραφικές αίθουσες του Τόκιο μια ταινία του Ιάπωνα σκηνοθέτη Ishiro Honda, το Γκοτζίλα (Godzilla), που σύντομα έγινε παγκόσμια επιτυχία, προβλήθηκε σε Αμερική και Ευρώπη, έγινε κόμικς, τηλεοπτική σειρά, βιβλία και παιχνίδια. Η υπόθεση ξεκινούσε από τις πυρηνικές δοκιμές, που έκαναν εκείνη την περίοδο οι Αμερικανοί στις ατόλες του Ειρηνικού Ωκεανού, και οι οποίες υποτίθεται πως «διατάραξαν τη Φύση» δημιουργώντας ένα μεταλλαγμένο τέρας, ένα χιμαιρικό νέο είδος που γεννήθηκε στο βυθό του ωκεανού και αναδύθηκε οργισμένο σαρώνοντας τα πάντα στο διάβα του. Το όνομα ήταν Γκοτζίλα, που σημαίνει στα ιαπωνικά «διασταύρωση μεταξύ γορίλα και φάλαινας», και σύντομα έγινε το συνώνυμο του χιμαιρικού υπερ-τέρατος, που καταστρέφει τα πάντα και τίποτε δεν μπορεί να του αντισταθεί. Τα πυροβόλα όπλα απλώς του «ξύνουν» τη φυσικά θωρακισμένη του επιδερμίδα (λόγω ραδιενέργειας) και όταν το τέρας βγαίνει στις ακτές τσαλαπατά αυτοκίνητα και γκρεμίζει πολυκατοικίες σαν να ήταν σπιρτόκουτα. Η καυτή ραδιενεργή του αναπνοή είναι αρκετή για να προκαλέσει πυρκαγιά και να «τηγανίσει» το οποιοδήποτε τεθωρακισμένο όχημα του κλείνει το δρόμο. Το βλέμμα του έχει επίσης ραδιενεργές ακτίνες που διαπερνούν το καθετί. Οι Ιάπωνες, που είχαν παραδοθεί αμαχητί στο σύγχρονο Δυτικό βιομηχανικό πολιτισμό, προκάλεσαν τη Νέμεση τους, μια αντάξια εκδίκηση της Φύσης…

Το Γκοτζίλα ήταν μια πρώιμη ταινία καταστροφής, η πρώτη της λεγόμενης Πυρηνικής Εποχής. Μια B’ Movie που συμβόλιζε τους φόβους και τα άγχη των Ιαπώνων για τους πυρηνικούς βομβαρδισμούς της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι, τις συνεχιζόμενες πυρηνικές δοκιμές των Αμερικανών και Σοβιετικών, τα πυρηνικά οπλοστάσια και τις ανεξέλεγκτες επιπτώσεις της ραδιενεργούς μόλυνσης. Υποδορίως η ταινία αυτή συμβόλιζε και το «ξύπνημα της Ιαπωνίας», που έπειτα από «αιώνες ύπνου» ξύπνησε εξαιτίας των αμερικανικών πυρηνικών βομβαρδισμών και τώρα, πανίσχυρη και οργισμένη, θα σάρωνε τον κόσμο (κάτι που πράγματι έκανε στον οικονομικό τομέα) και θα εκδικούνταν τους αλαζονικούς Αμερικανούς. Συμβόλιζε τέλος την εκδίκηση της Φύσης για τον βιασμό που υφίσταται, στέλνοντας ένα σαφέστατο μήνυμα: η έκλυση ραδιενέργειας στο περιβάλλον στρέφεται ως μπούμερανγκ κατά των ανθρώπων. Άσχετα αν δούμε παρόμοιους συμβολισμούς στο ριμέικ της ταινίας που ετοιμάζεται το σίγουρο είναι πως ο πρόσφατος σεισμός και το τσουνάμι και ειδικά το πολλαπλό πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα, θα δημιουργήσει όχι μόνον στους Ιάπωνες, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο το ξύπνημα ενός νέου φαντασιακού Γκοτζίλα που θα σαρώσει τα πάντα στο δρόμο του…

 Robot article-2220035-158F00CD000005DC-670_634x496
Παντρεμένοι με την Τεχνολογία

Μπορεί ο Γκοτζίλα να μας τρομάζει αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε χωρίς αυτόν. Παρά τις παρενέργειές της η τεχνολογία είναι αναπόσπαστο κομμάτι της εποχής μας, ένα συστατικό στοιχείο του πολιτισμού μας, και δεν μπορούμε να κάνουμε χωρίς αυτή. Όσοι είστε κάτω των τριάντα ετών ίσως να μη θυμόσαστε πως υπήρχε κάποτε μια «μυθική εποχή» κατά την οποία οι άνθρωποι τα κατάφερναν πολύ καλά χωρίς τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, internet, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, facebook, YouTube, google, κινητά τηλέφωνα και επίσης χωρίς spam, internetικη πορνογραφία, ηλεκτρονικές απάτες και ιούς των υπολογιστών. Ναι η ανθρωπότητα τα κατάφερε πολύ καλά όλα τα προηγούμενα 5.000 χρόνια της ιστορίας της χωρίς τη «ζωτική συνεισφορά» όλων των προηγούμενων και άλλων σύγχρονων τεχνολογιών. Δεν είναι σίγουρο όμως αν θα μπορούσε πλέον να τα καταφέρει χωρίς την τεχνολογία. Ειδικά και τα επτά δισεκατομμύρια των ανθρώπων που ζουν σήμερα στην επιφάνεια του πλανήτη μας.

Ο τεχνοφοβικος Unabomber Τεντ Κατζίνσκι μέσα στο ευφυέστατο πλην όμως παραληρηματικό του «Μανιφέστο», που στρεφόταν κατά της Βιομηχανικής Κοινωνίας, υποστήριζε διακαώς την καταστροφή του βιομηχανικού πολιτισμού και την επιστροφή της ανθρωπότητας στην προγενέστερη εποχή, όταν οι άνθρωποι κέρδιζαν με τον ιδρώτα κα τη μυϊκή τους δύναμη τα προς το ζειν, αλλά δεν είχαν όμως και τα σημερινά ψυχολογικά προβλήματα και υπαρξιακά αδιέξοδα. Λεπτομέρεια: αυτός ο «ιδανικός» κόσμος μπορούσε να θρέψει το πολύ 500 εκατομμύρια ανθρώπους, και γι’ αυτό τα υπόλοιπα 6,5 δισεκατομμύρια περίσσευαν και θα έπρεπε αναγκαστικά να εκλείψουν. Ο πλανήτης μας δεν μπορεί να θρέψει πάνω από μισό δισεκατομμύριο ανθρώπους χωρίς τη συνδρομή της τεχνολογίας. Τόσο απλό…

Περισσότερο απ’ όλους τους λαούς οι Ιάπωνες ήταν εκείνοι που, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, επένδυσαν πολλά στην τεχνολογία, δημιουργώντας μια οικονομία στραμμένη στο μέλλον. Το σύγχρονο οικονομικό τους θαύμα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εκπαίδευση πάνω στη χρήση και ανάπτυξη καινοτομιών και νέων τεχνολογιών. Οι βιομηχανίες τους στηρίζονται στην παραγωγή ηλεκτρονικών συσκευών και συστημάτων υψηλής τεχνολογίας, που αποτελούν και την αιχμή του δόρατος των ιαπωνικών εξαγωγών. Τελευταίο ιαπωνικό επίτευγμα είναι η ανάπτυξη της Ρομποτικής. Οι Ιάπωνες φαίνεται να έχουν πάθος με τα ρομπότ, τόσο με τα βιομηχανικά όσο και με τα οικιακά. Ήδη τα χρησιμοποιούν στις βιομηχανίες, αλλά και στην ψυχαγωγία. Γι΄ αυτό και έχουν την πρωτοπορία σ’ αυτό τον τομέα. Θεωρούν μεταξύ άλλων πως τα Ρομπότ θα σώσουν την οικονομία τους από τη ραγδαία δημογραφική γήρανση του πληθυσμού τους. Ίσως βαθιά μέσα τους θεωρούν πως τα ρομπότ θα τους σώσουν από τον φαντασιακό Γκοτζίλα που τους στοιχειώνει…

 RobotKuratas_6479326
Το Skynet κοιμάται ακόμη…

Οι Ιάπωνες έχουν δίκιο. Τα ρομπότ είναι το μέλλον. Γι’ αυτό και δεν μπορούμε να φανταστούμε το μέλλον χωρίς αυτά. Δεν θα είναι απλά υπηρέτες μας, σύντροφοί και φίλοι μας, αλλά θα συμμετέχουν σχεδόν σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα και σε κάθε κομμάτι της παραγωγής. Η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων του μέλλοντος θα συντηρείται χάρη στα ρομπότ και τις σχετικές μ’ αυτά τεχνολογίες, δηλαδή με τις Τεχνητές Νοημοσύνες (Α.Ι.).

Έχουν δίκιο λοιπόν οι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας που έχουν εμμονή με τα ρομπότ. Έχουν όμως δίκιο και οι τεχνοφοβικοί, τύπου Κατζίνσκι, που πιστεύουν πως στο μέλλον τα ρομπότ θα κυριαρχήσουν πάνω στους ανθρώπους; Κι εδώ ο κινηματογράφος μας δίνει τροφή για σκέψη.

Σύμφωνα με το σενάριο της ταινίας TERMINATOR 3 στις 19 Απριλίου του 2011 (ενώ δηλαδή το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα βρισκόταν σε εξέλιξη) το δίκτυο Skynet αποκτά «αυτό-συνείδηση». Αφυπνίζεται και, δύο μέρες αργότερα, αναλαμβάνει δράση για να εξολοθρεύσει και να υποδουλώσει το ανθρώπινο είδος. (Σύμφωνα με το σενάριο των δύο προηγούμενων ταινιών του Εξολοθρευτή Ι και ΙΙ, η χρονιά της αφύπνισης του Skynet ήταν το 1997). Όταν το 1984 ο James Cameron γύρισε τον πρώτο Εξολοθρευτή, με τον Άρνολντ Σβαρτσενέγκερ στο ρόλο του παγερού ρομπότ που στάλθηκε από το μέλλον για να εξολοθρεύσει τη μητέρα του μελλοντικού ηγέτη των ανθρώπων, η διείσδυση της τεχνολογίας στις ανθρώπινες κοινωνίες δεν ήταν ακόμη μεγάλη. Γι’ αυτό και η ταινία θεωρούνταν καθαρή επιστημονική φαντασία. Όμως σήμερα που οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και τα ευφυή προγράμματα έχουν αντικαταστήσει τους ανθρώπους σε πολλούς τομείς, από το χρηματιστήριο ως τα ιατρικά εργαστήρια, πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να ανησυχούν για το μέλλον. Έχουν δίκιο όμως;

 japan11

«i’ll be back!»

Η Ιαπωνία, που είναι μία από τις τεχνολογικά πιο προηγμένες χώρες του πλανήτη μας, είδε τις προηγούμενες μέρες πάνω από 500 εργαζομένους της ΤEPCO να δηλητηριάζονται αργά από τη ραδιενέργεια δουλεύοντας στον καθαρισμό και στην αποκατάσταση της ζημιάς από το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα. Και αυτό γιατί δεν διέθεταν αρκετά ικανά ρομπότ για να κάνουν ένα βασικό καθαρισμό του μολυσμένου τομέα. Το καλύτερο που μπορούσαν να κάνουν ήταν να στείλουν ένα αμερικανικό και όχι ιαπωνικό iRobot για να βιντεοσκοπήσει το εσωτερικό του πιο ραδιενεργού τμήματος του αντιδραστήρα. Μεγάλη απογοήτευση από μια χώρα που υποτίθεται βρίσκεται στην πρωτοπορία των ρομπότ. Μήπως τελικά το μέλλον δεν είναι τα ρομπότ, αλλά μια συμβίωση ανθρώπων και ρομπότ, πράγμα όχι και τόσο απίθανο;

Το σίγουρο πάντως είναι πως μετά το σοκ της καταστροφής η Ιαπωνία ξύπνησε. Συνειδητοποίησε ξαφνικά πως είχε υπερεκτιμήσει τις τεχνολογικές της δυνατότητες και είχε υποτιμήσει τις καταστροφικές δυνάμεις της Φύσης. Κατάλαβε πως έχει ανάγκη τα ρομπότ, αλλά ο δρόμος είναι ακόμη μακρύς ωσότου αυτά γίνουν επαρκώς αποτελεσματικά, ώστε να αντικαταστήσουν τους ανθρώπους. Το πιο πιθανό είναι το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα θα λειτουργήσει ως εξελικτικός επιταχυντής. Θα σπρώξει τις ιαπωνικές εταιρείες να δημιουργήσουν ένα νέο Γκοτζίλα, μια νέα επανάσταση στη Ρομποτική. Έτσι τα Super-Robots είναι στα σκαριά. Όπως λέει άλλωστε και ο Terminator: «I’ll be back!»

 

Για επικοινωνία με τον Γ. Στάμκο: stamkos@post.com

Advertisements