ΜΙΛΟΣΕΒΙΤΣ

«Χασάπης των Βαλκανίων» ή Θύμα της Νέας Παγκόσμιας Τάξης;

Aut Caesar aut nihil!

Γράφει η Μίλιτσα Κοσάνοβιτς

Το πρωί του Σαββάτου 11 Μαρτίου του 2006, ο άνθρωπος που κατηγορήθηκε από τους Δυτικούς ως ο «Χασάπης των Βαλκανίων» πέθανε από «φυσικά αίτια» στο κελί του σε μια φυλακή της Χάγης. Ο Θάνατος του Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς, προέδρου της Σερβίας για ολόκληρη δεκαετία του 1990, έκλεισε μία οδυνηρή σελίδα της Ιστορίας του Σερβικού λαού. Ο Μιλόσεβιτς ήταν ένα αμφιλεγόμενο πρόσωπο. Για τους Δυτικούς ήταν ο βασικός υπεύθυνος της τραγωδίας των λαών της Γιουγκοσλαβίας, ενώ για τους Σλοβένους, Κροάτες, Αλβανούς και Βόσνιους μουσουλμάνους ήταν ένας μεγαλοσέρβος εθνικιστής. Μία μεγάλη μερίδα του σέρβικου λαού, κυρίως όσοι ζούσαν εκτός Σερβίας (Βοσνία, Κροατία…), τον θεωρούσε, στη διάρκεια του πολέμου, «Σέρβο πατριώτη» που πάλευε για τα εθνικά συμφέροντα, όμως μετά τη πτώση της Κράινας, τον Αύγουστο του 1995, οι περισσότεροί τους τον ανακήρυξαν προδότη. Επίσης για ένα σημαντικό κομμάτι των Σέρβων της Σερβίας ο Μιλόσεβιτς δεν έπαψε ποτέ να είναι ο ήρωάς τους και θύμα της Δύσης. Τέλος για τους υπόλοιπους Σέρβους, που αποτελούν και το δημοκρατικό κομμάτι του σέρβικου λαού, ο Μιλόσεβιτς δεν ήταν παρά ένας δικτάτορας, ένας οπορτουνιστής κομμουνιστής ηγέτης που για τις προσωπικές και οικογενειακές του φιλοδοξίες θυσίασε τα πραγματικά συμφέροντα της Σερβίας και των Σέρβων. Ποιος ήταν τελικά ο Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς; Ήταν όντως ο «Χασάπης των Βαλκανίων» ή θύμα της Νέας παγκόσμιας Τάξης; Εθνικός ήρωας ή προδότης των Σέρβων;

Η δίκη του πρώην πρόεδρου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας (Σερβίας και Μαυροβούνιου) Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς, κατηγορούμενου για «γενοκτονία και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας» στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης τελείωσε πρόωρα και ο κατηγορούμενος ποτέ δεν θα χαρακτηριστεί ένοχος. Η ειρωνεία είναι ότι το δικαστήριο της Χάγης, που κανονικά θα έπρεπε να γίνει το μέσο για να αντιμετωπίσουν οι Σέρβοι την πρόσφατη σκοτεινή ιστορία τους, μετέτρεψε τον Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς στον πιο ισχυρό υπερασπιστή της Σερβίας κατά των αδικαιολόγητων και ψεύτικων κατηγοριών εναντίον της. Όσο κι να επαναλαμβάνονταν ότι ο ρόλος της δίκης ήταν να εξατομικεύσει τα εγκλήματα, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι για τους δικαστές ο Μιλόσεβιτς ήταν η προσωποποίηση της Σερβίας. Οι εισαγγελείς, κατηγορώντας τον Μιλόσεβιτς πήγαν τόσο μακριά στην ιστορία, ώστε χρησιμοποίησαν τα αρνητικά στερεότυπα της αντισερβικής προπαγάνδας από την εποχή της Αυστροουγγαρίας!

Μια Σκόπιμη «Δολοφονία»;

Αμέσως στο θάνατό του στη σέρβική τηλεόραση επαναλαμβανόταν συνεχώς μια γνωστή ατάκα του Μιλόσεβιτς για το Δικαστήριο της Χάγης: «Αυτό το δικαστήριο υπάρχει μόνο για να ψευδο-αιτιολογήσει τα εγκλήματα του ΝΑΤΟ στο Κόσοβο το 1999». Με αυτό θα συμφωνήσουν και οι περισσότεροι από εκείνους, που μαζί με τον Ζόραν Τζίντζιτς και τον Βόισλαβ Κοστούνιτσα αγωνίζονταν χρόνια ολόκληρα κατά της εξουσίας του Μιλόσεβιτς και τελικά έκαψαν στις 5 Οκτωβρίου του 2000 τη Σέρβική Βουλή και τη κρατική τηλεόραση που τη θεωρούσαν «εργοστάσιο ψεμάτων και προπαγάνδας» του καθεστώτος. Η άλλη, η νέα, δημοκρατική Σερβία και κανένας άλλος, κατάφερε να στείλει τον ισχυρό πρόεδρο-δικτάτορα στο «χρονοντούλαπο της Ιστορίας».

Είναι γεγονός όμως πως ο Μιλόσεβιτς, τα τελευταία πέντε χρόνια που βρίσκονταν στο δικαστήριο της Χάγης, παρουσίασε μια καταπληκτική υπεράσπιση του εαυτού του, παρά τα διάφορα προβλήματα υγείας που είχε και χωρίς την κατάλληλη ιατρική φροντίδα. Η επιθυμία του και η τελευταία του παράκληση στον Σέργκεϊ Λαβρόβ, Υπουργό Εξωτερικών της Ρώσικης Ομοσπονδίας, να τον βοηθήσει να πάει στη Μόσχα για θεραπεία, έμεινε ανεκπλήρωτη. Αυτό ίσως έκανε και τους Ρώσους να πάρουν θέση υπέρ του Μιλόσεβιτς και να βοηθήσουν το γιο του Μάρκο να παραλάβει τη σωρό από την Ολλανδία και να οργανώσει την κηδεία του, που τελικά έγινε στη γενέθλια πόλη του Πόζαρεβατς και όχι στο Βελιγράδι.

Αμέσως μετά το θάνατό του ακούστηκαν φωνές σχεδόν όλων των σημαντικών πολιτικών της Ρωσίας. Ανάμεσα τους ήταν και ο τελευταίος πρόεδρος της Σοβιετικής Ένωσης, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο πρώην πρόεδρος της κυβέρνησης Γιεβγκένι Πριμάκοβ, ο πατριάρχης της Ρωσίας Αλέξιος… Και η άποψη όλων μπορεί να χωρέσει σε μία μόνο πρόταση: «Ο πρώην πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας έχει δολοφονηθεί, είτε με μια ακατάλληλη ιατρική περίθαλψη είτε σκόπιμα».

Ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών Σ. Λαβρόβ, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ας ελπίσουμε ότι τα αποτελέσματα της έρευνας σχετικά με τα αίτια του θανάτου του Μιλόσεβιτς δεν θα χαθούν χωρίς ίχνη, όπως έγινε με τα αποτελέσματα των Φιλανδών παθολόγων σχετικά με τη τραγωδία στο Ράτσακ» (Μια σφαγή σε ένα αλβανικό χωριό του Κοσόβου, που χρεώθηκε στους Σέρβους, κι έγινε η αφορμή για την στρατιωτική επέμβαση του ΝΑΤΟ την άνοιξη του 1999).

Ο Γκορμπατσόφ δήλωσε ότι το Δικαστήριο της Χάγης πρέπει να αναθεωρήσει τους λόγους της ύπαρξης του γιατί φέρθηκε «απάνθρωπα», επειδή η Ρωσία έδωσε όλες τις εγγυήσεις σχετικά με την ιατρική περίθαλψη στη Ρωσία και την ασφαλή επιστροφή του στη φυλακή του της Χάγης… Υπόψιν: μόλις μια μέρα πριν το ίδιο δικαστήριο αποφάσισε να δώσει στον άλλον κρατούμενο που κατηγορείται για τα εγκλήματα πολέμου κατά του άμαχου σέρβικου πληθυσμού στο Κόσοβο, στον Αλβανό Ραμούς Χαραντινάϊ την ελευθερία να επιστρέψει στο Κόσοβο και να αναλάβει τη πολιτική δράση!

Μήπως Αυτοκτόνησε;

Η ίδια η Σερβία μπορεί πλέον ν’ ανακουφιστεί που ποτέ δεν θα ξανακούσει τις κατηγορίες κατά του Μιλόσεβιτς που, ακόμη και χωρίς αποδείξεις, αποτελούσαν μια μορφή πολιτικής πίεσης. Σύμφωνα με τα ΜΜΕ οι υπόλοιποι κατηγορούμενοι της Χάγης χάνουν τα νεύρα τους, γιατί λίγο πριν από τον ύποπτο θάνατο του Μιλόσεβιτς, αυτοκτόνησε ένας άλλος Σέρβος κρατούμενος της Χάγης, ο Μίλαν Μπάμπιτς, πρώην πρόεδρος της Σέρβικης Κράινας…

Υπόψιν, τα κελιά ελέγχονται κάθε μισή ώρα για ένα και μόνο σκοπό: να σιγουρευτούν ότι οι κρατούμενοι ζουν ακόμη και σκοπεύουν να μείνουν ζωντανοί. Δεν ξέρουμε πόσο συχνά μπαίνουν οι γιατροί στα κελιά. εξοπλισμένοι με διάφορα ιατρικά μηχανήματα, για να αποδείξουν ότι το Δικαστήριο της Χάγης είναι πιο σύγχρονο από τις μεσαιωνικές φυλακές στις οποίες ο κάθε κρατούμενος ήταν καταδικασμένος ή να πεθάνει ή να παραδεχτεί την ενοχή του.

Είναι ξεκάθαρο πως η δίκη κατά του Μιλόσεβιτς ήταν καθαρά πολιτικό κατασκεύασμα από την ημέρα που η τότε εισαγγελέας Λουίζ Αρμπούρ ανακοίνωσε τη δίωξη , και αυτό ήταν ακόμη την εποχή της έντονης ΝΑΤΟικής εκστρατείας κατά της Σερβίας.

Μέχρι τότε ο Μιλόσεβιτς ήταν για τη Δύση ο «εγγυητής της ειρήνης στα Βαλκάνια», ενώ η σερβική αντιπολίτευση, μετά την εκλογική νοθεία του Μιλόσεβιτς το 1996, με πολύ μεγάλη προσπάθεια κατάφερε, έπειτα από πολλές εβδομάδες διαδηλώσεων, να πάρει κάποια υποστήριξη από την Ιταλία και την Αγγλία.

Τις σκληρές προσπάθειες των Δυτικών ΜΜΕ και πρωταρχικά του ΒΒC, να αποδείξουν ότι ο Μιλόσεβιτς αυτοκτόνησε, αρνήθηκε ο Στίβεν Κέι, επίσημος δικηγόρος του Μιλόσεβιτς τον οποίο είχε ορίσει το Δικαστήριο. Αυτός είπε ότι συζητούσε με τον Μιλόσεβιτς μερικές εβδομάδες πριν το θάνατό του, για το θέμα της αυτοκτονίας και ότι ισχυριζόταν πως «ποτέ δεν του έχει περάσει από το μυαλό να αυτοκτονήσει». Η Κάρλα Ντελ Πόντε δήλωσε ότι ο Μιλόσεβιτς κατά τη διάρκεια του 2004 «επίτηδες έπαιρνε φάρμακα που εξουδετέρωναν τα φάρμακα που έπαιρνε για τη καρδιά!» Πάντως για τη θεωρία της αυτοκτονίας του Μιλόσεβιτς συνηγορεί το γεγονός πως και οι δύο γονείς του αυτοκτόνησαν!

Κανένας δεν μπορεί να είναι σίγουρος για τα ακριβή αίτια του θανάτου του. Όμως είναι γεγονός πως ο Μιλόσεβιτς έγραψε με το χέρι του ένα μικρό γράμμα στον Λαβρόβ το οποίο στις 10 Μαρτίου, μια μέρα πριν πεθάνει, παρέδωσε στο Ρώσο πρέσβη στη Χάγη. Σύμφωνα με το λόγια του δικηγόρου του απ΄ το Βελιγράδι, Ζντένκο Τομάνοβιτς, ο Μιλόσεβιτς υποψιαζόταν ότι τον δηλητηριάζουν, όταν στις 7 Μαρτίου βρέθηκαν στο αίμα του αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται για θεραπεία της λέπρας…

Σλόμπο και Μίρα

Ο Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς γεννήθηκε στις 20 Αυγούστου του 1941 στο Ποζάρεβατς της Σερβίας. Ήταν γιος του Σβέτοζαρ και της Στανισλάβα. Ο πατέρας του, ορθόδοξος ιερέας και θεολόγος, αμέσως μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο εγκατέλειψε την οικογένεια του. Το τέλος του τραγικό: αυτοκτόνησε με το πιστόλι του το 1962. Και η μητέρα του επέλεξε για τον εαυτό της παρόμοιο τέλος και κρεμάστηκε το 1974…

Το 1959 μαθητής ακόμη του γυμνασίου ο Μιλόσεβιτς έγινε μέλος του κομουνιστικού κόμματος της Γιουγκοσλαβίας και το 1965 παντρεύτηκε τη Μίργιανα Μάρκοβιτς, παιδική του φίλη και κοπέλα του για πολλά χρόνια. Οι γνωστοί και φίλοι από τα παιδικά του χρόνια θυμούνται ότι ήδη από την ηλικία των 12-13 χρονών έγινε αχώριστος από τη «Μπάτσα», όπως ήταν το παρατσούκλι της Μίρα Μάρκοβιτς. Λέγεται ότι αυτοί οι δύο ήταν πάντοτε αρκετοί ο ένας στον άλλον, ότι δημιουργήθηκαν μαζί, ανέπνεαν με μια ανάσα και περιφρονούσαν το περιβάλλον τους με τον ίδιο τρόπο. Λένε επίσης ότι αργότερα, όταν ήδη σαν πρόεδρος της εμπόλεμης Σερβίας, στις δύσκολες αποφάσεις δεν εμπιστευόταν κανέναν εκτός από τη Μίρα…

Κομμουνιστής και Εθνικιστής

Ο Σλάβολιουμπ Τζούκιτς, Σέρβος δημοσιογράφος και συγγραφέας που έχει γράψει τέσσερα βιβλία για τη ζωή και το καθεστώς του Μιλόσεβιτς, στο αδημοσίευτο βιβλίο του με τίτλο Πολιτικό Νεκροταφείο, γράφει: «Όσα περισσότερα πράγματα ήξερα για τον Μιλόσεβιτς, τόσο λιγότερο τον καταλάβαινα: Ήταν παθιασμένος Γιουγκοσλάβος και ταυτόχρονα Σέρβος εθνικιστής, ήταν κομουνιστής και συμπαθούσε τον αμερικάνικο τρόπο ζωής. Ήταν πολεμοχαρής και ειρηνοποιός, μαξιμαλιστής και μινιμαλιστής, ηγέτης απερίγραπτης ματαιοδοξίας και αποδεκτός πολιτικός συνομιλητής, βίαιος και ταυτόχρονα ήπιος δικτάτορας. Όλα αυτά υπήρξε στην εποχή της εξουσίας του μόνο σε διαφορετικές στιγμές» (ΝΙΝ, 16.03.06, Βελιγράδι).

Τα προβλήματα του Μιλόσεβιτς βρισκόταν στην ψυχολογία του και στο χαρακτήρα του. Πολλά λάθη τα έκανε λόγω της τρομερής αλαζονείας του. Ήταν ένας μεγαλομανής που έδινε στον εαυτό του μεγάλη σημασία νομίζοντας ότι δεν είναι τίποτα μικρότερο από το είδωλό του, τον χαρισματικό ηγέτη και δημιουργό της μεγάλης Γιουγκοσλαβίας, τον ΤΙΤΟ. Αυτήν τουλάχιστον την ιδέα του περνούσε ασταμάτητα η σύζυγος του Μίρα.

Ήταν ακραία αντιφατικός. Αν και φοβόταν τους Αμερικάνους, νόμιζε ότι μπορεί να τα βγάλει πέρα μαζί τους. Τους Ρώσους τους αγαπούσε αλλά και με αυτούς έπαιξε διπλό παιχνίδι. Ζητούσε βοήθεια από τον Γέλτσιν, ενώ ταυτόχρονα υποστήριζε τους αντιπάλους του, τους κομουνιστές γιατί πίστευε ότι θα ξαναέρθουν στην εξουσία. Όσο ήταν «καλός κομουνιστής» το ίδιο ήταν και «καλός εθνικιστής». Το μόνο που τον ενδιέφερε ήταν οι ανάγκες της τρέχουσας πολιτικής του. Η ίδια η Μίρα Μάρκοβιτς σε κάποια φάση παραδέχτηκε: «Για τον άνδρα μου η ιδεολογία ποτέ δεν ήταν αυτό που ήταν για μένα. Αυτός ποτέ δεν θα έλεγε, ‘’θα πεθάνω για σοσιαλισμό ή θα πεθάνω για κομουνισμό’’, κάτι που εγώ είπα πολλές φορές».

Πρόδωσε τους Σέρβους της Κράινα;

Ο Μιλόσεβιτς διέγειρε τα εθνικιστικά πάθη του λαού, αλλά τον ίδιο τον εθνικισμό τον έβλεπε σαν μια καλή δουλειά, ένα «καλό άλογο» στο οποίο έπρεπε να ποντάρει. Ο Μιλόσεβιτς φρόντιζε τους Σέρβους πέρα από τον ποταμό Ντρίνα (Βοσνία και Κράινα), τους έστελνε όπλα, φαγητό, στρατό. Πάλε και Κνιν τον δόξαζαν γιατί πίστευαν πως αυτός θα ενώσει όλους τους Σέρβους και ήξεραν ότι χωρίς την υποστήριξή του δεν θα μπορέσουν να πραγματοποιήσουν τους στόχους τους.

Υπάρχει βέβαια και μια θεωρία, όχι εντελώς αβάσιμη, ότι εγκατέλειψε την Κράινα αμέσως μετά την πρώτη συνάντηση του με τον Κροάτη ηγέτη Φράνιο Τούτζμαν στο Καρατζόρτζεβο, στις 25 Μαρτίου του 1991. Τότε λένε πως αποφασίστηκε η μοίρα των Σέρβων της Κράινας. Όλα τα άλλα μετά ήταν απλά ένα πολιτικό παιχνίδι. Από τη μια ενθάρρυνε το Κνιν να αντέξει, βοηθούσε με τρόφιμα, όπλα και στρατό, ενώ ταυτόχρονα έλεγε στο Τούτζμαν να έχει υπομονή, γιατί «θα τα πάρουν όλα, αλλά να μην βιάζονται» (Σλαβολιουμπ Τζούκιτς, Πολιτικό Νεκροταφείο). Τον συνέφερε πιο πολύ η στρατιωτική πτώση της Κράινας στο μέτωπο, παρά να υπογράψει την παράδοση, γιατί το πρώτο δεν είχε πολιτικό κόστος! Δεν είχε δηλαδή πρόβλημα να θυσιάσει ολόκληρο το σερβικό λαό της Κράινας (αργότερα και της Σερβίας) και να βοηθήσει στην Έξοδο του, που έγινε στις 5 Αυγούστου του 1995 (όταν οι δημοσιογράφοι είναι στις διακοπές), όταν σε τρεις μόλις μέρες 250.000 Σέρβοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις προαιώνιες εστίες τους και πήραν το δρόμο της προσφυγιάς, αφήνοντας στους Κροάτες κυριολεκτικά τα πάντα…

Το μόνο που δεν ήθελε να δώσει ποτέ ο Μιλόσεβιτς ήταν το Κόσοβο, γιατί ήξερε τι σημαίνει για το Σέρβικο λαό. Όλη η καριέρα του ήταν συνδεδεμένη με αυτή τη δυστυχισμένη περιοχή στο Νότο της Σερβίας.

Σε γενικές γραμμές αποδείχτηκε ότι ο Μιλόσεβιτς ήταν «θείο δώρο» για τους εχθρούς των Σέρβων. Βοήθησε τους Σλοβένους να φύγουν χαλαρά από την Γιουγκοσλαβία. Η Κροατία έμεινε σχεδόν εθνικά καθαρή μέσα στα ονειρικά της σύνορα, όπως τα είχε χαράξει κάποτε ο Τίτο. Οι Αλβανοί από το Κόσοβο βρίσκονται στο κατώφλι του προαιώνιου ονείρου τους, της δημιουργίας μιας Μεγάλης Αλβανίας. Στο ΝΑΤΟ έδωσε την ευκαιρία να κάνει επίδειξη δύναμης κατά την 50η επέτειο της ίδρυσης του, βομβαρδίζοντας τη Σερβία για 78 μέρες το 1999, ενώ έδωσε και τη δικαιολογία στην Αμερική να πατήσει γερά με το πόδι της στα Βαλκάνια…

Εξουσία και Πλούτη

Σε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς, όπως ήταν κι αυτό του Μιλόσεβιτς, η εξουσία και ο πλούτος συνήθως πάνε μαζί. Το συζυγικό ζευγάρι του Μιλόσεβιτς μπορούσαν να έχουν όσα ήθελαν και ότι ήθελαν. Στην κορυφή της δόξας του, το 1991, ζούσε ακόμη με την οικογένειά του σε ένα μικρό διαμέρισμα στο Δήμο Βράτσαρ του Βελιγραδίου και έδειχνε ότι είναι ένας σεμνός άνθρωπος που δεν τον ενδιαφέρουν τα υλικά αγαθά. Έλεγε: «Εμένα μου φτάνουν ένα τραπέζι και μία καρέκλα». Όμως πολύ γρήγορα άλλαξε τη φιλοσοφία του. Όσο μεγάλωνε η διαφθορά της κοινωνίας που την ενθάρρυνε και ο ίδιος, αυξάνονταν και οι ορέξεις της οικογένειάς του στην οποία ο Μάρκο Μιλόσεβιτς ήταν ο πιο προνομιούχος κερδοσκόπος, με μια ανυπολόγιστη περιουσία.

Ο Δυτικός τύπος πολλές φορές αβάσιμα έγραφε για τις καταθλίψεις του και αυτοκτονικές του τάσεις. Όμως ο Μιλόσεβιτς είχε σκοπό να ζει και να κυβερνάει για πολύ ακόμη. Στο Δικαστήριο της Χάγης απέδειξε ότι είχε πολύ γερή ψυχολογία και απίστευτα ισορροπημένη προσωπικότητα. Ο ίδιος είπε σε κάποια φάση στο δικαστήριο της Χάγης, για τον εαυτό του εκνευρισμένος: «Στη μάχη μπορεί να πεθάνω, αλλά δεν είμαι αυτόχειρας».

Ο Αντι-Επικήδειος του Μιλόσεβιτς

Μετά το θάνατό του η εφημερίδα Πολίτικα, ανάμεσα σε όλα τα επικήδεια των φίλων, οπαδών και συνεργατών του, δημοσίευσε και ένα «αντι-επικήδειο» με το εξής περιεχόμενο: «Σε ευχαριστούμε για όλα τα ψέματα και τις κλοπές, για κάθε σταγόνα αίματος την οποία έχυσαν για σένα χιλιάδες άνθρωποι, για το φόβο και την ανασφάλεια, για τις αποτυχημένες ζωές και τις χαμένες γενιές, για τα όνειρα που δεν πραγματοποιήθηκαν, για τη φρίκη και τους πολέμους τους οποίους, χωρίς να μας ρωτήσεις στο όνομα μας έκανες, για όλο το βάρος που φόρτωσες στις πλάτες μας. Θυμόμαστε τα τανκς στους δρόμους του Βελιγραδίου και το αίμα στα πεζοδρόμιά του. Θυμόμαστε το Βούκοβαρ και το Ντουμπρόβνικ. Θυμόμαστε το Κνίν και την Κράινα. Θυμόμαστε το Σαράγιεβο. Θυμόμαστε τη Σρεμπρένιτσα. Θυμόμαστε τους βομβαρδισμούς. Θυμόμαστε το Κόσοβο. Κι ακόμη θα το θυμόμαστε και θα το ονειρευόμαστε. Θα θυμόμαστε τους σκοτωμένους, πληγωμένους, δυστυχισμένους, πρόσφυγες. Θυμόμαστε τις καταστραμμένες μας ζωές».

Το κείμενο ήταν υπογεγραμμένο με τα συμβολικά ονόματα Νάντα, Σρέτσκο, Ζίβκο, Σλομπόντα και Βέσελα (Ελπίδα, Ευτύχης, Ζωή, Ελευθερία και Χαρά). Επίσης, μόλις έγινε γνωστή η ώρα της κηδείας του, (που τελικά άργησε να γίνει και αντί για το Σάββατο, 18 Μαρτίου στις τρεις έγινε στις έξι), στο Βελιγράδι άρχισε να κυκλοφορεί ένα SMS που καλούσε όλους εκείνους που ήταν κατά της πολιτικής του Μιλόσεβιτς να μαζευτούν στην Πλατεία της Δημοκρατίας στις τρεις. Το μήνυμα έλεγε: «Αυτή η άνοιξη ήρθε πρόωρα. Ελάτε να ευχηθούμε όλοι μαζί να μη μας συμβεί ποτέ ξανά Μιλόσεβιτς. Σημάδι αναγνώρισης –Μπαλόνι. Προώθησε το μήνυμα»…

Η Κηδεία του Μιλόσεβιτς και οι Εκδηλώσεις των Οπαδών του

Η Μίρα από τη Μόσχα ζήτησε να σκάψουν έναν αρκετά μεγάλο τάφο για να είναι σίγουρη πως θα χωρέσει δίπλα του, όταν έρθει η ώρα της. Την κηδεία δεν τη διεύθυνε μόνο η Μίρα από τη Μόσχα αλλά και ο Μάρκο, που έδωσε τη λίστα των δημοσιογράφων στους οποίους επέτρεπε να μπουν μέσα στο σπίτι.

Ήταν αυτό μια πολύ παράξενη κηδεία: χωρίς παπά, χωρίς οικογένεια και στο σούρουπο. Πολλοί δημοσιογράφοι αγανάκτησαν με τη νυχτερινή του κηδεία. Φοβόντουσαν ότι θα «βρικολακιάσει»!

Ο πρώην πρόεδρος της Σερβίας για μία δεκαετία και ο πιο ισχυρός άνδρας της Σερβίας, στο τελευταίο του ταξίδι έφυγε, ενώ τον αποχαιρέτησαν οι κομματικοί του σύντροφοι, ριζοσπαστικοί σύμμαχοι, συνταξιούχοι ντυμένοι με στολές στρατηγών, ελίτ των κομμουνιστών της ανατολής ανάμεσα στους οποίους ήταν οι περισσότεροι Ρώσοι, ο Γ. Κλάρκ και ο Πέτερ Χάντκε, ο οποίος διάβασε και ένα ποίημα που το έγραψε γι’ αυτή την ευκαιρία στα Σέρβικα. Και γύρω στις 100.000 περίπου ηλικιωμένοι στη πλειοψηφία τους οπαδοί του φώναζαν: «Δολοφόνοι, δολοφόνοι», σε κάθε αναφορά κάποιου ονόματος από τις Δυτικές δυνάμεις, του Δικαστηρίου της Χάγης , της Κάρλας Ντελ Πόντε, της ΝΑΤΟϊκής επίθεσης και του «μαρτυρικού» θανάτου του στο Shevingen.

Η εμφάνιση του Ρώσου στρατηγού Λεονιντ Ιβασόβ προκάλεσε επευφημίες ανάμεσα στους παρευρισκόμενους: «Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές, αγαπητοί σύντροφοι, ο λαός της Ρωσίας είναι μαζί σας. Αποδίδω τη στρατιωτική τιμή στον στρατιώτη στης πατρίδος Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς. Αντίο μεγάλε Σλάβε! Ζήτω η Σερβία!» Φώναξε ο Ρώσος στρατηγός Ιβασόβ, και συνοδεύτηκε με τις ζητωκραυγές: «Ρωσία, Ρωσία!»

Οι δύο μελή της οικογένειας έστειλαν τα γράμματα τους που διαβάστηκαν. Το γράμμα του Μάρκο ήταν υπερβολικό, σχεδόν αξιολύπητο και σε πολλά σημεία ήταν ανορθόγραφο. Η Μίρα ανάμεσα στα άλλα είπε: «Εμείς οι δύο πάντα στεκόμασταν στην ίδια πλευρά του κόσμου, εκεί που γίνεται αγώνας υπέρ της ελευθερίας και της δικαιοσύνης των ανθρώπων. Σήμερα η Σερβία είναι θυμωμένη και προσβεβλημένη. Μακάρι να ήταν έτσι και στις 28 Ιουνίου του 2001. Σε περίμενα τα πέντε μάκρυνα και φοβερά χρόνια της Χάγης, και δεν το έζησα. Τώρα περίμενέ με εσύ!»

Η κόρη του, η Μάρια Μιλόσεβιτς από τη Πόντγκορίτσα δήλωσε, θυμωμένη με τον αδελφό και τη μάνα της, και ότι θα κάνει την εκταφή του σωρού και τη μεταφορά του στο Μαυροβούνιο, γιατί ο πατέρας της έπρεπε να θαφτεί εκεί απ’ οπού κατάγεται. Είπε ότι η γη που θα τον κηδέψουν ανήκει στην οικογένεια της μητέρας της, και δεν θα αφήσει τον πατέρα της να μείνει σε ξένη αυλή. Η Μαρία τόνισε ότι την ώρα της κηδείας θα είναι με το πνεύμα του στην εκκλησιά στο Τσέτινιε, όπου ο μητροπολίτης της εκκλησίας του Μαυροβουνίου ο πάτερ Μιχάιλο θα κάνει λειτουργία προς τιμήν του. Όμως ο ίδιος ο μητροπολίτης αρνήθηκε αυτή την πληροφορία για δύο λόγους: ανυπαρξία του σωρού και του χρόνου, επειδή σκοτείνιαζε σε λίγο…

Ποτέ Πια Μιλόσεβιτς!

Σίγουρα κάποιοι ανάμεσα στους πολλούς που η εξουσία του Σλομπόνταν Μιλόσεβιτς έκανε φτωχούς, ανάπηρους, εξόριστους, πρόσφυγες, μετανάστες κ.α., θα βρουν κάποια ικανοποίηση στον απάνθρωπο τελευταίο αποχαιρετισμό του σωρού του. Όμως, παρόλο που δεν είναι και πολύ χριστιανικό, είναι δύσκολο να περιμένει κανείς από το θύμα να έχει συμπόνια για το θύτη του.

Ταυτόχρονα, τα απομεινάρια της κλίκας του που εμφανίστηκε στη κηδεία του Μιλόσεβιτς, έλπιζε πως ο θάνατός του, που προσπάθησαν να παρουσιάσουν με όλα τα μέσα ως «ηρωικό και μαρτυρικό», θα βοηθήσει τη δική τους θριαμβική επιστροφή στην εξουσία.

Πάντως ήταν φανερό, παρά τα πολλά θεατρικά δραματικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν ερασιτεχνικά το Σάββατο 18 Μαρτίου 2006 μπροστά στη Βουλή του Βελιγραδίου και συνεχίστηκαν στο σκοτάδι στο Πόζαρεβατς, η κηδεία του Μιλόσεβιτς, χωρίς οικογένεια και κρατικές τιμές, έδειξε πολύ ζωντανά μέχρι που φτάνει η «κοκκινόμαυρη εξουσία».

Το ίδιο απόγευμα, πριν τη δύση του ηλίου στο Βελιγράδι, μια μεγάλη παράξενη πομπή, πέρασε από την Κνέζ Μιχαϊλοβα κι έφτασε στο Καλεμέγκνταν στο άγαλμα της Νίκης, ακριβώς πάνω από τη συμβολή του Σάβα με το Δούναβη. Από κει πέταξαν τα μπαλόνια που κρατούσαν στα χέρια τους έχοντας στο νου μια και μόνο ευχή: «Να μην μας ξανασυμβεί ποτέ πια ένας άλλος Μιλόσεβιτς».

Η ΜΙΛΙΤΣΑ ΚΟΣΑΝΟΒΙΤΣ (kosanovic@mail.com) είναι φιλόλογος, μεταφράστρια και συγγραφέας.

Σε γενικές γραμμές αποδείχτηκε ότι ο Μιλόσεβιτς ήταν «θείο δώρο» για τους εχθρούς των Σέρβων.

Ήταν παθιασμένος Γιουγκοσλάβος και ταυτόχρονα Σέρβος εθνικιστής, ήταν κομουνιστής και συμπαθούσε τον αμερικάνικο τρόπο ζωής. Ήταν πολεμοχαρής και ειρηνοποιός, μαξιμαλιστής και μινιμαλιστής, ηγέτης βίαιος και ταυτόχρονα ήπιος δικτάτορας…

Ήταν ένας μεγαλομανής που έδινε στον εαυτό του μεγάλη σημασία νομίζοντας ότι δεν είναι τίποτα μικρότερο από το είδωλό του, τον χαρισματικό ηγέτη και δημιουργό της μεγάλης Γιουγκοσλαβίας, τον ΤΙΤΟ.

Advertisements