ΝΙΚΟΣ ΔΗΜΟΥ

ΝΙΚΟΣ ΔΗΜΟΥ

Αντιφρονών Διανοούμενος ή Επαγγελματίας Αυτοδιαφημιστής;

«Στην Ελλάδα Συντήρηση Είναι και η Αριστερά» Ν. Δήμου

Dimou 1

Σε μια χώρα όπου η «ζωή με νοημοσύνη» τελεί υπό δίωξη, υπάρχουν ακόμη ευφυείς άνθρωποι που δεν το βάζουν κάτω και συνεχίζουν τη διανοητική τους αντίσταση. Ο γνωστός συγγραφέας Νίκος Δήμου είναι ένας απ’ αυτούς τους ελάχιστους, που ξέρουν να τιμούν την κριτική σκέψη στη χώρα που τη γέννησε αλλά στις μέρες μας την αρνείται, υποκύπτοντας στο ψευδαισθησιακό δέλεαρ του εθνολαϊκισμού. Θεωρείται από πολλούς ως ο σημαντικότερος εναλλακτικός Έλληνας διανοούμενος, δεινός στηλιτευτής των Ελληναράδων, αντιεθνικιστής, απομυθοποιητής και συνάμα ένας ευαίσθητος ορθολογιστής…   Στη μίνι-συνέντευξη που ακολουθεί θα διαβάσετε γιατί πήρε αυτή την απόφαση (που στεναχώρησε πολλούς) καθώς και τις απόψεις του για τον ελληνικό νέο-εθνικισμό, για το ζήτημα της παιδείας, την παγκοσμιοποίηση, το νεοφιλελευθερισμό, την κλιματολογική κατάρρευση κ.α.

Συνέντευξη στον Γιώργο Στάμκο (stamkos@post.com)

Dimou 2

Κύριε Δήμου, είστε από τους πρώτους Έλληνες συγγραφείς που χρησιμοποιήσατε το Internet.. Τελικά το Internet, με τα διάφορα forum και blog του, βοηθάει όντως την επικοινωνία και την προαγωγή της γνώσης ή μήπως πρόκειται για ένα είδος «ηλεκτρονικού καφενείου», όπου ο κάθε «πονεμένος» βγάζει τα παράπονα και τα απωθημένα του; Πως μπορεί κανείς να ξεχωρίσει την ουσία μέσα από τον «θόρυβο»;

Το ερώτημά σας με πονάει γιατί μόλις αναγκάστηκα να κλείσω το blog μου ακριβώς διότι ο «θόρυβος» ξεπέρασε την ουσία και πια ακουγόταν μόνον αυτός. Μιλάμε για το μακράν πιο επιτυχημένο προσωπικό ημερολόγιο του Ελληνικού διαδικτύου, που μέσα σε 15 μήνες είχε καταγράψει περίπου ένα εκατομμύριο επισκέψεις και είχε δεχθεί γύρω στα 90.000 σχόλια. Ας σημειωθεί ότι ο αριθμός των σχολίων αποτελεί ρεκόρ όχι μόνο για τον ελληνικό δικτυακό χώρο. Δυστυχώς όμως έπεσε θύμα της επιτυχίας του. Ανάμεσα στα αξιόλογα σχόλια (μερικά πιο αξιόλογα από τα δικά μου αρχικά κείμενα) άρχισαν να ξεφυτρώνουν «ζιζάνια»: επιθετικά, υβριστικά, φλύαρα, κακόπιστα. Όταν τα ζιζάνια ξεπέρασαν σε ποσοστό το 50%, το έκλεισα.

Βρίσκομαι λοιπόν σε μειονεκτική θέση για να απαντήσω αμερόληπτα στη ερώτησή σας. Ωστόσο, άσχετα από την έκβασή της, η ιστορία αυτή άξιζε τον κόπο. Δημιούργησε ένα corpus από κείμενα και σχόλια που θα απασχολήσει σίγουρα τους μελετητές του μέλλοντος. Το Διαδίκτυο δεν απαξιώνεται από το γεγονός ότι μέσα του κυκλοφορούν σκουπίδια –όπως δεν απαξιώνεται η τυπογραφία από τις φτηνές φυλλάδες και τα κακά βιβλία. Εξακολουθεί να είναι για μένα (μαζί με την ψηφιοποίηση και την μεταδοτικότητα του περιεχομένου που το ακολουθεί) η μεγαλύτερη εξέλιξη στην πνευματική ιστορία του ανθρώπου –εφάμιλλη μόνο με την ανακάλυψη της γραφής.

Το Blog σας, που διατηρείτε εδώ και πάνω από ένα χρόνο, παρουσιάζει εκπληκτικά μεγάλη επισκεψιμότητα για τα ελληνικά δεδομένα. Που οφείλεται αυτή η επιτυχία; Έχει να κάνει με την αναγνωρισιμότητά σας ως Έλληνα διανοούμενο και συγγραφέα ή μήπως έχει να κάνει με τις «ιντριγκαδόρικες» απόψεις σας σε διάφορα θέματα που ερεθίζουν τα αντανακλαστικά του μέσου Έλληνα;

Νομίζω ότι η αναγνωρισιμότητα έπαιξε ρόλο μόνο στην αρχή –βοήθησε στο να γίνει γνωστό το blog. Μετά όμως απέκτησε τη δική του δυναμική. Έτσι, όταν μερικούς μήνες μετά έκλεισα το nikosdimou και το αντικατέστησα με το doncat (από το όνομα του γάτου μου Don) η ανοδική πορεία συνεχίστηκε. Σίγουρα τα καυτά και αμφιλεγόμενα θέματα έφερναν πολλά σχόλια –αλλά όχι περισσότερους αναγνώστες. Είναι χαρακτηριστικό ότι η επισκεψιμότητα παρέμεινε υψηλή ακόμα και όταν το blog μεταβλήθηκε για ένα διάστημα σε φωτογραφικό (είμαι και ολίγον φωτογράφος).

Πως βλέπετε το μέλλον του «ατομικού ΜΜΕ», που ονομάζεται Blog; Είναι το τελευταίο καταφύγιο ενός συγγραφέα, που θέλει να επικοινωνεί άμεσα με τους αναγνώστες/κοινό του ή μήπως ένα μεταβατικό στάδιο προς κάτι άλλο; Πιστεύετε ότι πλησιάζει το τέλος του γραπτού τύπου;

Κανένα τέλος. Η ιστορία έχει δείξει πως τίποτα δεν τελειώνει –απλώς εξελίσσεται παράλληλα και διαφορετικά. Η φωτογραφία δεν σκότωσε τη ζωγραφική ούτε ο κινηματογράφος το θέατρο. Ο Τύπος θα παραμείνει –αλλά θα είναι και σε δικτυακή μορφή.

Τα blog είναι μικρές ατομικές εκδοτικές επιχειρήσεις (μερικές φορές, όπως στις ΗΠΑ, εξελίσσονται σε κανονικές εκδοτικές επιχειρήσεις με έμμισθους εργαζόμενους κλπ.). Αλλά περισσότερη σημασία έχουν όταν δίνουν στον καθένα την δυνατότητα να εκφραστεί, να εκτονωθεί, να καταγγείλει, να προβάλλει. Ήδη δε πολλές χώρες παίζουν σημαντικό ρόλο στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή. Όσο περνάει ο καιρός αυτός ο ρόλος θα γίνεται πιο σημαντικός.

Dimou 3

Τελευταία παρατηρείται μια νέο-εθνικιστιστική έξαρση, που σαρώνει σημαντικά τμήματα της ελληνικής κοινωνίας. Έχουμε τη συγκρότηση ενός άτυπου «εθνικιστικού λόμπι», που κινείται από την άκρα δεξιά μέχρι την άκρα αριστερά και προσπαθεί να επιβάλλει τις απόψεις του, όπως π.χ. στο θέμα του βιβλίου Ιστορίας της ΣΤ’ Δημοτικού. Πρόκειται, κατά τη γνώμη σας, για ένα φαινόμενο που θα ξεφουσκώσει ή μήπως βρισκόμαστε απλώς στην αρχή μιας νέας εθνικιστικής παράκρουσης;

Δυστυχώς, παρόλο που θα ήθελα να ξεφουσκώσει, δεν βλέπω καμία τέτοια τάση ούτε στην Ελλάδα, ούτε στο εξωτερικό. Στην χώρα μας μία άτυπη συμμαχία Αριστεράς-Ακροδεξιάς και Εκκλησίας –τι αταίριαστοι σύντροφοι!– θορυβεί ακατάσχετα και επηρεάζει και τον καλοπροαίρετο μέσο άνθρωπο. Θερίζουμε βέβαια αυτά που σπείραμε, γιατί οι εθνικοί μύθοι καλλιεργούνται εδώ και δεκαετίες στο σχολείο, τον στρατό, την εκκλησία και τα ΜΜΕ με τις ευλογίες του κράτους. Μόλις προσπάθησε κάποιος να ανοίξει ένα παράθυρο για να φύγει η εθνικιστική μούχλα, χάλασε ο κόσμος!

Εξαιτίας των απόψεων σας, που πάντα τις εκφράζετε καθαρά και θαρραλέα, ορισμένοι σας έχουν κατηγορήσει για «μειονοτολάγνο» και «ανθέλληνα». Τι απαντάτε;

Θεωρώ ότι είμαι ένας από τους λίγους Έλληνες που αγαπούν πραγματικά την πατρίδα τους και έχουν το θάρρος να της λένε την αλήθεια. Το αληθές = εθνικόν του Σολωμού αποτελεί τον γνώμονα και το κριτήριο της σκέψης και της δράσης μου. Για αυτούς που δοξολογούν άκριτα την πατρίδα τους έχω γράψει στο Ειρωνικό Λεξικό:«Πατρίς – θρησκεία – οικογένεια: Τρίπτυχο το οποίο επικαλούνται συνήθως διάφορα ρεμάλια που δεν υπηρέτησαν στο στρατό, δεν έχουν το Θεό τους και κερατώνουν συστηματικά τις γυναίκες τους».

Οι Έλληνες έχουν την τάση να βλέπουν παντού συνωμοσίες εις βάρος τους. Όποια πέτρα κι αν σηκώσεις όλο και κάποια «ανθελληνική συνωμοσία» θα βρεις! Τελευταία μάλιστα κατηγορούν για «ανθέλληνες συνωμότες», όσους Έλληνες διανοούμενους τολμούν να κριτικάρουν τους «εθνικούς μύθους» και τα «ευγενή ψεύδη» μας. Τελικά είμαστε συνωμοσιοπαρανοϊκοί ως λαός ή απλά αρνούμαστε να το ψάξουμε λίγο παραπάνω και να αποδεχτούμε το προφανές;

Είναι χαρακτηριστικό των μικρών λαών με μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους να πιστεύουν πως όλη η υπόλοιπη ανθρωπότητα ασχολείται μαζί τους. Επίσης χαρακτηριστικό είναι ότι φοβούνται την αλήθεια. Το πιο χαριτωμένο στην τελευταία διαμάχη για το βιβλίο Ιστορίας ήταν το επιχείρημα ότι ναι μεν όλα αυτά είναι μύθοι, αλλά έχουν τόσο πολύ ζυμωθεί με την ζωή μας ώστε δεν πρέπει να τους εξοβελίσουμε. Φανταστείτε το ίδιο επιχείρημα να το λέει ένας ψυχοπαθής στον ψυχίατρό του!

Dimou 4

Πρόσφατα ψηφίστηκε το νέο νομοσχέδιο για την «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση» και το άρθρο 16. Πιστεύετε πως έχουν άδικο οι φοιτητές και οι πανεπιστημιακοί που αντέδρασαν τόσο δυναμικά; Τελικά η παιδεία πρέπει να είναι δημόσιο (δωρεάν) αγαθό ή «εμπόρευμα»;

Δεν με ενδιαφέρει αν η παιδεία θα είναι δημόσια η ιδιωτική –αρκεί να είναι καλή. Υπάρχουν απανταχού γης, τόσο δημόσια όσο και ιδιωτικά καλά ΑΕΙ. Εδώ με τα δημόσια έχουμε μάλλον αποτύχει. Άρα…

Τι έχετε να πείτε για όσους βάλουν αδιακρίτως κατά του «μπαμπούλα» της Παγκοσμιοποίησης; Γιατί η ακροδεξιά (και τμήμα της Δεξιάς), καθώς και σημαντικό τμήμα της Αριστεράς συγκλίνουν, εκτός από τον Αντι-αμερικανισμό, και στη δαιμονοποίηση της Παγκοσμιοποίησης;

Η Παγκοσμιοποίηση, παρόλο που είναι μία εξέλιξη αιώνων που τώρα επιταχύνθηκε, φαίνεται σαν κάτι καινούργιο και πάντα το καινούργιο φοβίζει τους συντηρητικούς. (Γιατί συντήρηση είναι και η Αριστερά στην χώρα μας). Κι όμως πρόκειται για τον κόσμο χωρίς σύνορα που είχαν ονειρευτεί οι Διεθνιστές της Αριστεράς πριν από 100+ χρόνια. Βέβαια της έχουν δώσει χαρακτηριστικά απωθητικά για να μοιάζει με τον παλαιό μπαμπούλα, τον Ιμπεριαλισμό. Όμως εκτός από της παγκοσμιοποίηση των χρηματιστών και των πολυεθνικών, υπάρχει και η παγκοσμιοποίηση των εργατικών κινημάτων, των οικολόγων, των ακτιβιστών, της γνώσης και του Internet. Πάντως είναι μία εξέλιξη αναπόφευκτη –το να είσαι εναντίον της είναι τόσο μάταιο όσο το να είσαι εναντίον της ανατολής του ήλιου. Απλά πρέπει να σταθούμε κριτικά απέναντί της και να πολεμήσουμε τα αδύνατα σημεία της.

Dimou 5

Πιστεύετε πως το σημερινό οικονομικό μοντέλο του νεοφιλελευθερισμού είναι πετυχημένο; Οι άνθρωποι πρέπει να αφεθούν στο «αόρατο χέρι» της αγοράς ή μήπως πρέπει να αναζητήσουν ένα πιο κοινωνικό και λιγότερο υπερκαταναλωτικό μοντέλο ανάπτυξης;

Τι εννοούμε με τον νεοφιλελευθερισμό; Διαβάζω σήμερα, 31 Μαρτίου 2007, στην Ελευθεροτυπία μια συνέντευξη του κριτικού Δημήτρη Ραυτόπουλου. Λέει: «Νεοφιλελευθερισμό ο αριστερός λόγος εννοεί την ελεύθερη οικονομία. Θέλει να πει ότι επιστρέφουμε στον άγριο οικονομικό φιλελευθερισμό του 19ου αιώνα, πράγμα, βέβαια, αδύνατον, δεν θα συνέφερε το ίδιο καπιταλιστικό σύστημα. Αλλά τι σόι νέο –ή παλαιό– φιλελευθερισμός είναι το Κράτος Πρόνοιας, με κοινωνική ασφάλιση που πάει προς τη γενίκευση, με επιδότηση των ανέργων, με ΕΚΑΣ, όπου οι αγρότες κοντεύουν να γίνουν δημόσιοι υπάλληλοι (σύνταξη, τιμές ασφαλείας, επιδότηση κοινοτική, αποζημιώσεις θεομηνιών κ.λπ.). Μια κοινωνία που θέλει να προοδεύσει στον σύγχρονο κόσμο δεν μπορεί να γίνει κοινωνία με ειδικές ανάγκες, χωρίς κίνητρα δημιουργικής προσφοράς». Να που ένας αυθεντικός αριστερός βλέπει πιο καθαρά από πολλούς «κεντροδεξιούς».

Η φετινή χρονιά είναι η θερμότερη των τελευταίων 150 ετών. Το κλίμα του πλανήτη μας έχει απορυθμιστεί και οι περιβαλλοντικές καταστροφές, λένε οι ειδικοί, θα έχουν το αποτέλεσμα ενός «Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου» κατά της ανθρωπότητας. Κι όμως οι περισσότεροι άνθρωποι φαίνεται να ανησυχούν πιο πολύ για τα «εθνικά συναισθήματά» τους, τα σύμβολα τους, τις «αξίες» τους και τις μεταφυσικές τους δοξασίες, παρά για την καταστροφή του κλίματος, που ίσως οδηγήσει τελικά στην εξαφάνισή μας ως είδος! Τελικά ο άνθρωπος είναι αυτοκαταστροφικό είδος ή μήπως πρόκειται για ένα μεταβατικό στάδιο προς την ωρίμανση μας ως πολιτισμός;

Αισιοδοξώ πως και αυτή η φοβία θα αντιμετωπισθεί με την βοήθεια της τεχνολογίας. Όσο και αν φαίνεται παράδοξο, ο κόσμος σήμερα ρυπαίνει λιγότερο από ότι πριν από 50 χρόνια, όπου στο Λονδίνο δεν μπορούσες να αναπνεύσεις από την «μπιζελόσουπα» (πράσινη ομίχλη) και ο Τάμεσης ήταν βούρκος. (Σήμερα έχει ψάρια). Πριν 20 χρόνια είχαμε την «όξινη βροχή» που κατέστρεφε τα δάση. Νικήθηκε από τους καταλύτες και την πτώση του Τείχους (η περισσότερη ήταν εισαγόμενη).

Ας μην ξεχνάμε πως και οι επιστήμονες τείνουν να υπερβάλλουν (οι «Σοφοί της Ρώμης» είχαν προβλέψει πως μέχρι το 2000 θα είχαν τελειώσει τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου). Ζήσαμε ήδη τις «τρελές αγελάδες», το SARS, την «γρίπη των πουλερικών»: όλες αυτές οι επερχόμενες καταστροφές αντιμετωπίστηκαν ικανοποιητικά. Τα μέτρα που ήδη λαμβάνονται για το φαινόμενο του θερμοκηπίου (που από πολλούς επιστήμονες αμφισβητείται) μοιάζουν να είναι αποτελεσματικά.

Ο άνθρωπος ως είδος επιβίωσε και υπάρχει χάρη στην τεχνολογία. Αν δεν είχε χρησιμοποιήσει από την αρχή εργαλεία και τεχνικές (από το ακόντιο ως την γεωργία) θα είχε εξαφανιστεί. Η τεχνολογία είναι η Δαρβινική του μετάλλαξη που τον βοηθάει να επιβιώσει.

Σημείωση: H συνέντεξη αυτή, αν και πάρθηκε το 2007, για το περιοδικό ΖΕΝΙΘ παρουσιάζει μια διαχρονική επικαιρότητα.

Dimou 6

«Στην χώρα μας μία άτυπη συμμαχία Αριστεράς-Ακροδεξιάς και Εκκλησίας –τι αταίριαστοι σύντροφοι!– θορυβεί ακατάσχετα και επηρεάζει και τον καλοπροαίρετο μέσο άνθρωπο».  Ν. Δήμου

 

 

Advertisements